Conference PaperPDF Available

Kuzey Makedonya Türk Ağızlarında Ek-Fiil (in TURKISH, summary in ENGLISH)

Authors:

Abstract

ÖZET Türçede ek-fiilin (i-) ayrı bir yeri vardır. Çekimi diğer fiillerden farklıdır. Cümlede isim soylu kelimeleri yüklemleştirir veya birleşik kipli fiiller kurar. Bunların dışında bir de /-ken/ ekiyle bir zarf-fiil kurar. Bu çalışmada, Kuzey Makedonya Türk ağızlarında ek-fiilin görevleri ele alınmıştır. Bu görevler, üç gruba sığdırılabilir: a) Şimdiki/geniş zaman çekimi ekleşmiştir. Tüm diğer çekimlerde ayrı kullanılan ağızlar en yaygın ve en büyük grubu oluşturmaktadır. Birleşik kipli fiillerde birinci kip işaretleyicisi belirsiz geçmiş zamansa (/-miş/), ikinci kip işaretleyicisi her zaman i- fiiliyle beraber ayrı kullanılır. Birinci kip işaretleyicisi belirsiz geçmiş zaman olmadığı durumlarda, ikinci kip işaretleyicisi ek olarak kullanılabilir. b) Bazı ağızlarda, devletin resmi dili olan Makedoncada ayrı kullanılan “сум” (“sum”) yardımcı fiile benzer bir şekilde, düşen ek-fiil ve şimdiki/geniş zaman kipinden sonraki şahıs ekleri bağımsız birer kelime olarak kullanılır. c) Batı ve güneybatı ağızlarında, standart Türkçeden çok farklı bir kullanım görülmüştür. Bu ağızlarda, ek-fiili isimlerin yüklemleşmesinde, daha doğrusu şimdiki/geniş zaman çekiminde bile kendini korumuştur. Anahtar kelimeler: ek-fiil, Makedonya Türk ağızları, ağızlar, Balkan Türk ağızları, morfoloji. ----------------- SUMMARY In Turkish, the copulative verb (i-) has a special place. The conjugation is different compared to other verbs. In the sentence, it predicates nouns or form verbs with compound conjugation. Apart from these, it also forms one gerundium with the suffix /-ken/. In this study are discussed the functions of the copulative verb in North Macedonian Turkish dialects. These uses can fit into three groups: a) The conjugation of the present/aorist is affixed. In other dialects copulative verb is used separately. These dialects constitute the most common and largest group. In verbs with compound conjugation, if the first modal marker is the indefinite past tense (/-miş/), the second modal marker is always used separately with copulative verb. Where the first modal marker is not an indefinite past tense, the second modal marker can be used affixed. b) In some dialects, person suffixes are used as independent words after the dropped copulative verb and the present/aorist tense. That’s similar to the Macedonian auxiliary verb “сум” (“sum”), which is used separately in country’s official language. c) In the western and southwestern dialects, it is detected a very different usage compared to the standard. In these dialects, the copulative verb preserved itself even in predication of the nouns, as well as in present/aorist conjugation. Keywords: copulative verb, Turkish dialects in Macedonia, dialects, Turkish dialects in the Balkans, morphology.
Ege Üniversitesi Türk Dünyası Araştırmaları Enstitüsü
Türk Dil Kurumu
Balkanlarda Türk Dili ve Edebiyatı Araştırmaları (BALTED)
I. ULUSLARARASI
BALKANLARDA
TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ARAŞTIRMALARI
SEMPOZYUMU
BİLDİRİLER KİTABI
20-21 Mayıs 2021
I. INTERNATIONAL
SYMPOSIUM ON TURKISH LANGUAGE AND
LITERATURE STUDIES
IN THE BALKANS
PROCEEDINGS BOOK
20-21 May 2021
EDİTÖRLER / EDITORS
Doç. Dr. Atıf AKGÜN
Doç. Dr. Alpay İĞCİ
Doç. Dr. Ertuğrul KARAKUŞ
ISBN: 978-605-338-335-2
Ege Üniversitesi Yayınları
İZR
2021
Ege Üniversitesi Yayınları
ISBN: 978-605-338-335-2
Aralık, 2021
Editörler:
Atıf AKGÜN
Alpay İĞCİ
Ertuğrul KARAKUŞ
Bu çalışma, Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası lisansı (CC BY 4.0)
ile lisanslanmıştır. Bu lisans, yazarlara atıf yapmak koşulu ile metni
paylaşmanıza, kopyalamanıza, dağıtmanıza ve iletmenize; metni
uyarlamak ve metnin ticari kullanımına (ancak sizi veya eseri kullanımınızı desteklediklerini ileri
sürecek şekilde değil) izin verir.
