BookPDF Available

De kracht van verbinding! Loopbaanthematieken in het licht van verschuivende beroepsbeelden Jongerenmodule (Module 6) En de keuze is reuze!

Authors:
De kracht van
verbinding!
Module 6:
En de keuze is reuze!
(Jongerenmodule)
Loopbaanthematieken in het licht van
verschuivende beroepsbeelden
Jeany Slijper
Petra Biemans
Met medewerking van:
Rachelle van Harn
Piet Verstegen
Ellen Sjoer
Colofon
Deze publicatie is een gezamenlijke uitgave van Hogeschool Inholland
en De Haagse Hogeschool, December 2021.
De kracht van verbinding! Loopbaanthematieken in het licht van verschuivende
beroepsbeelden van Petra Biemans, Ellen Sjoer, Jeany Slijper, Piet Verstegen,
Rachelle van Harn is een modulaire uitgave die in licentie is gegeven volgens
Creative Commons Naamsvermelding-GelijkDelen 4.0 Internationaal-licentie.
Afbeeldingen: www.shutterstock.com en eigen materiaal.
3
Doelgroepen module 6:
Jongeren.
• Opleiders.
Decanen, loopbaanbegeleiders en mentoren.
Ouders en belangrijke anderen.
Wat wordt behandeld:
Tips en tricks om te kiezen.
De rol van beroepsbeelden bij jouw studiekeuze.
Concrete voorbeelden van bestaande en nieuwe
beroepen.
Verwerkingsopdrachten.
Module 6. En de keuze is reuze!
Jongerenmodule
6.1 Inleiding: ‘Help, ik moet kiezen
In deze module geven we je praktische tips om keuzes te
maken in je studieloopbaan. Hoe lastig of makkelijk vind
jij het om een studiekeuze te maken? Ben je al helemaal
zeker van je keuze, heb je nog geen flauw idee of sta je
bol van de keuzestress?
In welke fase van jouw keuzeproces je ook zit, we willen
je eerst een hele belangrijke boodschap meegeven en
die luidt: een carrière is geen ladder maar een klimrek!
Zie je carrièrepad niet als een ladder die je in een rechte
lijn omhoog beklimt. Soms klim je recht omhoog, soms
sta je even stil en op ander momenten ga je een stapje
naar links of naar rechts, schuin omhoog of schuin omlaag.
Ook al wil je dat misschien graag weten, de opleiding die
je gaat kiezen voorspelt lang niet altijd wat jouw latere
beroep wordt. Eenmaal gekozen staat jouw loopbaan dus
echt niet 'voor altijd' vast!
Misschien kies je wel een studie waarmee je straks iets
heel anders gaat doen dan je in eerste instantie dacht of
waarvoor je dacht dat de studie jou opleidde.
Dat betekent dat het best mogelijk zou kunnen zijn dat je
met een economische managementopleiding uiteindelijk
een leidinggevende positie gaat bekleden in de agrarische
sector. Of dat je met een juridische opleiding terechtkomt
op een afdeling personeelsbeleid. Misschien besluit je
op een gegeven moment je te laten omscholen omdat
jij jezelf op een andere manier wilt ontwikkelen of omdat
de arbeidsmarkt dat van je vraagt. Kortom, een loopbaan
als klimrek, met allerlei mogelijkheden om soms tijdelijk en
soms voor langere tijd uitstapjes te in een andere richting.
Het is belangrijk dat je tijdens je loopbaan praat over je
keuzes, juist met anderen die jou goed kennen. Dat kan
je net dat stapje verder brengen! Die loopbaan begint
al op school, als je kiest voor een bepaald profiel of voor
een vervolgopleiding. Een loopbaan als klimrek, daar
heb je je hele leven mee te maken. Niet alleen omdat
jezelf verandert, maar ook omdat de wereld om ons heen
voortdurend in beweging is.
Fase 0: Help,
ik moet kiezen,
maar wat?
Je verder verdiepen in
een beroep of een op-
leiding: proefstuderen,
snuffelstage
Heroverwegen
van de keuze
Een keuze maken
voor opleiding
of beroep
Nadenken over
een studie of
een beroep
Op onderzoek
uitgaan: open dag,
websitebezoek
4
6.2 En de keuze is reuze! Stappen bij studiekeuze
Natuurlijk moet je op een gegeven moment ergens
beginnen met kiezen. Veel jongeren vinden kiezen lastig.
Dat komt omdat jouw identiteit nog volop in ontwikkeling
is en je nog niet veel ervaringen hebt opgedaan waarop
je jouw keuzes kunt baseren. Wil je weten welke stappen
je in jouw keuzeproces zou kunnen nemen? Kijk dan
naar de animatie door op de volgende link te drukken.
https://www.youtube.com/watch?v=cUkPcer49dk
Bedenk wel dat de stappen die je gaat zien lang niet altijd
zo verlopen als we in de animatie zien. En dat is helemaal
niet erg! Figuur 6.1 zet de stappen van het keuzeproces
nog eens met voorbeelden voor je op een rijtje.
Kijkopdracht:
stappen bij studiekeuze
Kijk naar de animatie
Bespreek met een klasgenoot,
vriend of familielid waar jij nu
staat in dat keuzeproces.
Figuur 6.1 : Stappen in het keuzeproces
Bron: Slijper (2017)
5
6.3 En hoe zit het met de arbeidsmarkt?
Hoe zit het met de arbeidsmarkt? Want als je later gaat
werken, neem je daaraan automatisch deel. Diearbeids-
markt verandert, doordat het werk verandert. We geven
hiervan een aantal voorbeelden met een animatie. In de
animatie kun je zien dat een veel voorkomende functie als
secretaresse écht sterk is veranderd de afgelopen jaren.
Deze zal de komende jaren ook weer veranderen.
https://www.youtube.com/watch?v=Vx2e__yhnDA
Vroeger regelde je als secretaresse bezoeken en
afspraken, je typte brieven en schonk koffie of thee.
Tegenwoordig ben je een managementassistent die
allround moet meedraaien en meedenken, je bent de
sparringpartner in het bedrijf.
Als we het hebben over kiezen, denk je natuurlijk ook
na over het latere werk. Maar wist je dat veel beroepen
veranderen of in een heel nieuw jasje worden gestoken?
Daarom is het belangrijk dat je wordt voorbereid op die
veranderingen. Want het is namelijk zeker dat vrijwel alle
beroepen door technologie worden beïnvloed. Denk bij-
voorbeeld aan de rioolmedewerkers die met hun tablet
kijken waar de leidingen lopen. Kaarten van papier zijn dan
niet meernodig. Hierna toevoegen: En wist je dat de food of
de tuinbouw vet gave sectoren zijn, waar van alles gebeurt
met techniek en innovatie, met veel carrieremogelijkheden?
Kijk maar eens op de foto hierboven!
Voorbereid zijn op de veranderende arbeidsmarkt
gebeurt natuurlijk nu al op school. Maar ook straks bij
je latere werkgever moet je misschien nog bijleren,
bijvoorbeeld door een cursus te doen. Een leven lang
ontwikkelen hoort er gewoon bij, zodat iedereen beter is
voorbereid op de arbeidsmarkt van de toekomst en mee-
ontwikkelt met het werk dat voortdurend verandert.
Kijkopdracht:
de veranderende arbeidsmarkt
Kijk naar de animatie
Bespreek met je ouders, een familielid of iemand
die je kent uit je bijbaantje, wat zij nu anders
moeten doen in hun werk vergeleken met zo'n tien,
vijftien jaar geleden. Dit is ook een manier van
onderzoek doen naar studies en beroepen!
In de tuinbouw
werken? Daar is
geen dag
hetzelfde en
doe je ook
taken met
de computer!
