ChapterPDF Available

Kore’de Türkiye Hakkındaki Akademik Çalışmaların Lisansüstü Tezler Açısından Seyri

Authors:

Abstract

Bu çalışma, Kore’de şu ana kadar Türkiye ile ilgili yazılmış lisansüstü tezleri tespit ederek konularına göre sınıflamakta, Kore’de Türkçe ve Türkiye ile ilgili akademik çalışmaların yürütüldüğü çeşitli platformları tanıtmaktadır. Böylece Kore’de ülkemizle ilgili genellikle hangi konuların akademik açıdan ilgi çektiği ve yapılan akademik çalışmaların seyrini izlemeyi amaçlamaktadır. Literatürde dünyanın pek çok farklı ülkesinde Türkiye ile ilgili çalışmaların seyrini takip eden araştırmalar bulunmakla birlikte Kore’deki Türkiye ile ilgili çalışmaların gidişatını takip eden az sayıda çalışma bulunmaktadır. Türkolog olarak görev yapan Nana Lee’nin Kore’deki Türk edebiyatı ve çeviri eserleri incelediği çalışmasının dışında Kore’deki Türkiye hakkındaki akademik çalışmaları ele alan araştırmacı bulunmamaktadır. Bu anlamda bu çalışma yurtdışında Türkçe/Türkiye çalışmalarının seyrini takip etme konusuna Kore açısından katkı sunmayı amaçlamakta ve literatürdeki eksikliğin giderilmesine katkı sunmayı amaçlamaktadır.
TÜRKİYE’DE KORE
ÇALIŞMALARI - II
Yayına Hazırlayanlar
M. Ertan GÖKMEN
A. Merthan DÜNDAR
Ankara - 2021
2
Ankara Üniversitesi Yayınları No: 727
Asya-Pasifik Çalışmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi
APAM Yayınları: 15
ISBN: 978-605-136-545-9
Yazarların görüşlerinin sorumluluğu kendilerine aittir.
Redaktör
Aysun HARPER
Baskı Yeri:
Ankara Üniversitesi Basımevi
İncitaşı Sokak No: 10 06510 Beşevler / ANKARA
Tel: (0312) 213 66 55
Basım Tarihi: 26/11/2021
3
İÇİNDEKİLER
A. Merthan DÜNDAR
SUNUŞ .......................................................................................................... 5
Hatice ÇELİK-Sıla Selin TÜRKEL
Kore Yarımadası’nda Nükleer Silahsızlanma Çabaları:
Altılı Görüşmeler Örneği ............................................................................... 7
Kerem KILIÇDAROĞLU
Güney Kore’de Siyasi Partiler ve İdeoloji ................................................... 33
Joosong LEE
South Korea’s Geopolitical Calculation and Its Foreign Policy ................. 57
Cem NALBANTOĞLU
Kuşak ve Yol Girişimi’nin Çin Dış Politikası Çerçevesinde Kore
Yarımadası Üzerindeki Muhtemel Politika Sonuçları ................................. 91
Abdürreşit Celil KARLUK
Çin’de Sınıraşan Bir Azınlık Olarak Koreliler .......................................... 117
Özlem GÖKÇE
Kore’de Türkiye Hakkındaki Akademik Çalışmaların Lisansüstü Tezler
Açısından Seyri .......................................................................................... 149
Hatice KÖROĞLU TÜRKÖZÜ
Kore’nin Sözlü Edebiyat Ürünü Eski Çağ Kore Güftesi
(Godae Gayo-
고대가요
(
古代歌謠
) ......................................................... 171
Jung Hye LEE
Türkiye ile Kore Arasındaki Etnik ve Kültürel Yakınlık Üzerine
Bir İnceleme ............................................................................................... 183
Şehriban KARACAN
Kore ve Türk Toplumunun Kültürel Bağlamda Benzer Özellikleri ............ 199
4
S. Göksel TÜRKÖZÜ
Türkiye’de Korece Eğitiminin Tarihçesi-Erciyes Üniversitesi Odaklı- ..... 217
Eunmi YU
Study on the Effectiveness of Flipped Learning in Korean Language
Education in Turkey ................................................................................... 237
Pınar ALTUNDAĞ-So Young YANG
Yabancı Dil Olarak Korece Öğretiminde Sözcük Öğretimi ....................... 247
Muhammet Emre KORKMAZ
Koreceyi Yabancı Dil Olarak Öğrenen Türk Öğrenicilerin İhtiyaç
Analizi: Kore Dili ve Edebiyatı Öğrencileri ve Genel Amaçlı
Öğrenicilerin Karşılaştırılması ................................................................... 265
Habibe SALĞAR
Sōseki Natsume’nin Eserleri ve Yazılarında Mançurya ve Kore ............... 283
Tuana Fulya ÖZMEN
Atatürk ve Park Chung Hee’nin Modernleşme Stratejileri
Üzerine Bir Deneme ................................................................................... 307
Çağıl SÜT GÖKER
Güney Kore Vergi Sisteminde Patent Box Rejimi ...................................... 325
Eda SELÇUK
Kore Cumhuriyeti Hakkında (
대한민국
-Güney Kore) .............................. 331
5
SUNUŞ
Kore Cumhuriyeti’ni (Güney Kore) ilk ziyaretimizi, 2010 yılında
gerçekleştirmiştik. Resmî bir görevle gittiğimiz Kore’de, dönemin
Cumhurbaşkanı’nın misafiri olarak heyetimizle birlikte, başta Seul ve Pusan
(Busan) olmak üzere bazı şehirleri ve büyük sanayi bölgelerini görme şansını
yakalamıştık. Bir toplantı sonrası Seul sokaklarında dolaşırken, orta yaşlı
Koreli bir beyefendinin yakamızda bulunan Türk bayrağı rozetine dikkatli bir
şekilde bakarak bize doğru yaklaşmakta olduğunu gördük. İngilizce olarak,
Türk olup olmadığımızı soran bu bey, Türk’üm cevabını verdiğimizde we are
bloodbrothers (biz kan kardeşiyiz) diyerek boynumuza sarılmıştı. Rahmetli
büyük amcamız, madalyalı Kore gazisi bir Türk subayı olduğundan (Albay
Fahreddin DÜNDAR) bu sıcak selamlaşmadan çok duygulanmıştık. Takip
eden günlerde, Türk olduğumuz öğrenildiğinde bir iki defa daha sıcak
selamlaşmalarla karşılanmıştık. Özetlemek gerekirse, okuduğumuz kitaplar
dışında kendi gözlerimizle gördüğümüz Kore ile ilgili ilk intibamız çok
olumluydu. Gelişmiş bir ülke, planlı şehirler, güzel bir doğa, çalışkan,
sıcakkanlı ve samimi bir halk. Diğer iki ziyaretlerimiz ise 2011 ve 2016
yıllarında, konuşmacı olarak akademik toplantılara davet edilmemiz suretiyle
gerçekleşmişti.
Kişisel gözlemlerden yola çıkarak Cumhuriyet Dönemi Türkiyesi’nde
Kore algısı ve bilgisinin köklerinin, ağırlıklı olarak 1950-1953 yılları arasında
meydana gelen ve Türk Silahlı Kuvvetlerinin de katıldığı Kore Savaşı’na
uzandığını söylemek mümkündür. Son on yıldır ise özellikle K-Pop (Korean
Pop Music’in kısaltması) aracılığı ile gençlerin, Kore Dizileri ile de ev
hanımlarının Kore’ye büyük sempati beslemeye başladıkları iddia edilebilir.
Diğer yandan, federasyonun verdiği sayıya göre Türkiye’de yaklaşık 400.000
lisanslı sporcunun Kore’nin millî sporu olan Tekvando (Taekwondo) ile
uğraştığını da göz önüne alırsak, ülkemizde ciddi sayıda Kore sempatizanı
olduğunu düşünebiliriz. Ayrıca otomotiv sektöründe faaliyet gösteren
dünyaca ünlü Kore firmalarının, Türkiye’deki yatırımları ve ürettikleri kaliteli
motorlu araçlar, ülkemizde Kore adının bir marka olarak öne çıkmasında
önemli bir etkendir. Daha eskilere gidersek, Osmanlı Dönemi’nde de özellikle
Kadı Abdürreşit İbrahim’in kaleme aldığı ve birden çok baskısı yapılmış olan,
Âlemi-İslam ve Japonya’da İntişarı İslamiyet adlı kitabında Kore ile ilgili
6
verdiği geniş malumat aracılığı ile Osmanlı aydınlarının da Kore hakkında
bilgi sahibi olduğunu düşünmek mümkündür.