The work (as defined below) is provided under the terms of this creative commons public license
("ccpl" or "Iicense"). This license allows reusers to copy and distribute the material in any medium
or format in unadapted form only, for noncommercial purposes only, and only so long as attribution
is given to the creator.
Ege Üniversitesi Üst Yayın Komisyonu'nun 24.12.2021 tarih ve 08/01 sayılı kararı ile
yayımlanmıştır.
Bu kitabın tüm yayın hakları Ege Üniversitesi'ne aittir. Kitabın tamamı ya da hiçbir bölümü yazarının
önceden yazılı izni olmadan elektronik, optik, mekanik ya da diğer yollarla kaydedilemez,
basılamaz, çoğaltılamaz. Ancak kaynak olarak gösterilebilir.
Eserin bilim, dil ve her türlü sorumluluğu yazarına / editörüne aittir.
T.C. Kültür Bakanlığı ve Turizm Bakanlığı Sertifika No: 52149
Basım Yeri: Ege Üniversitesi Rektörlüğü Basımevi Müdürlüğü
No: 172/134 Kampüsiçi / Bornova, İzmir
Tel :0232 3111819
e-mail: bsmmd@mail.ege.edu.tr
I. Uluslararası Balkanlarda Türk Dili ve Edebiyatı AraştırmalaSempozyumu Bildiriler Kitabı
I. International Symposium on Turkish Language and Literature Studies in The Balkans Proceedings Book
OKTAY AHMED
*
1. Giriş
Kuzey Makedonya Türk ağızları, Anadolu ağızlarının bir devamıdır. Her ne
kadar yerel Hint-Avrupa dilleriyle temasta bulunsalar da, bu ağızlar, genel olarak
Rumeli Türk ağızları gibi, aslında Eski Anadolu Türkçesinin izlerini taşımakta ve
çoğu zaman eski dilin bir donmuş şeklidir.
Bu ağızlar üzerine yabancı ve Kuzey Makedonya araştırmacıları tarafından
çok sayıda çalışma yapılmıştır. Ülkede mevcut olan dört Türkoloji merkezinden
(Üsküp - 2, İştip - 1, Kalkandelen -1), bu Türk ağızları üzerine çalışmalar sadece
Üsküp Aziz Kiril ve Metodiy Üniversitesi, Blaje Koneski Filoloji Fakültesi, Türk Dili
ve Edebiyatı Bölümü’nde yapılmaktadır.
2. Kavramsal Çerçeve
Bu ağızlarla ilgili çalışmalar geçen yüzyılın 90’lı yıllarından itibaren
sistematik bir şekilde bir hayli hız almıştır. Birçok çalışma araştırmacıların
istifadesine sunulmuştur.
Türkçede ek-fiilin (i-) özel bir yeri var. Cümlede isim soylu kelimeleri
yüklemleştirir veya birleşik kipli fiiller kurar. Bunların dışında bir de /-ken/ ekiyle
bir zarf-fiil kurar.
*
Prof. Dr. / Üsküp Aziz Kiril ve Metodiy Üniversitesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü (Kuzey
Makedonya), oktay@flf.ukim.edu.mk, oktayahmed@gmail.com.
Kuzey Makedonya Türk Ağızlarında Ek-Fiil
406
Bu incelemede i- fiilin literatürdeki adlandırması hakkında var olan
tartışmalara girilmemiştir. Ek-fiil terimi çok kabul görmesine rağmen, bunun
doğruluğu tartışılmamıştır. Çalışmanın amacı, sadece i- fiilinin Kuzey Makedonya
Türk ağızlarındaki bugünkü durumunu ortaya koymaktır.