7
6.4 Beroepsbeelden
Laten we een stapje verder gaan. We gaan het hebben over
beroepsbeelden. Beroepsbeelden, wat zijn dat eigenlijk?
Met beroepsbeelden bedoelen we de ideeën die iemand
kan hebben over een bepaald beroep: wat houdt het werk
van zo’n beroep precies in en wat moet je er allemaal voor
kunnen en kennen? Maar ook: wat maakt het leuk om een
beroep uit te voeren, waar ligt iemands passie?
Wat kan ik dan later worden?
Als je jong bent, heb je soms als kleuter al ideeën over
wat je later wilt worden. Je wilt bijvoorbeeld kapster,
piloot, timmervrouw, politieagent, brandweerman of
zangeres worden. Die ideeën over wat het betekent om
bijvoorbeeld een zangeres te zijn, vormen je beeld van
het beroep. Deze beroepsbeelden worden al op jonge
leeftijd gevormd en zijn belangrijk in het keuzeproces.
Als je nadenkt over een studiekeuze of zelfs al bij een
profielkeuze, betekent dat vaak dat je al ideeën hebt over
het latere beroep. En dan komen vragen bij je op als: welke
richting kan ik nou uit met een bepaald profiel of wat kan ik
later worden als ik die studie kies? Het latere beroep speelt
dus een belangrijke rol bij loopbaankeuzes, ook al weten
de meeste jongeren als ze een profiel-of studiekeuze gaan
maken nog echt niet wat ze later zouden willen worden.
Dat is ook niet erg! Maar wist je dat beroepen heel erg
veranderen? Dat bijvoorbeeld de werkdag van een
piloot, leraar of bankadviseur er heel anders uitziet dan je
misschien zou denken?
Op grond van onderzoek weten we dat de beelden
die jongeren hebben van het latere beroep of de
arbeidsmarkt, meestal niet kloppen.
Deze beroepsbeelden zijn bijvoorbeeld niet realistisch,
omdat ze gebaseerd zijn op beelden van internet of de tv.
Stel, je ziet een serie over misdaad waarin een advocaat
wordt gevolgd, dan kan dat jouw beeld bepalen over
wat advocaat zijn inhoudt. Maar ook zijn de beelden vaak
verouderd, bijvoorbeeld omdat je ervan hebt gehoord van
ouders, familie of de decaan, en ook zij zijn niet altijd op de
hoogte van wat een beroep tegenwoordig echt inhoudt.
Behalve dat sommige beroepen veranderen of zelfs
verdwijnen, ontstaan er tegelijkertijd ook nieuwe beroepen.
Want wie kende vijftien jaar geleden het beroep van
influencer of dronepiloot? Soms worden oude beroepen
als het ware in een ‘nieuwe jas’ gestoken. Denk dan aan
de bankmedewerker die vroeger in een bankgebouw zat
waar mensen langskwamen aan de balie voor advies, maar
die nu het grootste deel van de adviezen via telefoon of
videocalls geeft.
Misschien vraag je je af: hoe kan ik dan kennismaken
met die nieuwe of veranderde beroepen? Hoe kan ik
een realistisch beeld krijgen van de werkzaamheden die
iemand doet? Hoe weet ik ook of een beroep een goed
toekomstperspectief heeft qua werk en wat het gaat
verdienen?
Daar kom je alleen achter door dingen te gaan proberen,
proeven, te doen en te ervaren. Met een mooi woord
heet dit exploreren. Dit betekent: uitzoeken en vooral
ondervinden wat er wel bij jou past en wat niet. Waar
krijg je energie van en wat vind je slaapverwekkend? En
met uitzoeken wat bij je past bedoelen we niet allerlei
afvinklijstjes invullen, maar vooral: ga op pad, ga praten
met andere mensen, zoek filmpjes, ga langs bij allerlei
open dagen en ga ervaren hoe beroepen eruitzien.
Want: exploreren kun je leren! Wij bieden aan het eind
van deze module handige opdrachten die je hierbij gaan
helpen. Je kunt deze thuis uitvoeren of op school, als LOB-
activiteit. Belangrijk is dat je bij jouw zoektocht telkens het
klimrek voor ogen houdt. Ook in je oriëntatie. Dus maak
ook eens een uitstapje naar een andere sector, waar je
misschien nog niet aan gedacht had.
De nu volgende paragrafen laten je kennismaken met
allerlei beroepsbeelden. We laten je kennismaken met
nieuwe beroepen, met oude beroepen in een nieuw jasje,
beroepen waarvan je misschien nog nooit had gehoord en
met beroepen waarover veel clichés bestaan. We hopen
dat de voorbeelden je een stapje verder helpen met
nadenken over later.
6.5 Een nieuw beroep: de social media architect
Wooncoach, socialmedia-architect, data scientist,
growth hacker, ontwikkelingscoach, dronepiloot,
droneverkeersleider, orgaan-ontwerper, datagijzeling-
specialist, werkgeluk-deskundige, Internet of Things
expert, Digital Developer, 3D-printspecialist, docent
webdevelopment, ethisch hacker, groene bouwvakker,
facilitator, virtual assistent, neuromarketeer, motion
designer, vlogger, big data analist.
Een hacker en een vlogger ken je natuurlijk al wel, maar
heb jij wel eens gehoord van een motion designer, growth
hacker of een digital productmanager? En heb je wel eens
gehoord van een wooncoach? Als je op de link klikt zie je
een animatie over dit nieuwe beroep.
https://www.youtube.com/watch?v=vMRRSA8KZ0E
Een social media architect is een ander voorbeeld van
zo’n nieuw beroep. We ondervroegen voor ons onderzoek
middelbare scholieren over het beeld dat ze hadden bij dit
beroep. De meeste jongeren kenden dit beroep nog niet.
Waar denk jij aan bij een social media architect?
Hier zie je allerlei uitspraken die jongeren deden, toen we
hen deze vraag stelden. De social media architect:
bedenkt en maakt social mediaplatforms;
is iemand die een social mediabedrijf start of iemand
die veel volgers heeft op social media;
is iemand die dingen ontwerpt op internet, algoritmes;
maakt dingen, dus verzinnen en dan ontwerpen, zoals
nieuwe dingen, dus robots wat ze nu aan het doen zijn;
onderzoekt dingen op het internet en zorgt ervoor dat
er geen illegale dingen gebeuren.
Maar wat doet de social media architect nu werkelijk?
8
Wat doet een social media architect?
Een social media architect is eigenlijk
niet een beroep, maar een heel
team van mensen die verschillende
rollen vervullen. Ze denken ieder
vanuit hun eigen rol na over een
communicatievraag van een klant
en proberen die om te zetten in een
bepaalde communicatie-uiting, bij-
voorbeeld een filmpje, een animatie,
of een slogan. De experts die met
elkaar de social media architect
vormen vervullen de volgende rollen:
Strateeg: onderzoekt de vraag van
de klant en werkt die verder uit.
Designer: ontwerpt de
beelduitingen.
Videograaf: realiseert passende,
verrassende video's.
Tekstschrijver: schrijft korte,
teksten en scripts.
Content manager: zorgt voor
de boodschap die een klant wil
communiceren, bijvoorbeeld via
social media.
Teamlead: zorgt dat het team
uitstekend functioneert en ieder
zich blijft ontwikkelen
Het team 'social media architect' is
trots als ze een tevreden klant hebben,
omdat ze iets gemaakt hebben wat
effect heeft, bijvoorbeeld op jongeren!
“En als dat dan daadwerkelijk
werkt en het staat online en het lokt
reacties uit waar je op gehoopt had,
ja, dan ben ik wel trots”
Wat moet je daarvoor kunnen/kennen?