Türkiye ve Kore ile arasındaki ekonomik, siyasi ve askerî ilişkilerde de
yükselen bir ivme vardır. Diğer yandan Türkiye’de Koreaonoloji çalışmaları,
Kore de ise Türkoloji çalışmaları artarak devam etmektedir. Birçok edebiyat
eseri karşılıklı olarak Türkçeye ve Koreceye çevrilerek okuyuculara
sunulmakta, Türkiye’deki Kore Kültür Merkezleri ile Kore’deki Yunus Emre
Enstitüleri aracılıyla da çok sayıda Türk ve Koreli dil öğrenerek, birbirlerinin
tarihi ve kültürü hakkında bilgi sahibi olmaktadır.
Ankara Üniversitesi Asya-Pasifik Çalışmaları Uygulama ve Araştırma
Merkezi (APAM) olarak, ülkemizde hızla artmakta olan Kore ile ilgili
literatüre katkı sağlamak amacıyla, Türkiye’nin en önde gelen Kore
uzmanlarından olan, dostumuz ve meslektaşımız Sayın Prof. Dr. M. Ertan
GÖKMEN Hoca ile irtibata geçip, 2017 yılında Dr. Pınar ALTUNDAĞ ile
birlikte yayına hazırladıkları ve yine Ankara Üniversitesi Yayınları arasında
yer alan Türkiye’de Kore Çalışmaları-I kitabının devamı niteliğindeki bu
disiplinlerarası çalışmayı yayımlamaya karar verdik. Yayınımızın
editörlüğünü yapmayı da kabul eden Sayın GÖKMEN’e ve bu uğraşımıza,
değerli makaleleriyle katkı veren tüm yazarlarımıza müteşekkiriz. Ankara
Üniversitesi Basımevi çalışanlarına ve APAM personeline de teşekkür eder,
Merkezimizin yayınlarını her zaman destekleyen ve bizi teşvik eden Sayın
Rektörümüz Prof. Dr. Necdet ÜNÜVAR’a şükranlarımızı sunarız.
Prof. Dr. A. Merthan DÜNDAR
APAM Müdürü
KORE’DE TÜRKİYE HAKKINDAKİ AKADEMİK
ÇALIŞMALARIN LİSANSÜSTÜ TEZLER
AÇISINDAN SEYRİ
Özlem GÖKÇE
Giriş
Tarihi iki bin yıl öncesine dayanan Kore, dünyanın en eski
medeniyetlerinden biridir. Çin ve Japonya gibi büyük Asya devletlerinin
arasında yer alan Kore, uzun yıllar boyunca kültürel ve politik olarak özellikle
Çin’in bir hayli etkisi altında kalsa da günümüzde bağımsız bir devlettir ve
pek çok anlamda parmakla gösterilen bir Asya ülkesi konumundadır.
Yüzyıllarca Kore Yarımadası’nda farklı devletlerin yönetimi ile varlığını
sürdüren Kore’de 1950-1953 yılları arasında devam eden ve halka korkunç
acılar veren Kore Savaşı sonrası ekonomik anlamda büyük bir sıçrayış
yaşayarak kısa sürede kendisinden beklenmeyecek derecede zenginleşmiştir.
Savaş sonrası uzun süren baskıcı yönetimlerin ardından özellikle 1990’lı
yıllardan itibaren daha dışa açık ve modern bir toplum haline dönüşmeye
başlamış ve bugün geldiği noktada demokrasisi de ciddi yol almış ve dünyada
pek çok anlamda dikkat çeken bir noktaya oturmuştur.
Kore ile Türkiye arasındaki ilişkilere bakıldığında daha çok son yüz yılda
aktif olarak temas halinde oldukları görülür. Savaşın hemen öncesinde 1948
yılında Yarımada’nın güneyinde kurulan genç Kore Cumhuriyeti hükümetini
11 Ağustos 1949’da Türkiye bağımsız bir devlet olarak tanıyarak iki ülke
arasındaki siyasi ilişkileri başlatmıştır.1 Türkiye 1950 yılında patlak veren
Kore Savaşı’na da asker göndermiştir. 1957 yılında Seul’de Türkiye
Cumhuriyeti Büyükelçiliği, Ankara’da da Kore Cumhuriyeti Büyükelçiliği
Öğr.Gör.Dr. Ankara Üniversitesi, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi, Kore Dili ve Edebiyatı
Anabilim Dalı.
1 (https://www.mfa.gov.tr/turkiye-guney-kore-siyasi-iliskileri.tr.mfa#:~:text=
T%C3%BCrkiye%20ile%20Kore%20Cumhuriyeti%20(G%C3%BCney,ili%C5%9Fkileri
mizde%20%C3%B6zel%20bir%20ba%C4%9F%20yaratm%C4%B1%C5%9Ft%C4%B1r.,
30.07.20201 tarihinde erişildi).
150
kurulmuştur (Banbal ve Cho, 2016: 2). Bu, Türk-Kore ilişkileri açısından en
önemli adımlardan biri olmuştur. 1972 yılında iki ülke arasında kültür
anlaşması imzalanmış ve 1973’te Hankuk Yabancı Çalışmaları Üniversitesi
(Hankuk University of Foreign Studies-HUFS)’nde Türkçe bölümü, 1989
yılında da Ankara Üniversitesi bünyesinde Kore Dili ve Edebiyatı bölümü
açılmıştır (Türközü, 2008: 329). Sonraki yıllarda iki ülke arasındaki
diplomatik ilişkiler karşılıklı anlaşmalar imzalanması ve devlet başkanları ve
bakanlar düzeyindeki ziyaretlerle daha da ilerlemiştir. İlişkiler yalnızca
diplomatik düzeyde değil ticaret, turizm, eğitim gibi başka pek çok alanda
daha devam etmiştir.
Son yıllarda özellikle popüler kültürüyle pek çok Batı ülkesini sollamış
ve Türkiye de dâhil olmak üzere birçok dünya ülkesinde bilinirliği ve takip
edilirliği oldukça artmıştır. Kore tüm dünyada artan popülerliği ile bağlantılı
olarak Türkiye ile de gittikçe daha fazla alanda yakın ilişkiler kurmaya devam
etmektedir. Türkiye’de son yıllara kadar daha çok ani sıçrayış gösterdiği
ekonomisi üzerinde akademik çalışmalar yürütülürken son yıllarda popüler
kültürü ve bunun ulus markalaşmasına yansıması açısından da ilgi
çekmektedir. Gittikçe artan sayıda araştırmacı hallyu adı verilen Kore
dalgasının nasıl bir yumuşak güç unsuru haline dönüştüğünü anlamaya
çalışmakta ve konu ile ilgili olarak araştırmalarını yürütmektedir. Dolayısıyla
Türkiye’de Kore, eskisinden farklı olarak artık tüm yönleriyle ele alınarak
tanınmaya çalışılmaktadır. Buna paralel olarak Kore’de de Türkiye
çalışmaları son yıllarda hız kazanmıştır. İki ülke arasındaki ilişkilere hem
Kore’de Türkiye hakkında yapılan çalışmaların hem de Türkiye’de Kore
hakkında yürütülen akademik çalışmaların büyük katkısı vardır.
Bu çalışma, Kore’de Türkiye hakkında yapılan akademik çalışmaları
lisansüstü tezler bakımından ele almaktadır. Türkiye’nin gerek stratejik
konumu gereği Batı ve İslam ülkeleri arasında bir köprü görevi görmesi
gerekse Avrupa, Orta Doğu ve Asya ile ilişkileri açısından Kore’de akademik
anlamda da ilgi çekmektedir.
Amaç
Bu çalışma, Kore’de şu ana kadar Türkiye ile ilgili yazılmış lisansüstü
tezleri tespit ederek konularına göre sınıflamakta, Kore’de Türkçe ve Türkiye
ile ilgili akademik çalışmaların yürütüldüğü çeşitli platformları tanıtmaktadır.
Böylece Kore’de ülkemizle ilgili genellikle hangi konuların akademik açıdan
ilgi çektiği ve yapılan akademik çalışmaların seyrini izlemeyi amaçlamaktadır.
151
Literatürde dünyanın pek çok farklı ülkesinde Türkiye ile ilgili çalışmaların
seyrini takip eden araştırmalar bulunmakla birlikte Kore’deki Türkiye ile ilgili
çalışmaların gidişatını takip eden az sayıda çalışma bulunmaktadır. Türkolog
olarak görev yapan Nana Lee’nin2 Kore’deki Türk edebiyatı ve çeviri eserleri
incelediği çalışmasının dışında Kore’deki Türkiye hakkındaki akademik
çalışmaları ele alan araştırmacı bulunmamaktadır. Bu anlamda bu çalışma yurt
dışında Türkçe/Türkiye çalışmalarının seyrini takip etme konusuna Kore
açısından katkı sunmayı amaçlamakta ve literatürdeki eksikliğin
giderilmesine katkı sunmayı amaçlamaktadır.