3. Kullanılan Yöntem
Bu araştırmacının kişisel saha çalışmalarından hareketle, diğer
araştırmacıların da kayda değer çalışmaları teker teker incelenmiştir ve not
alınmıştır. Kuzey Makedonya Türk ağızlarında ek-fiil konusunda doğrudan
doğruya bir çalışma yokken; bu ağızlarla ilgili başka konularda yazılan makaleler
ve çoğunluğu Üsküp Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’nde savunulan yüksek lisans
ve doktora ağız çalışmaları, incelemenin temel derlemini oluşturmuştur.
Fransız araştırmacılar Louis Katona'nın (1969) batı Makedonya Türk
ağızları ve Susan Kakuk (1972)'un Ohri ağzıyla ilgili çalışmaları, tartışılır bilgiler
içerdikleri için, bu incelemeye eklenmemişlerdir.
Recep Yusuf’un (2006) “Radoviç ve Çevresi Türk Ağzı (Ses Bilgisi)” adlı
çalışmanın da doğruluğu tartışılır olduğu için, örneklerden istifade edilmemiştir.
4. Bulgular
Kuzey Makedonya Türk ağız çalışmaları incelendiğinde, i- fiilinin bugünkü
durumu üç noktada toplanabilir:
a) Varyant azlığı dışında, genel olarak bu ağızlarda i- fiilinin geniş ve
şimdiki zaman çekimi ekleşmiştir.
Üsküp:
aklisın “haklısın”, güzeldır, farklisınız.
Kumanova:
sagim, erkegim, eysın, çocuktur, büyüksük/büyügiz, hastasınıs, erkektırlar.
(Eckmann, 1962: 125)
Dinler:
erkekım “(ben) erkeğim”, büüküm “(ben) büyüğüm”, astasın “hastasın”, iidır
“iyidir”, tüccarsık “tüccarız” (Eckmann, 1960: 203).
Oktay AHMED
407
Radoviş:
Bu kadardır bu. (Алил, 2000: 126)
Valandova:
āstayım “hastayım”, olaydır (Ибрахим, 2007: 313).
suskunsun (Ибрахим, 2007: 314).
Olumsuzluk şekillerinde de durum aynıdır:
Kumanova:
dilim “değilim”, dilsın “değilsin”, dildır “değildir”, dilsık “değiliz”, dilsınıs
“değilsiniz”, dildırlar “değildirler” (Eckmann, 1962: 125).
Üsküp:
1Ç ve 2Ç şahıs eklerin dışında, diğer çekimler aynıdır:
diliz “değiliz”, dilsınız “değilsiniz”.
lâzım dil “lâzım değil(dir)” (Ahmed, 2014: 35).
Valandova:
Kardaş deilsiniz. “Kardeş değilsiniz.” (Ибрахим, 2007: 314)
Resne:
Çok eski deldır. “Çok eski değildir.”
Ohri:
deldır ey “iyi değildir”, deldır ole yüksek “o kadar yüksek değildir”, del ısın
arkadaş “arkadaş değilsin” (Ахмед, 2004: 157).
Eckmann, çok doğru bir şekilde Dinler ağzındaki “dil” (“değil”) edatının
“İslâv dillerindeki ne- olumsuzluk öneki vazifesini de” gördüğünü ortaya
koymuştur (Eckmann, 1960: 204), ancak verdiği örnekler i- fiilinin devrik yapıda
kullanımından başka bir şey değildir. Bu örnekler, Makedoncadaki /ne-/ ekine eş
değer değildirler:
Kuzey Makedonya Türk Ağızlarında Ek-Fiil
408
dil derin su “su derin değildir”, dil mümkün iş “iş mümkün değildir”.
Bu durum diğer ağızlarda da aynıdır.
Geniş ve şimdiki zaman çekimi dışında, tüm diğer basit çekimlerde i- ayrı
kullanılır:
Kalkandelen:
bǖg idi “büyük idi”, yog idi “yok idi”, saug idi “soğuk idi”, var imiş, kış imiş,
üge imiş “üvey imiş”, ufag ise “ufak ise”, var ise, namuzli ise “namuslu ise”, neka
ise “ne kadar ise”, lazim ise “lazım ise” (İbrahim, 2018: 61).