Je moet creatief zijn, kunnen
samenwerken, flexibel zijn, goed
kunnen communiceren, kritisch
kunnen denken en natuurlijk ict-
vaardig zijn.
Dat lijkt een mooi rijtje, maar
eigenlijk weet je nu nog niets, want
‘creatief zijn’ betekent voor een
strateeg iets anders dan voor een
designer of content manager.
Een strateeg die met de klantvraag
aan de gang gaat, moet workshops
organiseren en zorgen dat anderen
creatief denken.
Een designer moet een leuk filmpje
kunnen maken en een tekstschrijver
een passende tekst.
Welke opleiding kun je dan
het beste kiezen?
Dat is nu lastig, want er is geen
opleiding tot social media architect.
Je begrijpt dat voor de verschillende
rollen ook diverse opleidingen
geschikt zijn. Belangrijk is wel dat
je een klantgerichte houding hebt
en ook out-of-the-box kunt denken,
dus nieuwe wegen in durft te slaan.
Dit betekent dat je niet perse
communicatie of media design
moet hebben gestudeerd om als
social media architect aan de slag
te kunnen. Zo pas je bijvoorbeeld
ook heel goed in zo’n rol als je
hotelschool hebt gedaan.
Voorbeeld: De werkzaamheden van een Social Media Architect
Bron: Sjoer, Van Beelen-Slijper & Jacobs (2019)
9
10
6.6 Onbekend maakt onbemind
In deze paragraaf gaan we in op een beroep, een
specialisme en een sector waarvan je misschien nog
nooit had gehoord of aan had gedacht. Het beroep is de
procesoperator in de kaasfabriek. Het specialisme is de arts
ouderengeneeskunde. De sector is de agrarische sector.
Maar eerst leggen we je een dilemma voor. Stel, je zit in een
restaurant en je moet een voorgerecht of een hoofdgerecht
kiezen. Dan vraag je natuurlijk om de menukaart en daarvan
ga je iets kiezen. Wedden dat je een gerecht kiest dat je
in ieder geval kent? Mogelijk staan er ook gerechten op
waar je echt nog nooit van had gehoord. Misschien sta je
er ook wel voor open zo’n nieuw of onbekend gerecht te
proberen, want je weet pas hoe iets smaakt als je het hebt
geprobeerd en daadwerkelijk hebt geproefd.
Ook voor onbekende beroepen of studies geldt eigenlijk
hetzelfde als met de menukaart: ‘onbekend maakt on-
bemind’. Daarom zetten we voor jou deze beroepen en
sectoren in de spotlights. Omdat het goed is in je loop-
baanoriëntatie verder te kijken dan alleen naar de bekende
specialismes of beroepen, maar ook om vooroordelen of
misverstanden weg te nemen over deze beroepen.
Procesoperator in een kaasfabriek
Misschien heb je bepaalde ideeën bij het werken in een
fabriek. En zal je niet zo snel zelf bedenken dat je later kaas-
operator wilt worden in een fabriek. Werken als procesope-
rator in een kaasfabriek, wat houdt dat eigenlijk in? Krijg je
dan vieze handen? Moet je kazen keren? Of kazen proeven?
Nee hoor, heel veel werk in een moderne kaasfabriek
gebeurt met behulp van de computer. Klik maar eens op
de link hieronder, en dan zie je een filmpje dat is gemaakt
samen met acteur Edson da Graça. Hij laat je zien dat het
afwisselend en verantwoordelijk werk is, waarmee je ook
nog eens goed kunt verdienen!
Kijkopdracht:
een onbekend beroep
Kijk naar het filmpje met Edson
Benoem drie dingen die jou opvallen aan deze sector
en bespreek dat met je mentor, vrienden of ouders.
https://aandebakgarantie.nl/adbg-tv/edson-aan-de-bak-
als-procesoperator/
Figuur 6.2: Procesoperator kaasfabriek: wat doe je dan?
Optie A? Optie B?
11
Werken in een (kaas)fabriek: waarom zou je dat willen?
Je werkt aan de bereiding van voedsel.
Je werkt met computers.
Het is schoon werk!
80% van het werk gaat via de computer.
Je bent verantwoordelijk voor je eigen on-
derdeel in het hele productieproces.
Het is afwisselend, omdat je te maken hebt
met verschillende partijen voor wie je dit werk
doet en waarmee je samenwerkt: boeren,
consumenten, chauffeurs.
Werken in ploegendienst geeft financiële voor-
delen, dat is mooi meegenomen.
Veel kans op werk.
Wat moet je kunnen en kennen?
Opleiding vakexpert Voeding en Technologie
mbo-niveau 4.
Je hebt passie voor voeding en technologie.
Daar ben je heel erg in geïnteresseerd!
Je bent praktisch ingesteld.
Je werkt graag met computers, vooral om via computers
mee te werken aan het bereiden van voeding.
Je wilt graag zeker zijn van een goede baan na
jeopleiding.
Bron: Albeda.nl
Arts of verpleegkundige in onbekende specialismes
Veel studenten die geneeskunde gaan studeren, doen dit
met het idee dat ze later in een ziekenhuis terechtkomen.
Daar is niets mis mee. Maar weet je dat veel geneeskunde
studenten hun coschap in een ziekenhuis afbreken zonder
dat ze weten dat er meer is dan alleen het ziekenhuis?
Endat er de komende jaren veel behoefte zal zijn aan artsen
met een specialisatie ouderengeneeskunde of sociale
geneeskunde, zoalsbedrijfsarts, verzekeringsarts of arts
Maatschappij en Gezondheid? Hieronder geven we een link
naar een opleidingsspecial voor geneeskunde studenten.
Met voorbeelden van studenten die kozen voor deze minder
bekende specialismes én hier erg enthousiast over zijn.
https://www.lad.nl/wp-content/uploads/2017/09/
Opleidingsspecial-LAD-DG-aug2017.pdf
Toekomstige zorgvraag ouderengeneeskunde
Volgens het Sociaal en Cultureel Planbureau zal het
aantal kwetsbare 65-plussers in 2030 gestegen zijn
naar ruim 1 miljoen kwetsbare 65-plussers. Er komt
een schaarste aan specialisten ouderengeneeskunde,
een arts voor de kwetsbaarste van de kwetsbaren.
De groep 90-plussers zal verdubbelen in de komende
jaren. In 2015 waren dit er nog 117.000, in 2040 wordt
dit aantal volgens het RIVM geschat op 340.000.
Bron: SCP (2018)
Verpleegkundige ouderenzorg
Ook de verpleegkundigen ouderenzorg kom je zeker niet
alleen tegen in verpleeg- en verzorgingstehuizen of in
de thuiszorg, maar ook in ziekenhuizen, de geestelijke
gezondheidszorg en de gehandicaptenzorg. Het is ook
mogelijk dat zij met hun specialisme in gevangenissen
werken of bijvoorbeeld in hospices. Het is een feit
dat steeds minder jongeren voor het beroep van
verpleegkundige ouderenzorg kiezen. Toch zijn er ook
positieve geluiden: zo krijgen de verpleegtehuizen de
komende jaren extra geld en wordt er werk gemaakt
van de vele vacatures die openstaan. Er worden
extra stageplaatsen gecreëerd en deze stages duren
bovendien langer. In de praktijk is gebleken dat met name
langdurige stages in deze sector effectief zijn, doordat er
een ‘band’ ontstaat tussen de stagiaire en cliënt. Juist die
relatie en het zorgen voor ouderen staan centraal in het
beroep van verpleegkundige, zoals uit de citaten blijkt.
Dat is wat het zo’n mooi beroep maakt!