Yöntem
Çalışmada doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Kore’de yapılan
lisansüstü tezler de dâhil olmak üzere tüm akademik çalışmaların tarandığı
Research Information Sharing Service (http://www.riss.kr/index.do) adlı veri
tabanında Korece olarak "Türkiye" kelimesiyle arama yapılmıştır. Tüm
yüksek lisans, doktora tezleri Korecesi ve İngilizcesiyle listelenmiştir. Her
tezin hangi enstitü/anabilim dalı çatısı altında hazırlandığına bağlı olarak
alanlara göre tasnif edilmiştir. Anahtar kelime olarak Korece "Türkiye"
sözcüğünün seçilmesinin sebebi, bu kelimenin dil de dâhil olmak üzere
Türkiye ile ilgili tüm çalışmalara ulaştıracak olmasıydı. Bu sayede dil ve
eğitim çalışmalarını da kapsayan bir tarama yapma imkâ elde edilmiştir. Bu
anahtar sözcükle ulaşılan çalışmalar içinde tezin adında
"Türkiye/Türk/Türkçe" olmayanlar elenmiştir. Çünkü site, tezin içinde ilgili
anahtar sözcüğün olduğu çalışmaları da listelemektedir fakat bunlar doğrudan
Türkiye ile alakalı olmadığından listeye dâhil edilmemiştir. Öte yandan
Kore’deki üniversitelerin kütüphanelerine kayıtlı olduğu için aramada çıkan
ama aslında Türkiye’deki veya Kore dışındaki üniversitelerde Koreli
araştırmacılar tarafından yazılmış olan tezler de hariç tutulmuştur.
Kore’de Türkçe Bölümleri
Bir ülkeyle ilgili yürütülen akademik çalışmalar genellikle o ülkeye ait
dil ve bölge çalışmaları yapılan bölümlerde yoğunlaşmaktadır. Bu sebeple
Kore’de Türkiye hakkında yapılan akademik çalışmalara göz atmadan önce
ülkedeki Türkçe bölümlerinin tarihçesine ve mevcut durumlarına bakmak
faydalı olacaktır.
2 이난아. (2013). 한국의 터키문학 연구와 번역 현황 고찰.
아시아리뷰
, 3(2), 161-185.
152
Kore’de hâlihazırda iki ayrı üniversitede Türkiye ile ilgili çalışmaların
yürütüldüğü anabilim dalları bulunmaktadır. Başkent Seul’de bulunan
Hankuk Yabancı Çalışmaları Üniversitesinde 1973 yılında kurulan Türkçe
Bölümü 2009 yılında bünyesine Azerbaycan dilini de ekleyerek Türkçe ve
Azerice Bölümü adını almıştır.3 1. ve 2. nıfta ilk ve orta seviyede Türkçe
dersleri yoğunluktayken 3. sınıftan itibaren ksek seviye Türkçe ve bölge
ülkeleriyle ilgili çeşitli akademik dersler verilmektedir. Aynı zamanda 3.
sınıftan itibaren Azerbaycan dili ile ilgili okuma ve konuşma becerilerini
geliştirecek dersler de sunulmaktadır. Edebiyat, kültür, tarih, siyaset, ekonomi
vs. alanlarında dersler veren anabilim dalı farklı sektörlerde işe girmiş binlerce
mezun vermiştir.
Kore’de Türkiye ile ilgili araştırmaların yürütüldüğü bir diğer anabilim
dalı da Busan Yabancı Çalışmaları Üniversitesi (Busan University of Foreign
Studies-BUFS) bünyesindeki Türkçe ve Orta Asya Dilleri bölümüdür.
Kore’nin ikinci en büyük şehri olan Busan’da bulunan bu anabilim dalı 1994
yılında kurulmuştur. İlk öğrencilerini 1995 yılında almaya başlayan anabilim
dalında rkçenin yanı sıra Orta Asya dillerinin de eğitimi verilmektedir
(http://cms.bufs.ac.kr/cas/html/01/sub02_01.aspx, 18.07.2021 tarihinde
erişildi). Burada da bölge hakkında dersler ve hem Türkiye hem de Kazakistan,
Kırgızistan gibi Orta Asya Türk devletlerinin kültürleri ile ilgili dersler
verilerek dil uzmanı ve bölge uzmanı yetiştirilmesi amaçlanmaktadır. Aynı
zamanda Türkiye ve bölge ülkelerinin tarihi, ekonomisi, dini ve siyaseti ile
ilgili eğitim ve araştırmalar yürütülmektedir.
Bu iki üniversite de Türkiye’deki çeşitli üniversiteler ile iş birliği içinde
öğrenci değişim programı yürütmektedir. Bu bölümlerde okuyan öğrenciler
Türkiye’de değişim öğrencisi olarak bulunma fırsatı yakalamakta böylece
hem dil becerilerini geliştirmekte hem de Türkiye’de yaşama deneyimi elde
edebilmekte.
Araştırma Merkezleri
Lisans düzeyinde Türkiye çalışmaları yürütülen HUFS ve BUFS dışında
farklı üniversitelerde Türkiye üzerine çalışmaların yürütüldüğü araştırma
merkezleri de bulunmaktadır.
3http://builder.hufs.ac.kr/user/indexSub.action?codyMenuSeq=22450481&siteId=turkazeri&
menuType=T&uId=1&sortChar=A&linkUrl=1_2.html&mainFrame=right, 18.07.2021
tarihinde erişildi).
153
Bu merkezlerden biri başkent Seul’de bulunan Dongduk Women’s
University bünyesindeki Avrasya Türk Araştırmaları Merkezi (유라시아
투르크 연구소)’dir. 2016 yılında kurulan bu merkezde Türkiye ve
Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Türkmenistan gibi pek çok Orta Asya
Türk ülkesine dair çalışmalar yürütülmektedir (https://eurasiaturk.
dongduk.ac.kr/page/sub1, 28.07.2021 tarihinde erişildi). Merkez, Kore’de
Avrasya Türk dünyası üzerine akademik çalışmalar yürütmek ve ülkede bu
alandaki eksiği doldurmak için kurulmuştur. Merkez aynı zamanda Kore’de
Türkiye ve Türk dünyası çalışmalarının gelişimine katkı sunmayı
amaçlamaktadır. Bu doğrultuda Avrasya Türk Araştırmaları Merkezi’nde
yürütülen çalışmalar aşağıdaki gibidir:
Avrasya Türk çalışmalarının her alanıyla ilgili araştırma planları
oluşturma,
Avrasya Türk çalışmalarıyla ilgili araştırma materyali toplama ve
düzenleme,
Araştırma makaleleri yayımlama,
Akademik seminerler düzenleme ya da dersler açma,
Diğer araştırma kurumlarıyla bilgi alışverişinde bulunma ve bağları
kuvvetlendirme,
Sanayi-üniversite araştırma işbirliği oluşturma,
Araştırma merkezinin amaçlarına uygun diğer faaliyetler oluşturma.4
Merkezin çalışma hedefleri doğrultusunda pek çok akademik faaliyeti
bulunmaktadır. Araştırma merkezinin bünyesinde halihazırda yürütülmekte
olunan proje “Türk Beşeri Bilimler Ansiklopedisi” 2023 yılına kadar devam
edecek olup Türkoloji alanındaki temel kavramları düzenlemeyi, derlemeyi ve
online olarak kullanıma sunmayı hedeflemektedir. Proje tamamlandığında
ansiklopedi, Kore’de alanındaki uzmanlar tarafından oluşturulmuş ilk Türk
bilimleri temel sözlüğü olacaktır.5 Merkez bunun yanında seminer, kolokyum
gibi akademik etkinlikler düzenlemekte, Journal of Eurasian Turkic Studies
adında bir akademik dergi de çıkarmaktadır.
4 (https://eurasiaturk.dongduk.ac.kr/page/sub1_2, 28.07.2021 tarihinde erişildi).
5 https://eurasiaturk.dongduk.ac.kr/bbs_shop/read.htm?me_popup=&auto_frame=&cate_sub_idx=
0&search_first_subject=&list_mode=board&board_code=project&search_key=&key=&p
age=&idx=1771,28.07.2021 tarihinde erişildi).