Üsküp:
güzel ise, güzel imiş, güzel idi.
Radoviş:
Bir kıskardaş ne var imiş, e nasıl çok imişlar demek fıkara. “Bir kız kardeş
varmış, (ve onun ailesi, demek,) çok fukara imiş.” (Алил, 2000: 119).
Mustafa Karahasanlen arkadaş idık. “Mustafa Karahasan’la arkadaş idik.”
(Алил, 2000: 129)
Valandova:
Cömǟrt imiş, çöcük imiş “çocuk imiş” брахим, 2007: 312).
Var ısa. “Var ise.” (Ибрахим, 2007: 313)
Resne:
Bir zaman, açan idık biz ufaklar, var idi bir ihtiyar mallémızde. “Bir
zamanlar, biz küçükken, mahallemizde bir ihtiyar vardı.” (Ахмед, 2001: 131).
Çok eski zamanda var imiş bir balıkçi. (Ахмед, 2001: 135).
Kimdır bu? “Bu kimdir?”
Makedoncanın etkisi de tüm ağızlarda cümle seviyesinde çok sık görülür:
Oktay AHMED
409
Gostivar:
İdık evde. “Evdeydik.” (Tufan, 2007: 144)
Bütün ağızlarda /-ken/ zarf-fiil eki kullanıldığında, i- fiili hep ayrı kullanılır.
Kalkandelen:
var iken yol “yol var iken”, kız iken, küçüg iken “küçük iken” (İbrahim, 2018:
61).
Ek-fiilin diğer ekleşmiş şekilleri ancak fiillerden sonra, daha doğrusu
birleşik kipli fiillerde kullanılır:
Radoviş:
Var idi Müzafer Efendi karisi üretmen şeyde konzulatta çalışırdi. “(Bir)
Muzaffer Efendi vardı. i öğretmen, (daha doğrusu) Konsolosluk’ta çalışırdı.”
(Алил, 2000: 129).
Valandova:
gäzerdik “gezerdik”, gidēlärdi “giderlerdi”, götürülärdi “götürürdüler”
(Ибрахим, 2007: 315).
Resne:
Em biz o itiyarların āzında ep boyle bakardık. “Ve biz o yaşlıların ağzına
hep böyle bakardık.” (Ахмед, 2001: 132).
Gözleri dolmiş, oka isla ne aykırırmiş. “O kadar güzel şarkı söylüyormuş ki
gözleri dolmuş.” (Ахмед, 2001: 137)
Aylemle yaşardık yalınız bir odada. “Ailemle sadece bir odada yaşıyorduk.”
(Ахмед, 2001: 144)
Ohri:
getıreceydım “getirecektim”, getıreceydın “getirecektin”, getıreceydık
“getirecektik”, getıreceydınız “getirecektiniz”, gelecek idın (Ахмед, 2004: 161).
Gostivar:
bilermiş “bilirmiş”, gelsaymiş “gelseymiş” (Tufan, 2007: 143).
Kuzey Makedonya Türk Ağızlarında Ek-Fiil
410
Vrapçişte:
lâzım idi alaym “almalıydım”, lâzım imiş okuyalım “okumalıymışız”
(İbrahim, 1997: 99).
Birleşik kiplerde birinci kip /-miş/ belirsiz geçmiş zamansa, ikinci kip ek-fiille
birlikte ayrı kullanılır:
Ustruga:
almiş ise, yazılmiş ise (Ахмед, 2004: 162).
Vrapçişte (İbrahim, 1997):
almiş idım, okumiş idi, almiş idiler, ülmiş ise ölmüş ise” (94).
alırdım, isterdın, okurduk, ülürmişım “ölürmüşüm” (95).
alacaydım “alacaktım” (96).
alacaymişım “alacakmışım” (97).
b) Bazı ağızlar ülkenin standart dili olan Makedoncanın etkisinde kalarak,
Makedoncada ayrı kullanılan “сум” (“sum”) yardımcı fiiline benzer bir şekilde,
düşen ek-fiil ve şimdiki/geniş zaman kipinden sonraki şahıs ekleri bağımsız birer
kelime olarak kullanılır. İsim unsuru ve ek-fiil şekli farklı vurgulandıkları veya en
azından ek-fiil şekli ikincil bir vurguyu taşıdığı için, burada bir kelime değil de iki
kelimenin varlığına kesin kanıttır.