‘In het ziekenhuis vond ik de technische handelingen
heel erg interessant, maar ik miste het zorgen voor
ouderen de verantwoordelijkheid. Niet dat je alles voor
ze bepaalt.’ (verpleegkundige ouderenzorg)
‘Maar het trok me gewoon, het zorgen en er voor
iemand zijn met een levensverhaal die iets te vertellen
heeft.’ (verpleegkundige ouderenzorg)
Bron: Brouwer (2020)
Werken in de Greenport: word ik dan boer?
Greenport Holland: de agrarische sector
De wereld verandert: de bevolking groeit en hierdoor
stijgt de vraag naar gezonde en duurzame voeding.
Innovatieve oplossingen en producten zijn nodig om op
deze veranderingen in te spelen. Weleens gehoord van
de Greenport? DeGreenport staat voor de ‘groene’
sector, met een tuinbouwcluster waarin allerlei bedrijven
en organisaties te vinden zijn, die bezig zijn met die inno-
vaties. En dat terwijl ze ook bijvoorbeeld de tomaten telen
die over de hele wereld worden geëxporteerd. Nederland
is als klein land een belangrijke speler! Naasttomatentelers
kun je ook denken aan telers van andere groenten, fruit,
planten en bloemen en aan medewerkers van veilinghuizen,
exporteurs en kassenbouwers.
De groene sector is dus volop bezig met innovatie.
Spreekt het je aan om bezig te zijn met duurzame
oplossingen voor de toekomst? Dan is deze sector
misschien wel iets voor jou!
Weet je dat je je als teeltspecialist vooral bezighoudt met
teelt en klimaat, maar in dit werk ook internationaal bezig
kan zijn? En wist je dat er plukrobots zijn ontwikkeld en dat
deze steeds meer worden toegepast? Ook zijn er mensen
bezig met het automatiseren van kassen. Dat betekent dus
dat de plant met één druk op de knop de juiste hoeveelheid
water en (led)licht krijgt. Nieuwgierig geworden? Kijk dan
naar de volgende animatie:
https://youtu.be/q5NNv1fGHQA
Het leuke van deze sector is dat hij heel dynamisch is.
Dit betekent: geen dag is hetzelfde. Als je het leuk vindt
om je dagelijks bezig te houden met voedsel of alles wat
groeit en bloeit, is het de moeite waard om die sector
verder te ontdekken.
Er is veel vraag naar mensen in deze sector, sommige
bedrijven bieden zelfs een vast contract aan als je bij hen
gaat werken.
‘De groene sector en de passie van medewerkers:
De afwisseling denk ik vooral. En we werken met
biologie dus […] je staat ’s ochtends op, je weet nooit
wat je te wachten staat. Het is nooit helemaal te voor-
spellen wat er gebeurt. En dat geeft eigenlijk altijd
wel een kik bijna, om het zo maar te zeggen. Dat vind
ik wel heel vet aan deze functie.’
‘We zijn echt wel een heel belangrijk onderdeel van
de voedselketen in de wereld.
‘Het is wel heel tof dat je echt iets speciaals doet.
Hetis niet zomaar die tomaat produceren.
Bron: Biemans, Verstegen, Slijper & Sjoer (2021)
13
6.7 Timmerman: een oud ambacht in een nieuw jasje
Kijkopdracht:
Timmerman of timmervrouw
Nieuwsgierig geworden?
Kijk dan naar het filmpje van acteur Edson als
timmerman
https://aandebakgarantie.nl/adbg-tv/edson-aandebak-als-
timmerman/
Timmerman/timmervrouw worden?
Waarom zou ik dat willen?
Als je timmerman/timmervrouw wilt worden, heb je
misschien alleen een traditioneel beeld bij dat beroep.
Natuurlijk is veel hetzelfde gebleven, maar er zijn ook
dingen veranderd. Waarom zou je dit willen, en wat voor
Timmerman/timmervrouw is een traditioneel beroep.
Toch is niet al het werk hetzelfde als lang geleden.
Door technologie is het takenpakket op bepaalde
onderdelen veranderd. Denk bijvoorbeeld aan de
manier van meten. Dat gebeurt vaak digitaal in plaats
van met een rolmaat. Ook ontwerpen zijn vaak digitaal
via een tablet of laptop beschikbaar.
Het werk wordt gezonder.
Maar de kern van het beroep blijft grotendeels bij
‘het oude’.
Dit betekent concreet: de timmerman/timmervrouw is
de ‘afwerker’ inde bouw.
Als je kiest voor dit beroep, zijn dit mogelijk
jouw drijfveren:
- Je hebt een ‘timmermansoog’, dus gevoel voor
maten en passen en meten.
- De stoere bedrijfskleding spreekt je aan.
- De werktijden: vroeg beginnen, op tijd klaar en
vooral buiten werken
- Je werkt toe naar een concreet resultaat.
Het beroep timmerman/timmervrouw zal blijven.
En er is een groot tekort aan vaklui de komende jaren.
type mens moet je zijn om timmerman/timmervrouw te
worden? We proberen dit eerstmet het schema hieronder
in kaart te brengen, en als je nieuwgierig bent geworden
kun je verder kijken door op de link te klikken met het
filmpje van Edson in detimmerfabriek.
Type mens:
Je werkt graag met je handen, bent handig,
en werkt graag buiten.
Je kunt zelfstandig werken en wilt graag
een klus afmaken.
Je bent precies en werkt graag nauwkeurig.
Werkdag:
Als timmerman/timmervrouw ben je de hele dag aan
het sjouwen, tillen, timmeren, zagen, klimmen en lopen.
Kortom: jeverbrandt de hele dag calorieën!
Je hebt je eigen klussen en werkt zelfstandig.
Jewerkt als deel van een team, je doet het samen.
Je trekt van 07.00 uur tot 16.00 Uur samen op bij de
bouwprojecten en deelt lief en leed in de bouwkeet.
Daar zijn de grappen altijd dichtbij.
Trots en passie:
Je bent trots op de dingen die je maakt.
Daar ligt jepassie!
Als je klaar bent, ziet alles er netjes en goed uit.
Voorbeeld: Timmerman/timmervrouw
6.8 Een bestaand beroep in een nieuw jasje:
van secretaresse naar virtual assistant
In deze paragraaf beschrijven we een bestaand beroep
datde laatste jaren een nieuwe invulling heeft gekregen.
De secetaresse van vroeger heet tegenwoordig meestal
management assistent, soms personal assistant of zelfs
virtual assitant.
Allemaal namen voor een beroep dat vroeger secretaresse
heette. Maar dit beroep heeft een enorme verandering
ondergaan. De management assistent bewaakt deadlines,
coördineert projecten, is de sparringpartner van een bedrijf
en doet dat niet alleen vanaf de werkplek, maar ook op
afstand (virtual assistant).
De management assistent werkt vaak tegelijkertijd
voor meerdere managers en afdelingen. Dat betekent:
inmeerdere mail- en agendasystemen werken, deze
beheren en controleren. De virtual assistant is virtueel
en online verbonden met klanten en managers.
Demanagement assistent heeft steeds meer boekhoud-
kundige taken zoals facturatie, inkoop en bankzaken.
Somsis de management assistent ook verantwoordelijk
voor het beheer van huisstijl, social media en websites.
En wat doet een moderne management assistant
niet (meer)?
Telefoongesprekken aannemen voor medewerkers.
Veel typewerk.
Koffie rondbrengen.
Agenda van één directeur of manager beheren.
Wat doet ze wel?
De management assistent denkt mee.
Een management assistent kan overal werken in
plaats van in de kamer naast de leidinggevende
en is meer dan een ondersteuner.
Je bent ook
sparringpartner.
Meer dan alleen
ondersteuning.