154
Türkiye üzerine çalışmalar yürüten bir diğer araştırma merkezi HUFS
bünyesinde bulunan Orta Asya Araştırma Merkezi (중앙아시아연구소)
Eylül 2007’de kurulmuştur. Merkezde Türkiye ve Orta Asya ülkeleri ile ilgili
akademik çalışmalar yürütülmektedir. Öncesinde alanda faaliyet göstermiş
HUFS Türkçe ve Azerice ve Orta Asya Dilleri Bölümlerinin deneyim ve insan
gücünü temel alarak kurulan Orta Asya Araştırma Merkezi’nde Türkiye ve
Orta Asya ülkelerinin siyasetini, ekonomisini, toplumunu, kültürünü
derinlemesine araştırıp bölge ülkeleriyle işbirliğini geliştirmeyi
amaçlamaktadır. Açıldığı tarihten beri merkezde seminer, kolokyum, forum,
farklı ülkelerden araştırmacıların sunduğu özel dersler gibi akademik
etkinlikler düzenlenmekte ve ilgili ülkelerle birliği anlaşmaları
imzalanmaktadır. Yanı sıra bölge ülkeleriyle ilgili materyaller toplama,
düzenleme, bilgi ağı oluşturma, araştırma etkinliklerini destekleme, ülke içi
ve dışında akademik ve insani işbirlikleriyle araştırmalar yürütmeyi
hedeflemektedir (http://central-asia.or.kr/new/instruction/organization,
28.07.2021 tarihinde erişildi). Merkez aynı zamanda “Orta Asya ve Kafkasya
Araştırmaları” adında bir akademik dergi de çıkarmaktadır. Yılda iki defa
yayımlanan dergi bölgeyle ilgili en yeni araştırma, analiz vb. aracılığıyla yurt
içindeki Orta Asya ve Kafkasya ile ilgili araştırmalara ve Kore ile ilişkilerine
katkı sunmayı amaçlamaktadır.6
Kore’nin en prestijli üniversitelerinden biri olan Seoul National
University bünyesinde de Türkiye’ye yönelik akademik çalışmalar
yürütülmekle birlikte bunlar HUFS’tan farklı olarak Batı Asya Araştırma
Merkezi’nde yürütülmektedir. Bu merkezde Türkiye, İran ve 22 Arap ülkesini
de içeren Orta Doğu ülkeleri ile ilgili çalışmalar yapılmakta, akademik
etkinlikler düzenlenmektedir (https://snuac.snu.ac.kr/wac/, 28.07.2021
tarihinde erişildi). Ancak Merkezin web sayfasından anlaşıldığı üzere henüz
Türkiye ile doğrudan bir etkinlik düzenlenmemiştir.
Lisansüstü Düzeyde Türkiye Çalışmaları
Kore’de Türkiye ile ilgili lisansüstü çalışmalar hem pek çok üniversitenin
farklı enstitülerinde hem de doğrudan Türkiye çalışmaları bölümlerinde
yürütülmektedir.
6 (http://central-asia.or.kr/xe/paper2, 28.07.2021 tarihinde erişildi).
155
HUFS bünyesinde 2015 yılının mart ayında ülkedeki ilk Türk Dünyası
Çalışmaları Bölümü kurulmuştur. Ardından Kore toplumunun Moğolistanla
ilgili de kapsamlı araştırmalar yapma ve bölge uzmanı yetiştirme yönündeki
talebini karşılamak için bölüme Moğolistan çalışmaları da eklemlenerek
bölümün adı Türk, Orta Asya ve Moğolistan Çalışmaları olarak
değiştirilmiştir. Mevcut lisans programıyla da bağlantılı olarak edebiyat, tarih,
ekonomi, siyaset, kültür vb. temelli dersler verilmekte ve akademik çalışmalar
yürütülmektedir.7 Yüksek lisans ve doktora dersleri içinde Türkiye ve Türk
dünyası tarihi, toplumu, kültürü, mitolojisi, edebiyatı, Moğol tarihi, dinleri,
dili, Altay dilleri, İslam ve modernizm, İpek Yolu üzerindeki medeniyetleşme
etkileşimi ve medya gibi dersler verilmektedir.8
1994 yılında kurulan BUFS Türkçe ve Orta Asya Dilleri bölümünde ise
lisansüstü program aktif değildir. Dolayısıyla Türkiye çalışmalarına lisansüstü
düzeyde odaklanan tek üniversitenin HUFS olduğu söylenebilmektedir.
Orta Doğu-Afrika Çalışmaları bölümü de Türkiye ile ilgili derslerin
verildiği bir başka bölümdür. HUFS bünyesinde Uluslararası İlişkiler ve
Bölge Çalışmaları Enstitüsü bünyesinde açılmış bir bölümdür. Bölüm, Orta
Doğu ve Afrika’nın hızla değişen ülkelerinin geleceklerini analiz edebilme
yeteneğine sahip uzmanlar yetiştirmeyi hedeflemektedir. Bölge ülkelerinin
güncel siyaseti, ekonomisi, toplumu, kültürü ile ilgili dersler bulunmaktadır.
Bölüm her ne kadar daha çok Türkiye dışındaki Orta Doğu ülkelerine
odaklansa da Türkiye’nin de bölgenin önemli bir parçası olmasından dolayı
Türkiye’yi de içine alan bir müfredata sahiptir. Orta Doğu uzmanlığı
müfredatında Türkiye ve Orta Doğu ilişkileri adıyla yüksek lisans-doktora
dersi verilmektedir.
Bu bilgiler ışığında Kore’de lisansüstü düzeyde Türkiye’ye doğrudan
odaklanan üniversitenin HUFS olduğu görülmektedir. Üniversite
bünyesindeki Türk, Orta Asya ve Moğolistan Çalışmaları bölümlerinde
Türkiye ile ilgili akademik çalışmalar yapılmaktadır.
Kore’de Türkçe Öğretimi
Kore ve Türkiye arasındaki ilişkiler arttıkça Kore’de Türkçeye olan ilgi
de artmaktadır. Dolayısıyla Kore’de Türkiye çalışmalarının izi Türkçe
7 (http://cts.hufs.ac.kr/, 19.07.2021 tarihinde erişildi).
8 (http://cts.hufs.ac.kr/, 19.07.2021 tarihinde erişildi).
156
öğretiminden yola çıkılarak da sürülebilmektedir. Ülkede üniversitelerin
dışında da Türkçe öğrenilebilecek kurslar bulunmaktadır. 2012 yılında HUFS
bünyesindeki dil öğretim merkezinde Ankara Üniversitesi TÖMER’in Seul
şubesi açılmıştır.9 Burada Korelilere yönelik olarak Türkçe öğreten merkez
Yunus Emre Kültür Merkezi’nin açılmasıyla kapanmıştır.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 2018 yılında gerçekleştirdiği
Güney Kore ziyareti sırasında mutabakata varılması neticesinde Seul’de
çalışmalarına başlayan Yunus Emre Enstitüsü10 bünyesinde Türkçe öğrenmek
isteyen Korelilere hem Türkçe öğretilmekte hem de Türk kültürü
tanıtılmaktadır. Bu merkez 2019 yılında HUFS bünyesinde Enstitü’ye tahsis
edilen bir ofiste faaliyetlerine başlamıştır.11 Merkezde genel amaçlı dil
kurslarının yanı sıra çocuklar için Türkçe, Türkçesi, çeviri sınıfı, medya
Türkçesi12 gibi özel amaçlı dil sınıfları da faaliyet göstermektedir. Yanı sıra
pek çok kültürel faaliyetle Türk kültürünün Kore’de tanıtılmasına önemli
katkılarda bulunmaktadır.
Bulgular
Bu çalışmada Kore’nin tez arama veri tabanı olan http://www.riss.kr/
index.do sitesinden Kore’de Türkiye hakkında yazılan yüksek lisans ve
doktora tezleri taranmıştır. “Türk” sözcüğü ile yapılan arama sonucu Türkiye
ile ilişkili toplam 144 lisansüstü tez tespit edilmiştir. Bu tezlerin 126 yüksek
lisans, 18’i doktora tezidir. Bu tezler 1972-2020 yılları arasında Kore’nin
çeşitli üniversitelerinde Koreli ve Türk öğrenciler tarafından yazılmıştır. Şekil
1’de yüksek lisans ve doktora tezlerinin birbirine oranı görülmektedir.
9 (https://flttc.hufs.ac.kr/about.php?mid=m05_03, 18.07.2021 tarihinde erişildi).
10 (https://www.yee.org.tr/tr/haber/seul-yunus-emre-enstitusu-acildi, 18.07.2021 tarihinde
erişildi)
11 (https://www.yee.org.tr/tr/haber/seul-yunus-emre-enstitusu-acildi, 18.07.2021 tarihinde
erişildi).
