BookPDF Available

Türkiye ve Yükselen Asya: Ekonomik İş-birliği Fırsatları, Trendler ve Riskler

Authors:
  • B & B Economic Policy Analysis Lab

Abstract

Türkiye’nin neredeyse bir asırlık kalkınma ve modernleşme serüveninde yeni bir dönüm noktasındayız. Global güç dengeleri bugün batıdan, doğuya doğru kaymaktadır. Çin, Rusya ve hatta Hindistan gibi Doğu ülkeleri yeni dönemin küresel güç dengelerinin önemli oyuncuları konumundadır. Yeniden Asya girişimi gibi yeni projeler, Türkiye’nin de bu gerçeğin farkında olması gerektiğini ve bu doğrultuda da küresel ticari, iktisadi ve politik ilişkilerinde yeniden ayarlamalar yapması gerektiğini göstermektedir. Ancak, burada dikkat edilecek en önemli unsur: 21. yy’ın çok büyük ihtimalle bir Asya yüzyılı olacağı gerçeğidir. Bu anlamda da Avrasya’nın yükselişi ve yeni dünya düzeninin oluşum süreci, yeni dönemin temel odağı olacağa benzemektedir. Türkiye, bu yeni fırsatı kaçırmamalıdır. Türkiye, özellikle de son 20 yılda, ulaştırma ve lojistikte, ciddi bir altyapı oluşturdu. Siyasi istikrar, makro-finansal istikrar ile birlikte ikili ekonomik ilişkilerin geliştirilmesi, bu çalışmada da altı çizilen noktalarda atılacak adımlarla Asya ile ticari ve daha genel anlamda ekonomik ilişkilerin geliştirilmesi noktasında kısa sürede hızlı ve etkin yol alınmasını kolaylaştıracaktır. Türkiye’nin Asya ülkeleri ile enerji, ticaret, yatırım, turizm, savunma, mühendislik, teknoloji, ulaştırma, iletişim teknolojileri ve lojistik sektörlerinde önemli bir iş-birliği potansiyeli bulunmaktadır. Tüm bu firsatların da Avrasyacılık değil, Asya’daki fırsatların da değerlendirilmesi çerçevesinde ele alınmasında ciddi faydalar görülmektedir. Bu kitap da Türkiye’nin yakın hinterlandındaki önemli alternatif bir iktisadi çıkış yolu sunan yükselen Asya’daki fırsatlara odaklanmaktadır. Çalışma, başta Çin gibi küresel büyük oyuncular olmak üzere, bölgesel Asya ekonomilerinin Türkiye gibi potansiyel yeni büyük bir küresel oyuncu için barındırdığı önemli fırsatları incelemektedir. Asya ülkeleri, özellikle de Asya’daki BRICS ülkeleri ve ASEAN gibi alternatifler, Uzak Ülkeler Stratejisi belgesindeki ülkeler ile geliştirilecek ekonomik ilişkiler, dış ticaret dengesini sağlama ve cari açığın düşürülmesi noktasında önemli avantajlar sağlayacaktır. Bu çalışma, Rusya ve Kafkasya, Ortadoğu ve Güney Asya gibi daha derin analizler gerektiren bölgeleri kısaca özetleyerek; Türkiye’nin Orta Koridor, Yeniden Asya Girişimi ve Uzak Ülkeler Stratejisi girişimleri kapsamındaki EİT, Çin, ASEAN, TDT ve bir nebze de Asya kaplanları ülkelerine odaklanmaktadır. Nitekim bölgesel nüfuz arayışı noktasında proaktif hareket etme gereği bugün hiç olmadığı kadar açıktır. Türkiye’nin Asya’da yükselecek gücü ve ekonomik etkinliği, Çin ve Rusya gibi, hatta Kuzey Kore gibi bölgesel güçlerin etkilerini sınırlama noktasında da önemli katkılar sunabilir. Tıpkı Çin’i Hint-Pasifik’te dengelemeyi amaçlayan dörtlü ittifak “Quad” ve FOIP (Serbest ve Açık Hint-Pasifik) vizyonu gibi, Orta-Koridor üzerinde de Çin gibi bölgesel ve küresel oyuncuların ekonomik etkilerinin dengelenmesi önem arz-eder.
Dr. BİLAL BAĞIŞ
TÜRKİYE VE YÜKSELEN ASYA:
EKONOMİK İŞ-BİRLİĞİ FIRSATLARI, TRENDLER VE RİSKLER
Ankara, 2022
DETAY YAYINLARI : 1586
1. Baskı : Ekim 2022
ISBN : 978-605-254-656-7
Yayıncı Sertifika No : 46573
Matbaa Sertifika No : 42488
© Detay Anatolia Akademik Yayıncılık Ltd. Şti.
Her hakkı saklıdır. Yazarından ve yayınevinden yazılı izin alınmaksızın bu kitabın fotokopi veya diğer yollarla
kısmen veya tamamen çoğaltılması, basılması ve yayınlanması yasaktır. Aksine davranış, 5846 sayılı Fikir ve
Sanat Eserleri Kanunu gereğince, 5 yıla kadar hapis ve adli para cezaları ile fotokopi ve basım aletlerine el
konulmasını gerektirir.
Dizgi : Detay Yayıncılık
Kapak Tasarım : Detay Yayıncılık
Baskı ve Cilt : Bizim Buro Basımevi
1. Sanayi Caddesi Sedef Sokak No: 6/1 İskitler-Ankara
Kütüphane Bilgi Kartı
Bilal Bağış
Türkiye ve Yükselen Asya: Ekonomik İş-Birliği Fırsatları, Trendler ve Riskler, 1. Baskı
ISBN: 978-605-254-656-7, xviii + 250 sayfa, kaynakça var, dizin yok
GENEL DAĞITIM ve İSTEME ADRESİ
DETAY ANATOLIA AKADEMİK YAYINCILIK LTD. ŞTİ.
Adakale Sokak No: 14/4 Kızılay/ANKARA
Tel : (0.312) 434 09 49 Faks: (0.312) 434 31 42
Web: www.detayyayin.com.tr e-posta: detayyay@gmail.com
Dr. Bilal BAĞIŞ
Dr. Bağış, İTÜ’deki mühendislik lisansının (2006) ardından; Sabancı Üniversitesi’nde
burslu ekonomi yüksek lisansını tamamladı. Akademik eğitimini ABD’den aldığı burs ile
University of California’da devam ettirdi ve 2014’te doktorasını aldı. Dr. Bağış, lisans
eğitimi döneminden bu yana, Türkiye Cumhuriyeti yurtdışı devlet bursu, TÜBİTAK, TEV,
Fulbright, İTÜ, Sabancı Üniversitesi ve University of California gibi üniversite ve
kurumlardan birçok teşvik, destek, ödül ve burslar kazandı. Akademik kariyerinin yanı sıra
yurt-içi ve yurt-dışı kuruluşlarda ve şirketlerde özel sektör tecrübesi kazandı. Yurt içi
(Sabancı Üniversitesi) ve yurt dışındaki (University of California Berkeley) önde gelen
üniversitelerde akademik ve mesleki bilgisini ders vererek aktarma fırsatı buldu. Lisans
ve lisansüstü düzeyde ekonomi, matematik ve finans dersleri verdi. Aralarında Dışişleri
Bakanlığı SAM ve SETA’nın da olduğu farklı kurum ve kuruluşlarda çalışmaları ve analizleri
yayınlandı. Dr. Bilal Bağış, bugüne kadar, ABD ve Türkiye’de değişik üniversite ve
kuruluşlarda akademisyen, ekonomist, stratejist ve danışman pozisyonlarında çalışarak;
önemli tecrübeler edindi. Araştırma konuları, lisans döneminden bu yana, istikrarlı bir
şekilde, ülkenin makro-finansal sorunları ve politika enstrümanlarının etkinliği üzerine
odaklanmaktadır.
Sevgili eşime
“…
Daha yüksek mi aceb Şark’ı ezen fıtratlar,
Kâbiliyyetçe? Hayır, ben buna asla kanmam.
…”
Mehmet Akif Ersoy, Süleymaniye Kürsüsünde / Safahat
ix
ÖNSÖZ
    

     
G


          
           

-


  -finansal istikrar ile birlikte
   




-        
       

 


          

jisi belgesindeki


zler



   

x

-
-Pasifik) viz-
yonu gibi, Orta-
-eder.