15
6.9 Niet kloppende, stereotiepe beroepsbeelden
In deze paragraaf geven we je een kijkje in twee beroepen,
waarvan de beelden die jongeren hebben van dat latere
beroep, niet kloppen. Omdat ze gebaseerd zijn op clichés,
of omdat ze niet overeenkomen met de werkelijkheid. We
zien een dagje uit het leven van een onderwijzer en we
gaan in op redenen om wel, maar misschien ook niet, voor
een juridische opleiding te kiezen.
Als je later juf of meester wilt worden, ga je de hbo-
opleiding hiervoor volgen aan de Pabo. Officieel word je
dan leerkracht in het basisonderwijs. Misschien trekt het
je wel om later met kinderen te werken, of spreken de
vele vakanties je aan. Maar juf of meester zijn is veel meer
dan dat! Hieronder zie je twee beschrijvingen van een
leerkracht in het basisonderwijs. Het eerste beroepsbeeld
klopt al lang niet meer, het is sterk verouderd. Maar
het tweede beroepsbeeld laat een veel eerlijker en
realistischer beeld zien van dit beroep, hoe dat er
tegenwoordig uitziet.
Figuur 6.3: Werken in het basisonderwijs
Bron: Bos (2019)
Verouderd beeld over werken in het basisonderwijs
Lesgeven en leuk met kinderen bezig zijn.
Korte werkdagen, om half vier naar huis.
Veel uitjes en activiteiten tijdens werkdagen.
Werkdruk? Je hebt juist veel vrije tijd!
Actueel beroepsbeeld over werken in het basisonderwijs
Taken en handelingen:
• Lesgeven
• Opvoeden
Pedagogisch klimaat creëren
• Communiceren
• Organiseren
• Administratie
Nadelen
Mondige ouders en kinderen.
De hele dag ’aan staan'.
Er blijft altijd werk liggen.
Verwachtingen en regels vanuit de overheid nemen toe.
Altijd in dezelfde dure periodes op vakantie.
“Ik ben trots wanneer ik zie dat de
kinderen zich ontwikkelen en de
stof gaan snappen. Daarnaast ben
ik er nog steeds trots op dat ik met
kinderen werk en dat ik plezier
met ze kan hebben, dat geeft mij
voldoening”.
Voordelen
• Vakanties
Werken met kinderen
Interactief, samenwerken met collega’s
Dynamisch en gevarieerd werk
Voor de klas:
ik word later juf of meester!
16
Lijkt het je leuk om accountancy te gaan studeren? Ook in
die sector is er veel veranderd! Zo is de accountant al lang
niet meer de persoon, die alleen met cijfers bezig is en in
een mooi pak de jaarrekeningen opmaakt voor bedrijven.
Technologische ontwikkelingen maken dat je de juiste
ict-vaardigheden moet hebben en dat het belangrijk is in
de financiële sector om die cijfers te kunnen analyseren.
Oftewel: iemand moet data kunnen doorgronden om
zicht te krijgen hoe betrouwbaar de cijfers zijn, dat er
geen fraude plaatsvindt. Dat gebeurt tegenwoordig met
data uit computers en daar moet je dus heel goed mee
om kunnen gaan. Je moet veel digitale skills hebben.
De accountant van nu moet daarnaast ook goed kunnen
communiceren met de bedrijven over die cijfers, dus hij
moet goede social skills hebben.
Die social skills zijn veel belangrijker dan je misschien denkt!
Ook de ict’er van de 21e eeuw is al lang niet meer de nerd
die hij vroeger was, die achter zijn computer in een kamer
vooral met programmeren bezig was. Hij moet kunnen
voldoen aan de wensen van klanten, zich kunnen inleven
in die wensen, erover kunnen communiceren en daarbij
flexibel zijn. Hij moet snappen waar die klant mee bezig
is en wat de ontwikkelingen zijn, om deze vervolgens te
vertalen naar een passende ict-oplossing.
‘De accountant moet zichzelf opnieuw uitvinden.’
Bron: Executive Finance, 2018
Jongeren die kiezen voor een loopbaan in de juridische
sector, zijn vaak heel zeker dat ze bijvoorbeeld later
advocaat willen worden. Of ze willen graag later in de
rechtbank werken als officier van justitie of als rechter.
Al deze beroepen worden togaberoepen genoemd.
Opvallend is dat jongeren die een togaberoep voor ogen
hebben, vaak overtuigd zijn van hun keuze zonder zich
daarvoor echt georiënteerd te hebben. Dit is gebleken
uit onderzoeken. Denk jij ook erover later een juridisch
beroep te gaan doen? Dan herken jij je misschien wel in
dit veel voorkomende profiel:
De toekomstbeelden of argumenten die je bij Figuur 6.4
ziet staan, zijn vaak niet de juiste. Vaak klopt het beeld
dat veel aankomende juridische studenten van het latere
beroep hebben, niet met de werkelijkheid. Als je een
juridische mbo-opleiding of hbo-opleiding kiest, kun je
aan de slag als juridisch medewerker. Demeeste juridische
medewerkers gaan aan de slag bij overheidsinstanties,
bijvoorbeeld bij de gemeente. Jezult later veel met dossiers
aan de slag gaan. Je zult veel moeten lezen en schrijven.
Als je later een togaberoep zoals advocaat of rechter wilt
uitoefenen, moet je eerst een universitaire studie volgen
(WO-Rechten), en daarna kun je verder doorleren voor
advocaat, officier of rechter. Onderstaand beroepsbeeld
is gemaakt op basis van ons onderzoeksmateriaal, en geeft
een beter beeld van redenen waarom je voor een juridische
opleiding zou kunnen kiezen.
Daarnaast is het belangrijk ook na te denken over het
domein waarin je een beroep uitoefent. Welke andere
beroepen zijn er nog in het juridische domein, behalve
de togaberoepen?
Togaberoepen: ik word later
advocaat!
Ik kies voor accountancy
17
Wat is wèl belangrijk bij een juridische studiekeuze?
Figuur 6.4: Waarom kiezen jongeren voor een juridische opleiding?
Bron: Slijper (2017)
Figuur 6.5: Beroepsbeeld en oriëntatie juridische studie
Vind ik belangrijk:
maatschappelijke bijdrage
Ik voel me betrokken bij de samen-
leving en wil hier actief aan deelnemen.
Beroepsbeeld
Ik word juridisch medewerker op een
advocatenkantoor, bij de gemeente
of bij een bedrijf. Alleen universitair
opgeleiden kunnen later een
togaberoep (advocaat, rechter of
officier van justitie) uitoefenen.
Oriëntatie
Als je gaat proefstuderen of een dag
gaat meelopen kom je al veel te weten
over hoe een opleiding eruitziet.
Mijn toekomstdroom
Spannend beroep
Beroepen met status
Waarom een juridische studie?
Ik wil alles leren over wat wel en niet
mag, dingen die in de wet staan.
Ikweet dat ik dan heel veel met taal
bezig ga zijn, lezen en schrijven.
Die taal is speciaal, omdat juristen
taal gebruiken zoals dat in de wetten-
bundels staat. Ik ben hier achter
gekomen door me goed te oriënteren
op de vervolgopleiding, welke vakken
ik daar krijg en wat het betekent om
een juridische studie te doen.
Mijn leerroutes:
Vmbo > Mbo juridisch medewerker
Havo of Mbo-niveau 4 > HBO-Rechten
of Sociaal Juridiche Dienstverlening
Vwo > WO-Rechten
Kijk in de praktijk
Maar het is ook leuk om een kijkje
in de praktijk te nemen!
Kijk maar eens op de site van de
rechtspraak, daar is een speciale
pagina aangemaakt voor jongeren.
https://www.rechtvoorjou.nl
Ook kun je met eigen ogen zien hoe
het eraan toegaat tijdens een zitting
in de rechtbank, sommige zittingen
zijn vrij toegankelijk.