12 (https://seul.yee.org.tr/ko/content/teokieo-gyoyug, 18.07.2021 tarihinde erişildi)
157
Şekil 1: Yüksek lisans ve doktora tezleri
Bu lisansüstü tezler toplam 10 kategoriye ayrılmıştır. Alanların
yakınlıklarına göre açılan bu kategoriler Tablo 1’de görülmektedir. Bu
kategorilendirme tezlerin yazıldığı enstitü ve bölüm bilgilerine göre
ayarlanmıştır. Tarama esnasında site, tezlerin yazıldığı enstitü ve bölüm
bilgisini de sunduğundan sınıflandırmada bu bilgiler baz alınmıştır.
Tablo 1: Konularına göre tezler
Uluslararası ilişkiler vd. İşletme/ ekonomi/turizm/ticaret
Sanat Eğitim
Mühendislik vd. Türkiye/Orta Doğu-Afrika Çalışmaları
Kültür/sosyoloji/tarih/edebiyat Medya ve Hukuk
Dil Din
Uluslararası ilişkiler vd. kategorisinde uluslararası ilişkiler, siyaset bilimi,
bölge çalışmaları, Kore çalışmaları, kamu yönetimi alanında yazılan tezler
toplanmıştır. Bu tezlere bakıldığında hepsinin farklı üniversitelerde farklı
bölümlerde yazıldığı görülmektedir. Bunların bir kısmı Kore’de çeşitli
üniversitelerde Türk lisansüstü öğrenciler tarafından yazılmışken bir kısmı ise
Koreli öğrenciler tarafından yazılmıştır. Bu başlık altında toplanan Kore
158
çalışmaları bölümlerinde yazılan tez sayısı iki olarak tespit edilmiştir. Kültür
ve uluslararası ilişkiler konulu bu iki tez de Türk öğrenciler tarafından Kore
ve Türkiye’yi karşılaştırmalı olarak ele almıştır. Tezlerin yazıldığı bölüm
Kore Çalışmaları olarak geçmesine rağmen iki ülkeyi karşılaştırmalı olarak
ele almasından ötürü taramamızda Türkiye ile ilgili tez olarak
değerlendirilmeye karar verilmiştir.
Bir diğer kategoride işletme, ekonomi, turizm ve ticaret alanında yazılmış
tezler vardır. Bu tezlerin de yazarlarının bir kısmı Türk öğrencilerden bir kısmı
Koreli öğrencilerden oluşmaktadır. Farklı üniversitelerde yazılan bu tezlerin
bir kısmı Türkiye ve Kore’yi karşılaştırmalı olarak ele almakta ve işletme,
ekonomi, turizm ve ticaret gibi alanlarda inceleme yapmaktadır.
Sanat başlığı altında ele alınan tez sayısı toplam tezlerin yalnızca küçük
bir smını oluştursa da bu kategorideki tezlerin genellikle müzik, minyatür,
dans alanlarında yoğunlaştığı görülmektedir. Eğitim fakültelerinin müzik
bölümlerinde yazılan tezler de doğrudan Türk müziği üzerine olmasından
ötürü sanat başlığı altında toplanmaya karar verilmiştir. Sanatın çeşitli
dallarında yazılan tezlerin tamamı Koreli öğrenciler tarafından yazılmıştır.
Çoğunluğu işgal etmese de Türkiye hakkındaki tezler içinde
mühendisliğin çeşitli alanları, mimarlık, tasarım, çevre planlama, endüstriyel
teknoloji gibi teknik alanlarda yazılmış tezler tespit edilmiştir. Bu tezlerin
tamamına yakını Koreli lisansüstü öğrenciler tarafından yazılmıştır. Teknik
alanlarda yazılan bu tezler mühendislik vd. başlığı altında toplanmıştır.
Kültür, sosyoloji, edebiyat ve tarih alanlarında yazılmış yüksek lisans ve
doktora tezleri de tek bir başlık altında toplanmıştır. Hem Koreli öğrenciler
hem Kore’de eğitim gören Türk öğrenciler tarafından yazılan bu tezlerin kadın,
İslam, çay kültürü gibi farlı konuları irdelediği tespit edilmiştir. Bunların
içinde Türk ve Kore kadının toplumsal statüsünü ele alan karşılaştırmalı
çalışmalar da bulunmaktadır. Bu kategoride edebiyat ve tarih alanında
yalnızca birer tez tespit edilmiştir. Dolayısıyla tarih ve edebiyattan ziyade bu
başlık altındaki tezlerin daha çok kültür ve sosyoloji alanlarında yazıldığı
anlaşılmaktadır.
Dil başlığı altında Kore dili ve edebiyatı, dilbilim, Korece öğretimi
bölümlerinde yazılmış tezler toplanmıştır. Bu tezler de hem Koreli hem de
Kore’de çeşitli üniversitelerde eğitim gören lisansüstü öğrenciler tarafından
yazılmıştır. Bu tezlerin içinde hem Korece ve Türkçeyi karşılaştıran hem de
159
Koreceyi yabancı dil olarak öğrenen Türk öğrenciler ile ilgili tezler
bulunmaktadır. Bu başlık altına toplanan dilbilim tezleri içinde Türkçe Korece
karşılaştırmalı çalışmaların yanı sıra sadece Türkçeyi ele alan dilbilim
araştırmaları da bulunmaktadır. Bunun yanında çoğu dil öğretimine odaklansa
da az sayıda edebiyat çalışmaları da bulunmakta, bunlar Kore Dili ve
Edebiyatı bölümlerinde yazılmış olmalarından dolayı dil kategorisi altında
toplanmıştır.
Kore’de Türkiye çalışmaları içinde din hakkında yazılan tezlerin önemli
bir yer tuttuğu görülmektedir. Bu tezlerin tamamı Koreli öğrenciler tarafından
yazılmıştır. Bunların içinde İslam dinini araştıran tezler bulunduğu gibi daha
çok Türkiye’deki Hristiyanlık veya misyonerlik ile ilgili araştırmalar
bulunması dikkat çekicidir. Bu lisansüstü tezlerden anlaşıldığı gibi din
alanında yazılmış tezler yalnızca Türkiye’deki İslam dinini irdelemeye
yönelik değil İslam dünyasının bir parçası olan Türkiye’de Hristiyanlık
dininin stratejilerini de ele almaya yönelmiştir. Din başlığı altında toplanan
tezlerin çoğunluğu Koreli araştırmacılar tarafından yazılmıştır.
Eğitim kategorisindeki tezler incelendiğinde bunların eğitim bilimlerinin
farklı alanları ile ilgili olarak yazıldığı anlaşılmaktadır. Kore’de yaşayan Türk
annelerin çocuk yetiştirme deneyimleri, kültürel adaptasyonları Türk ve
Koreli öğrencilerin öğrenme deneyimlerinin karşılaştırıldığı çalışmalar
bulunmaktadır. Bu başlık altındaki tezlerin içinde Türklere yönelik Korece
öğretimi ile ilgili de tezler bulunmakta fakat bu tezler üniversitelerin eğitim
enstitüsü bünyesinde yazılmış olmasından ötürü diğer kategori olan dil başlığı
altında değil eğitim kategorisi altında toplanmaya karar verilmiştir.
Türkiye/Orta Doğu-Afrika Çalışmaları başlığı altında kategorilendirilen
tezler HUFS’taki Türkiye çalışmalarına odaklanan Türk, Orta Asya ve
Moğolistan Çalışmaları bölümünde ve yine aynı üniversite bünyesindeki
Türkiye ile ilgili çalışmaların yürütüldüğü bir başka program olan Orta Doğu-
Afrika Çalışmaları bölümünde Türkiye üzerine üretilen yüksek lisans/doktora
tezleri kapsamaktadır. Bu tezler uluslararası ilişkiler başlığı altında da
toplanabilirdi. Zira konuları itibariyle uluslararası ilişkiler, bölge çalışmaları
olarak değerlendirilebilecek tezlerdir. Ancak Kore’deki lisansüstü düzeyde
tek Türkiye çalışmaları bölümü olmasından ötürü bölüm bünyesinde üretilen
tezlerin görünür olması açısından bu başlığın açılmasına karar verilmiştir.
Medya/hukuk başlığı Kore’de gazetecilik ve medya ya da hukuk
bölümlerinde Türkiye üzerine yazılmış tezleri kapsamaktadır. Hukuk
160
bölümünde yazılmış tek tez bir Türk öğrenci tarafından Kore ve Türkiye
karşılaştırmalı olarak yazılmıştır. Diğerleri ise çeşitli üniversitelerin
gazetecilik ve medya bölümlerinde sosyal medya, Türkiye’de Kore dalgası adı
verilen hallyu etkisi, yurt dışında Türk dizileri üzerine yazılmıştır.
Kore’de Türkiye hakkında yazılan tezlerin toplam tezler içindeki
yüzdelik oranları Şekil 2’de görülmektedir.
Şekil 2: Oranlarına göre alanlar
Kore’de Türkiye hakkında yazılmış lisansüstü tezlere bakıldığında
pastadaki en büyük payın Uluslararası ilişkiler vd. kategorisine ait olduğu
görülmektedir. Bu kategoride uluslararası ilişkilerin yanı sıra siyaset bilimi,
bölge çalışmaları, Kore çalışmaları, kamu yönetimi alanlarında yazılmış tezler
de bulunduğundan bu kategorinin toplam tezler içindeki oranı %33’ü
bulmaktadır.
Kore’deki Türkiye çalışmaları hakkında yazılmış lisansüstü tezlerin
içinde ikinci sırada en büyük paya sahip olan Dil kategorisidir. Yukarıda da
bahsedildiği gibi bu kategori altında Kore Dili ve Edebiyatı, dilbilim, Korece
öğretimi alanında yazılmış tezler toplanmıştır. Bu kategori toplam
tezlerin %17’lik dilimini oluşturmaktadır.
161
Din kategorisi de en yüksek üçüncü dilimi oluşturmaktadır. Bu
kategorideki tezler toplam tezlerin %10’unu oluşturmaktadır.
Sosyal bilimlerin dışında kalan mühendislik vd. kategorisi mimarlık,
tasarım gibi teknik alanlarda yazılmış tezleri de içermektedir. Bu
kategori %9’luk bir paya sahiptir.
Kültür/sosyoloji/tarih/edebiyat kategorisi mühendislik vd. kategorisinin
ardından gelmektedir. Bu kategorideki tezler %8’lik bir orana sahiptir.
Türkiye/Orta Doğu-Afrika Çalışmaları kategorisi yukarıda da belirtildiği
üzere HUFS bünyesindeki Türkiye, Orta Asya ve Moğolistan Çalışmaları
bölümünde ve yine aynı üniversitedeki Türkiye ile ilgili çalışmaların
yürütüldüğü bir başka program olan Orta Doğu-Afrika Çalışmaları
bölümünde Türkiye üzerine üretilen lisansüstü tezlerden oluşmaktadır. Bu
kategori %4’lük oranla kültür/sosyoloji/tarih/edebiyat kategorisinin ardından
gelmektedir.
Oran olarak en düşük kategorilerden biri eğitim başlığı altında toplanan
tezlerdir. Bu kategori Kore’de Türkiye üzerine yazılmış tezlerin
yalnızca %3’lük bir kısmını oluşturmaktadır.
Bir başka en düşük kategori medya ve hukuk alanlarında yazılmış tezlere
aittir. Bu başlık altında toplanan tezler toplam tezlerin yalnızca %3’ünü
oluşturmaktadır.
Yıllara göre araştırma eğilimi
Ülkede 1970’li yılların başında başlayan Türkiye çalışmaları yıllar içinde
ivme kazanmıştır. Son yıllarda Türkiye’den Kore’ye giden öğrenci sayısının
da artmasıyla çeşitli üniversitelerde yazılan lisansüstü tezlerin sayısı oldukça
artmıştır. Bu artışa etken olarak Kore’de Türkiye’ye yönelik olarak ilginin
artmasının da çok büyük payı vardır. Şekil 3, Kore’de Türkiye üzerine veya
Türkiye ile karşılaştırmalı olarak yazılan lisansüstü tezlerin yıllar içindeki
artışını açık bir şekilde ortaya koymaktadır.
162
Şekil 3: Tezlerin yıllara göre dağılımı
Kore’de Türkiye üzerine yazılan ilk tez HUFS bünyesindeki Türkçe
bölümünün de öncesine dayanır. 1972 yılında biri Türkiye modernleşmesi
üzerine diğeri Türkçe sıfat tümcecikleri üzerine yazılmış tezler Kore’de
Türkiye hakkında yazılmış ilk tezler olarak karşımıza çıkmaktadır. Her ikisi
de Koreli öğrenciler tarafından yazılmış bu tezler Kore’de Türkçe bölümü
açılmadan önce bile siyaset bilimi ve dilbilim alanlarında Kore’nin önde gelen
üniversitelerinden biri olan Seoul National University’de Türkiye üzerine
sınırlı sayıda da olsa çalışmalar yapıldığını ortaya koymaktadır. 1970’lerde
yazılan üç tezden diğeri 1975’te sanat alanında, Türkiye minyatürleri üzerine
üretilmiş yüksek lisans tezidir. Bu tez Ewha Womans University Graduate
School’da güzel sanatlar bölümünde yazılmıştır.
1980’lere gelindiğinde de yazılan tezlerin sayısında ciddi bir oynama
olmadığı anlaşılmaktadır. Bu yıllarda Türkiye üzerine toplam 4 tez yazıldığı
tespit edilmiştir. Bu tezlerin biri doktora tezi olup Kore’nin en prestijli
üniversitelerinden biri olarak anılan Koryo Üniversitesi’nde siyaset bilimi
alanında yazılmıştır.
1990’lara gelindiğinde durumun ufak da olsa değiştiği anlaşılmaktadır.
Bu yıllarda Kore’de Türkiye hakkında ya da rkiye ile karşılaştırmalı tez
sayısı 8’dir. Bunların tamamı yüksek lisans tezidir.
0
20
40
60
80
100
120
1970'ler 1980'ler 1990'lar 2000-2010 2010 sonrası
Yıllara göre dağılımı
163
2000’li yıllarda ise Kore’de Türkiye çalışmaları hızlanmıştır. Önceki
yıllardan farklı olarak 2000-2010 yılları arasında Türkiye ile ilgili 24
lisansüstü tezin yazıldığı tespit edilmiştir. Sayının artmasıyla Türkiye’yi farklı
alanlarda inceleyen tezlerin de arttığı anlaşılmaktadır. Uluslararası ilişkiler,
siyaset bilimi gibi alanların dışında işletme, sanat, din gibi alanlarda da
çalışmalar yürütülmüştür. 2000’lerin ilk on yılında yazılan tezlerin içinde
yalnızca 2 doktora tezi bulunmaktadır.
2010-2020 yılları arasındaki tezler tarandığında tablonun bir hayli
değiştiği açıkça görülmektedir. Şekil 3’te de görüldüğü gibi bu yıllarda
yazılan tezlerin sayısı önceki yıllara göre oldukça artmıştır. 2000-2010 yılları
arasında 24 olan sayı, bu yıllarda 105’e yükselmiştir. Bu yıllarda çok ciddi bir
artış olarak değerlendirilebilecek 105 tezin 16’sı doktoradır.
Doktora tezlerinin yıllar içindeki dağılımı
Yapılan tarama sonucu Kore’de yazılan lisansüstü tezlerin birçoğunu
yüksek lisans tezlerinin oluşturduğu görülmektedir. Ancak akademik
kariyerin en önemli basamaklarından biri olan doktora tezlerinin takibi de
önemlidir. Şekil 4, Kore’de Türkiye hakkındaki ya da Türkiye ile ilgili doktora
tezlerinin yıllar içindeki seyrini göstermektedir.
Şekil 4: Doktora tezlerinin yıllar içindeki dağılımı
Kore’de yazılan lisansüstü tez sayılarının yıllar içinde artış göstermesine
paralel olarak doktora tezleri de 2000’li yıllardan itibaren artmaya başlamıştır.
0
2
4
6
8
10
12
14
16
1970'ler 1980'ler 1990'lar 2000-2010 2010 sonrası
Doktora tezlerinin yıllar içindeki dağılımı
164
1970'li yıllarda az sayıda yazılmış lisansüstü tezlerin tamamı yüksek lisans
düzeyindedir. 1980'lerde 1 doktora tezi tespit edilmiştir. 1990'larda yazılan
tezlerin tamamı yüksek lisans düzeyinde iken 2000-2010 yılları arasında 2
doktora tezi yazılmıştır. Esas artış 2010 sonrası gözlenmektedir. 2010-2020
lları arasında yazılmış lisansüstü tezler arasında 16 doktora tezi
bulunmaktadır. Kore’de Türkiye üzerine yapılan doktora çalışmalarının sayısı
hala çok az olmakla birlikte 2010 sonrası bir artış eğilimine girmiştir. Bu
artışta Türk öğrencilerin de bir payının olduğu gerçektir. Zira 18 doktora
tezinin yarısını Türk öğrenciler yazmıştır.
Türk ve Koreli öğrencilerin karşılaştırılması
Kore’de Türkiye hakkında yazılan yüksek lisans doktora tezlerinin bir
kısmı Kore-Türkiye ya da Kore-Türkiye-diğer ülkeler kıyaslamalı olarak
yazılmıştır. Korecenin yabancı dil olarak öğretimi ile ilgili tezler de tespit
edilmiştir. Bu tezlerin bir kısmını Kore’de lisansüstü eğitim alarak tez yazmış
Türk öğrenciler oluşturmaktadır. Şekil 5’te tezlerin yazarları Koreli ve Türk
olarak ayrılarak toplam tez yazarları içindeki durumu açık bir şekilde
görülmektedir. Her ne kadar Koreli öğrenciler çoğunlukta olsa da Türk
öğrencilerin de sayısı azımsanmayacak derecededir.
Şekil 5: Tezlerin Türk ve Koreli Öğrencilere Dağılımı
0
10
20
30
40
50
60
70
80
90
yüksek lisans doktora
Tezlerin Koreli ve Türk öğrencilere dağılımı
koreli türk
165
Türkiye hakkında ya da Türkiye ile ilgili toplam 126 yüksek lisans
tezinin %64,28’i Koreli öğrenciler tarafından yazılmışken %35,71’i Türk
öğrenciler tarafından yazılmıştır. 18 doktora tezinin ise %50’sinin Türk
öğrenciler tarafından yazıldığı tespit edilmiştir. Bu sonuçlar Kore’deki
Türkiye çalışmalarına Türk öğrencilerin sunduğu katkıyı açık bir şekilde
ortaya koymaktadır. Özellikle az sayıdaki doktora tezlerinin yarısının Türk
öğrenciler tarafından yazılmış olması dikkat çekicidir.
Sonuç
İki ülke arasındaki giderek artan ilişkilere paralel olarak karşılıklı olarak
Kore ve Türkiye’nin birbirini daha iyi tanıması ve anlaması için akademik
çalışmaların önemi büyüktür. Birbirinin dilini, tarihini, kültürünü, siyasi
geçmişini anlayarak, alan uzmanları yetiştirerek gelecekte kurulacak
ilişkilerin daha sağlam temele oturtulması gerekmektedir.
Bu çalışmada Kore’de Türkiye/Türkçe hakkında ya da ilgili lisansüstü
tezlerin taranması ile Kore’de ülkemizle ilgili yapılmış akademik çalışmaların
seyri takip edilmeye çalışılmıştır. İlk olarak Kore’de Türkiye çalışmalarının
yapıldığı akademik platformlar tanıtılmıştır. Bunların içinde hem lisans
düzeyinde Türkçe ve Türkiye’ye odaklanan bölümler hem de lisansüstü
çalışmalar yürütmek üzere üniversitelerde ilgili programlar bulunmaktadır.
Bu bölümler ve lisansüstü programlar dışında bünyesinde Türkiye hakkında
akademik çalışmalar ve faaliyetler yürüten araştırma merkezleri de
bulunmaktadır. Çalışma kapsamında bu programlarda yazılan yüksek lisans
ve doktora tezleri, yazıldıkları enstitü ve bölüm dikkate alınarak konularına
göre sınıflandırılmış, yıllara göre seyri izlenmiştir. Aynı zamanda bu tezlerin
ne kadarının Koreli ve Türk öğrenciler tarafından yazıldığı da ortaya
konmuştur.
Tarama göstermiştir ki Kore’de Türkiye ile ilgili en çok uluslararası
ilişkiler, siyaset bilimi alanlarında tez yazılmıştır. Bu alanda yazılan tezlerin
bir kısmı yalnızca Türkiye’yi odağına almış bir kısmı ise Kore ve Türkiye’yi
karşılaştırmalı olarak ele almıştır. Türkiye; jeopolitik olarak Avrupa, Asya ve
Orta Doğu’nun kesişim noktasında olması, Türk dünyası ile akrabalığının
bulunması açısından Kore’de ilgiyle takip edilmekte ve akademik çalışmalara
konu olmaktadır. Kore’nin bölge ülkelerini, siyaseti ve kültürüyle daha fazla
tanıma ihtiyacı ile paralel olarak bu tezlerin yazıldığı düşünülmektedir. Dil
kategorisindeki çalışmaların oranına bakıldığında da toplam tezler içinde
ikinci en büyük alanı kapladığı anlaşılmaktadır. Bu kategorideki tezler hem
166
dilbilim hem de Korecenin yabancı dil olarak öğretilmesiyle ilgilidir. Bu
kategoride karşılaştırmalı çalışmaların da yer aldığı anlaşılmıştır. Dolayısıyla
Türkiye’deki Korece eğitimi kapsamında Türklerin Korece öğreniminin de
Kore’de akademik olarak ilgi gördüğü sonucuna rahatlıkla varılabilir. Din
konusunun da Kore’de lisansüstü tezlere konu olduğu ancak bu kategorideki
tezlerin içinde Korelilerin Türkiye’deki misyonerlik stratejilerinin de ele
alındığı dolayısıyla bu alanda Türkiye’nin de bir parçası olduğu İslam dininin
araştırılması amaçlanmakla birlikte Türkiye’deki Hristiyan dini ile ilgili
çalışıldığı da anlaşılmaktadır. Tezler içinde yalnızca sosyal bilimler alanı
değil, mimarlık, mühendislik gibi teknik ve fen bilimleri alanında da tezler
yazıldığı görülmektedir. En az ilgi çeken alanın ise medya ve hukuk olduğu
görülmüştür. Buna benzer olarak ülkede bulunan az sayıdaki Türkiye/Türkçe
bölümlerinde yazılan tezlerin sayısının da oldukça sınırlı kaldığı tespit
edilmiştir. Kore’de Türkçe veya Türkiye ile ilgili yazılan tezlerin içinde
doktora tezlerinin sayısının da hayli sınırlı olması dikkat çekicidir. Yüksek
lisans tezlerinin yarısından bile az olması ülkede Türkiye çalışmalarının henüz
kat edecek yolu olduğu anlamına gelmektedir.
Dolayısıyla farklı mecralarda yürütülen Türkiye/Türkçe çalışmaları ile
ilgili olarak dikkat çeken nokta Kore’de Türkiye ile ilgili çalışmaların henüz
çok yol kat edememiş olmasıdır. Her ne kadar Kore’de ilk Türkçe bölümü
1973 yılında kurulmuş ve şu ana kadar binlerce mezun vermiş olsa da
lisansüstü düzeyde yürütülen çalışmaların yaygınlaşamamış olduğu
anlaşılmaktadır. Kore’de lisans düzeyinde HUFS ve BUFS olmak üzere iki
ayrı üniversitede Türkçe bölümleri bulunmakla birlikte yüksek lisans ve
doktora programı yalnızca HUFS’ta aktiftir. Bu programda yazılmış yüksek
lisans/doktora tezlerinin de sayısı Türkiye, Orta Asya ve Moğolistan
Çalışmaları ve Orta Doğu-Afrika Çalışmaları kategorisinin toplam tezler
içindeki oranına bakıldığında tez çalışmalarının istenen düzeyde olmadığı
görülmüştür.
Oysa Kore açısından Türkiye ve hatta Türki Cumhuriyetlerin daha kapsamlı
araştırılması ve analiz edilmesi oldukça önemlidir. Kore’de bir Türkiye uzmanı
olan Profesör Oh, World Korean’a verdiği bir röportajda bu konuda 21. yüzyıla
girerken Rusya’dan Orta Asya ve Türkiye’ye kadar uzanan Türk dilleri ve
kültürlerinin ekonomik ve siyasi olarak büyük ilgi çektiğini belirterek Kore’nin
de Türk dünyasını araştırmak in bir sistem kurması gerektiğini vurgulamıştır
(World Korean, 26 Mart 2021 https://www.worldkorean.net/news/article
View.html?idxno=39240, 21.07.2021 tarihinde erişildi).
167
Kore’deki Türkiye çalışmalarıyla ilgili dikkat çeken bir başka husus
Türkiye’nin daha çok ait olduğu bölge (Orta Doğu) ya da Türk dünyası ile
birlikte ele alınıyor olmasıdır. Türkçe bölümü olarak başlayan HUFS ve
BUFS, ilerleyen yıllarda bölüme Azerbaycan ve diğer Orta Asya dillerini de
eklemlendirerek Türkiye çalışmalarına devam etmenin yanında bu ülkelerle
ilgili de çalışmaları yürütmeye başlamışlardır. Bu bölümlerde her ne kadar
odak Türkiye olsa da her iki üniversitedeki bölümün isimlerine diğer ülkeler
de eklenmiştir. Orta Asya bölgesini sahip olduğu doğal kaynaklar ve bölge
ülkelerinde yaşayan hatırı sayılır bir Koreli nüfusun varlığı dolayısıyla daha
iyi tanımak ve araştırmak isteyen Kore, mevcut Türkçe bölümlerine bu bölge
ülkelerinin de dillerini ekleyerek bu açığı kapatmaya çalışmıştır.