Üsküp:
O dır. “Odur.” (Ek olarak kullanılsaydı, bu ağızda da “Odur.” olurdu.)
Şofer im. “Şoförüm./Sürücüyüm.”
Valandova:
O dur. (Ибрахим, 2007: 313)
Resne:
Sen işçi sın? Yım, yım. “Sen işçi misin? İşçiyim, işçiyim. (Evet, evet.)”
Oktay AHMED
411
c) Morfolojik açıdan asıl ilginç olan durum, bazı ağızlarda i- fiilinin isimlerin
yükleşmesinde geniş ve şimdiki zaman çekiminde bile kendini koruduğuna dair
örneklerin görülebilmesidir. Standart Türkçede bugün bu şekiller
kullanılmamaktadır.
Ohri:
Del ısın arkadaş. “Arkadaş değilsin.” (Ахмед, 2004: 157).
Sen çok güzel isın. “Sen çok güzelsin.”
Raat isınız? “Rahat mısınız?/İyi misiniz?
Ustruga:
İsla isın. “İyisin.”
Gostivar:
ben iyım yorgun “ben yorgunum”,
sen isın yorgun “sen yorgunsun”,
o dur yorgun “o yorgundur”,
biz isık yorgun “biz yorgunuz”,
sis isınız yorgun “siz yorgunsunuz”,
onlar dırler yorgun “onlar yorgundurlar” (Tufan, 2007: 144)
Kullanışta bu örneklerin sayısı gitgide azalmaktadır ve yerini ekleşmiş
varyantlara bırakmaktadır. Bu ağızlar şu anda bir geçiş döneminde bulunmakta,
paralel olarak her iki kullanım görülmektedir.
Ohri:
insanyım – insan iyım,
insansın – insan isın,
insandır,
insanyız – insan iyız,
insansınız – insan isınız,
insandırlar (Ахмед, 2004: 156).
Kuzey Makedonya Türk Ağızlarında Ek-Fiil
412
Bu durum isimlerin yüklemleşmesi, basit çekim ve geniş/şimdiki zamanın
dışında görülemez.
5. Sonuç
Kuzey Makedonya Türk ağızlarında ek-fiilin kullanımı üç gruba
sığdırılabilir:
a) Geniş ve şimdiki zaman çekimi ekleşmiş, tüm diğer çekimlerde ayrı
kullanılan ağızlar en yaygın ve en büyük grubu oluşturmaktadır. Bunlar başta
kuzey ve doğu ağızları olmakla birlikte, kısmen güneybatı ve batı ağızlarıdır.
Eklerde varyant azlığı görülebilir (Ahmed, 2006). Olumsuzluk şekillerinde de
durum aynıdır ve geniş/şimdiki zaman çekimi dışında, i- fiili ayrı kullanılır. Birleşik
kipli fiillerde birinci kip işaretleyicisi belirsiz geçmiş zamansa (/-miş/), ikinci kip
işaretleyicisi her zaman i- fiiliyle beraber ayrı kullanılır. Birinci kip işaretleyicisi
belirsiz geçmiş zaman olmadığı durumlarda, ikinci kip işaretleyicisi ek olarak
kullanılabilir.
b) Makedoncada ayrı kullanılan “сум” (“sum”) yardımcı fiile benzer bir
şekilde, düşen ek-fiil ve şimdiki/geniş zaman kipinden sonraki şahıs ekleri
bağımsız birer kelime olarak kullanılır. Bu durum artık kullanıştan kalktığı için,
Üsküp, Valandova ve Resne gibi çok az ağızda kaydedilmiştir. Ek-fiilden sonraki
şahıs eklerinin ekli ve kelime olarak ayrı kullanımı paralel bir şekilde
görülmektedir. Bu ağızlarda da, Türkiye uydu TV kanallarının etkisiyle, bu
kullanım çok çok azalmıştır.
c) Standart Türkçeden tek asıl fark, i- fiilinin isimlerin yükleşmesinde, geniş
ve şimdiki zaman çekiminde bile kendini koruduğuna dair örneklerin olmasıdır.