    


Dr. Bilal Bağış
Eyll 2022, Istanbul
xi
İÇİNDEKİLER
........................................................................................................................... xv
 ............................................................................................................................ xvi
 ......................................................................................................................... xviii
 ....................................................................................................................xix
 ................................................................................................................................................... ix
 ............................................................................................................................................................ 1
BİRİNCİ BÖLÜM
YÜKSELEN ASYA İLE İŞ-BİRLİĞİ FİKRİ
- .......................................................................... 13
 .................................................................................................................... 13
Asya ile - ..................................................................................................... 21
 ........................................................................................................... 25
 .......................................................................................... 27
 .................................................................................................................................... 29
Orta Koridor ve Enerji ............................................................................................................. 30
 ..................................................................... 34
 ......................................................................................... 36
 ..................................................................................... 38
 .............................................................................................. 40
İKİNCİ BÖLÜM
YENİ YÜZYIL VE ÇİN-ABD REKABETİ
 .............................................................................................................. 47
 ................................................................................................ 50
 ............................................................................ 51
 .......................................................................................................................... 53
 ......................................................................................................................... 56
 ..................................................................................... 60
 ..................................................................... 65
 .................................................................................. 67
.................................................................................................... 68
 ..................................................................................................... 74
 ................................................................................................. 76
- ...................................................................................................................... 79
- ................................................................................................. 85
xii
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
YÜKSELEN ASYA VE İŞ-BİRLİĞİ FIRSATLARI
- ......................................................................... 89
 ............................................................................ 90
- .................................................................................... 92
 .................................................................................................. 94
 ........................................................................................................................................ 96
 .................................................................................... 97
 .......................................................................................................... 100
- ...................................................................................................................... 105
 ......................................................................................... 105
RCEP ....................................................................................................................................................... 110
- ........................................................ 112
- .................................................................................................. 114
 ............................................................................................................................... 117
 ................................................................................................................ 121
Pakistan ....................................................................................................................................... 122
Hindistan ..................................................................................................................................... 123
Afganistan ................................................................................................................................... 123
ASYA KAPLANLARI .......................................................................................................................... 125
 ....................................................................................................................... 125
AVRASYA  ........................................................................................................................... 127
 ................................................................................................................................. 128
JAPONYA ............................................................................................................................................... 129
 ............................................................................................................................. 130
Endonezya ve Malezya .......................................................................................................... 133
Brunei ........................................................................................................................................... 135
 ..................................................................................................................................... 136
 ................................................................................................................................. 138
 .................................................................................................. 139
Kazakistan .................................................................................................................................. 142
Azerbaycan ................................................................................................................................. 143
,  .................................................................... 144
 .................................................................................................... 146
Rusya ............................................................................................................................................ 147
Rus - ..................................................................................................... 148
xiii
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
VERİLER VE SORUNLAR
 ................................................................................................................. 153
 ........................................................................................ 154
 ........................................................ 156
 ....................................................... 158
 ............................................................................................. 161
 ................................................................................................................... 168
 ..................................................................................................................... 171
 ............................................................................... 173
 ......................................................................................................................... 176
BEŞİNCİ BÖLÜM
İŞ- BİRLİĞİ İÇİN TEMEL ODAK KONULARI
- .............................................................................................. 181
- ............................................................................. 183
- ............................................................................................................ 184
 ............................................................................................... 185
 ........................................................................... 187
--- ....................................................................... 189
- ................................................................. 190
 ........................................................................................................... 192
 .............................................................................................................. 194
 .................................................................................................. 196
 ................................................................................................. 197
 ................................................................................... 198
 .................................................................................................................. 202
 ......................................................................................................... 204
Orta- .................................................................................................. 205
............................................................................................................. 206
 ............................................................................................. 207
Kurumsal Kalite ....................................................................................................................... 207
YAYMA ...................................................................................................................................... 209
 .................................................................................................................. 210
 .......................................................................................................................... 211
 ........................................................................................................... 213
 ....................................................................................................................... 216
 ............................................................ 218
 ......................................................... 220
 ............................................................................................................................ 222
xiv
ALTINCI BÖLÜM
SONUÇ VE ÖNERİLER
 .................................................................................................... 225
 ..................................................................................................................................... 230
 ....................................................................................................................................... 233
 .................................................................................................................................................... 237
 ........................................................................................................................................... 243
xv
GRAFİKLER LİSTESİ
Grafik 1. 
 ......................................................................... 2
Grafik 2.  ............................................................ 4
Grafik 3.  ............................ 4
Grafik 4.  ......................................... 7
Grafik 5.  ...... 7
Grafik 6.  ............................................................ 7
Grafik 7.  ......................... 8
Grafik 8.  ............................................................ 8
Grafik 9.  ......................... 8
Grafik 10.  .... 17
Grafik 11.  .................................... 41
Grafik 12.  ......................................................................... 49
Grafik 13.  ...................... 53
Grafik 14. ABD'de 1821- ....................................... 58
Grafik 15.  ........ 155
Grafik 16.  .......................................................... 162
Grafik 17.  ............................................................................ 163
Grafik 18.  ....................................................................... 164
Grafik 19.  ..................................... 165
Grafik 20.  ................................................ 166
Grafik 21.  ...................................................................... 169
Grafik 22.  ................................................................................. 172
Grafik 23. -2027) ................................... 173
Grafik 24. 1990- ........ 174
Grafik 25. 1990- .......... 175
Grafik 26.  ............................................................. 201
xvi
ŞEKİLLER LİSTESİ
Şekil 1.  .............................................................................................................................. 15
Şekil 2.  ................................................ 23
Şekil 3. .......................................................................... 30
Şekil 4. TANAP ..................................................................................................................................... 31
Şekil 5.  ................................................................................... 34
Şekil 6. .................................................................. 43
Şekil 7. Trilemma teorisi ................................................................................................................ 71
Şekil 8. 
-ABD rekabeti) ............................................................................................................. 79
Şekil 9.  ............ 80
Şekil 10.  ........ 80
Şekil 11. 
 .............................................................................................. 93
Şekil 12. 2000--SAGP) ........................................ 95
Şekil 13. -
Initiative - BRI) .............................................................................................................. 106
Şekil 14.  ..................................... 109
Şekil 15. 
edilen RCEP .................................................................................................................... 111
Şekil 16.  ............................................................................................... 113
Şekil 17. ............................................................................................................ 115
Şekil 18.  ................................................................................................................. 117
Şekil 19. BRICS, N-7, MIKTA gibi bloklar .............................................................................. 119
Şekil 20.  ..................................................................................................... 121
Şekil 21.  ........................................................ 127
Şekil 22.  ...................................................................................................... 130
Şekil 23.  .......................................................................... 132
Şekil 24.  ......................................................................................... 133
Şekil 25.  ...................................................................................................................... 137
Şekil 26.  ......................................... 139
Şekil 27.  ..................................................... 140
Şekil 28.  .......................................... 142
Şekil 29.  ......................................................................................................... 144
Şekil 30.  ......................................................................................... 146
Şekil 31.  ............................................... 156
Şekil 32. Verimlilik .......................................................................................................................... 184
Şekil 33.  ............................................................ 186
Şekil 34.  .......................................................................................... 188
Şekil 35. - .......................................................... 189
xvii
Şekil 36.  ............................................................................................................ 191
Şekil 37.  .............................................................................. 193
Şekil 38.  ................................................................... 194
Şekil 39.  ....................................................................................... 196
Şekil 40.  ....... 200
Şekil 41. -8 .................................... 202
Şekil 42. Orta Koridor'un konumu ........................................................................................... 205
Şekil 43. ......................................................................................... 206
Şekil 44.   ................................... 208
Şekil 45. 
 ................................................................................ 210
Şekil 46.  ................................. 212
Şekil 47. Blokzincir ve Kriptografi ........................................................................................... 214
Şekil 48.  ......................................................................................... 217
Şekil 49.  .................................................................... 219
Şekil 50.  .................................................................................................. 221
Şekil 51.  ................................................................................................................... 222
Şekil 52.  ........................................ 225
xviii
TABLOLAR LİSTESİ
Tablo 1. -ler (2021) ........................ 13
Tablo 2.  .................................................................. 18
Tablo 3.  ........................................................................ 19
Tablo 4.  ................................................................... 20
Tablo 5.  ......................................................................... 21
Tablo 6.  ................................. 73
Tablo 7.  ................................... 82
Tablo 8.  ................................................. 157
Tablo 9.  ............................... 158
Tablo 10.  ............................................. 159
Tablo 11.  ........................... 160
Tablo 12. -ticareti, (milyon dolar) . 161
Tablo 13.     ......................................... 193
xix
KISALTMALAR LİSTESİ
AB
ABD

AMB
AKB
AIIB
Ar-Ge
ASELSAN
AVT
BM
BOJ
Brexit
BRI
BRICS
CPEC
CPTPP
D-8
DYY


Fed
FOIP
G20

GSYH

IPEF

LIBOR
MEB
MINTS
N-11
NDB (NDB
BRICS veya
BRICS Bank)
xx
NIC
OECD
OPEC
Orta Koridor
OVP
PBOC
RCEP
SAGP
STA

TANAP
TCMB
TDT
TFV
TL

TPS-OIC

UNESCO
YEKA
5G
1
GİRİŞ
Küresel ölçekte çok kutuplu yeni bir düzen eğilimi hiç olmadığı kadar baskın.
Batı’nın birkaç yüzyıllık üstünlük retoriğinin anlam kaybetmeye başladığı ve
Asya’nın yükselişi örneğinde olduğu gibi küresel ekonomik sistemde, bugün,
finansal işleyiş ve politik düzende çok hızlı bir dönüşümün gözlendiği yeni
bir dönemeçteyiz.
1
Rusya ve Çin’in, Ukrayna ve Tayvan gerilimlerinin sıcak-
lığı içinde, Şubat 2022’nin soğuk bir günü imzaladığı ortak vizyon belgesi de
bu yeni dönemin, küresel ekonomik ve finansal düzene yeni bir meydan oku-
yuşun ve çok kutuplu yeni bir dünya arayışının farklı bir ifadesidir.
2022’ye damga vuran Ukrayna Savaşı ile birlikte ise bu çok kutuplu görünüm
daha fazla güçlenmektedir. Batı’nın yaptırımlarıyla, küresel ekonomik sis-
temden dışlanmaya çalışılan Rusya, yeni ticari ortaklar arayışını Asya’ya; Çin,
Hindistan ve Pakistan hatta İran, Vietnam ve Kuzey Kore gibi ülkelere kay-
dırma yolundadır. Öte yandan, sadece Ukrayna Savaşı değil, Asya-Pasifik’teki
gerilimden, Pakistan’da Başbakan Imran Han’ın düşürülmesine kadar birçok
bölgesel gelişme de BRI ve Rusya-Çin-ABD mücadelesine de doğrudan bağ-
lanmaktadır. Bu da Asya bölgesindeki değişim ve dönüşümün daha yakından
incelenmesinin gereğini ve önemini artırmaktadır.
Ukrayna Savaşı ise Avrupa’nın enerji güvenliği ve Rusya’ya alternatif rotalar,
kaynaklar arayışı noktalarında Türkiye’nin elini güçlendirmeye devam ede-
cektir. Enerji güvenliği ile ilgili planlamaların, Türkiye merkezli yürümesi ih-
timali fazlasıyla güçlenmiş durumdadır. Bu süreç, Akdeniz’deki gelişmelerle
birlikte ele alındığında da bir anlamda “Eastmed and Nordstream out, Türkiye
in” düzenine geçilmiş imajı vermektedir.
Daha genelde ise bugün pandemi sonrasının yeni normalinin arandığı, küre-
sel ekonomide istikrar ve öngörülebilirlik arayışlarının ön planda olduğu,
Çin-ABD rekabetinin ise hiç olmadığı kadar hızlanacağı yeni bir döneme, Asya
Çağı’na girilmektedir. Türkiye’nin, bu yeni dönemde, özellikle de Orta-
Asya’daki TDT üyeleri, Pakistan, Güney Kore ve bunlarla birlikte Brunei, Ma-
lezya ve Endonezya gibi potansiyeli yüksek ASEAN ülkeleri ile ekonomik iliş-
kileri geliştirmesinde; BRICS ülkeleri, ASEAN üyeleri, TDT ülkeleri ile de ih-
racatın artırılması noktasında alınacak uzun ince bir yolu bulunmaktadır.
Bölgesel nüfuzu güçlendirme arayışı noktasında proaktif hareket etme gereği
ise önemli dönüşümlerin yaşandığı bugün hiç olmadığı kadar açıktır. Tıpkı
Çin’i Hint Pasifik’te dengelemeyi amaçlayan ABD, Avustralya, Hindistan ve Ja-
ponya arasında 2017’de oluşturulan dörtlü ittifak “Quad” ve ABD ile Japonya
ittifakının 2016’da duyurduğu FOIP (Serbest ve Açık Hint-Pasifik) vizyonu
1
Paul Hong ve Young Won Park, Rising Asia and American Hegemony, (Springer, Singapore: 2020).
2
gibi, Orta-Koridor üzerinde de Çin gibi bölgesel ve küresel oyuncuların eko-
nomik etkilerinin dengelenmesi de önem arz-eder.
2
Özellikle de Çin, Hindistan ve Rusya gibi BRICS ülkeleri ile ilişkiler geliştiri-
lirken, bu ülkelerin Orta-Asya’da dengelenmesi sürecinin önceliklendiril-
mesi; Japonya ve Asya Kaplanları ile teknoloji yoğun alanlarda iş-birliklerinin
ilerletilmesinde faydalar görülmektedir. BRI kapsamına alınan Orta Koridor
projesi, Yeniden Asya Girişimi ve Uzak Ülkeler Stratejisi’ne uygun olarak ik-
tisadi ilişkiler ağı geliştirilmeli, dünyanın en büyük Serbest Ticaret Bölgesi
RCEP’teki fırsatlar kaçırılmamalıdır.
Yeniden Asya girişimi gibi yeni projeler ise Türkiye’nin de Asya’nın yeni yüz-
yıldaki yükselişinin farkında olması gerektiğini ve bu doğrultuda da küresel
ticari, iktisadi ve politik ilişkilerinde yeniden ayarlamalar yapması gerekti-
ğini göstermektedir.
3
Asya’daki firsatların değerlendirilmesi, Rusya ve Çin
gibi bölge ülkelerinin Asya’da ve Orta-Asya’da dengelenmesi, bölge ülkeleri
ile daha güçlü -birliği stratejilerine kadar bir dizi kritik konunun derinle-
mesine analizi, yeni yüzyılın bu stratejik dönüşümünün önemli bir saç aya-
ğını tamamlayacaktır.
Grafik 1. Asya Pasifik bölgesinin bazı parametrelerde küresel payları (%)
4
Kaynak: Dünya Bankası ICP
5
ve Yazar
2
FOIP, 2016’da eski Japonya Başbakanı Abe tarafından, Çin’in Kuşak ve Yol Girişimi’ni dengelemek
amacıyla ortaya konmuştu; David M. Walsh, The Military Balance in the Cold War: US Perceptions
and Policy, 19761985, (London: Routledge, 2008).
3
Hal Hill ve Maria Socorro Gochoco-Bautista, Asia Rising: Growth and Resilience in an Uncertain Glo-
bal Economy, (Edward Elgar Publishing ve ADB, Cheltenham: 2013).
4
2017 yılı, 2018 başında başlayan ticaret savaşları ve 2020’deki pandemi dönemi kapanmaları ile
arz zinciri kırılmaları öncesi son dönem olarak daha sağlıklı bilgiler barındırmaktadır.
5
ICP (The International Comparison Program), Dünya Bankası tarafından yönetilen ve Birleşmiş
Milletler İstatistik Komisyonu (UNSC) bünyesinde ve diğer ulusal, uluslararası ve bölgesel ku-
ruluşlar ile ajanslar iş-birliği ile oluşturulmuş bir programdır.
3
Örneğin Grafik 1 ve Şekil 12, Asya ülkelerinin nüfus, sermaye birikimi ve
GSYH gibi temel parametreler noktasında, dünyadaki konumlarının büyük
resmini sunmaktadır. Grafik 1’deki GSYH, reel üretimi; GBT, gerçek bireysel
tüketimi; BSSO, brüt sabit sermaye oluşumunu; SAGP, 2017 SAGP paritesi ile
yapılmış hesaplama ve birim dönüşümlerini; Cari, 2017 piyasa kurları ile ya-
pılmış hesaplama ve birim dönüşümlerini ifade etmektedir. Buna göre, Asya
ekonomileri hem nüfus hem reel üretim hem de sermaye birikimi noktasında
şimdiden dünyanın kritik bir ağırlık merkezi halini almış durumdadır.
Daha büyük resimde ise, her biri kendi refah halkalarını, kendi etki alanlarını
ve popüler deyim ile kendilerini merkeze koydukları kendi Bretton-Woods
sistemlerini ortaya koyma arayışındaki Çin, Hindistan ve Rusya gibi büyük
bölge ülkelerinin Asya’da dengelenmesi; Türkiye’nin bu geniş bölgede, kendi
merkezli yeni bir refah halkası oluşturma gayreti yeni dönemin önemli bir
önceliği olmalıdır. Türkiye, aynı zamanda jeopolitik önemi nedeniyle,
Batı’nın kaybetmeye yanaşamayacağı nadir ülkelerden biridir; her zaman da
öyle oldu. Batı’nın, güvenlik planlamaları, stratejik adımları ve Rusya ile Çin
gibi yeni güçlerle ilişkiler ile Orta Doğu’daki sorunların çözümünde oynaya-
bileceği kritik roller nedeniyle, Türkiye’yi kaybetmeyi göze alması zor bir ih-
timaldir.
Öte yandan, bugün aynı zamanda, küresel ölçekte, bir tarafta belirginleşmeye
başlayan Arap ülkelerinin konsolidasyonu, diğer yanda Avrupa ülkelerinin
uzun yıllardır süren birleşme süreci; konumlarını sağlamlaştıran Çin ve
Rusya gibi iki dev ekonominin yakınlaşmasından, son dönemler yıldızı parla-
maya başlayan Hindistan ve iktisadi birleşme süreçlerini henüz tamamlaya-
bilen Güneydoğu Asya ülkelerine, son olarak da Türk Devletleri’nin iş-birlik-
lerini daha da güçlendirme süreçlerine kadar bir bölgesel ve çok kutuplu güç
merkezlerine doğru evrilme süreci içindeyiz.
4
Grafik 2. Küresel GSYH'nın zaman içindeki dağılımı
Kaynak: Nikkei Asia
Grafik 2’den de görüleceği üzere, ABD (U.S.), son iki yüzyılın çoğunda olduğu
gibi, bugün hala, tek başına küresel ekonomik düzenin, finansal işleyişin, as-
keri ve politik sistemin en güçlü ve merkezi ülkesi konumundadır.
6
Ancak,
önce II. Dünya Savaşı’ndan sonra Japonya ile başlayan, daha sonra 1970-
80’lerden itibaren Çin’in de güçlü bir şekilde bu denkleme eklenmesi ile hız
kazanan Asya kıtasının yükselişi; Asya Kaplanları, Rusya ve Hindistan gibi
BRICS ülkeleri, yakın ve Orta Asya’daki Kazakistan ve Azerbaycan gibi enerji
zengini ülkeler ve ardından ASEAN’daki kıpırdanma hesaba katıldığında,
yeni dönemin çok daha farklı olacağının ipuçlarını vermektedir.
Grafik 3. Asya’nın, 1700 ve 2050 Arası, Küresel GSYH İçindeki Payı
Kaynak: Maddison projesi (17001950) ve Centennial Group International tahminleri
(19512050)
7
6
Bilal Bağış, “Bretton-Woods X”, Sabah, 27 Ağustos 2022.
7
Angus Maddison, The World Economy: Historical Statistics (17001950), (OECD Development
Centre, Paris: 2007).
5
Grafik 3’ten de görüldüğü üzere, Asya ülkelerinin küresel GSYH’dan aldıkları
paylar 1950’lerden sonra düzenli olarak artmaktadır. 1700’lü yılların %60
seviyelerine de önümüzdeki birkaç on-yılda ulaşılması sürpriz olmayacaktır.
Grafik 3’teki, 1750 ve 1790 arası verilerin SAGP’ne göre hesaplandığı; 1991
ve 2050 arası verilerin ise piyasa fiyatlarına göre hesaplandığının altı
çizilmelidir.
8
Dünya Bankası ve S&P Global tahminlerine göre, 2040 itibariyle de Asya-
Pasifik bölgesinin küresel ekonomideki payının %42’ye çıkması beklen-
mektedir. 2040 itibariyle, ABD’nin küresel GSYH içindeki payının %22’ye,
AB’nin payının ise %14’e gerilemesi beklenmektedir. 2050’de ise, tüm Asya
ülkelerinin küresel GSYH içindeki paylarının %52’yi bulması beklenmekte-
dir.
9
Asya ekonomilerinin GSYH’sının, cari fiyatlarla, 2010’daki 17 trilyon
dolardan 2050’de 174 trilyon dolara ulaşması belenmektedir.
10
Aynı süre
zarfında, SAGP’ne göre kişi başı gelirin (kişi başı GSYH) de 6 katına çıkması
ve Avrupa’nın seviyesine ulaşması beklenmektedir.
Türkiye’nin de BRI kapsamına alınan Orta Koridor projesi ile birlikte, Uzak
Ülkeler Stratejisi ve Yeniden Asya Girişimi, Türk Devletleri Teşkilatı’nın (eski
adıyla Türk Konseyi) artan ağırlığı ve küresel ekonomi ve siyasetin Asya’ya
doğru akan ağırlığına paralel olarak Endonezya ve Malezya gibi ASEAN ülke-
leri, Rusya, Çin ve Hindistan gibi BRICS üyeleri ve Pakistan, Kazakistan, Azer-
baycan, Türkmenistan ve Özbekistan gibi EİT ve Türk Devletleri Teşkilatı
üyesi ülkeler ile gelişen ilişkileri; değişen paradigmaların, değişen küresel
dengelerin ve yeni dönemin daha iyi okunduğunun güzel birer örneğidir.
Bu anlamda da 21. yy’da Asya’nın adeta yeniden yükselişine ve yeniden keş-
fine tanıklık edilmektedir.
11
Nitekim Orta Asya Türk-İslam Medeniyeti’nin,
binlerce yıllık Çin Uygarlığı’nın ve Japon İmparatorluğu’nun; hatta güneydeki
Hindistan, Siyam (Tayland), Kamboçya, kuzeydeki Rusya’nın yüzyıllar içinde
insanlık tarihinde sayısız devrimlere, yeniliklere, icatlara ve bilimsel yenilik-
lere öncülük ettiği de bir gerçektir. Bugün, bu kadim potansiyelin yeniden
keşfedildiği yeni bir döneme girilmektedir.
Asya ekonomilerinin bu potansiyeli ve büyüklüğü düşünüldüğünde, Tür-
kiye’nin yeni bir Asya stratejisi ve uzun vadeli stratejik hedeflerinin olması
8
Maddison, The World Economy: Historical Statistics (17001950).
9
Rajiv Biswas, “The Ascent of APAC in the Global Economy”, Asia Pacific Chief Economist, S&P Global
Market Intelligence, 1 Temmuz 2022, https://ihsmarkit.com/research-analysis/the-ascent-of-
apac-in-the-global-economy-june22.html, (Erişim tarihi: 10 Ağustos 2022).
10
Harinder S. Kohli, Ashok Sharma ve Anil Sood, Asia 2050: Realizing the Asian Century, (ADB ve
SAGE Publishing, New York: 2011).
11
Hong ve Won Park, Rising Asia and American Hegemony.
6
mevcut potansiyelini daha iyi değerlendirme, küresel ve bölgesel liderlik he-
deflerini güçlendirmesi için de önemli bir zorunluluktur. Türkiye, Asya’daki
etki alanını, ticari ilişkilerini, derin ekonomik ilişkilerini geliştirmek; yeni
yüzyılın bu yükselen fırsat alanından maksimum karşılıklı faydayı sağlama-
nın yollarına odaklanmak durumundadır.
Ancak, Türkiye’nin Asya’ya açılma süreci, aynı zamanda, özünde, bir “eksen
kayması” olarak da değil, “Asya’daki potansiyelin de değerlendirilmesi” ça-
bası olarak değerlendirilmelidir.
12
Avrupa ile bütünleşme, Batı ile iş-birliği
çabaları devam ederken; çok kutuplu yeni dünyanın gerçekleri ile uyumlu
olarak, ilişkileri çeşitlendirme ve riski yayma stratejisine de uygun olarak,
daha geniş, uzun vadeli ve stratejik yeni adımlar atılması ihtiyacının bir so-
nucu olarak farklı bölgelere de açılma gereği ile ortaya çıkmaktadır.
Bu itibarla da Asya ülkeleri ile ekonomik ilişkilerin geliştirilmesi, ikili iş-bir-
liği ve ticaretin geliştirilmesi noktasında yeni adımlar atılması gereği, bugün,
hiç olmadığı kadar açıktır. Türkiye’nin ciddi bir Asya ılımı, son dönemde
odaklanılan cari denge açığının kalıcı olarak dizginlenmesi ve dış ticaretin ar-
tırılması noktasında da özellikle önemlidir.
Öte yandan, 1980’li yılların yeni liberalleşme süreci ve son küreselleşme dal-
gası ile birlikte ülkelerin dışa açılımları, politik ilişkilerin ötesinde, uluslara-
rası iktisadi, finansal ve teknolojik boyutlar da kazanmaya başladı. 2020-21
dönemindeki pandeminin, küresel arz zinciri ve üretim süreçlerinde oluştur-
duğu dönüşüm ve yeni denge arayışları da bu noktada yeni bir fırsat süreci
olarak görülmelidir.
Aşağıdaki grafiklerin (Grafik 4’ten Grafik 9a kadar) de ortaya koyduğu üzere,
özellikle de 1980’lerden itibaren hızlı ancak istikrarlı bir büyüme, kalkınma
ve silkinme sürecine giren Asya ülkeleri de bugün küresel ekonomi içinde
sağlam bir yer edinmiş durumdadırlar. Özellikle de Güney Asya, Doğu Asya
ve Asya Pasifik ülkelerinin büyüme modelleri, geçen birkaç on-yılda meyve-
lerini vermiş durumdadır. Veriler, 2008’deki Küresel Finansal Kriz,
2018’deki Ticaret Savaşları ve özellikle de 2020’nin Kovid-19 Pandemi etki-
lerinin rahatlıkla gözlenebildiğini de ortaya koymaktadır.
13
12
Bilal Bağış, “Asya Yüzyılında Yeni Türkiye”, Sabah, 5 Şubat 2022.
13
“World Development Indicators”, Dünya Bankası, https://databank.worldbank.org/so-
urce/world-development-indicators#, (Erişim tarihi: 30 Eylül 2022).
7
Grafik 4. Güney Asya’nın Kişi Başı GSYH’sı (Cari ABD Doları)
Kaynak: World Development Indicators
Grafik 5. Doğu Asya ve Pasifik Bölgesi’nin Kişi Başı GSYH’sı (Cari ABD
Doları)
Kaynak: World Development Indicators
Grafik 6. Güney Asya’nın İhracatı (Cari ABD Doları)
Kaynak: World Development Indicators
Kişi Başı GSYH
Kişi Başı GSYH
Mal ve Hizmet İhracatı
8
Grafik 7. Doğu Asya ve Pasifik Bölgesi’nin İhracatı (Cari ABD Doları)
Kaynak: World Development Indicators
Grafik 8. Güney Asya’nın GSYH’sı (Cari ABD Doları)
Kaynak: World Development Indicators
Grafik 9. Doğu Asya ve Pasifik Bölgesi’nin GSYH’sı (Cari ABD Doları)
Kaynak: World Development Indicators
Bu verilerin yanı-sıra, batı tarzı tam demokrasiler ile özel girişimler ve Doğu
tarzı tam devlet kontrolünde yönetimler ve kalkınma modellerinin
karşılaştırılması, ekonomik performansa ve makro-finansal istikrara etkile-
Mal ve Hizmet İhracatı
Cari GSYH
Cari GSYH
9
rinin analizi de bu doğrultuda son dönemler daha fazla ilgi çekmektedir. Ni-
tekim, bugün, Güneydoğu Asya’daki RCEP, Rusya ve Güney Kore’nin Avrasya
Girişimleri, potansiyel bir Çin-Japonya-Güney Kore üçlü serbest ticaret anlaş-
ması (STA), Türk Devletleri Teşkilatı ve 2040 Vizyon Belgesi derken; Asya
her zamankinden daha hareketli bir yer olacağa benzemektedir.
14
Diğer taraftan, tarihi gerçeklerin de gösterdiği gibi 18. yy’ın hâkimi Fransız-
lar, 19. yy’ın hâkimi İngilizler, 20. yy’ın hâkimi ise ABD idi.
15
Ancak, ABD, 21.
yy’da da hâkim olmak istiyorsa, Çin ve Rusya’yı dengeleyebilmek ve gelişim-
lerini frenleyebilmek zorunda kalacaktır. Özellikle de Kuşak-Yol projesi (BRI)
öncülüğünde ve son Ukrayna Savaşı sürecinde Rusya’nın yakınlaşması ile gü-
cünü ve etkisini sürekli geliştiren Çin’i dengelemek ve frenleyebilmek zo-
runda hissedecektir.
16
Ukrayna Savaşı gibi son dönem gelişmeleri ise, söz konusu Kuşak-Yol projesi
(BRI) gibi girişimler açısından olumsuz bir yeni gelişmedir. Nitekim Ukrayna,
Çin’in Avrupa’ya ulaşan ticaret yolları üzerinde kritik bir konumda ve Çin ile
stratejik ortaklığı bulunmaktadır. Bu durum da, şüphe yok ki, her an değişen
küresel ekonomi-politiğin ve Asya’nın yükselişinin Türkiye eksenli yeniden
değerlendirilmesini her zamankinden daha değerli kılmaktadır.
Bu kapsamda da Yükselen Asya ile -birliği fikrine genel olarak odaklanan
birinci bölümde Uzak Ülkeler Stratejisi, Yeniden Asya ve Orta Koridor gibi
yeni girişimler ayrıntılı olarak anlatılmakta; İpek Yolu’nun yeniden can-
landırılması ile ilgili girişimlere ve giderek karmaşıklaşan küresel ilişkiler
ağında, ilişkileri çeşitlendirme ihtiyacına dikkat çekilmektedir.
Kitabın ikinci bölümünde, yeni yüzyılın Çin-ABD rekabeti, küresel ekonomik
görünüm ve Asya’daki ülkelerin yükselişine odaklanılmaktadır. Bu doğrul-
tuda da ticaret savaşları, Pandemi sonrasının yeni dengesi, Ukrayna savaşı ve
yeniden kutuplaşma gibi gündem belirleyen konulara odaklanılmaktadır.
Küresel iktisadi ilişkilerin daha iyi anlaşılması için küreselleşme süreci ve tri-
lemma, Çin-ABD mücadelesi ve son olarak da Çin-Türkiye ticari ilişkileri
incelenmektedir.
Üçüncü bölüm, kitabın asıl amacı olan Yükselen Asya ve iş-birliği fırsatlarına
ve yollarına odaklanmaktadır. Bu kapsamda, Asya yüzyılı retoriği ve bölgesel
ve küresel -birlikleri örneklerine değinilmekte; Kuşak-Yol Girişimi, RCEP,
14
Şener Aktürk, “The Fourth Style of Politics: Eurasianism as a Pro-Russian Rethinking of Turkey's
Geopolitical Identity”, Turkish Studies, Cilt: 16, Sayı: 1, (2015). s. 54-79.
15
Goedele De Keersmaeker, Polarity, Balance of Power and International Relations Theory: Post-Cold
War and the 19 th Century Compared, (Palgrave Macmillan, Ghent: 2017).
16
Bilal Bağış, Rusya-Ukrayna Savaşı’nın Küresel Ekonomiye ve Türkiye’ye Etkileri, (SETA Rapor, İs-
tanbul: 2022).
10
Avrasya Girişimi, Türk Devletleri Teşkilatı ve EİT ülkeleri gibi bölgesel gi-
rişimlere odaklanmaktadır. Türkiye’nin yeni ticari rotalar arayışı, İpek
Yolu’nun yeniden doğuşu gibi konular araştırılmaktadır.
Dördüncü bölüm, Asya ile ticari ilişkiler ve Asya’nın potansiyeli ile ilgili farklı
alanlarda veriler, tablolar, projeksiyonlar ve değerlendirmeler sunmaktadır.
Asya kıtasının, küresel ekonomideki mevcut yeri ve Türkiye ile ekonomik
ilişkilerine ilişkin resim rotaya konmaktadır.
Kitabın beşinci bölümü, spesifik olarak hangi konularda -birliği yapıla-
bileceği ve odaklanılabileceğine yönelik temel odak konularına, potansiyel iş-
birliği alanlarına değinmektedir. Asya ülkeleri ile, döviz açığının finansmanı,
sermaye hareketleri, enerji, blokzincir ve savunma sanayi başta olmak üzere,
karşılıklı fayda esasına dayalı -birliği kurulabilecek alanlarla ilgili öneriler
ve değerlendirmeler sunulmaktadır.
Altıncı bölüm, kitapta tartışılan konuları genel bir çerçevede analiz etmekte
ve yine genel bir değerlendirme sunmaktadır. Bölümün devamında, yeni
açılımlar için büyük resim sunulmakta ve yeni döneme ilişkin öngörüler ve
beklentiler sıralanmaktadır. Son olarak, kitabın sonuç bölümünde de genel
bir değerlendirme, amaç, beklenti, öneriler ve geleceğe ilişkin öngörüler
paylaşılmaktadır.
243
KAYNAKÇA
“2018 Türk Dünyası Kültür Başkenti Kastamonu”, Turksoy, 15 Mayıs 2022, Link:
https://www.turksoy.org/tr/news/2017/12/05/2018-turk-dunyasi-kultur-
baskenti-kastamonu, (Erişim tarihi: 5 Aralık 2022).
Alan S. Milward, War, Economy and Society 1939-1945, (University of California
Press, Berkeley: 1979).
“America’s new Asian economic pact: just don’t call it a trade deal”, the Economist, 26
Mayıs 2022, https://www.economist.com/finance-and-economics/2022/
05/24/americas-new-asian-economic-pact-just-dont-call-it-a-trade-deal,
(Erişim tarihi: 5 Haziran 2022).
Andrew Chatzky ve James McBride, “China’s Massive Belt and Road Initiative”, CFR,
28 Ocak 2020, https://www.cfr.org/backgrounder/chinas-massive-belt-and-
road-initiative, (Erişim Tarihi: 27 Aralık 2021).
Angus Maddison, The World Economy: Historical Statistics (17001950), (OECD
Development Centre, Paris: 2007).
“ABD, Yunanistan'ın Büyük Umut Bağladığı EastMed Projesine Destek
Vermeyeceğini Bildirdi”, Euronews, 10 Ocak 2022, https://tr.euronews.com/
2022/01/10/abd-yunanistan-n-buyuk-umut-baglad-g-eastmed-projesine-
destek-vermeyecegini-bildirdi, (Erişim tarihi: 10 Mart 2022).
Derya Gülnaz Özcan ve Tevfik Durul, “ABD'nin EastMed'den Desteğini çekmesi
Atina'da Hayal Kırıklığı Yarattı”, Anadolu Ajansı, 12 Ocak 2022.
“Aims of the Belt and Road Initiative”, BRI, 20 Mart 2022, Link:
https://www.beltroad-initiative.com/belt-and-road/, (Erişim tarihi: 20 Mart
2022).
Arda Mevlutoğlu, “Akinci and Turkey as a Drone Power”, Politics Today, 30 Eylül
2021.
“ASEAN Key Figures 2021”, ASEAN, 10 Ocak 2022, https://asean.org/book/asean-
key-figures-2021/, (Erişim tarihi: 10 Ocak 2022).
Association of Southeast Asian Nations (ASEAN), “How could outreach to Southeast
Asia help Turkey?”, ASEAN Today, 15 Ocak 2021.
“Arjantin, Çin'in Modern İpek Yolu Projesine Katıldı”, Euronews, 6 Şubat 2022.
“Asia Infrastructure Needs Exceed $1.7 Trillion Per Year, Double Previous
Estimates”, ADB, 10 Mart 2022, https://www.adb.org/news/asia-
infrastructure-needs-exceed-17-trillion-year-double-previous-estimates,
(Erişim tarihi: 10 Mart 2022).
Aynur Yumurtaci ve Bilal Bagis, “Turkish University Students’ Self- Perceptions of
Aging: An Analysis Over Socio-Economic Dimensions”, GLO Discussion Paper,
No. 391, (2019).
Barry Eichengreen, Exorbitant Privilege: The Rise and Fall of the Dollar and the Future
of the International Monetary System, (Oxford University Press, Oxford: 2012).
Barry Eichengreen, Globalizing Capital: A Short History of the International Monetary
System, (Princeton University Press, Princeton: 1996).
244
Barry Eichengreen ve Michael Bordo, “Crises Now and Then: What Lessons from the
Last Era of Financial Globalization?”, NBER Working Paper, No. 8716, (2002).
Ben Bernanke ve Mark Gertler, “Monetary Policy and Asset Price Volatility”,
presented at a conference of the Federal Reserve System, Jackson Hole,
Wyoming (August 1999).
Berat Albayrak, Burası Çok Önemli! - Enerjiden Ekonomiye Tam Bağımsız Türkiye,
(Turkuvaz Kitap, İstanbul: 2022).
Bas Hooijmaaijers, “Understanding Success and Failure in Establishing New
Multilateral Development Banks: The SCO Development Bank, the NDB, and
the AIIB”, Asian Perspective, 45 (2), (2021), s. 445-467.
The Belt and Road Initiative, https://www.beltroad-initiative.com/belt-and-road/,
(Erişim tarihi: 30 Haziran 2022).
Bilal Bagis, “Digital Currencies and Monetary Policy in the New Era, Insight Turkey,
Cilt: 24, Sayı: 3, (2022).
Bilal Bagis, “Food Inflation, Global Crisis and Turkey”, Politics Today, 4 Ekim 2022.
Bilal Bağış, “Çok Kutuplu Yeni Dünya”, Sabah, 10 Eylül 2022.
Bilal Bağış, Yerelden Kalkınmayı Yeniden Düşünmek, (Detay Yayıncılık, Ankara: 2018).
ISBN: 9786052540978
Bilal Bağış, “Güney Asya’nın 'ilk günahı’ ve borç krizi”, AA Analiz, 23 Ağustos 2022.
Bilal Bağış, “Neoliberalizmin bitmeyen krizleri”, Kriter, Cilt: 7, Sayı: 71, (2022).
Bilal Bağış, “Savaş, kripto ekonomi ve dijitalleşme”, AA Analiz, 31 Mart 2022.
Bilal Bağış, “Yeni Türkiye ve Yeşil Devrim”, Sabah, 4 Aralık 2021.
Bilal Bağış, “Asya Yüzyılında Yeni Türkiye”, Sabah, 5 Şubat 2022.
Bilal Bağış, “Küresel Ekonomi-Politik ve Para Politikasında Ayrışma”, Sabah, 30 Nisan
2022
Bilal Bağış, “Ukrayna Savaşı’nın Ekonomik ve Finansal Yansımaları”, Sabah, 5 Mart
2022.
Bilal Bağış, “Bretton-Woods X”, Sabah, 27 Ağustos 2022.
Bilal Bağış, “Batıda Yeni Bir Bankacılık Krizi Kapıda mı?”, Sabah, 8 Ekim 2022.
Bilal Bağış, “Emtiada Bağımlılığın Maliyeti”, Kriter, Cilt: 7, Sayı: 68, (2022).
Bilal Bağış, “Küresel Enerji Şoku”, Kriter, Cilt: 6, Sayı: 62, (2021).
Bilal Bağış, Ticaret Savaşlarında Yeni Dalga”, Kriter, Cilt: 3, Sayı: 31, (2019).
Bilal Bağış, “Yeni Ekonomi Modeli ve Yükselen Asya ile Ekonomik İlişkiler”, Kriter,
Cilt: 6, Sayı: 66, (2022).
Bilal Bağış, Küresel Ödeme Sistemlerinin Dönüşümü”. Kriter, Cilt: 3 Sayı: 28, (2018).
Bilal Bagis, “Central Banking in the New Era”, Eurasian Journal of Economics and
Finance, 5 (4), (2017). s. 197-225.
Bilal Bağış ve Çağlar Yurtseven, Turkey and the OIC: Greater Economic Cooperation,
Opportunities and Challenges, (Turkish Ministry of Foreign Affairs SAM Paper
No 13, Ankara: 2017).
245
Bilal Bagis, “Monetary Policy Divergence and Central Banking in the New Era”, Risk
Management, Strategic Thinking and Leadership in the Financial Services
Industry, ed. Hasan Dinçer ve Ümit Hacıoğlu, (Springer International
Publishing, Cham: 2017), s. 25-41.
Bilal Bağış, “Döviz Kuru Sistemleri”, Uluslarası Finans: Teori ve Politika, ed. Nadir
Eroğlu, Hasan Dinçer ve Ümit Hacıoğlu, (Orion Kitabevi, Ankara: 2016), s. 359-
406.
Bilal Bağış, “Krizlerle Mücadele Stratejisi ve Ekonomi Politikalarında Yeni Dönem”,
AK Parti’nin 15 Yılı: Ekonomi, ed. Nurullah Gür, Sadık Ünay ve Şerif Dilek,
(SETA, İstanbul: 2017), s. 237-265.
Bilal Bağış, “Yeni Dönemin Finansman Araçları”, SETA Analiz, No 294, (Eylül 2019).
Bilal Bağış, “Stratejik Konum’un Ekonomisi”, Akademik Perspektif, 31 Ocak 2015,
http://akademikperspektif.com/2015/01/31/stratejik-konumun-
ekonomisi/, (Erişim tarihi: 15 Kasım 2021).
Bilal Bagis, “Lessons from and Policy Implications of a Pandemic”, 33rd SASE Annual
Conference.
Bilal Bağış, Rusya-Ukrayna Savaşı’nın Küresel Ekonomiye ve Türkiye’ye Etkileri, (SETA
Rapor, İstanbul: 2022).
Boris N. Mamlyuk, "Regionalizing Multilateralism: The Effect of Russia's Accession to
the WTO on Existing Regional Integration Schemes in the Former Soviet
Space", UCLA Journal of International Law and Foreign Affairs, Vol. 18, No. 2,
(2014).
“BRICS ülkeleri”, BRICS, https://brics2021.gov.in/, (Erişim tarihi: 15 Ocak 2022).
"Brics Eye Infrastructure Funding Through New Development Bank", the Guardian,
28 Mart 2013.
“China May Soon Become a High-Income Country”, the Economist, 5 Şubat 2022.
Christoph Nedopil, “Countries of the Belt and Road Initiative”, Shanghai, Green
Finance & Development Center, FISF Fudan University, https://greenfdc.org/
countries-of-the-belt-and-road-initiative-bri/, (Erişim tarihi: 15 Mart 2022).
“Cumhurbaşkanı Erdoğan: Milli paralarla ticaret meselesi aciliyet kazanmıştır”,
Anadolu Ajansı, 19 Aralık 2019.
Dani Rodrik, The Globalization Paradox: Democracy and the Future of the World
Economy, (W.W. Norton, New York and London: 2011), s. 368.
Dani Rodrik, “Global Capital Rules”, Project Syndicate, 13 Aralık 2021.
Daron Acemoğlu ve James A. Robinson, Why Nations Fail: The Origins of Power,
Prosperity and Poverty, (Crown Publishers, New York: 2012).
David Graeber, Debt: The First 5000 Years, (Melville House Publishing, New York:
2012).
David M. Walsh, The Military Balance in the Cold War: US Perceptions and Policy,
19761985, (London: Routledge, 2008).
Deniz İstikbal, “Afrika'da İş Birliği ve Rekabet: Türkiye ve Çin”, SETA Analiz, Sayi 172,
(Ekim 2020).
246
Diren Doğan, “Yeniden Asya Girişimi ve Türk Savunma Sanayiinin Güneydoğu Asya
Açılımı”, SETA Analiz, Mayıs 2022, Sayı: 375.
“Dış Ticaret İstatistikleri”, TÜİK, https://data.tuik.gov.tr/Kategori/
GetKategori?p=dis-ticaret-104&dil=1, (Erişim tarihi: 30 Nisan 2021).
Emine Nur Günay ve Barış Can, “Orta Asya, G. Kore ve Türkiye Arasında Olası Bir
Gümrük Birliği: Türkiye’nin Potansiyel İhracat Kazanımları”, Maliye ve Finans
Yazıları, 1 (93), (2011), s. 9-57.
“Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Rüzgârda 19 YEKA Belirledi”, Anadolu Ajansı, 21
Mart 2022.
Erkin Ekrem, “Yeni İpek Yolu Projesi ve Türk-Çin İlişkilerinde Uygur Sorunu”, SDE
Analiz, Sayı: 69, (Kasım 2021).
Eurostat, OECD PPP Programme Eurostat, https://ec.europa.eu/eurostat/web/
products-manuals-and-guidelines/-/ks-ra-12-023, (Erişim tarihi: 15 Ağustos
2022).
Fahri Yavuz, “Rusya-Ukrayna Savaşının Gıda Güvenliğine Etkileri Üzerine”, Kriter,
Cilt: 6, Sayı: 67, (2022).
Francis Fukuyama, Tarihin Sonu ve Son İnsan, (Gün Yayıncılık, İstanbul: 1999), Çev:
Zülfü Dicleli.
Francis Fukuyama, Liberalism and its Discontents, (Farrar, Straus and Giroux,
Newyork: 2022).
“Global Economic Prospects”, World Bank, 20 Aralık 2021,
https://www.worldbank.org/en/publication/global-economic-prospects,
(Erişim tarihi: 15 Nisan 2022).
Graham Allison, "The Thucydides Trap: Are the U.S. and China Headed for War?",
Atlantic, 24 Eylül 2015.
Goedele De Keersmaeker, Polarity, Balance of Power and International Relations
Theory: Post-Cold War and the 19th Century Compared, (Palgrave Macmillan,
Ghent: 2017).
Hal Hill ve Maria Socorro Gochoco-Bautista, Asia Rising: Growth and Resilience in an
Uncertain Global Economy, (Edward Elgar Publishing ve ADB, Cheltenham:
2013).
Halil Seyidoğlu, Uluslarara İktisat: Teori, Politika ve Uygulama, (Güzem Can
Yayınları, İstanbul, 2020), 22. Baskı.
Harinder S. Kohli, Ashok Sharma ve Anil Sood, Asia 2050: Realizing the Asian Century,
(ADB ve SAGE Publishing, New York: 2011).
“Hedefe Artık Daha Yakınız”, TİM, https://tim.org.tr/tr/kose-yazilari-baskandan-
hedefe-artik-daha-yakiniz, (Erişim tarihi: 30 Ekim 2021).
Hyman P. Minsky, Stabilizing an Unstable Economy, (Yale University Press, New
Haven, Connecticut: 1986).
“İhracatta Menzilin Artırılması İçin 15 Hedef Ülke Belirlendi”, Anadolu Ajansı, 17
Eylül 2021.
247
“İran Cumhurbaşkanı Ruhani: Karşılıklı ticaretimizi milli para birimleriyle
yapmalıyız”, Anadolu Ajansı, 19 Aralık 2019.
Ivan T. Berend, An Economic History of Nineteenth Century Europe: Diversity and
Industrialization, (Cambridge: Cambridge University Press, 2013).
“Japonya’da ‘2019 Türk Kültür Yılı’ Başladı”, Kültür ve Turizm Bakanlığı, 19 Mart
2019, https://basin.ktb.gov.tr/TR-233292/japonyada-2019-turk-kultur-yili-
basladi.html, (Erişim tarihi: 20 Mart 2022).
Jeffrey D. Sachs, “China’s New Global Leadership”, Project Syndicate, 21 Kasım 2014.
Jim O'Neill, “Building Better Global Economic BRICs". Goldman Sachs & Co. Global
Economics Paper, No. 66, (Kasım 2001).
John M. Keynes, “Activities 1940-1944: Shaping the Post-War World The Clearing
Union”, The Collected Writings of John Maynard Keynes, ed. Moggridge, D.,
(Macmillan, London: 1980).
Johann Wolfgang Goethe, Faust, (Oxford University Press, Oxford: 1808).
John J. Mearsheimer, The Tragedy of Great Power Politics, (W.W. Norton Publishing,
New York: 2001).
Jordi Galí, Giovanni Giusti ve Charles N. Noussair, “Monetary Policy and Asset Price
Bubbles: A Laboratory Experiment”, Journal of Economic Dynamics and
Control, 130 (C), (2021).
Joseph S. Nye, “Soft Power”, Foreign Policy, 80, s. 153171, (1990).
K. Ali Akkemik ve Sadik Ünay, Doğu Asya’nın Politik Ekonomisi: Japonya, Çin ve Güney
Kore’de Kalkınma, Siyaset ve Jeostrateji, (Boğaziçi University Press, İstanbul:
2015).
Kemal İnat, “21. Yüzyıl Güç Mücadelesinin “İkincil” Aktörleri”, Kriter, Cilt: 6, Sayı: 62,
(2021).
Kemal İnat ve Melih Yıldız, “Will the Rise of China Transform the International
System?” Insight Turkey, Cilt: 23, Sayı: 4, (2022).
Luciana Magalhaes, "O'Neill, Man Who Coined 'BRICs,' Still Likes BRICs, But Likes
MINTs, Too". The Wall Street Journal, 9 Aralık 2013.
Lawrence H. Summers, “U.S. Economic Prospects: Secular Stagnation, Hysteresis, and
the Zero Lower Bound”, Business Economics, Palgrave Macmillan; National
Association for Business Economics, vol. 49 (2), pages 65-73, (2014).
Lintao Yu, “How the Belt and Road Initiative Will Help Turkey Become the Ultimate
Eurasian Playmaker,” Beijing Review, 13 Mayıs 2017.
Matt Clinch, “China backs Turkey to overcome its economic crisis”, CNBC, 17 Ağustos
2018.
Mehmet Yüce, “Laçın Koridoru Açıldı Sıra Zengezur’da”, Sabah, 3 Eylül 2022.
Mevlüt Tatlıyer, Siyasileşen Finans ve Finansallaşan Siyaset Ekseninde Finansal
Spekülasyonlar, (SETA Rapor, İstanbul: 2018).
Michael P. Dooley, David Folkerts-Landau ve Peter Garber, “An Essay on the Revived
Bretton Woods System”, NBER Working Paper, Sayı:14731, (Eylül 2003).
248
Martin Feldstein ve Charles Horioka, “Domestic Savings and International Capital
Flows”, Economic Journal, 90 (358), (1980), s. 314-329.
M. Ayhan Kose ve Eswar Prasad, Emerging Markets: Resilience and Growth Amid
Global Turmoil, (Brookings Institution Press, Washington DC: 2010).
Mohamed A. El-Erian, The Only Game in Town: Central Banks, Instability, and Avoiding
the Next Collapse, (Random House, New York: 2016).
Mark Harrison, “The Soviet Economy, 1917-1991: Its Life and Afterlife”, The
Independent Review, Cilt: 22, Sayı: 2, (2017), s. 199-206.
Morgan Stanley, “FX Pulse”, Morgan Stanley Research, Global Currency Research
Team, (2013), s.1-37.
“Money and Payments: The U.S. Dollar in the Age of Digital Transformation”, The Fed,
23 Mayıs 2022, https://www.federalreserve.gov/publications/money-and-
payments-discussion-paper.htm (Erişim tarihi: 21.06.2022).
Nursultan Nazarbayev, Kazakistan- 2050 Stratejisi”, TASAM, Link:
https://tasam.org/Files/Icerik/File/kazakistan_-_2050_stratejisi_2ed088a6-
ffd2-4202-8a38-b0a42a571fee.pdf, (Erişim tarihi: 15 Nisan 2022).
Nurullah Gür ve Şerif Dilek, Teknolojik Soğuk Savaş | Birinci Faz Anlaşma ve Ticaret
Savaşlarının Geleceği, (SETA Rapor, İstanbul: 2020).
Uluslarası Finans: Teori ve Politika, ed. Nadir Eroğlu, Hasan Dinçer ve Ümit Hacıoğlu,
(Orion Kitabevi, Ankara: 2016), s. 359-406.
“On Birinci Kalkınma Planı (2019-2023)”, T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe
Başkanlığı, Temmuz 2019.
“Orta Vadeli Program (2022-2024)”, T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe
Başkanlığı, Eylül 2021.
“Özbekistan Bilgi Notu”, DEIK, Mart 2021, https://www.deik.org.tr/uploads/
ozbekistan-bilgi-notu-mart_2021.pdf, (Erişim tarihi: 15 Temmuz 2022).
Parag Khanna, Connectography: Mapping the Future of Global Civilization, (Random
House, New York: 2016).
Paul Krugman, “Increasing Returns, Monopolistic Competition, and International
Trade”, Journal of International Economics, 9 (November): 469-79, (1979).
Paul R. Krugman, Kathryn M. Dominquez ve Kenneth Rogoff, "It's baaack: Japan's
slump and the return of the liquidity trap", Brookings papers on economic
activity, 1998.2 (1998). s.137-205.
“Power and Paradox: Understanding Grand Strategy in 21st Century”, TRT World, 19-
20 Ekim 2021, Link: https://www.trtworldforum.com/trt-world-forum-
2021/ (Erişim tarihi: 15 Nisan 2022).
Recep Tayyip Erdoğan, Daha Adil Bir Dünya Mümkün, (Turkuvaz Kitap, İstanbul:
2021).
“RCEP ülkeleri”, RCEP, https://rcepsec.org/, (Erişim tarihi: 15 Mart 2022).
Richard E. Baldwin ve Philippe J. Martin, “Two Waves of Globalization: Superficial
Similarities, Fundamental Differences”, NBER Working Paper, No. 6904,
(1999).
249
Paul Hong ve Young Won Park, Rising Asia and American Hegemony, (Springer,
Singapore: 2020).
R. Ray, J. Johnston, M. Weisbrot, J. A. Cordero ve J. A. Montecino, “IMF-Supported
Macroeconomic Policies and the World Recession: A Look at Forty-One
Borrowing Countries”, CEPR, Washington, DC: Center for Economic and Policy
Research, (2009).
Philip Hanson, The Rise and Fall of the Soviet Economy: An Economic History of the
USSR from 19451991, (London: Routledge, 2003).
Rajiv Biswas, “The Ascent of APAC in the Global Economy”, Asia Pacific Chief
Economist, S&P Global Market Intelligence, 1 Temmuz 2022,
https://ihsmarkit.com/research-analysis/the-ascent-of-apac-in-the-global-
economy-june22.html, (Erişim tarihi: 10 Ağustos 2022).
Sadık Ünay, “Reality or Mirage?: BRICS and the Making of Multipolarity in the Global
Political Economy”, Insight Turkey, Cilt: 15, Sayı: 3, (2013).
“Sayın Bakanımızın Yeniden Asya Çalıştayı Hitabı”, Türkiye Dışişleri Bakanlığı, 26
Aralık 2019, http://www.mfa.gov.tr/sayin-bakanimizin-yeniden-asya-
calistayi-hitabi-26-12-19.tr.mfa, (Erişim Tarihi: 30.11.2021).
Şebnem Kalemli-Özcan, “US Monetary Policy, International Risk Spillovers, and
Policy Options”, VoxEU, 16 January 2020.
Selçuk Çolakoğlu, “Turkey’s Perspective on Enhancing Connectivity in Eurasia:
Searching for Compatibility Between Turkey’s Middle Corridor and Korea’s
Eurasia Initiative”, Studies in Comprehensive Regional Strategies Collected
Papers. International Edition, ed. Jung-Taik Hyun, (KIEP Publishing, Sejong:
2016).
Serdar Cengiz, “Uzak Doğu Bölgesi ile Ekonomik İlişkilerimize Genel Bir Bakış”,
Uluslararasi Ekonomik Sorunlar Dergisi, (XIII), (2004).
“Sustainable Development Goals”, UNDP, Ocak 2019.
“Statistical Review of World Energy”, BP, Cilt: 70, (2021).
Şener Aktürk, “The Fourth Style of Politics: Eurasianism as a Pro-Russian Rethinking
of Turkey's Geopolitical Identity”, Turkish Studies, Cilt: 16, Sayı: 1, (2015). s.
54-79.
Şule Deveci ve İlhan Güllü, “Türkiye’nin Yeniden Asya Açılımının Türk Dış Ticaretine
Yönelik Fırsatlar ve Riskler Bağlamında Değerlendirilmesi”, Erciyes Akademi,
Özel Sayı- Prof. Dr. Harun GÜNGÖR Anısına, (2021), s. 769-793.
“Ticaret Bakanı Muş: İhracatın Finansmanı Konusuna Önümüzdeki Dönemde Daha
Çok Eğileceğiz", Türkiye Cumhuriyeti Ticaret Bakanlığı, 18 Eylül 2021,
https://ticaret.gov.tr/haberler/ticaret-bakani-mus-ihracatin-finansmani-
konusuna-onumuzdeki-donemde-daha-cok-eg, (Erişim tarihi: 18 Nisan 2021).
“Timeline: Eurasian Economic Union (EAEU)”, Eurasian Economic Union (EAEU), 25
Kasım 2019, http://www.eaeunion.org/?lang=en#about-history, (Erişim
tarihi: 25 Kasım 2021).
250
“Turkey’s Relations with the Association of Southeast Asian Nations (ASEAN)”,
Government of Turkey, Ministry of Foreign Affairs, http://www.mfa.gov.tr/
asean.en.mfa, (Erişim tarihi: 10 Nisan 2022).
“Türk İHA ve SİHA'ları Türk teknolojisini dünyaya kanıtlayacak”, Anadolu Ajansı, 30
Nisan 2022.
"Türk inşaat sektörü 2021'de yurt dışında 29,3 milyar dolarlık üstlendi", Ticaret
Bakanlığı, 4 Ocak 2022, https://ticaret.gov.tr/haberler/bakan-mus-turk-
insaat-sektoru-2021de-yurt-disinda-29-3-milyar-dolarlik-is-ustl, (Erişim
tarihi: 19 Mart 2022).
“Türkmenistan’ın doğalgaz üretim ve ihracat potansiyeli”, Ticaret Bakanlığı, 7 Kasım
2019, https://ticaret.gov.tr/blog/ulkelerden-ticari-haberler/turkmenistan/
turkmenistanin-dogalgaz-uretim-ve-ihracat-potansiyeli, (Erişim tarihi: 30
Mayıs 2022).
Utku Yapıcı, “Yumuşak Güç Ölçülebilir mi?”, Uluslararası İlişkiler, Cilt: 12, Sayı: 47,
(2015), s. 5-25.
“Value of $1 from 1913 to 2022”, in2013dollars, https://www.in2013dollars.com/
us/inflation/1913?amount=1, (Erişim tarihi: 10 Mart 2022).
Warner Max Corden, "Booming sector and Dutch disease economics: survey and
consolidation", Oxford Economic Papers, Cilt: 36, Sayı: 3, (1984), s. 359-380.
“World Bank Country and Lending Groups”, Dünya Bankası,
https://datahelpdesk.worldbank.org/knowledgebase/articles/906519-
world-bank-country-and-lending-groups, (Erişim tarihi: 30 Kasım 2021).
“World Development Indicators”, Dünya Bankası, https://databank.worldbank.org/
source/world-development-indicators#, (Erişim tarihi: 30 Eylül 2022).
“Yeniden Asya Girişimi, Türkiye'nin Asya'yla İlişkilerini Bütüncül Şekilde
Güçlendirmeyi Hedefliyor”, Anadolu Ajansı, 14 Mayıs 2021.
Yonglong Lu, Yueqing Zhang; Cao, Xianghui; Wang, Chenchen; Wang, Yichao; Zhang,
Meng; Ferrier, Robert C.; Jenkins, Alan; Yuan, Jingjing; Bailey, Mark J.; Chen,
Deliang; Tian, Hanqin; Li, Hong; von Weizsäcker, Ernst Ulrich; Zhongxiang
Zhang, “Forty years of reform and opening up: China’s progress toward a
sustainable path”, Science Advances, Cilt: 5, Sayı: 8, (2019).
ResearchGate has not been able to resolve any citations for this publication.
Article
The centuries-old financial structure and the modern financial system are built on physical currencies. After the global financial crisis of 2008-2009 and the COVID-19 pandemic of 2020, along with the introduction of all-new cryptocurrencies and stable coins, even many central banks have voiced an interest in the introduction of digital currencies. Hence, the pros and cons of the new central bank digital currencies (CBDC) are the newest widely discussed topic. This paper focuses on the ways a new instrument, central bank digital currency (CBDC),is expected to improve the modern payment systems, increase the efficacy of monetary policy and ensure financial stability in the new era. The study concludes that although CBDCs might boost monetary policy effectiveness and financial stability, it is vital to reevaluate and thoroughly analyse the geopolitical, geoeconomic, and geostrategic implications and effects of having a CBDC.
Article
In this article, the rise of China is discussed in the light of economic and military data, and what the challenge from China means for the global leadership of the U.S. is analyzed. Changes in the indicators of the U.S. and China’s economic and military power over the last 30-40 years are examined and an answer is sought for the following question: What will the consequences of China’s rise be in terms of the international political system? To answer this question, similar ‘rise and challenge’ precedents are discussed to contextualize and analyze and the present challenge China poses. This article concludes that while improving its global status, China has been taking the previous cases’ failed challenges into consideration. China, which does not want to repeat the mistakes made by Germany and the Soviet Union, is hesitant to pursue an aggressive military policy and tries to limit its rivalry with the U.S. in the economic area. While Chinese policy of avoiding direct conflict and focusing on economic development has made it the biggest economic rival of the U.S, the rise of China initiates the discussions about the end of the U.S. and West-led international system.
Article
Leaning-against the-wind (LAW) policies, whereby interest rates are raised in the face of a growing asset price bubble, are often advocated as a means of dampening such bubbles. On the other hand, there are theoretical arguments suggesting that such a policy could have the opposite effect (Gal í, 2014). We study the effect of monetary policy on asset price bubbles in a laboratory experiment with an overlapping generations structure. Participants in the role of the young generation allocate their endowment between two investments: a risky asset and a one-period riskless bond. The risky asset pays no dividend and thus the possibility of selling it to the next generation is its only source of value. Consequently, its price is a pure bubble. We study how variations in the interest rate affect the evolution of the bubble in an experiment with three treatments. One treatment has a fixed low interest rate, another a fixed high interest rate, and the third has a LAW interest rate policy in place. We observe that the bubble increases (decreases) when interest rates are lower (higher) in the period of a policy change. However, the opposite effect is observed in the following period, when higher (lower) interest rates are associated with greater (smaller) bubble growth. Direct measurement of expectations reveals that traders expect prices to follow previous trends and tend to correct for prior errors in their predictions.
Article
University students represent nearly more than half of the youth population (age group of 15-24) in Turkey. Meanwhile, the latest demographic data shows that they will constitute a majority of the elder generation in the context of the recent rapid aging trend in the near future. That said, and although the number of studies related to the students’ perceptions of old ages are increasing in recent years, there is still room to extend our understanding of the influence of demographics, social and economic patterns on students’ self-perceptions of old age. To investigate the Turkish students’ views towards their own 65+ ages, a questionary is applied to 450 students from two different universities located in different regions in Turkey. Survey analysis shows that, almost 85 percent of “engineering” and “economics and administrative science” faculty students describe health and elderly care as the two major concerns in their old ages. On the contrary, answers of the two faculties differentiated clearly in terms of happiness, ability to save more and living with someone else in their old ages. Also, students accept retirement period as a reflection of aging and most of the students claim they had never thought about the aging process before. Yet, female and male students describe the meaning of retirement as the most comfortable period and a period that makes no sense, respectively.