Hâlihazırdaki lisans ve lisansüstü programlarına diğer bölge ülkelerini
ekleyerek çalışmalar yürütmek Kore açısından daha pratik olmakla birlikte
ülkede yalnızca Türkiye ya da Türkçe çalışmaları yürüten akademik
bölümlerin varlığının ortadan kalkması sonucunu doğurmuştur.
Çalışmaların yıllar içindeki seyrine bakıldığında iki ülke arasındaki
ilişkilerin artmasına paralel olarak Türkiye’ye yönelik akademik ilginin de
arttığı sonucuna varılabilir. Ancak bu noktada vurgulanması gereken bir başka
husus da Kore’de yürütülen akademik çalışmalara Türk öğrencilerin sunduğu
katkıdır. Şekil 5’te tarama sonucu elde edilen yüksek lisans
tezlerinin %35,71’inin, doktora tezlerinin ise yarısının Türk öğrenciler
tarafından yazıldığı tespit edilmiştir. Dolayısıyla son yıllarda Kore’de eğitim
gören Türk lisansüstü öğrenci sayısının artışının ülkedeki Türkiye
çalışmalarına önemli bir katkı sunduğu anlaşılmaktadır. Bu artışın da
ülkemizdeki Kore dalgasının etkisiyle Kore’ye ilgi duyan Türk
araştırmacıların sayısının artmasıyla doğrudan alakalı olduğu
düşünülmektedir. Zira Kore’ye ve Koreceye ilgi duyan Türkler, Kore’ye
giderek yüksek lisans ve doktora eğitimi almakta, iki ülkeyi veya iki dili
karşılaştıran tezler yazmaktadır. Bu da Kore’de Türkiye’nin akademik
anlamda daha fazla incelenmesi sonucunu doğurmaktadır. Dolayısıyla
Türkiye’deki Kore’ye olan ilginin Kore’deki Türkiye çalışmalarına dolaylı
olarak katkı sunduğu söylenebilir.
Bunun yanında Türkiye’nin gelişmişlik düzeyinin artması, bölge ülkeleri
ve Türk dünyası içindeki etkinliğinin artmasına paralel olarak Türkiye’yi
çalışmak isteyen Koreli araştırmacıların sayısının da artmasına yol açmaktadır.
Ancak yüksek lisans ve doktora çalışmalarını bitiren Türkiye uzmanlarının
168
Kore’de akademik dünyada yeterince istihdam edilememesi bir sorun olarak
karşımıza çıkmaktadır. Zira Türkiye veya Türkçe çalışmaları yürüten
enstitü/anabilim dalı/araştırma merkezi ve bu alanda çalışan akademisyenlerin
sayısı oldukça sınırlıdır. Bu anlamda araştırmacı sayısının artması ve bu
kişilerin doktora sonrası pozisyon bulması gerektiği anlaşılmaktadır. Kore’de
Türkiye çalışmalarının gelişimi için Türkiye’nin alan çalışması yapmak
isteyen Koreli araştırmacıları motive edecek ve destekleyecek burs, alan
araştırması vb. fırsatlar sunması önemlidir. Çeşitli amaçlarla Türkçe öğreten
Yunus Emre Enstitüsü’nün Kore’deki varlığı bu anlamda oldukça önemlidir.
Bu çalışma Kore’deki Türkiye hakkında yapılmış akademik çalışmaları
lisansüstü tezler perspektifinden ele almıştır. Ancak daha genel bir yargıya
varmak için yalnızca bu tezler değil, Kore’nin ulusal indeksi olan Korean
Citation Index’te taranan akademik dergilerde Türkiye hakkında yazılan
makaleleri incelemek de faydalı olacaktır. Bunun yanında Kore’de Türk
edebiyatı alanında da önemli çalışmalar yürütülmektedir. Roman vb. edebi
eserlerin Koreceye çevirileri yapılmakta, böylece Türk edebiyatının tanınırlığı
ve okunurluğu artmaktadır. Gelecekte yapılacak çalışmalarda Türkiye ile ilgili
yürütülen tüm çalışmaların edebiyatı da içerecek şekilde kapsamlı bir şekilde
incelenmesinin Kore’deki Türkiye çalışmalarının seyri hakkında daha
genellenebilir sonuçlara ulaşılmasına yardımcı olacağı düşünülmektedir.
169
KAYNAKÇA
Banbal, Oktay Gökhan ve Cho, Eunsuk (2016). 한국과 터키에서의 한국학 관련
연구 동향 (Kore ve Türkiye’de Kore İle İlgili Çalışmaların Eğilimi)”. The 11th
International Conference of Korean Language and Culture Education Society.
Lee, Seok Ho (26 Mart 2021). “오은경 동덕여 교수투르크 전문 국책연구기관
설립돼야 (Dongduk Kadın Üniversitesi'nden Profesör Oh Eun-kyung, "Türk
konusunda uzmanlaşmış bir ulusal araştırma enstitüsü kurulmalı.)”. World
Korean .
(https://www.worldkorean.net/news/articleView.html?idxno=39240, 21.07.2021
tarihinde erişildi)
Türközü, Göksel (2008).터키에서의 한국학 교육의 발전 방안 (Türkiye’deki Kore
Çalışmalarının Gelişim Planı)”.
국제한국어교육학회
국제학술발표논문집
(Uluslarara Korece Eğitim Konferansı Uluslararası Konferans Bildiri
Kitapçığı).
İnternet Kaynakları
https://www.yee.org.tr/tr/haber/seul-yunus-emre-enstitusu-acildi, 18.07.2021 tarihinde
erişildi.
https://flttc.hufs.ac.kr/about.php?mid=m05_03, 18.07.2021 tarihinde erişildi.
https://seul.yee.org.tr/ko/content/teokieo-gyoyug, 18.07.2021 tarihinde erişildi.
http://builder.hufs.ac.kr/user/indexSub.action?codyMenuSeq=22450481&siteId=tur
kazeri&menuType=T&uId=1&sortChar=A&linkUrl=1_2.html&mainFrame=ri
ght, 18.07.2021 tarihinde erişildi.
http://cms.bufs.ac.kr/cas/html/01/sub02_01.aspx, 18.07.2021 tarihinde erişildi.
http://cts.hufs.ac.kr/, 19.07.2021 tarihinde erişildi.
https://eurasiaturk.dongduk.ac.kr/page/sub1, 28.07.2021 tarihinde erişildi.
https://eurasiaturk.dongduk.ac.kr/page/sub1_2, 28.07.2021 tarihinde erişildi.
https://eurasiaturk.dongduk.ac.kr/bbs_shop/read.htm?me_popup=&auto_frame=&ca
te_sub_idx=0&search_first_subject=&list_mode=board&board_code=project
&search_key=&key=&page=&idx=1771, 28.07.2021 tarihinde erişildi.
https://www.mfa.gov.tr/turkiye-guney-kore-siyasi-iliskileri.tr.mfa#:~:text=
T%C3%BCrkiye%20ile%20Kore%20Cumhuriyeti%20(G%C3%BCney,ili%C
5%9Fkilerimizde%20%C3%B6zel%20bir%20ba%C4%9F%20yaratm%C4%B
1%C5%9Ft%C4%B1r., 30.07.20201 tarihinde erişildi.
ResearchGate has not been able to resolve any citations for this publication.
  • Oktay Banbal
  • Gökhan
  • Cho
Banbal, Oktay Gökhan ve Cho, Eunsuk (2016). "한국과 터키에서의 한국학 관련 연구 동향 (Kore ve Türkiye'de Kore İle İlgili Çalışmaların Eğilimi)". The 11th International Conference of Korean Language and Culture Education Society.
오은경 동덕여대 교수 "투르크 전문 국책연구기관 설립돼야 (Dongduk Kadın Üniversitesi'nden Profesör Oh Eun-kyung
  • Seok Lee
  • Ho
Lee, Seok Ho (26 Mart 2021). "오은경 동덕여대 교수 "투르크 전문 국책연구기관 설립돼야 (Dongduk Kadın Üniversitesi'nden Profesör Oh Eun-kyung, "Türk konusunda uzmanlaşmış bir ulusal araştırma enstitüsü kurulmalı.)". World Korean. (https://www.worldkorean.net/news/articleView.html?idxno=39240, 21.07.2021 tarihinde erişildi)