Bu ağızlar Ohri, Ustruga ve Gostivar gibi batı ve güneybatı ağızlarıdır. Ancak
genç kuşağın bu durumu daha az kullandığı da söylenebilir. Dolayısıyla, bu
ağızların bir geçiş döneminde bulunduğunu vurgulamak gerekir. Kuzey ve doğu
ağızlarında bu durum görülmez.
Kaynakça
Ахмед, О. (2001). Фонетски и лексички карактеристики на турскиот говор во Ресен и
ресенско. Необјавена магистерска теза. Скопје: Филолошки факултет „Блаже
Конески“.
Ахмед, О. (2004). Морфосинтакса на турските говори од Охридско-Преспанскиот регион.
Необјавена докторска дисертација. Скопје: Филолошки факултет „Блаже Конески“.
Ahmed, O. (2006). Makedonya’nın Ohri-Prespa Yöresinde Konuşulan Türk Ağızlarında Eklerin
Varyantları, I. Uluslararası Türk Dünyası Kültür Kurultayı: 09-15 Nisan, 31-42.
Oktay AHMED
413
Алил, С. (2000). Турскиот говор во Радовиш и радовишко. Необјавена магистерска теза.
Скопје: Филолошки факултет „Блаже Конески“.
Eckmann, J. (1960). Dinler (Makedonya) Türk Ağzı. Türk Dili Araştırmaları Yıllığı Belleten,
189-204.
Eckmann, J. (1962). Kumanova Türk Ağzı. Németh Armağanı, Ankara, 111-144.
İbrahim, N. (1997). Vrapçişte ve Yöresi Türk Ağzı (Makedonya). [Yayımlanmamış yüksek lisans
tezi]. Ankara Üniversitesi.
Ибрахим, Н. (2007). Турскиот говор во Валандово. Необјавена докторска дисертација.
Скопје: Филолошки факултет „Блаже Конески“.
Kakuk, S. (1972). Le dialecte turc d'Ohrid en Macedoine. Acta Orientalia Hungarica, 26, 227-282.
Katona, L. K. (1969). Le Dialecte Turc de la Macédoine de L’ouest. Türk Dili Araştırmaları Yıllığı
Belleten. 57-194.
Tufan, Ş. (2007). Language Convergence in Gostivar Turkish (Macedonia). [Unpublished PhD
thesis]. University of Mancherster.
Yusuf, R. (2006). Radoviç ve Çevresi Türk Ağzı (Ses Bilgisi). [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi].
Ankara Üniversitesi.
Kuzey Makedonya Türk Ağızlarında Ek-Fiil
414
Kuzey Makedonya Türk Ağızlarında Ek-Fiil
Özet
Türkçede ek-fiilin (i-) ayrı bir yeri vardır. Çekimi diğer fiillerden
farklıdır. Cümlede isim soylu kelimeleri yüklemleştirir veya birleşik
kipli fiiller kurar. Bunların dışında bir de /-ken/ ekiyle bir zarf-fiil kurar.
Bu çalışmada, Kuzey Makedonya Türk ağızlarında ek-fiilin görevleri
ele alınmıştır.
Bu görevler, üç gruba sığdırılabilir:
a) Şimdiki/geniş zaman çekimi ekleşmiştir. Tüm diğer çekimlerde
ayrı kullanılan ağızlar en yaygın ve en büyük grubu oluşturmaktadır.
Birleşik kipli fiillerde birinci kip işaretleyicisi belirsiz geçmiş zamansa
(/-miş/), ikinci kip işaretleyicisi her zaman i- fiiliyle beraber ayrı
kullanılır. Birinci kip işaretleyicisi belirsiz geçmiş zaman olmadığı
durumlarda, ikinci kip işaretleyicisi ek olarak kullanılabilir.
b) Bazı ağızlarda, devletin resmi dili olan Makedoncada ayrı
kullanılan “сум” (“sum”) yardımcı fiile benzer bir şekilde, düşen ek-
fiil ve şimdiki/geniş zaman kipinden sonraki şahıs ekleri bağımsız
birer kelime olarak kullanılır.
c) Batı ve güneybatı ağızlarında, standart Türkçeden çok farklı bir
kullanım görülmüştür. Bu ağızlarda, ek-fiili isimlerin
yüklemleşmesinde, daha doğrusu şimdiki/geniş zaman çekiminde
bile kendini korumuştur.