Zo ben ik:
Gevoel voor taal en nauwkeurig
Ik vind het leuk om veel te lezen en
te schrijven. Ik heb veel aandacht voor
details en kan nauwkeurig werken.
Wat ga ik leren?
Ik leer alles over wet- en regelgeving,
hoe wetten moeten worden nageleefd.
Ik leer hoe ik juridische teksten kan
lezen en schrijven. Ik ga leren met
wettenbundels te werken, zodat ik
snap hoe het recht in elkaar zit.
Waarom wil ik dit kiezen?
Werkomstandigheden
Je werkt vooral binnen, meestal
kantoortijden. Je houdt je bezig met
juridische dossiers en vindt het leuk
om dingen uit te pluizen.
Juridische zaken (casussen) los je op
als een puzzeltje.
De werksfeer is formeel, je bent netjes
gekleed. Je krijgt geen vieze handen.
‘Toen ik in groep acht zat had ik al
iets van: het lijkt me leuk om ooit
rechter te worden, of advocaat”
“Ik kijk graag naar spannende series,
zoals CSI. Dus ik vind rechten heel
leuk!’
“Ik wil geen voorbereidend werk
moeten doen voor iemand anders.
Ik wil juist degene zijn die de
handtekening eronder zet”
Ga kiezen
door te ervaren,
dan weet je
pas echt of iets
bij jou past!
19
6.10 Nog wat laatste tips & tricks
Hieronder volgen nog wat laatste tips en tricks. Bedenk
sowieso: het komt wel goed! Stel dat je in het allerergste
geval niet goed kiest, of ongelukkig wordt als je alleen maar
denkt aan de beroepsmogelijkheden van je huidige studie.
Dan is er nog geen man overboord. Hoeveel mensen
doen uiteindelijk niet iets heel anders dan waarvoor ze zijn
opgeleid? Wat je later wordt en hoe succesvol je daarin
bent, heeft namelijk meer met je persoonlijkheid, gedrag,
capaciteiten en doorzettingsvermogen te maken dan met je
gevolgde opleiding. Succes met al jouw keuzes!
Tricks / Don’ts:
Zoeken naar ‘De Perfecte Studie’
(die bestaat namelijk niet).
Geen ‘plan B’ hebben (voor als je eerste
keus niet lukt).
Verkeerd/verouderd beeld van het latere beroep
(omdat je onvoldoende onderzoek hebt gedaan
naar studies en beroepen).
Onbekendheid met nieuwe beroepen.
Kiezen is niet voor de rest van je leven (je kiest
voor een startpositie maar daarna kun je altijd
nog een zijstap maken).
Staar je niet blind op één specifiek beroep, één
bepaalde sector, of één studierichting, want die
perfecte studie bestaat niet!
Tips / Do’s:
Het is belangrijk vaardigheden te ontwikkelen
die je in meerdere beroepen kunt gebruiken.
Kijk niet alleen naar bekende beroepen, maar
sta ook open voor onbekende beroepen.
Praat met anderen over jouw keuze-ideeën.
Laat je niet uit het veld slaan als je niet meteen
‘goed’ kiest. Dat hoort er soms gewoon bij!
Ga kiezen door te ervaren, dan weet je pas echt
of iets bij jou past!
6.11 Verwerkingsopdrachten: LOB 2.0
Kan LOB ook anders, zeg maar een LOB 2.0? Jazeker.
HetLOB-Kompas voor de 21e eeuw is een methode die
methode-aanvullend kan worden ingezet op de ‘traditio-
nele’ LOB-methodes 1. Het LOB-Kompas laat je met op-
drachten (animatie, vlog, moodboard) die passen bij deze
tijd kennismaken met de veranderingen in deberoeps-
praktijk. Hieronder zie je hoe het programma eruitziet.
Doelgroep en opzet
Dit LOB-Kompas voor de 21e eeuw is bestemd voor
leerlingen in de (voor)laatste klassen van havo en vwo.
Het LOB-onderwijsproduct bestaat uit vier stappen.
Deels kunnen deze in de klas worden uitgevoerd tijdens
de (mentor)lessen, deels buiten de (mentor)lessen om.
De LOB-activiteiten eindigen met een presentatie, waarbij
ook ouders aanwezig zijn.
Deze les geeft jou een introductie van een aantal bekende
beroepen en nieuwe beroepen. Deze beroepen worden
geïntroduceerd aan de hand van een animatie. De animatie
laat de vaak verouderde beelden zien van traditionele, meer
bekende beroepen, gebaseerd op eerder onderzoek dat
we hebben gedaan. Zo wordt een wijkverpleegkundige
veel meer een zorgregisseur en een accountant meer een
it-specialist. Ook zie je een nieuw beroep in de animatie,
namelijk de social media architect. Als je de animatie hebt
gezien, denk dan nog eens na over het volgende:
Het beroepsbeeld van een traditioneel beroep zoals
verpleegkundige klopt vaak niet meer en er zijn
nieuwe beroepen, mogelijkheden en richtingen om
voor te kiezen.
Je talenten in je zoektocht naar ‘Wie ben ik? Watkan
ik? Wat wil ik?’ kun je in verschillende beroepen kwijt.
Het gaat erom dat je jezelf toekomstbestendige vaardig-
heden eigen maakt, niet dat je dat ene beroep moet
vinden dat ‘bij je past’ en dat je je hele leven moet gaan
uitoefenen. Beroepen veranderen en vragen andere
kwaliteiten: je blijft een leven lang leren.
Op een opleiding ontwikkel je bepaalde vaardigheden,
een mindset, kennis en dergelijke, die gevraagd worden
in verschillende functies en beroepen. Deanimatie geeft
hiervoor de eerste voorzet. Deanimatie is ook ter
inspiratie voor de opdracht bij stap 2.
LOB-Kompas
voor de 21e eeuw
20
LOB-Kompas voor de 21e eeuw
1 https://www.inholland.nl/onderzoek/publicaties/lob-kompas-voor-de-21e-eeuw
Introductie van een
aantal bekende
beroepen en nieuwe
beroepen.
Bekijken van animatie.
Presentatie
eindproduct.
Voor medeleerlingen.
Voor ouders
(bijvoorbeeld op
een info-avond over
eindexamen).
Aan de slag met
een moodboard
(in groepjes van 3-4
personen).
Kies een traditioneel en
nieuw beroep.
Digitaal of op papier.
• Pitch.
Contact met het
werkveld.
Interview
(online of live).
Filmpje, animatie, vlog
voor medeleerlingen
én ouders.
Introductie Terug in school Aan de slag Op pad
Stap 1: Animatie over beroepen die veranderen
Wat is jouw beroepsbeeld?
Wat is de boodschap van de animatie?
Klopt jouw beroepsbeeld dat je hebt van een bepaald beroep eigenlijk wel?
Je hoeft echt geen beroep te vinden dat je jouw leven lang zou moeten uitoefenen. Beroepen veranderen en je blijft
zelf ook in ontwikkeling!
Jouw kennis en vaardigheden zijn in te zetten in verschillende functies en beroepen. Jouw talenten kun je in heel veel
beroepen kwijt!
Bron: Animatie in samenwerking met RauwCC (2020)
Stap 2: Maak een moodboard en geef een pitch
Kies een bestaand en een nieuw beroep. Kies uit de lijst of breng zelf een beroep in.
Selecteer een beroep dat relevant voor je is, bijvoorbeeld omdat je het zelf overweegt.
Of kies juist een beroep omdat je er nog niets vanaf weet, dat kan ook!
Maak een moodboard. Dit mag digitaal of op papier.
Zoek op internet naar beelden van de beroepen.
Hoe zijn deze beroepen aan het veranderen?
https://www.youtube.com/
watch?v=_3O2cJQg2b4
21
In groepjes van 3-4
personen.
Zoek iemand die
je kent met een
traditioneel en nieuw
beroep.
Je maakt met elkaar je
eindproduct.
Voor het maken van
een animatie bestaan
speciale programma’s.
Bedenk ook: welke
boodschap willen we
uitdragen over onze
beroepsbeelden?
Houd een interview.
Dat kan live of online
(Facetime, Skype).
Vragen om je te helpen
staan in het LOB-
Kompas.
Maak aantekeningen
tijdens het interview.
Bespreek met elkaar
wat uit de interviews is
gekomen.
Bepaal wat het
eindproduct wordt:
vlog, animatie, filmpje,
PowerPoint. Interview
(online of live).
Contact werkveld EindproductInterview Uitwerking
Traditionele beroepen
• Verpleegkundige
• Technicus
• Piloot
• Politieagent
• Basisschoolleerkracht
• Advocaat
• Accountant
• Huisarts
• Bouwkundige
• Architect
• Laborant
Nieuwe beroepen
Ethische hacker
Digital detox therapist
Mens-robot-
interactiespecialist
Urban farmer
Smart-home expert
Privacy consultant
• Zorg-navigator
• 3d-engineer
Virtual assistant
• Neuro-marketeer
• Programmeur
• Chirurg
Directeur van een
basisschool
Docent natuurkunde
Docent nederlands
• Psycholoog
• Fysiotherapeut
• Tandarts
• Dierenarts
• …
Social media architect
Virtual reality
ontwerper
App ontwikkelaar
Health monitoring
Motion designer
Crowdfunding
specialist
Bim ontwikkelaar
• …
Stap 3: Op pad (in contact met het werkveld)
In gesprek met iemand die het beroep uitoefent!
Jullie gaan in het groepje van drie tot vier personen contact leggen met het werkveld, door in gesprek te gaan met
iemand met een meer traditioneel beroep en iemand met een nieuw beroep. Op basis van dit interview maken jullie een
product dat jullie voor jullie medeleerlingen en voor ouders presenteren.
Je gaat een visueel beroepsbeeld (persona) maken, dieje gaat helpen het beroep straks verder beeldend
tebeschrijven. Wat moet je uit de interviews gaan halen? Dingen die je vooral in beeld moet krijgen zijn:
Wat denk je dat een …. (vul beroep in) doet? Hoe zou zijn of haar werkdag eruitzien?
Wat denk je dat je ervoor moet kennen/kunnen?
Wat zou er leuk aan dit beroep zijn? Waar zou de …. trots op zijn?
Stap 4: Terug in school
Presenteer je eindproduct op een avond waarop ook ouders worden uitgenodigd.
22
De boodschap: Je talenten in je zoektocht bij ‘Wie ben ik?
Wat kan ik? Wat wil ik?’ kun je in verschillende opleidingen
en beroepen kwijt. Het gaat erom dat je jezelf toekomst-
bestendige vaardigheden eigen maakt, niet dat je dat ene
beroep moet vinden dat ‘bij je past’ en dat je je hele leven
moet gaan uitoefenen. Beroepen veranderen en vragen
andere kwaliteiten: je blijft een leven lang leren.
Werk in groepjes van twee of drie.
Bekijk de lijst traditionele en nieuwe beroepen (slide 8).
Kies twee traditionele beroepen uit de lijst (of twee
andere beroepen van vroeger die je kent) en onderzoek
wat deze beroepen inhielden en wanneer ze verdwenen
zijn (ongeveer). Bedenk waarom ze verdwenen zouden
kunnen zijn.
Zoek uit de lijst nieuwe beroepen twee beroepen en
onderzoek wat je dan doet:
- Wat is de rol van technologie in de beroepen?
- Wat zou je leuk moeten vinden om dat beroep
uit te oefenen?
- Lijkt het beroep je een aantrekkelijk beroep?
Waarom wel/niet?
- Wat moet je kunnen en kennen om dit beroep
uit te kunnen voeren, denk je?
-
Heb je nieuwe ideeën opgedaan voor je keuzeproces?
- Bespreek de uitkomsten in je groepje en maak een
verslagje voor je portfolio.
De opdracht:
Bezoek een open dag of proefstudeerdag van jouw
eerste keus opleiding. Neem je ouders mee, of iemand
die dicht bij je staat! Dit kan ook bij online open dagen!
• Inventariseer:
Voor wat voor soort beroepstaken word je opgeleid?
Klopt het beeld dat ik heb van het latere beroep met
wat wordt verteld op de open dag?
Kun je met deze opleiding ook andere kanten uit dan
wat je altijd had gedacht?
Past de opleiding bij jou als het gaat om:
- voorkennis
- vaardigheden
- kwaliteiten
- ideeën over het latere werk
Bespreek dit met je ouders of andere belangrijke
personen, en maak er een verslag van in je portfolio.
Opdracht 2: Oriëntatieopdracht traditionele en nieuwe beroepen
Opdracht 1: ‘Kiezen’: verdieping op de eerste keus
Hieronder volgen enkele LOB-opdrachten die speciaal
gemaakt zijn voor het mbo. Ze zijn gebaseerd op een
aantal webinars, met als titel: En de Keuze is reuze!
Viaonderstaande link kom je bij het eerste webinar over
kiezen en het tweede webinar over de arbeidsmarkt.
Deverwerkingsopdrachten die nu volgen, zijn gebaseerd
op het derde webinar. https://www.inholland.nl/onderzoek/
onderzoeksprojecten/webinars-en-de-keuze-is-reuze/
En de keuze is reuze!
23
Studenten leggen contact met het werkveld.
Zemaken per groepje van drie à vier personen
twee filmpjes, een animatie of vlog voor hun mede-
studenten en voor de ouders.
Ze houden daarvoor een interview. Het interview
doen zij face-to-face, maar kan eventueel via Skype/
Facetime (zie het interviewschema).
Op basis van het interview bedenken zij de bood-
schap die ze willen uitdragen in hun visuele product.
Die boodschap heeft te maken met veranderende
beroepsbeelden, nieuwe beroepen en het keuze-
proces van mbo’ers.
De filmpjes of animatie(s) worden gemaakt voor twee
beroepen (bij voorkeur een traditioneel beroep en
een nieuw beroep) waarin duidelijk naar voren komt:
Wat denk je dat een .... (vul beroep in) doet? Hoe zou
zijn of haar werkdag eruitzien?
Wat denk je dat je ervoor moet kennen/kunnen?
Wat zou er leuk aan dit beroep zijn? Waar zou de ....
trots op zijn?
De studenten maken de filmpjes of vlog met hun
mobiele telefoon. Voor de animatie zijn er diverse
hulpprogramma’s, onder andere Powtoon.
Ga op zoek naar vacatures. Dit doe je samen met een
medestudent:
Kijk op een grote vacaturesite als Indeed. Zoek daar:
- Drie vacatures in de ict
- Drie vacatures in zorg en welzijn
- Drie vacatures administratief
- Drie vacatures techniek
Zoek steeds op diverse niveaus: mbo, Ad en hbo.
Kijk naar het aantal vacatures in een bepaalde sector
(dus ict, Zorg en Welzijn, Administratief en Techniek):
wat valt je op?
Vergelijk de functie-eisen (onder andere wat moet
je kunnen en kennen) en de arbeidsvoorwaarden
(onder andere salaris en vakantiedagen).
Bepaal (1) wat je opvalt en (2) wat je het meeste
aanspreekt.
Maak een kort verslagje van een halve A4 voor jeportfolio.
Opdracht 3: In contact met de arbeidsmarkt
Opdracht 4: Vacature-analyse
24
De boodschap:
Het beroepsbeeld van een traditioneel beroep,
zoals verpleegkundige, piloot of bankadviseur
klopt vaak niet meer. En er zijn nieuwe beroepen,
mogelijkheden en richtingen om voor te kiezen.
Dus: kijk ook eens een stapje verder!
Tenslotte:
Wat heb je van de oriëntatieopdrachten geleerd?
Welke opdracht heeft je het meeste opgeleverd?
Voeg de verslagjes van de verschillende opdrachten
samen en upload deze in je portfolio.
Eindpresentatie
Presenteer op school of online in groepjes het
eindresultaat van de zoektocht naar opleiding en
beroepen (liefst met ouders).
Maak voor daarvoor een presentatie in PowerPoint
van vijf slides: per slide laat je telkens 1 verwerkings-
opdracht zien, dat wil zeggen de belangrijkste uitkomst.
Voor opdracht 3 laat je natuurlijk het filmpje, de animatie
of het andere eindproduct zien!
De opdracht:
Pak de vacature opdracht er nogmaals bij.
Kies een opleiding waar je mogelijk anders over bent
gaan denken door het vacature onderzoek.
Bezoek een open dag of proefstudeerdag
van die opleiding.
Ga op pad in groepjes van twee of drie.
Bespreek met elkaar:
- Wat vind je leuk aan deze ’andere’ opleiding?
- En als je dit vergelijkt met jouw eerste keus
opleiding, wat is er dan anders qua:
- Gevraagde kennis, vaardigheden
- Mogelijkheden op de arbeidsmarkt
- Mogelijkheden tot verdere scholing
Maak een kort verslagje van een halve A4 voor
in je portfolio.
Opdracht 5: Verdieping op een geheel andere sector
Opdracht 6: Afronding en eindpresentatie
25
Traditionele beroepen
• Verpleegkundige
• Technicus
• Politieagent
Basisschool leerkracht
• Accountant
• Bouwkundige
• Architect
• Laborant
• Programmeur
Directeur van een basisschool
• Docent
• Fysiotherapeut
• Secretaresse
• Monteur
• Bouwkundige
• Tandarts
• Apothekersassistent
• Marktonderzoeker
• Verzekeringsadviseur
1. Wat denk je dat een …. (vul beroep in) doet?
Hoe zou zijn of haar werkdag eruit zien
2. Wat denk je dat je ervoor moet kennen / kunnen?
3. Wat zou er leuk aan dit beroep zijn? Waar zou de ….
trots op zijn?
A. Welke werkzaamheden voert de ….
(vul beroep in) uit?
B. Hoe ziet de dag van de …. eruit?
C. Wat moet de …. weten (kennis)?
D. Waar moet de …. goed in zijn (vaardigheden/
talenten)?
E. Welke opleiding moet de …. gedaan hebben?
F. In welke domeinen kan dit beroep worden
uitgevoerd?
G. Waar is de …. trots op?
H. Van welk deel van zijn/haar werk wordt de ….
het meest blij?
Wat is een domein?
Voorbeelden van een domein zijn de zorg, de
bouw of het onderwijs. Vaak kunnen beroepen in
verschillende domeinen worden uitgevoerd. Zokan
iemand die is afgestudeerd als communicatie-
expert zijn beroep uitoefenen bij het Rode Kruis
door het ontwerpen van een campagne ter promotie
van reanimeercursussen. Maar, dezelfde commu-
nicatie-expert kan op een hogeschool werken als
docent communicatie. Bij het eerste voorbeeld is
het domein ‘de zorg’. Bij het tweede voorbeeld is
voorbeeld is het domein ‘het onderwijs’.
Nieuwe beroepen
Ethical hacker
Digital Detox Therapist
• Mens-robot-interactiespecialist
Urban farmer
Smart-home expert
Privacy consultant
• Zorg-navigator
3-D engineer
Virtual assistant
• Neuro-marketeer
Social Media Architect
Virtual reality ontwerper
App ontwikkelaar
Health monitoring
Motion designer
Crowdfunding specialist
• Influencer
• Data-analist
• Wooncoach
Bijlage 1: traditionele beroepen
Bijlage 2: interviewvragen
26
Verwijzingen
Biemans, P., Verstegen, P., Slijper, J., & Sjoer , E. (2021).
De Mens in Innovatie. Leespresentatie Beroepsbeelden in
de
Greenport West-Holland. Werken in het Groen: (te) on-
bekend,
(te) onbemind. Opgehaald van www.inholland.nl:
https://www.inholland.nl/onderzoek/onderzoeksprojecten/
beroepen-in-transitie-in-de-greenport-west-holland/
Biemans, P., Hazenbroek, W., & Sjoer, E. (2019).
Beeldend narratief van de wooncoach: Onderzoek naar de
functie van wooncoach bij Pameijer Rotterdam.
https://www.youtube.com/watch?v=vMRRSA8KZ0E
Biemans, P., Sjoer, E., Brouwer, R., & Potting, K. (2017).
Werk verandert: 21st century skills in de praktijk. Den Haag:
Hogeschool Inholland en De Haagse Hogeschool.
Bos, E. (2019). Het onderwijs; verwachtingen vs realiteit.
Afstudeerscriptie over beroepsbeelden. Rotterdam:
Hogeschool inholland.
Brouwer, R. (2020). Zorg met Passie: vier typen zorgprofes-
sionals in vizier. Den Haag: Hogeschool Inholland.
NPRZ, Aandebakgarantie.
https://aandebakgarantie.nl/adbgtv-overzicht/
RauwCC. (2020). Animatie beroepen vroegah vs nu.
Sjoer, E., Beelen-Slijper, J., Biemans, P., Jacobs, F. (2019),
Cross-overs in technology-related jobs. 21st century skills of a
social media architect. In: Varietas delectat…
Complexity is the new normality. Proceedings of the The 47th
SEFI Annual Conference, Budapest, 16-19 September 2019.
Slijper, J. (2017). Groningen: Dept. of Psychology.
Visser, Z., Scalda College. (2021). Animaties keuzeproces
en veranderingen op de arbeidsmarkt.
Zie een carrière
niet als een
ladder, maar als
een klimrek.
ResearchGate has not been able to resolve any citations for this publication.
Werk verandert: 21st century skills in de praktijk. Den Haag: Hogeschool Inholland en De Haagse Hogeschool
  • P Biemans
  • E Sjoer
  • R Brouwer
  • K Potting
Biemans, P., Sjoer, E., Brouwer, R., & Potting, K. (2017). Werk verandert: 21st century skills in de praktijk. Den Haag: Hogeschool Inholland en De Haagse Hogeschool.
Het onderwijs; verwachtingen vs realiteit. Afstudeerscriptie over beroepsbeelden
  • E Bos
Bos, E. (2019). Het onderwijs; verwachtingen vs realiteit. Afstudeerscriptie over beroepsbeelden. Rotterdam: Hogeschool inholland.
Animatie beroepen vroegah vs nu
  • Rauwcc
RauwCC. (2020). Animatie beroepen vroegah vs nu.
Cross-overs in technology-related jobs. 21st century skills of a social media architect
  • E Sjoer
  • J Beelen-Slijper
  • P Biemans
  • F Jacobs
Sjoer, E., Beelen-Slijper, J., Biemans, P., Jacobs, F. (2019), Cross-overs in technology-related jobs. 21st century skills of a social media architect. In: Varietas delectat… Complexity is the new normality. Proceedings of the The 47th SEFI Annual Conference, Budapest, 16-19 September 2019.
Groningen: Dept. of Psychology
  • J Slijper
Slijper, J. (2017). Groningen: Dept. of Psychology.
Animaties keuzeproces en veranderingen op de arbeidsmarkt
  • Z Visser
  • Scalda College
Visser, Z., Scalda College. (2021). Animaties keuzeproces en veranderingen op de arbeidsmarkt.