Anahtar kelimeler: Ek-fiil, Makedonya Türk ağızları, ağızlar, Balkan
Türk ağızları, morfoloji.
The Copulative Verb in Turkish Dialects of North Macedonia
Abstract
In Turkish, the copulative verb (i-) has a special place. The
conjugation is different compared to other verbs. In the sentence, it
predicates nouns or form verbs with compound conjugation. Apart
from these, it also forms one gerundium with the suffix /-ken/.
In this study are discussed the functions of the copulative verb in
North Macedonian Turkish dialects.
These uses can fit into three groups:
a) The conjugation of the present/aorist is affixed. In other dialects
copulative verb is used separately. These dialects constitute the
most common and largest group. In verbs with compound
Oktay AHMED
415
conjugation, if the first modal marker is the indefinite past tense (/-
miş/), the second modal marker is always used separately with
copulative verb. Where the first modal marker is not an indefinite
past tense, the second modal marker can be used affixed.
b) In some dialects, person suffixes are used as independent words
after the dropped copulative verb and the present/aorist tense.
That’s similar to the Macedonian auxiliary verb “сум” (“sum”), which
is used separately in country’s official language.
c) In the western and southwestern dialects, it is detected a very
different usage compared to the standard. In these dialects, the
copulative verb preserved itself even in predication of the nouns, as
well as in present/aorist conjugation.
Keywords: Copulative verb, Turkish dialects in Macedonia,
dialects, Turkish dialects in the Balkans, morphology.
ResearchGate has not been able to resolve any citations for this publication.
Турскиот говор во Радовиш и радовишко. Необјавена магистерска теза. Скопје: Филолошки факултет "Блаже Конески
  • С Алил
Алил, С. (2000). Турскиот говор во Радовиш и радовишко. Необјавена магистерска теза. Скопје: Филолошки факултет "Блаже Конески".
Dinler (Makedonya) Türk Ağzı. Türk Dili Araştırmaları Yıllığı Belleten
  • J Eckmann
Eckmann, J. (1960). Dinler (Makedonya) Türk Ağzı. Türk Dili Araştırmaları Yıllığı Belleten, 189-204.
Vrapçişte ve Yöresi Türk Ağzı (Makedonya)
  • N İbrahim
İbrahim, N. (1997). Vrapçişte ve Yöresi Türk Ağzı (Makedonya). [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi].
Турскиот говор во Валандово. Необјавена докторска дисертација. Скопје: Филолошки факултет "Блаже Конески
  • Н Ибрахим
Ибрахим, Н. (2007). Турскиот говор во Валандово. Необјавена докторска дисертација. Скопје: Филолошки факултет "Блаже Конески".
Le dialecte turc d'Ohrid en Macedoine
  • S Kakuk
Kakuk, S. (1972). Le dialecte turc d'Ohrid en Macedoine. Acta Orientalia Hungarica, 26, 227-282.
Le Dialecte Turc de la Macédoine de L'ouest. Türk Dili Araştırmaları Yıllığı Belleten
  • L K Katona
Katona, L. K. (1969). Le Dialecte Turc de la Macédoine de L'ouest. Türk Dili Araştırmaları Yıllığı Belleten. 57-194.
Language Convergence in Gostivar Turkish (Macedonia)
  • Ş Tufan
Tufan, Ş. (2007). Language Convergence in Gostivar Turkish (Macedonia). [Unpublished PhD thesis]. University of Mancherster.
Radoviç ve Çevresi Türk Ağzı (Ses Bilgisi)
  • R Yusuf
Yusuf, R. (2006). Radoviç ve Çevresi Türk Ağzı (Ses Bilgisi). [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi].