ArticlePDF Available

BIBLIOMETRIC ANALYSIS OF POSTGRADUATE THESES ON LAW OF POLITICAL PARTIES (SİYASİ PARTİLER HUKUKU İLE İLGİLİ LİSANSÜSTÜ TEZLERİN BİBLİYOMETRİK ANALİZİ)

Authors:

Abstract

The importance of the law of political parties, which is accepted as a sub-area of constitutional law, is increasing day by day. One third of the law faculties include the "law of political parties" course in their curricula, which is an important indi-cator of this. In order to increase the quality of the postgraduate theses to be pre-pared in this field, which is in the process of development in Turkey, the idea that it would be useful to conduct a bibliometric analysis of the postgraduate theses published in the field of political parties law constituted the starting point of the study. It is seen that the published postgraduate theses on the law of poli-tical parties concentrate on the sub-headings of "closure of political parties", “party discipline” and "financial law of political parties". The sub-titles of "inter-nal law of political parties", "crimes and punishments specific to the law of poli-tical parties", "disciplinary proceedings of political parties" are academically un-touched.
Atıf Şekli: GÜLER Fatih, “Siyasi Partiler Hukuku ile İlgili Lisansüstü Tezlerin Bib-
liyometrik Analizi”, SÜAMYOD., C. 4, S. 2, 2021, s. 137-167.
İntihal Plagiarism: Bu makale intihal programında taranmış ve en az iki hakem
incelemesinden geçmiştir. This article has been scanned via a plagiarism software
and reviewed by at least two referees.
SELÇUK ÜNİVERSİTESİ
ADALET MESLEK YÜKSEKOKULU
DERGİSİ
Araştırma Makalesi
Research Article
Gönderim Received: 23.06.2021
Kabul Accepted: 02.11.2021
SİYASİ PARTİLER HUKUKU İLE İLGİLİ LİSANSÜSTÜ TEZLERİN
BİBLİYOMETRİK ANALİZİ
Dr. Fatih GÜLER *
Öz
Anayasa hukukunun alt bir alanı olarak kabul edilen siyasi partiler hukukunun
önemi gün geçtikçe artmaktadır. Hukuk fakültelerinin üçte birinde “siyasi parti-
ler hukuku” dersine müfredatlarda yer verilmesi bunun önemli göstergelerin-
dendir. Türkiye’de gelişme sürecinde olan bu alanda hazırlanacak olan lisan-
süstü tezlerin niteliğinin artmasını sağlamak amacıyla konuyla ilgili lisansüstü
tezlerin bibliyometrik analizinin yapılmasının faydalı olacağı düşüncesi, çalış-
manın hareket noktasını oluşturmuştur. Siyasi partiler hukuku ile ilgili lisan-
süstü tezlerin “siyasi partilerin kapatılması”, “parti disiplini” ve “siyasi partile-
rin mali hukuku” başlıklarında yoğunlaştığı görülmektedir. “Siyasi partilerin iç
hukuku”, “siyasi partiler hukukuna özgü suç ve cezalar”, “siyasi partilerin disip-
lin işlemleri” başlıkları ise akademik anlamda bakir alanlardır.
Anahtar Kelimeler
Siyasi Partiler Hukuku Siyasi Partilerin Kapatılması Siyasi Partilerin Mali
Denetimi Özgünlük Bibliyometrik Analiz
* Öğretim Görevlisi, Çanakkale 18 Mart Üniversitesi Çan Meslek Yüksekokulu, Çanak-
kale, Türkiye | Lecturer, Çanakkale University Çan Vocational School, Çanakkale,
Turkey.
fatih.guler@comu.edu.tr 0000-0002-5365-5700
138 | Dr. Fatih GÜLER
BIBLIOMETRIC ANALYSIS OF POSTGRADUATE THESES ON
LAW OF POLITICAL PARTIES
Abstract
The importance of the law of political parties, which is accepted as a sub-area of
constitutional law, is increasing day by day. One third of the law faculties include
the "law of political parties" course in their curricula, which is an important indi-
cator of this. In order to increase the quality of the postgraduate theses to be pre-
pared in this field, which is in the process of development in Turkey, the idea
that it would be useful to conduct a bibliometric analysis of the postgraduate
theses published in the field of political parties law constituted the starting point
of the study. It is seen that the published postgraduate theses on the law of poli-
tical parties concentrate on the sub-headings of "closure of political parties",
“party discipline” and "financial law of political parties". The sub-titles of "inter-
nal law of political parties", "crimes and punishments specific to the law of poli-
tical parties", "disciplinary proceedings of political parties" are academically un-
touched.
Key Words
Political Parties Law Dissolution of Political Parties Financial Audit of Poli-
tical Parties Authenticity Bibliometric Analysis
I. GİRİŞ
Lisansüstü tezler çok fonksiyonlu yapıları sebebiyle birden fazla
faydayı hedeflemektedir. Bunlardan birincisi öğrencinin bilimsel pers-
pektifini geliştirmek olup ikinci temel fayda ise ilgili doktrine nitelik ve
nicelik anlamında katkı sağlamaktır. Her iki faydanın da maksimize edil-
mesinde en büyük rol şüphesiz öğrenciye ve bu süreçteki rehberi konu-
mundaki danışmana aittir.
Lisansüstü tezlerden verimli sonuç elde edilmesini sağlayan en
önemli faktörlerden biri öğrenci ile danışmanın ilgi alanlarının kesişme-
sidir. Bu kesişmenin varlığı çift taraflı bir akademik doyum sağlamanın
yanında, geniş zamana yaygın niteliği haiz yapıları sebebiyle lisansüstü
tezlerin ilgili doktrine katkı düzeyini kademeli olarak artan nispette yük-
seltecektir. Fakat bazı idari ve teknik kısıtlar sebebiyle bu kesişme her za-
man söz konusu olmayabilmektedir. Özellikle öğrencinin hazırlamayı
planladığı lisansüstü tez, danışmanın kısmen veya tamamen ilgi alanı dı-
şında kalıyorsa belli bir alanla ilgili lisansüstü tezlere ilişkin bibliyometrik
Siyasi Partiler Hukuku ile İlgili Lisansüstü Tezlerin Bibliyometrik Analizi | 139
analizler hem öğrenciler hem de danışmanlar açısından önemli bir kay-
nak olarak ortaya çıkmaktadır.
Siyasi partiler hukuku ile ilgili gerek genel anlamda gerekse belirli
bir başlık altında (makale, kitap, bildiri, lisansüstü tez vb.) bibliyometrik
analizin yapılmamış olması çalışmanın hareket noktası olmuştur. Siyasi
partiler hukukunun en temel kaynaklarından olan Anayasa Mahkemesi
kararlarına (siyasi parti kapatma, siyasi parti mali denetim, siyasi parti
sicilinden terkin, siyasi partilerin dağılma durumunun tespit edilmesi, si-
yasi partilere ihtar verilmesi vb.) ve Yüksek Seçim Kurulu kararlarına (si-
yasi parti kongreleri ile ilgili uyuşmazlıklar vb.) ulaşımın kolaylaşması
siyasi partiler hukuku ile ilgili çalışmaların artması açısından uygun bir
zemin sağlamaktadır.
Bu bakış açısıyla çalışmada bibliyometrik analizlerin genel anlamda
lisansüstü tezlere katkısı ele alındıktan sonra, siyasi partiler hukuku ile
ilgili lisansüstü tezlerin bibliyometrik analizi yapılmıştır. Yükseköğretim
Kurul Başkanlığı Ulusal Tez Merkezi veri tabanından temin edilen siyasi
partiler hukuku ile ilgili lisansüstü tezler anahtar kelimeler, tez konula-
rına ait alt başlıklar, bölüm ve sayfa sayıları, yıllara göre, üniversite türle-
rine göre (devlet/vakıf), coğrafi bölgelere göre, anabilim dallarına göre,
tez danışmanlarına ve bunların akademik unvanına göre, tez jürilerine
göre dağılımları bağlamında incelenmiştir.
II. BİBLİYOMETRİK ANALİZLERİN LİSANSÜSTÜ TEZLERE
KATKISI
Lisansüstü tezlerin doktrine katkıları ve diğer bazı özelliklerinin
tespit edilmesi açısından belli bir alanla ilgili lisansüstü tezlerin bibliyo-
metrik analizlerinin yapılması oldukça önemlidir. Bu analizlerin temel
amacı ilgili alandaki lisansüstü tezlerin incelenerek mevcut durumun or-
taya konması, ilgili tezlerin alana katkısının değerlendirilmesi ve ilerle-
yen dönemde ilgili alanda yapılacak çalışmalara bilimsel bilgi sağlaması-
dır.
1
Bu analizlerin verilerine vakıf olunmadan hazırlanacak olan lisan-
süstü tezlerinin ilgili alandaki lisansüstü tezlerden farklılaşamama gibi
1
SARIGÜL, Haşmet: (2020), Türkiye’de Finansal Okuryazarlık Alanında Yazılan
Lisansüstü Tezlerin İçerik Analizi, Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, Cilt 10, Sayı 1, s.
154.
140 | Dr. Fatih GÜLER
bir riskle karşı karşıya kalması kuvvetle muhtemel olup lisansüstü tezinin
kısır bir döngü içerisine girmesine sebebiyet verebilecektir.
2
İntihal so-
runu çalışmanın sınırları dışında kalmaktadır. Fakat özgün olmayan eser-
ler kasıtlı olmasa da (bilinçli) taksirli olarak intihal olarak nitelendirilebi-
lecek fillerin konusu haline gelebilmektedir. Son zamanlarda birçok ens-
titünün lisansüstü tezlerinin “Turnitin” vb. intihal programları aracılı-
ğıyla benzerlik oranlarının tespitini zorunlu hale getirmesi bu sorunun
kısmen önüne geçmeye katkı sağladığı söylenebilir. Fakat lisansüstü tez-
lerle ilgili geriye dönük yapılan benzerlik oranlarına ilişkin alan araştır-
malarında tespit edilen yüksek benzerlik oranları lisansüstü tezlerde
ciddi seviyede özgünlük sorunu yaşandığını göstermektedir.
3
Bu çerçe-
vede “intihal” kastı olmayan lisansüstü öğrencilerinin “literatür tarama-
sının” önemli bir parçası olan bibliyometrik analizleri ayrıntılı bir şekilde
değerlendirmeleri oldukça önemlidir.
Zaman zaman belli bir alanda çalışma yapan araştırmacılar kendi
alanları ile ilgili bakir alanları işaret etmektedirler. Örneğin 2005 yılında
yayımlanan bir makalede siyasi parti içi hukukunun en önemli kaynağı
olan siyasi parti tüzüklerinin bakir bir alan olduğuna işaret edilmiştir.
4
Fakat bu hususların bütüncül bir perspektifle bibliyometrik analiz başlığı
alınması daha geniş bir fayda alanı sağlayabilecektir.
Lisansüstü tezler öğrenciler için önemli bir süreç olup ilerleyen dö-
nemlerde hazırlayacakları kitap, makale vb. çalışmalar açısından ilk ba-
samağı teşkil etmektedir. Özellikle doktora tezlerinin öğrencilerin temel
ilgi alanlarını ortaya koyması açısından ayrı bir önemi haizdir. Gerçekten
de doktora tezlerinin, bilime yenilik getirmesi, yeni bir bilimsel yöntemi
geliştirme hedefinin olması ve bilimsel yöntemin yeni bir alanda
2
GÖKÜŞ, Mehmet/ ÇUBUKÇU, Zehra: (2019), Türkiye'de Omdusmanlık
Konusunda Yapılan Lisansüstü Tezler Üzerine Bir İçerik Analizi, Ombudsman
Akademik, Cilt 5, Sayı 10, s. 239.
3
TOPRAK, Ziya: (2017), Türkiye'de Akademik Yazı: İntihal ve Özgünlük, Boğaziçi
Üniversitesi Eğitim Dergisi, Cilt 34, Sayı 2, s. 8.
4
İYİMAYA, Ahmet: (2005), Siyasi Parti Tüzüklerinin Yargısal Denetimi Türk Pozitif
Hukuku Yönünden Siyasi Parti Tüzüklerinin Yargısal Denetimi, Türkiye Barolar
Birliği Dergisi, Sayı 61, 2005, s. 242.
Siyasi Partiler Hukuku ile İlgili Lisansüstü Tezlerin Bibliyometrik Analizi | 141
uygulama olanağı sunması gibi nitelikleri haiz olması beklenir.
5
Bunun
yanında belli bir alanla ilgili lisansüstü tezlerin doktrinin gelişimi açısın-
dan oldukça değerli olduğu yadsınamaz bir gerçektir.
Bu çerçevede bibliyometrik analizlerin birden çok faydasının ol-
duğu söylenebilir. Birinci olarak lisansüstü tez hazırlama sürecine girm
öğrencilerin müstakbel çalışma alanları ile ilgili lisansüstü tezlerle ilgili
ayrıntılı bilgi sahibi olmalarına imkân sağlamaktadır.
İkinci olarak lisansüstü tez danışmanlarının lisansüstü tez hazır-
lama sürecine giren danışmanlıklarındaki öğrencileri ile birlikte daha sağ-
lıklı bir “danışma” sürecini işletme imkânı sağlanmaktadır. Tez hazır-
lama sürecinin en zorlu kısmı tez konusunun belirlenmesi olup alan tara-
malarında tez konusunun saptanmasında danışman etkisinin yüksek ol-
duğu saptanmıştır.
6
Üçüncü olarak, belli bir alanla ilgili lisansüstü tezlere ilişkin bibli-
yometrik analizler lisansüstü tezler dışında doktrinde hazırlanacak diğer
makale, kitap vb. çalışmalarla ilgili yönlendirici ve fikir verici bir özellik
taşımaktadır. Bu çerçevede çalışma, siyasi partiler hukuku alanında yapı-
lacak olan araştırmalara yol gösterici olmayı, önemli bilgiler sunarak reh-
berlik etmeyi amaçlamaktadır.
7
III. ÇALIŞMANIN METODOLOJİSİ ve YÖNTEMİ
Son yıllarda dünyada ve Türkiye'de yapılan çalışmalarda ortaya çı-
kan bilimsel içeriklerdeki artış sebebiyle bilimsel içeriğin değerlendiril-
mesi önemli bir hal almıştır.
8
Akademik yayınların istatistiksel olarak de-
ğerlendirilmesi olarak tanımlanan ve yayınların bilim camiasındaki
5
ERKUL, Hüseyin / KANTEN, Pelin: (2019) Metodolojik Açıdan Lisansüstü Bitirme
Tezleri Üzerine Nitel Bir Araştırma, Management and Political Sciences Review, Cilt
1, Sayı 1, s. 13.
6
BAHÇECİ, Ferhat/ UŞENGÜL, Leyla: (2018), Yüksek Lisans ve Doktora
Öğrencilerinin Tez Konusu BelirlemeKriterlerinin İncelenmesi, Turkish Journal of
Educational Studies, Cilt 5, Sayı 2, s. 92.
7
AKMAN, Elvettin / ÖKTEN, Azize: (2018) Türkiye’de Yönetişim Alanında
Hazırlanan Lisansüstü Tezlerin İçerik Analizi (2000-2016), Atatürk Üniversitesi
İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 32, Sayı 4, s.1027.
8
DOĞAN, Güleda/TAŞKIN, Zehra: (2012), Avrupa Bilimetri Yaz Okulundan
İzlenimler, Türk Kütüphaneciliği Dergisi, Cilt 26, Sayı 3, s. 593.
142 | Dr. Fatih GÜLER
etkisini ölçmenin önemli bir yolu olarak kabul edilen
9
bibliyometrik ana-
lizler belirli bir araştırma alanındaki yayınların karşılıklı ilişkilerini ve et-
kilerini ölçmek için de kullanılan matematiksel ve istatistiksel araçları
kullanan nicel bir analiz yöntemidir.
10
Bibliyometrik analizler seçilen ko-
nunun geçmişten günümüze kadar olan süreçte gösterdiği değişim ve ge-
lişimin takibini kolaylaştırmaktadır.
11
“Betimsel” ve “değerlendirici” analizler olarak katagorize edilebi-
len bibliyometrik analizlerden ilki, bir konunun ülkelere, yazarlara, ko-
nularına ve benzerine göre dağılımının niceliksel analizini merkeze alır-
ken ikinci kategori ise atıf analizinden yararlanılarak bilginin kullanımını
ölçmeye yarar.
12
Bu çerçevede betimsel bibliyometrik analizler araştır-
maya konu olan alandaki çalışmaların verimliliğini ve etkisini saptamada
yeterli düzeyde bilgi verme amacı gütmezler.
13
Türkiye’de yapılan betimsel bibliyometrik analizlere bakıldığında
dergi, makale, belli bir alan, bildiri ve lisansüstü tezler üzerine yoğunla-
şıldığı görülmektedir.
14
Betimsel bibliyometrik analizler daha çok maka-
lelere ve lisansüstü tezlere konu olmaktadır.
Dergi Park veri tabanında bulunan dergilerde 72 adet betimsel bib-
liyometrik analize ilişkin makale tespit edilmiştir. Bu makalelerin %30’u
9
IFTİKHAR, Pulwasha M./ ALİ, Fatima/ FAİSALUDDİN, Mohammed/ KHAYYAT,
Azadeh/ DE SA, Maribel De Gouvia/RAO Tanushree: (2019), A Bibliometric
Analysis of the Top 30 Mostcited Articles in Gestational Diabetes Mellitus Literature
(1946-2019), Cureus, Cilt 11, Sayı 2, s.2.
10
LEE, In-Seon/ LEE, Hyangsook/ CHEN Yi-Hung/ CHAE,Younbyoung: (2020),
Bibliometric Analysis of Research Assessing the Use of Acupuncture for Pain
Treatment Over the Past 20 Years, Journal of Pain Research, Sayı 13, s.368.
11
DURGUT, Sinan/KÜÇÜKSİLLE, Ecir Uğur: (2021), Türkiye’de Yapılan Akademik
Çalışmaların Büyük Veri Araçları ile Bibliyometrik Analizi, Bilge International
Journal of Science and Technology Research, Cilt 5, Sayı 1, s.2.
12
YILMAZ, Murat: (1999), Kütüphane ve Bilgibilimi Açısından Bibliyometrinin
Önemi, Yayımlanmamış Yükseklisans Tezi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler
Enstitüsü Dökümantasyon ve Enformasyon Bilim Dalı, s. 93.
13
YILMAZ, Murat: (2019), Bibliyometriye Eleştirel Bir Bakış, Türk Kütüphaneciliği
Dergisi, Cilt 33, Sayı 1, s. 44.
14
ÇELİKKAYA, Süha: (2020), Dergipark Veri Tabanında Yer Alan İktisadi ve İdari
Bilimler Fakültesi Dergilerindeki Bölgesel Kalkınma Makaleleri Üzerine
Bibliyometrik Bir İnceleme, Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi, Cilt 12,
Sayı 22, s. 28.
Siyasi Partiler Hukuku ile İlgili Lisansüstü Tezlerin Bibliyometrik Analizi | 143
belli bir alanda hazırlanan lisansüstü tezleri, %22’si bir dergide yayımla-
nan makaleleri, %8’i bir sempozyumda sunulan bildirileri, %40’ı ise belli
bir alana ilişkin lisansüstü tez, makale, kitap, bildiri vb. tamamını kapsa-
yan bibliyometrik analizlerdir. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez
Merkezi veritabanında ise 24 adet betimsel bibliyometrik analize ilişkin
lisansüstü tez tespit edilmiştir. Bu makalelerin %17’si belli bir alanda
hazırlanan lisansüstü tezleri, %83’ü ise belli bir alana ilişkin lisansüstü
tez, makale, kitap, bildiri vb. tamamını kapsayan bibliyometrik analizler-
dir.
Uluslararası literatürde bilimsel üretimi değerlendirmek için de-
ğerli bir yöntem olarak görülen ve giderek yükselen bir değere sahip olan
bibliyometrik analizlere ilişkin yayınların sayısının son yıllarda istikrarlı
bir şekilde arttığı görülmektedir.
15
Türkiye’de de betimsel bibliyometrik
analizlere ilişkin çalışmalarda son yıllarda artış gözlemlenmektedir. Ger-
çekten de yukarıda zikredilen Dergipark veritabanında bulunan dergi-
lerde yayımlanan 72 adet betimsel bibliyometrik analize ilişkin makalenin
%80’i, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi veritabanında bu-
lunan 24 adet betimsel bibliyometrik analize ilişkin lisansüstü tezin ise
%96’sı son beş yıl içinde yayımlanmıştır.
Siyasi partiler hukuku ile ilgili lisansüstü tezlerin tespit edilmesi
için Yükseköğretim Kurul Başkanlığı Ulusal Tez Merkezi veri tabanından
istifade edilmiştir. Ulusal Tez Merkezi’nde yer alan lisansüstü tezlerden
siyasi partiler hukuku ile ilgili lisansüstü tezlerin tespit edilmesi amacıyla
ilk önce lisansüstü tezlerin adlarından hareket edilmiştir. Tez adında “si-
yasi” veya “siyasal” geçen yaklaşık 3500 lisansüstü tez hazırlandıkları
anabilim dalları itibariyle sınıflandırılmış, siyasi partiler hukuku ile ilgili
lisansüstü tezlerin hazırlanabileceği anabilim dalları itibariyle (Kamu Hu-
kuku, Kamu Yönetimi, Siyaset Bilimi, Muhasebe, Maliye vd.) ayrıştırıla-
rak bu sayı yaklaşık 800’e indirilmiştir. Bu 800 lisansüstü tezin adı ve özet-
lerinden hareketle 93 lisansüstü tezin siyasi partiler hukuku ile ilgili ol-
duğu kabul edilmiştir.
15
ELLEGAARD, Ole/ WALLİN, Johan A.: (2015), The bibliometric analysis of
scholarly production: How great is the impact?, Scientometrics, Sayı 105, s.1829.
144 | Dr. Fatih GÜLER
Çalışmanın kapsamında içinde yer alan 93 lisansüstü tezin tama-
mına ait tez adı, yazar adı, anabilim dalı adı, danışman adı, sayfa sayısı,
yayın yılı, üniversite adı, yüksek lisans/doktora durumu ve özet bölümü
Ulusal Tez Merkezi’nde yer almaktadır. 2005 yılı öncesine ait bazı lisan-
süstü tezlerin tam metinleri Ulusal Tez Merkezi veri tabanında yer alma-
dığından bunlarla ilgili olarak TÜBİTAK ULAKBİM- TÜBESS (Türkiye
Belge Sağlama Sistemi) veri tabanından istifade edilmiştir. Her iki kay-
naktan toplam 75 lisansüstü tezin tam metnine ulaşılmış olup 18 lisan-
süstü tezin tam metinlerine her iki kaynaktan da ulaşılamamış olması so-
nucunda bu 18 lisansüstü tez ile ilgili sadece yukarıda ifade edilen bilgiler
çerçevesinde bir analiz yapılmıştır.
Siyasi partiler hukukunun son zamanlarda hukuk fakültelerinde
seçmeli ders olarak müfredatlarda yer alma oranı artmaya başlamıştır. Si-
yasi partiler hukuku dersinin içeriği ile benzer içeriğe sahip “siyasi parti-
ler ve seçim hukuku”, “seçim ve siyasi partiler hukuku”, “siyasi partiler”,
“siyasal katılım hakları”, “demokrasi, siyasi partiler ve seçimler” isimli
dersler de siyasi partiler hukuku başlığı altında değerlendirilmiştir.
Yükseköğretim Kurulu Yükseköğretim Bilgi Yönetim Sistemi 2021
yılı mayıs ayı verilerine göre bünyesinde faal hukuk fakültesi bulunan 77
üniversitenin 21’inde (%27) siyasi partiler hukuku seçmeli ders olarak
okutulmaktadır. 21 üniversitenin 11’i devlet üniversitesi olup 10’u vakıf
üniversitesidir.
Siyasi Partiler Hukuku ile İlgili Lisansüstü Tezlerin Bibliyometrik Analizi | 145
Tablo- 1: Müfredatlarında Siyasi Partiler Hukuku Dersine Yer Veren Üniversiteler
Devlet Üniversiteleri Vakıf Üniversiteleri
Akdeniz Üniversitesi
Anadolu Üniversitesi
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
Dokuz Eylül Üniversitesi
Erciyes Üniversitesi
İstanbul Medeniyet Üniversitesi
İstanbul Üniversitesi
Kırıkkale Üniversitesi
Necmettin Erbakan Üniversitesi
Sakarya Üniversitesi
A. ANAHTAR KELİMELER
Lisansüstü tezlerde özet bölümünün ardından çalışmanın genel bir
çerçevesini yansıtan anahtar kelimelere yer verilmektedir. Anahtar keli-
meler lisansüstü tezlerin araştırmacılar tarafından kolaylıkla ulaşmasını
sağlamasının yanında sınıflandırılmalarında da önemli bir rol oynamak-
tadır.
Lisansüstü tezlerde anahtar kelimelere yer verilmesi önceleri ihti-
yari bir durum iken yakın zamanda birçok enstitü tez yazım yönergele-
rinde lisansüstü tezlerde anahtar kelimelere yer verilmesinin zorunlu ol-
duğuna dair hükümlere yer vermiştir. İncelenen 93 lisansüstü tezin
48’inde 3-5 adet anahtar kelimeye yer verildiği görülmüştür. Anahtar ke-
limeler siyasi partiler hukuku ile ilgili lisansüstü tezlerin hangi alanlarda
yoğunlaştığı konusunda ön fikir vermesi bakımından önemlidir.
146 | Dr. Fatih GÜLER
Tablo- 2: Siyasi Partiler Hukuku ile İlgili Lisansüstü Tezlerde En Çok Kullanılan
Anahtar Kelimeler
B. TEZ KONULARININ ALT BAŞLIKLARA GÖRE DAĞILIMI
Her ne kadar siyasi partiler hukukunun kalbi ve ilk yasal düzenle-
mesi olarak 1967 tarihli Alman Siyasi Partiler Kanunu gösterilse de bu
onurun 1964 tarihli Venezuela Siyasi Partiler, Kamuya Açık Toplantı ve
Gösteriler Kanunu ile 1965 tarihli Türkiye Siyasi Partiler Kanununa ait
olduğu ifade edilmektedir.
16
Bu tarihten önce Türkiye’de siyasi partiler
zamanın Dernekler (Cemiyetler) Kanunlarına uygun olarak derneklerin
tabi olduğu hukuk düzeni çerçevesinde kurulmuş ve faaliyet göstermiş-
lerdir.
17
Anayasa Mahkemesi ilk önce siyasi partileri kamu yararına çalışan
kuruluşlar olarak nitelendirmesine rağmen daha sonra bu içtihadını de-
ğiştirerek siyasi partilerin birer kamu kurumu olarak
16
CASAL-BÉRTOA, Fernando/ ROMÉE PİCCİO, Daniella/ R. RASHKOVA,
Ekaterina: (2012), Party Law in Comparative Perspective, Leiden Paper Series on the
Legal Regulation of Political Parties, No.16, s.4-5.
17
GÖZLER, Kemal: (2019) Türk Anayasa Hukuku, 3. Baskı, Ekin Yayınları, Bursa, s.
419-420.
Anahtar Kelime
Frekans
Siyasi Parti
40
Kapatma/ Kapatma Davası
13
Parti İçi Demokrasi
13
Anayasa Mahkemesi
11
Demokrasi
11
Mali Denetim
6
AİHM
5
Siyasi Partiler Kanunu
4
Seçim
4
Aday Belirleme Yöntem-
leri
4
Anahtar Kelime
Frekans
1982 Anayasası
3
Devlet Yardımı
3
Seçim Sistemleri
3
Siyasi Partilerin Gelirleri
3
Anayasa
2
Finansman
2
Muhasebe Sistemi
2
Parti Disiplini
2
Resmî İdeoloji
2
Siyasetin Finansmanı
2
Siyasi Partiler Hukuku
2
Siyasi Partiler Hukuku ile İlgili Lisansüstü Tezlerin Bibliyometrik Analizi | 147
nitelendirilemeyeceklerini belirtmiştir.
18
Avrupa İnsan Hakler Mahke-
mesi ve İnsan Hakları Komisyonu ile Venedik Komisyonu tarafından si-
yasi partiler dernek olarak değerlendirilmektedir.
19
Bu çerçevede Türk
hukukunda siyasi partiler hukukunun esas itibariyle kamu hukuku nite-
liği baskın olsa da gerek tarihsel süreç gerekse de uluslararası hukuk pra-
tiği çerçevesinde özel (dernekler) hukuk argümanlarından da istifade et-
mektedir.
Karşılaştırmalı hukuk verileri, siyasi partiler hukukunun, rejimlerin
demokratikleşme düzeyi ile yakın ilişkili olduğu, siyasi partiler hukuku-
nun anti-demokratik rejimlerde rejimlerin bu niteliklerini muhafaza et-
melerinin bir aracı olarak benimsendiği, demokratik rejimlerde ise anti-
demokratik eğilimlerin önlenmesini sağlamayı hedeflediğine işaret et-
mektedir.
20
Siyasi partiler hukuku siyasi partilerin kuruluşu, teşkilatlan-
ması, yapısı, programı, faaliyetleri, finansmanı ve denetimi ile ilgili dü-
zenlemeleri içerir.
21
Karşılaştırmalı hukukta seçim hukukunun, siyasetin
finansmanı hukukunun, propaganda hukukunun da siyasi partiler huku-
kunun şemsiyesi altında kabul edildiği örnekler olsa da,
22
iç hukuku-
muzda siyasetin finansmanı siyasi partiler hukukunun içeriğinde, seçim
hukuku propaganda hukukunu kapsayacak şekilde ayrı bir disiplin ola-
rak kabul edilmektedir.
Siyasi partiler hukuku ile ilgili lisansüstü tezlerin hangi başlıklarda
yoğunlaştığı veya hangi başlıkların akademik anlamda bakir olduğunun
tespit edilmesi için siyasi partiler hukukunun alt başlıklarının tespit
18
AKYEL, Recai: (2018) Türkiye’de Siyasi Partilerin Hukuksal Konumları ve
Denetimler , Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi, Sayı 12, s. 128.
19
İHTİYAROĞLU, Uğur: (2021) Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin Siyasi
Partilerin Kapatılmasına İlişkin Yaklaşımı ve Refah Partisi’nin Kapatma Kararı
Özelinde Din ve Vicdan Hürriyeti, Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt
29, Sayı 1, s. 335.
20
KARVONEN, Lauri: (2007) Legislation On Political Parties A Global Comparison,
Party Politics, Cilt 13, Sayı 4, s. 450-451.
21
CASAL-BÉRTOA, Fernando/ ROMÉE PİCCİO, Daniella/ R. RASHKOVA,
Ekaterina:s.2.
22
JANDA, Kenneth: (2005) Political Parties and Democracy in Theoretical and
Practical Perspectives, National Democratic Institute For International Affairs,
Washington, s.5.
148 | Dr. Fatih GÜLER
edilmesi gerekmektedir. Yukarıdaki veriler ışığında siyasi partiler hu-
kuku ile ilgili sınırlı sayıdaki eser,
23
2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu sis-
tematiği ve hukuk fakülteleri ders planlarında yer alan siyasi partiler hu-
kuku ders içerikleri göz önünde bulundurularak siyasi partiler hukuku-
nun alt başlıkları ve başlıklarla ilgili lisansüstü tezler şu şekilde ele alın-
mıştır.
Tablo- 3: Siyasi Partiler Hukuku ile İlgili Lisansüstü Tezlerin Konularının
Alt Başlıklara Göre Dağılımı
ALT BAŞLIK
Y. LİSANS
DOKTORA
TOP-
LAM
1
Siyasi Parti Özgürlüğü / Siyasi Partilerin Hu-
kuki Niteliği
4
1
5
2
Siyasi Partilerin Mali Hukuku
15
5
20
3
Siyasi Partilerin Aday Belirleme Yöntemleri
3
1
4
4
Parti Disiplini / Parti İçi Demokrasi
19
5
24
5
Siyasi Partilerin Kapatılması
22
8
30
6
Siyasi Partilerin Yasama Sürecindeki Rolü
3
0
3
7
Siyasi Partilere Devlet Yardımı
4
0
4
8
Siyasi Partilerin İç Hukuku
0
0
0
9
Siyasi Partiler Hukukuna Özgü Suç ve Cezalar
0
0
0
10
Siyasi Partilerin Teşkilatlanması ve Çalışma
Düzeni
2
1
2
11
Siyasi Partilerin Disiplin İşlemleri
0
0
0
Yukarıdaki tablo çerçevesinde siyasi partiler hukuku ile ilgili lisan-
süstü tezlerin “siyasi partilerin kapatılması”, “parti içi demokrasi/parti
23
İBA, Şeref: (2020) Siyasi Partiler ve Seçim Hukuku, 4. Baskı, Seçkin, Ankara.
ÖZCAN, Hüseyin / YANIK, Murat: (2011) Siyasi Partiler Hukuku, Gözden
Geçirilmiş 2. Basım, Der Yayınları, İstanbul. TÜRK, Hikmet Sami: (2019) Siyasi
Partiler ve Seçim Hukukunun Temel Sorunları, 1. Baskı, Yetkin, Ankara. SAĞLAM,
Fazıl: (1999) Siyasi Partiler Hukukunun Güncel Sorunları, 1. Baskı, Seçkin, Beta
Yayınları. KOÇAK, Mustafa: (2002) Siyasi Partiler ve Türkiye’de Siyasi Parti
Yasakları, 1. Baskı, Turhan Yayınevi, Ankara. KANADOĞLU, Korkut: (2010) Siyasi
Partiler Kanunu Şerhi Cilt 1 (md.1-35), 1. Baskı, Beta Yayınları, Ankara. EM, Ali/
USLU Kazım: (2014) Türk Hukuk Sisteminde Seçim ve Siyasi Partiler Hukuku, 1.
Baskı, Adalet Yayınevi, Ankara.
Siyasi Partiler Hukuku ile İlgili Lisansüstü Tezlerin Bibliyometrik Analizi | 149
disiplini” ve “siyasi partilerin mali hukuku” alt başlıklarında yoğunlaş-
tığı görülmektedir. “Siyasi partilerin hukuku”, “siyasi partiler huku-
kuna özgü suç ve cezalar”, “siyasi partilerin disiplin işlemleri” alt başlık-
larının ise akademik anlamda bakir alanlar olduğu görülmektedir.
C. BÖLÜM VE SAYFA SAYILARI
Siyasi partiler hukuku ile ilgili lisansüstü tezler ortalama 200 sayfa-
dır. Bunlardan doktora tezleri ortalama 290, yüksek lisans tezleri ise orta-
lama 172 sayfadır. Siyasi partiler hukuku ile ilgili lisansüstü tezlerin ge-
nellikle üç bölümden oluştuğu da görülmektedir.
Tablo- 4: Siyasi Partiler Hukuku ile İlgili Lisansüstü Tezlerin Bölüm ve
Sayfa Sayıları
Genel
Doktora
Yüksek Lisans
Sayfa Sayısı
Frekans
Sayfa Sayısı
Frekans
Sayfa Sayısı
Frekans
-100
8
150-200
2
-100
8
101-150
21
201-300
11
101-150
21
151-200
23
301-400
5
151-200
21
201-300
31
401-500
3
201-300
20
301-400
6
301-400
1
401-500
3
500 +
1
501 +
1
Bölüm Sayısı
Frekans
2 Bölüm
8
3 Bölüm
41
4 Bölüm
12
5 Bölüm
12
6 Bölüm
2
150 | Dr. Fatih GÜLER
D. YILLARA/ ÜNİVERSİTERLERE/ COĞRAFİ BÖLGELERE
GÖRE LİSANSÜSTÜ TEZ SAYILARI
Siyasi partiler hukuku ile ilgili lisansüstü tezlerin yıllara göre dağı-
lımı incelendiğinde 2002, 2015 ve 2019 yıllarında belirgin bir artış olduğu
görülmektedir. 2015 yılında tamamlanan lisansüstü tez sayısının yüksek
olmasını açıklayacak herhangi bir argüman olduğu söylenemez.
2002 yılında tamamlanan lisansüstü tezler incelendiğinde altısının
“siyasi partilerin kapatılması” ile ilgili olduğu, ikisinin ise “parti içi de-
mokrasi / parti disiplini” ile ilgili olduğu görülmektedir. Anayasal hü-
kümlere aykırılık iddiasıyla açılan
24
ve karara bağlanan kapatma davası
sayıları 1980 – 2010 yılları arası on yıllık periyotlar halinde incelendi-
ğinde; 1980-1990 döneminde karara bağlanan kapatma davası sayısı iki,
1990-2000 döneminde karara bağlanan kapatma davası sayısı on iki, 2000-
2010 döneminde karara bağlanan kapatma davası sayısı altı olduğu gö-
rülmektedir. Bu çerçevede 2002 yılında tamamlanan lisansüstü tez sayısı-
nın nispeten yüksek olmasının anayasal hükümlere aykırılık iddiasıyla
açılan ve karara bağlanan kapatma davası sayısının 1990-2000 döneminde
fazla olmasından kaynaklandığı söylenebilir.
2019 yılında tamamlanan lisansüstü tezlerin konuları incelendi-
ğinde konu başlıklarının birbirinden oldukça farklılık arz ettiği görül-
mektedir. Farklı alanlarda tamamlanan lisansüstü tezlerle ilgili bibliyo-
metrik analizler incelendiğinde 2019 yılının genel itibariyle en çok lisan-
süstü tezin tamamlandığı yıl olduğu görülmektedir. Bu durumun temel
nedeninin 2016 yılında yürürlüğe giren Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yö-
netmeliğinin tezli yüksek lisans programının azami süresinin uygulan-
masına ilişkin geçici hükmün bitiş süresinin 2019 yılı olmasından kaynak-
landığı düşünülebilir. Gerçekten de siyasi partiler hukuku ile ilgili 2019
yılında tamamlanan lisansüstü tezlerin tamamı yüksek lisans tezidir.
24
GÜLER, Fatih: (2021) 1982 Anayasası Döneminde Açılan Siyasi Parti Kapatma
Davalarında Anayasa Mahkemesi Üyelerinin Yargısal Tutumları Üzerine Ampirik
Bir Araştırma, Ekonomi İşletme Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Dergisi (JEBPIR), Cilt
7, Sayı 1, s. 195.
Siyasi Partiler Hukuku ile İlgili Lisansüstü Tezlerin Bibliyometrik Analizi | 151
Grafik -1: Siyasi Partiler Hukuku ile İlgili Lisansüstü Tezlerin Yıllara Göre Dağılımı
Tablo- 5: Siyasi Partiler Hukuku ile İlgili Lisansüstü Tezlerin Yüksek Lisans / Dok-
tora Dağılımı
Konu
Tüm Alanlar
Siyasi Partiler Hukuku
Yüksek Lisans Tezi
466026
72
Doktora Tezi
114052
21
Doktora Tezi Oranı
19,6615
22,580
Tablo-5’de tüm alanlarda (fen/sosyal/sağlık) tamamlanmış yüksek
lisans ve doktora tezlerinin birbirine oranı ile siyasi partiler hukuku ala
ile ilgili tamamlanmış yüksek lisans ve doktora tezlerinin birbirine oranı
verilmiştir. Tablodaki veriler ışığında siyasi partiler hukuku ile ilgili ta-
mamlanmış yüksek lisans ve doktora tezlerinin birbirine oranının tüm
alanlarda (fen/sosyal/sağlık) tamamlanmış yüksek lisans ve doktora tez
oranın birbirine oranları ile oldukça yakın olduğu görülmektedir. Bu çer-
çevede siyasi partiler hukuku alanı ile ilgili tamamlanmış doktora tez sa-
yısının az olmadığı ve genel oranının üstünde olduğu söylenebilir.
-1
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9
1980 1985 1990 1995 2000 2005 2010 2015 2020 2025
152 | Dr. Fatih GÜLER
Tablo- 6: Siyasi Partiler Hukuku ile İlgili Lisansüstü Tezlerin Üniversite Türlerine
Göre Dağılımı
Konu
Tüm Alanlar
Siyasi Partiler Hukuku
Devlet Üniversiteleri Toplam Tez Sayısı
600185
85
Vakıf Üniversiteleri Toplam Tez Sayısı
55974
8
Vakıf Üniversiteleri Tez Oranı
8,53055
8,6021
Tablo-6’da devlet üniversitelerinde ve vakıf üniversitelerinde ta-
mamlanmış lisansüstü tezlerin birbirine oranı ile siyasi partiler hukuku
alanı ile ilgili devlet üniversitelerinde ve vakıf üniversitelerinde tamam-
lanmış lisansüstü tezlerin birbirine oranı verilmiştir. Siyasi partiler huku-
kunun anayasa hukuku ile yakın ilgisi sebebiyle kamu hukuku karakte-
ristiğinin daha baskın olduğu ve bu çerçevede siyasi partiler hukuku
alanı ile ilgili devlet üniversitelerinde tamamlanmış lisansüstü tezler açı-
sından genel orandan farklı bir oran ortaya çıkması beklenebilir. Tabloda
yer alan veriler ışığında devlet üniversitelerinde ve vakıf üniversitele-
rinde tamamlanmış lisansüstü tezlerin birbirine oranı ile siyasi partiler
hukuku alanı ile ilgili devlet üniversitelerinde ve vakıf üniversitelerinde
tamamlanmış lisansüstü tezlerin birbirine oranı oldukça yakın olduğu gö-
rülmektedir.
Bazı üniversitelerde siyasi partiler hukuku ile ilgili tamamlanan li-
sansüstü tez sayısının diğer üniversitelere göre nispeten daha yüksek ol-
duğu görülmektedir. İlgili üniversiteler özelinde bir değerlendirme yapıl-
dığında bunun temel sebebinin danışman öğretim üyesinden kaynaklan-
dığı, yani bir üniversitede siyasi partiler hukuku ile ilgili lisansüstü tezle-
rinin çoğunluğunun danışmanlığının aynı öğretim üyeleri tarafından ya-
pıldığı görülmektedir.
Siyasi Partiler Hukuku ile İlgili Lisansüstü Tezlerin Bibliyometrik Analizi | 153
Tablo- 7: Siyasi Partiler Hukuku ile İlgili Lisansüstü Tezlerin Üniversitelere ve
Coğrafi Bölgelere Göre Dağılı
E. ANABİLİM DALI / UNVAN/ DANIŞMAN VE JÜRİ ÜYELERİ
Siyasi partiler hukuku ile ilgili lisansüstü tezlerde danışmanlık ve
jüri üyeliği görevi üstlenen akademisyenlerin büyük bir çoğunluğunun
anayasa hukuku alanında çalışmalarının olduğu görülmektedir. Zira si-
yasi partiler hukuku ile ilgili lisansüstü tezlerin çoğunluğunun Kamu Hu-
kuku Anabilim Dalı bünyesinde olması bu durumun doğal bir sonucu-
dur. Bunun temel sebebinin siyasi partiler hukukunun anayasa hukuku-
nun bir alt dalı olarak değerlendirilmesinden kaynaklandığı söylenebi-
lir.
25
25
GÖNENÇ, Levent: (2008)Türkiye'de Seçim Uyuşmazlıkları ve Çözüm Yolları,
Adalet, Ankara, s.10.
Üniversite
Frekans
Gazi Üniversitesi
11
İstanbul Üniversitesi
10
Marmara Üniversitesi
9
Selçuk Üniversitesi
7
Ankara Üniversitesi
7
Dokuz Eylül Üniversitesi
6
Dicle Üniversitesi
5
Kırıkkale Üniversitesi
3
İstanbul Şehir Üniversitesi
2
Hacettepe Üniversitesi
2
Erciyes Üniversitesi
2
Karadeniz Teknik Üniversitesi
2
Süleyman Demirel Üniversitesi
2
Coğrafi Bölge
Frekans
İç Anadolu
35
Marmara
32
Ege
10
Güneydoğu Anadolu
6
Akdeniz
5
Karadeniz
4
Doğu Anadolu
1
154 | Dr. Fatih GÜLER
Tablo- 8: Siyasi Partiler Hukuku ile İlgili Lisansüstü Tezlerin Anabilim Dallarına Göre Da-
ğılımı
Anabilim Dalı
Fre-
kans
Kamu Hukuku
46
Kamu Yönetimi
31
Muhasebe
8
Maliye (Mali Hukuk)
2
Diğer
6
Siyasi partiler hukuku ile ilgili lisansüstü tez hazırlama eğiliminde
olan öğrencilerin, siyasi partiler hukuku ile ilgili lisansüstü tezlerde da-
nışmanlık yapan akademisyenlerle ilgili bilgi sahibi olmasının faydalı ola-
cağı değerlendirilmektedir. Siyasi partiler hukuku ile ilgili tez savunma
aşamasına gelmiş lisansüstü tezlerin danışmanları açısından daha önce-
den bu alanda jüri üyeliği yapmış akademisyenlerin bilinmesinin kıy-
metli olduğu değerlendirilmektedir. Siyasi partiler hukuku ile ilgili ta-
mamlanan lisansüstü tezlerin danışmanlarının akademik unvanlarında
“Prof. Dr.” unvanının diğerlerine göre daha ağırlıklı olduğu görülmekte-
dir.
Siyasi Partiler Hukuku ile İlgili Lisansüstü Tezlerin Bibliyometrik Analizi | 155
Tablo- 9: Siyasi Partiler Hukuku ile İlgili Lisansüstü Tezlerde Birden Fazla Jüri
Üyeliği ve Danışmanlık Yapmış Akademisyenler
Jüri Üyesi
Frekans
Danışman
Frekans
Hasan Tunç
4
Merih Öden
3
Fazıl Hüsnü Erdem
4
Fazıl Hüsnü Erdem
3
Burhan Kuzu
4
Hayati Hazır
3
Hayati Hazır
4
Erdal Bayrakçı
2
Merih Öden
3
Hasan Tunç
2
Yavuz Atar
3
Enver Bozkurt
2
Faruk Bilir
3
Burhan Kuzu
2
Bülent Algan
3
Yavuz Atar
2
Oktay Uygun
3
Mehmet Akad
2
Necmi Yüzbaşıoğlu
2
Sultan T. Uzeltürk
2
Atilla Erkal
2
Naz Çavuşoğlu
2
Enver Bozkurt
2
Erdal Bayrakçı
2
Oğuz Şimşek
2
Sevtap Yokuş
2
Sultan T. Uzeltürk
2
Mehmet Akad
2
Aylin Özman
2
Belma Tokuroğlu
2
Cemil Oktay
2
Erol Akı
2
Turan Yıldırım
2
Hüsnü Erkan
2
Yaşar Salihpaşaoğlu
2
156 | Dr. Fatih GÜLER
Tablo- 10: Siyasi Partiler Hukuku ile İlgili Lisansüstü Tezlerde Danışmanlık Yapmış
Akademisyenlerin Akademik Unvan Dağılımı
Danışman Akademik Unvan
Frekans
Prof. Dr.
41
Doç. Dr.
27
Dr. Öğretim Üyesi
25
Siyasi Partiler Hukuku ile İlgili Lisansüstü Tezlerin Bibliyometrik Analizi | 157
F. SİYASİ PARTİLER HUKUKU İLE İLGİLİ LİSANSÜSTÜ TEZ-
LER
Siyasi partiler hukuku ile ilgili hazırlanan lisansüstü tezlerin özeti-
nin bir tablo haline getirilmesinin faydalı olacağı değerlendirilmiştir. Bu
tablolar ilgililer açısından bütüncül bir perspektifle konuyu ele almaya
katkı sağlayabilecektir.
Tablo- 11: Siyasi Partiler Hukuku ile İlgili Doktora Tezleri
YAZAR
YIL
TEZ BAŞLIĞI
1
Mehmet Kabasakal
1984
Türkiye'de Siyasal Parti Örgütlenmesi (1908-1960)
2
Mustafa Koçak
1993
1982 Anayasası'na göre siyasi partilerin hukuki statüsü
3
Suavi Tuncay
1996
Parti içi demokrasi ve Türkiye uygulaması
4
Yusuf Kaçar
1998
Türk siyasi partilerinde hesap işleri (muhasebe) düzeni
5
Erdal Abdulhaki-
moğulları
2000
Türkiye'de siyasi partilerin kapatılması rejimi
6
M. Tevfik Gülsoy
2000
Demokrasilerde siyasal parti teşkilatı ve parti içi demokrasi
7
Hakan Sabri Çelik-
yay
2002
1982 Anayasası ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi çerçevesinde
Türkiye'de siyasi parti kapatma rejimi
8
Mehmet Ali Özkan
2002
Anayasa Mahkemesi kararları çerçevesinde Türkiye'de siyasi partile-
rin kapatılması rejimi
9
Murat Yanık
2002
Parti içi demokrasi
10
Ekrem Ali Akartürk
2002
Avrupa Hukukuna uyum süreci açısından 1982 Anayasası'nda siyasal
parti yasakları
11
Adnan Küçük
2002
1982 Anayasasına göre siyasal partilere ilişkin yasaklamalar
12
Muhammet Boz
2003
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararları çerçevesinde Türkiye'de
siyasi partilerin kapatılması rejimi
13
Cem Duran Uzun
2009
Anayasa Hukuku açısından siyasi partilerin finansmanı
14
Hüseyin Murat Işık
2011
Anayasa Mahkemesi kararlarına göre Türkiye'de cumhuriyet ve dev-
let anlayışı (Siyasi parti kapatma kararlarının içerik analizi)
15
Muhammed Veysel
Kaya
2011
Politik rekabette siyasi parti finansmanının rolü: Türkiye örneği
16
Özlem Çelik
2011
Siyasi partilerin seçim harcamalarının denetimi
17
Kutlay Telli
2012
İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi bağlamında siyasi partiler rejimi
18
Tevfik Sönmez Kü-
çük
2014
Parti içi Demokrasi
19
Rengül Ekizcele-
roğlu
2015
Türkiye'de siyasi partilerin finansmanı ve siyasi rekabette eşitlik
20
Rıfat Karakoç
2017
Parti içi demokrasi: Türkiye, Fransa, Amerika Birleşik Devletleri
karşılaştırması
21
Mehmet Salih Uzun
2018
Siyasi partiler ve seçim hukuku kısıtları içerisinde Türkiye'de seçim
ittifakları ve alternatif seçim ittifakı modelleri
158 | Dr. Fatih GÜLER
Tablo- 12: Siyasi Partiler Hukuku ile İlgili Yüksek Lisans Tezleri
YAZAR
YIL
TEZ BAŞLIĞI
1
E.Ethem Atay
1989
Anayasa Mahkemesinin siyasi partilerin kapatılması
2
O.Korkut Kanadoğlu
1993
Siyasi partiler ve yasaklanmaları rejimi
3
T. Bülent Atik
1994
Türkiye'de siyasal partilerin örgütlenmesi
4
Nahit Yüksel
1994
Türkiye'de siyasal partilere devlet yardımı
5
Turgay Şen
1995
Parti disiplini açısından siyasal partilerin parlamenter rejime et-
kisi
6
Abdullah Eren
1996
Türkiye'de siyasi partilerin mali denetimi
7
Hatice Erol
1997
Türk siyasal partilerinde örgütlenme ve liderler oligarşisi
8
Muhammed Akar
1998
Siyasal parti kapatma rejimi
9
Murat Sevinç
1998
Demokrasi ilkesi açısından Türk tüzesinde siyasal partiler ve
yasaklanmaları sorunu
10
Hakan Tural
2000
Siyasi partilerin Anayasa Mahkemesi tarafından kapatılması
11
Yusuf Yetim
2000
Doğru Yol Partisi'nde parti içi demokrasi
12
Zeynelabidin Turan
2001
Türkiye'de siyasi parti kapatma rejimi
13
Doğan Kılınç
2001
Siyasi partilerin mali denetimi
14
Hüseyin Gül
2001
Türkiye'de 1982 Anayasası döneminde siyasi partilerin dene-
timi ve kapatılması: Refah Partisi örneği
15
Serpil Akyazıcı
2001
Türkiye'de siyasi partilerin kapatılması TİP, MNP, DEP ve RP
örnekleri
16
Musa Kerim Mutluay
2001
Siyasal partilerin finansmanı: Türkiye örneği
17
Rıza Yorulmaz
2002
Türkiye'de siyasi parti kapatma davaları
18
Yeliz Ilgar
2002
Türkiye'de siyasi partilerdeki merkeziyetçi yapılanmaya etki
eden etmenler ve merkeziyetçi yapılanmanın siyasal demokrasi
açısından olumsuz sonuçları
19
Fırat Anlı
2002
Türkiye'de siyasal partiler rejiminin hukuki sınırları
20
Mustafa Koçak
2003
Siyasi partiler ve 1982 Anayasasına göre siyasi parti yasakları
ile parti yasaklarına aykırılık halinde uygulanacak yaptırımlar
21
Veysel Dinler
2003
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve siyasi partiler
22
Suha Kapucuoğlu
2004
Demokrasi ve parti içi demokrasi
23
Yılmaz Bayram
2005
Siyasal partilerde parti disiplini ve parti içi demokrasi ilişkisi
24
Mahmut Yalçın Sö-
ğütlü
2006
Siyasi parti özgürlüğü
25
Zafer Köybaşı
2006
Türkiye'de siyasi partilerin aday tespiti
26
Mesut Beştaş
2006
Anayasa Mahkemesi kararları ışığında siyasal partiler ve mili-
tan demokrasi
27
Pınar Okan
2007
Siyasetin finansmanı ve siyasi partilerde finansal raporlama
28
Ebru Şimşek
2007
Anayasa Mahkemesi kararları çerçevesinde Türkiye'de siyasi
partilerin kapatılması rejimi ve demokrasi ilkesi açısından de-
ğerlendirilmesi
29
Ozan Mutlu
2008
1982 Anayasası ve Siyasi Partiler Kanunu'na göre parti içi de-
mokrasi
Siyasi Partiler Hukuku ile İlgili Lisansüstü Tezlerin Bibliyometrik Analizi | 159
30
Bilgen Berber
2008
Türk Anayasa Hukukunda siyasi partilere devlet yardımı
31
Abdullah Aydın
2008
1982 Anayasası sonrası siyasi partiler ve seçim sistemi
32
Rengül Ekizceleroğlu
2008
Türkiye'de parti içi demokrasi'nin hukuksal boyutları
33
Halil Duran
2009
Siyasi partilerde denetim
34
Ramazan Doğanay
2009
Siyasi partilerin TBMM grupları ve bu grupların parlamento
çalışmalarındaki rolü
35
Özgün Akyol
2009
Türkiye'de siyasi partilerdeki mevcut muhasebe sisteminin in-
celenmesi ve denetimi
36
Özge Çelebi
2009
Türkiye'de siyasi parti kapatma davalarının Avrupa İnsan Hak-
ları Mahkemesi tarafından değerlendirilmesi (Refah Partisi ör-
neği)
37
Tolga Cenk Türk
2009
Parti içi demokrasi; CHP, MHP ve AK Parti
38
Fazlı Pehlivan
2010
Kanun yapım sürecinde siyasi partilerin ve hükümetin etkinliği
39
Hilal Kuş
2010
Türkiye'de siyasi partilerin gelişimi ve 1980 sonrası sağ parti-
lerde parti içi demokrasi sorunu
40
Ömer Faruk Alataş
2010
Siyasi partilerin mali yapısı ve denetimi
41
Serkan Acinöroğlu
2010
Türkiye'de siyasi partiler maliyesi ve siyasi partilere yapılan
devlet yardımlarının analizi
42
Bülend Ecevit Parlar
2010
Kuruluşundan günümüze Cumhuriyet Halk Partisi'nde parti içi
demokrasi
43
Alaaddin Varol
2011
Yasama sürecinde siyasi partilerin rolü
44
Esra Bahar
2011
Siyasi partilerin finansmanı ve mali denetimi
45
Yasemin Arafat
2011
Siyasi partilerin seçim kampanyalarının finansmanı ve Türkiye
ekonomisi üzerine etkileri (1998-2008)
46
Fatih Güler
2012
Türkiye'de siyasi partilerin mali denetiminin incelenmesi ve de-
ğerlendirilmesi
47
Yakup Söylemez
2012
Siyasi partilere önerilen muhasebe sistemi ve önerilen hesap
planı ile Türkiye muhasebe standartları ile uyumlaştırma
48
Murat Erdoğan
2013
Seçim sistemleri ile siyasi partiler arasındaki ilişkiler
49
Abdulkadir Saka
2013
Siyasi partiler hukuku açısından siyasi partilerin finansmanı
50
Didem Erdoğan
2014
Anayasal demokrasilerde siyasi partilerin hukuki niteliği
51
Seçkin İnan
2014
Türkiye'de demokrasinin yapılanmasında önemli bir unsur:
Parti içi demokrasi
52
Ahmet Yaman
2014
Cumhuriyet Halk Partisi'nde parti içi demokrasi: İstanbul- Fatih
örneği
53
Burçin Eskin
2014
Türkiye'de siyasal partilerin milletvekili adaylarını belirleme
yöntemleri
54
Hazan Yazıcı
2015
Türk anayasalarında siyasi partiler
55
Bağış Umur Çetinkaya
2015
Türkiye'deki siyasi partilerin finansmanı ve şeffaflaşma
56
Zeynep Ergün
2015
Anayasa Mahkemesi kararlarında laikliğe aykırı eylem sebe-
biyle kapatılan siyasi partiler
160 | Dr. Fatih GÜLER
57
Onur Hamurcu
2015
Siyasi parti kapatma kararlarında AİHM ve Türk Anayasa
Mahkemesi'nin yaklaşım tarzı
58
Bünyamin Gelmiş
2015
Türkiye'de siyasi partilerdeki mevcut muhasebe sistemi ve de-
netimi
59
Ersin Yavuz
2015
1982 sonrası Anayasa Mahkemesinin verdiği siyasi parti ka-
patma kararlarının demokratikleşme bağlamında incelenmesi
60
Sadık Tokmakoğlu
2016
Türkiye'de parti içi demokrasi
61
Mustafa Çam
2017
Anayasa mahkemesi kararlarında siyasi partilerin devletin ül-
kesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğüne aykırılık sebebiyle ka-
patılmasının incelenmesi
62
Batuhan Ustabulut
2017
Türkiye'de parti disiplini ve parti içi demokrasi ilişkisi
63
Nimet Bolluk
2017
Türkiye'de siyasi partilerde parti içi demokrasi ve kadın katı-
lımı sorunu
64
İpek Yüksel Uğraş
2019
Türkiye'deki siyasi partilere hazine yardımı
65
Özgür Ardıç
2019
Türkiye'de siyasi partilerin örgütsel yapısı ve parti içi demok-
rasi: CHP örneği (1923-1980)
66
Agah Emre Demir
2019
1982 Anayasası'na göre siyasi partilere devlet yardımı yapıl-
ması düzeni
67
Mehmet Ali Yaman
2019
Türkiye'de Anayasa Mahkemesi öncesi dönemde siyasi parti
kapatma rejimi
68
Taha Ayhan
2019
Türk hukukuna göre siyasi parti kapatma rejimi
69
Bahri Uçakcıoğlu
2019
Türkiye'de kalıcı liderlik ve parti içi demokrasi
70
Mehmet Cerit
2019
Siyasal partiler, parti içi demokrasi ve siyasal elitler
71
Eftal Gürel
2020
Türkiye'de siyasi partilerin milletvekili adaylarını belirleme
yöntemleri ve parti içi demokrasi ilişkisi
72
Mustafa Fatih Sarı
2020
Siyasi partilerin fonksiyonları ve demokrasiye etkileri
V.SONUÇ
1965 yılında Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde kabul edilen Siyasi
Partiler Kanunu Türkiye’nin birçok ülkeden önce siyasi partiler hukuku
ile ilgili farkındalığı olduğunu göstermektedir. Bu durum, Türkiye’nin
siyasi partiler hukukunun kodifikasyonu ile öncü yaklaşımını ortaya koy-
ması açısından önemlidir. Fakat siyasi partiler hukuku Türkiye’de ana-
yasa hukukunun bir alt dalı olarak görülmesi sebebiyle hem bağımsız bir
niteliğe sahip olamamış hem de siyaset bilimi ve hukuk biliminin kesişi-
minde muğlak bir alanda kalması sebebiyle her iki disiplin açısından da
düşük yoğunluklu bir ilgiyle karşılanmıştır.
Siyasetin hukuk zemininde yürütülmesine yönelik Venedik Komis-
yonu faaliyetlerine benzer supranasyonal çabalar siyasi partiler hukuku-
nun yeri ve önemini gerek karşılaştırmalı hukukta gerekse hukukta gün
Siyasi Partiler Hukuku ile İlgili Lisansüstü Tezlerin Bibliyometrik Analizi | 161
geçtikçe rtırmaktadır. Hukuk fakültelerinde siyasi partiler hukuku baş-
lıklı bağımsız ders sayısının artması bu önemin pratik sonuçlarından bi-
ridir.
Siyasi partiler hukuku alanında ortaya konacak özgün ve nitelikli
çalışmaların siyasi partiler hukukunun bağımsız bir disiplin olmasına
katkı sağlayacağı açıktır. Bu alanda özgün ve nitelikli çalışmaların ortaya
çıkmasını sağlayacak faktörlerden bir tanesi de siyasi partiler hukuku ile
ilgili lisansüstü tezlerin istatistiki anlamda ele alınmasını sağlayan ve ya-
yınların akademik alandaki etki kapasitesini ölçmeyi sağlayan bibliyo-
metrik analizlerin yapılmasının sağlanmasıdır.
Siyasi partiler hukuku alanında bu zamana kadar tamamlanan li-
sansüstü tezlerin Kamu Hukuku Anabilim Dalı bünyesinde ve “Prof. Dr.”
unvanında bir anayasa hukukçusunun danışmanlığında 3 bölüm ve yak-
laşık 200 sayfadan oluşan bir yapıda olduğu söylenebilir.
Siyasi partiler hukuku ile ilgili lisansüstü tezlerin “siyasi partilerin
kapatılması”, “parti içi demokrasi/parti disiplini” ve “siyasi partilerin
mali hukuku” başlıklarında yoğunlaştığı görülmektedir. Bu üç başlık al-
tında değerlendirilen çalışmalar incelendiğinde ise özellikle yakın tarihli
yüksek lisans tezlerinin bir kısmının daha eski tarihli lisansüstü tezlerin
tekrarı olarak değerlendirilebilecek nitelikte olduğu söylenebilir.
Bilimin teorik yönünün yanında güncel gelişmeleri ele alan, sonuç
odaklı, pratik perspektif temelli diğer yönü de zaman zaman ön plana
çıkmaktadır. Bu durum siyasi partiler hukuku ile ilgili lisansüstü tezlerde
kendini belirgin şekilde göstermiştir. Anayasal hükümlere aykırılık iddi-
asıyla açılan ve karara bağlanan siyasi parti kapatma davalarının sayısı
1990-2000 döneminde diğer dönemlere nazaran fazla olması sebebiyle
2000 yılların başında siyasi partiler hukuku ile ilgili lisansüstü tezlerin sa-
yısında belirgin düzeyde bir artış olduğu gözlemlenmiştir.
Bu somut veriler ışığında özellikle yenilikçi doktora tezlerinin kar-
şılaştırmalı hukuk verileriyle desteklenen siyasi partiler iç hukuku, siyasi
partilerin teşkilatlanması, siyasi partiler hukukuna özgü suç ve cezalar,
siyasi partilerin disiplin işlemleri gibi başlıkları kapsayacak bir perspek-
tifi temel almalarının faydalı olacağı değerlendirilmektedir.
162 | Dr. Fatih GÜLER
Belirli bir disiplin ile ilgili lisansüstü tezler arasından doktora tezle-
rin ayrı bir önemi olduğu kabul edilmektedir. Konu siyasi partiler hu-
kuku bağlamında değerlendirildiğinde siyasi partiler hukuku ile ilgili
doktora tez oranının, tüm disiplinlerle ilgili doktora tez oranıyla hemen
aynı olduğu ve bu haliyle disipline katkı sağlaması bağlamında yeterli
olduğu görülmektedir.
Siyasi Partiler Hukuku ile İlgili Lisansüstü Tezlerin Bibliyometrik Analizi | 163
KAYNAKLAR
AKMAN, Elvettin / ÖKTEN, Azize: Türkiye’de Yönetişim Alanında
Hazırlanan Lisansüstü Tezlerin İçerik Analizi (2000-2016),
Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 32,
Sayı 4, 2018,1027-1045.
AKYEL, Recai: Türkiye’de Siyasi Partilerin Hukuksal Konumları ve
Denetimler , Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi, Sayı 12, 2018, 115-
154
BAHÇECİ, Ferhat/ UŞENGÜL, Leyla: Yüksek Lisans ve Doktora
Öğrencilerinin Tez Konusu BelirlemeKriterlerinin İncelenmesi,
Turkish Journal of Educational Studies, Cilt 5, Sayı 2, 2018, 85-96.
CASAL-BÉRTOA, Fernando/ ROMÉE PİCCİO, Daniella/ R.
RASHKOVA, Ekaterina: Party Law in Comparative
Perspective, Leiden Paper Series on the Legal Regulation of
Political Parties, No.16, 2012.
ÇELİKKAYA, Süha: Dergipark Veri Tabanında Yer Alan İktisadi ve İdari
Bilimler Fakültesi Dergilerindeki Bölgesel Kalkınma Makaleleri
Üzerine Bibliyometrik Bir İnceleme, Akademik Araştırmalar ve
Çalışmalar Dergisi, Cilt 12, Sayı 22, 2020, 27-44.
DOĞAN, Güleda/TAŞKIN, Zehra: Avrupa Bilimetri Yaz Okulundan
İzlenimler, Türk Kütüphaneciliği Dergisi, Cilt 26, Sayı 3, 2012,
592-595.
DURGUT, Sinan/KÜÇÜKSİLLE, Ecir Uğur: Türkiye’de Yapılan
Akademik Çalışmaların Büyük Veri Araçları ile Bibliyometrik
Analizi, Bilge International Journal of Science and Technology
Research, Cilt 5, Sayı 1, 2021, 1-12.
ELLEGAARD, Ole/ WALLİN, Johan A.: The bibliometric analysis of
scholarly production: How great is the impact?, Scientometrics,
Sayı 105, 2015, 1809-1831.
EM, Ali/ USLU Kazım: Türk Hukuk Sisteminde Seçim ve Siyasi Partiler
Hukuku, 1. Baskı, Adalet Yayınevi, Ankara, 2014.
ERKUL, Hüseyin / KANTEN, Pelin: Metodolojik Açıdan Lisansüstü
Bitirme Tezleri Üzerine Nitel Bir Araştırma, Management and
Political Sciences Review, Cilt 1, Sayı 1,2019 11-37.
164 | Dr. Fatih GÜLER
GÖKÜŞ, Mehmet/ ÇUBUKÇU, Zehra:Türkiye'de Omdusmanlık
Konusunda Yapılan Lisansüstü Tezler Üzerine Bir İçerik Analizi,
Ombudsman Akademik, Cilt 5, Sayı 10, 2019, 215-248.
GÖNENÇ, Levent: Türkiye'de Seçim Uyuşmazlıkları ve Çözüm Yolları,
Adalet, Ankara, 2008.
GÖZLER, Kemal: Türk Anayasa Hukuku, 3. Baskı, Ekin Yayınları,
Bursa, 2019.
GÜLER, Fatih: 1982 Anayasası Döneminde Açılan Siyasi Parti Kapatma
Davalarında Anayasa Mahkemesi Üyelerinin Yargısal Tutumları
Üzerine Ampirik Bir Araştırma, Ekonomi İşletme Siyaset ve
Uluslararası İlişkiler Dergisi (JEBPIR), Cilt 7, Sayı 1, 2021, 192-
208.
IFTİKHAR, Pulwasha M./ ALİ, Fatima/ FAİSALUDDİN, Mohammed/
KHAYYAT, Azadeh/ DE SA, Maribel De Gouvia/RAO
Tanushree: A Bibliometric Analysis of the Top 30 Mostcited
Articles in Gestational Diabetes Mellitus Literature (1946-2019),
Cureus, Cilt 11, Sayı 2, 2019, s.1-12.
İHTİYAROĞLU, Uğur: Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin Siyasi
Partilerin Kapatılmasına İlişkin Yaklaşı ve Refah Partisi’nin
Kapatma Kararı Özelinde Din ve Vicdan Hürriyeti, Selçuk
Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 29, Sayı 1, 2021, 331-
363.
İBA, Şeref:Siyasi Partiler ve Seçim Hukuku, 4. Baskı, Seçkin, Ankara,
2020.
İYİMAYA, Ahmet: Siyasi Parti Tüzüklerinin Yargısal Denetimi Türk
Pozitif Hukuku Yönünden Siyasi Parti Tüzüklerinin Yargısal
Denetimi, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, Sayı 61, 2005, 241-291.
JANDA, Kenneth: Political Parties and Democracy in Theoretical and
Practical Perspectives, National Democratic Institute For
International Affairs, Washington, 2005.
KANADOĞLU, Korkut: Siyasi Partiler Kanunu Şerhi Cilt 1 (md.1-35), 1.
Baskı, Beta Yayınları, Ankara, 2010.
KARVONEN, Lauri: Legislation On Political Parties A Global
Comparison, Party Politics, Cilt 13, Sayı 4, 2007, 437-455.
KOÇAK, Mustafa: Siyasi Partiler ve Türkiye’de Siyasi Parti Yasakları, 1.
Baskı, Turhan Yayınevi, Ankara, 2002.
Siyasi Partiler Hukuku ile İlgili Lisansüstü Tezlerin Bibliyometrik Analizi | 165
LEE, In-Seon/ LEE, Hyangsook/ CHEN Yi-Hung/ CHAE,Younbyoung:
Bibliometric Analysis of Research Assessing the Use of
Acupuncture for Pain Treatment Over the Past 20 Years, Journal
of Pain Research, Sayı 13, 2020, 367-376.
ÖZCAN, Hüseyin / YANIK, Murat: Siyasi Partiler Hukuku, Gözden
Geçirilmiş 2. Basım, Der Yayınları, İstanbul, 2011.
SAĞLAM, Fazıl: Siyasi Partiler Hukukunun Güncel Sorunları, 1. Baskı,
Seçkin, Beta Yayınları, 1999.
SARIGÜL, Haşmet: Türkiye’de Finansal Okuryazarlık Alanında Yazılan
Lisansüstü Tezlerin İçerik Analizi, Yükseköğretim ve Bilim
Dergisi, Cilt 10, Sayı 1, 2020, 153-165.
TOPRAK, Ziya: Türkiye'de Akademik Yazı: İntihal ve Özgünlük,
Boğaziçi Üniversitesi Eğitim Dergisi, Cilt 34, Sayı 2, 2017, 1-12.
TÜRK, Hikmet Sami: Siyasi Partiler ve Seçim Hukukunun Temel
Sorunları, 1. Baskı, Yetkin, Ankara, 2019.
YILMAZ, Murat: Kütüphane ve Bilgibilimi Açısından Bibliyometrinin
Önemi, Yayımlanmamış Yükseklisans Tezi, İstanbul Üniversitesi
Sosyal Bilimler Enstitüsü Dökümantasyon ve Enformasyon
Bilim Dalı, 1999.
YILMAZ, Murat: Bibliyometriye Eleştirel Bir Bakış, Türk Kütüphaneciliği
Dergisi, Cilt 33, Sayı 1, 2019, 43-49.
ResearchGate has not been able to resolve any citations for this publication.
Article
Full-text available
Bu çalışmanın amacı, 1982 yılından sonra Anayasa Mahkemesi tarafından kapatılan siyasi partilerin kapatılma nedenlerini militan demokrasi anlayışı ve demokratikleşme açılarından analiz ederek, bu kapsamda çözüm önerileri sunmaktır. Çalışmada, siyasi parti ve demokrasi kavramları, militan demokrasi anlayışı ve gelişimi, Türkiye'de siyasi partiler ile ilgili hukuki düzenlemeler ve 1982 yılından sonra Anayasa Mahkemesi tarafından kapatılan siyasi partiler incelenerek, Türkiye'de siyasi partilerin kapatılma rejimi demokratikleşme açısından değerlendirilmektedir. İncelenen kapatma kararlarının sonucunda, Anayasa Mahkemesi'nin verdiği kararlarda devlet-merkezli ideolojiyi katı bir şekilde yansıttığı, yorumlanmaya muhtaç yasalar nedeniyle içtihat sorunlarının olduğu, siyasi parti davalarında kısıtlı yaptırım uygulanabilmesi, kapatılma kararlarının toplumsal düzeyde kalıcı bir etki göstermediği gibi sorunlar gözlemlenmektedir. Türkiye'nin ileri demokrasi yolundaki önemli engellerinden biri olan siyasi partilerin kapatılması sorunu ancak tüm paydaşların katıldığı, siyasi partilere güven duyan ve kapatılmanın en son çare olarak uygulandığı yeni bir siyasi partiler kanunun hazırlanması ile aşılabilecektir.
Türk hukukuna göre siyasi parti kapatma rejimi
  • Taha Ayhan
Taha Ayhan 2019 Türk hukukuna göre siyasi parti kapatma rejimi
Türkiye'de kalıcı liderlik ve parti içi demokrasi 70 Mehmet Cerit 2019 Siyasal partiler, parti içi demokrasi ve siyasal elitler 71 Eftal Gürel
  • Bahri Uçakcıoğlu
Bahri Uçakcıoğlu 2019 Türkiye'de kalıcı liderlik ve parti içi demokrasi 70 Mehmet Cerit 2019 Siyasal partiler, parti içi demokrasi ve siyasal elitler 71 Eftal Gürel 2020
Siyasi partilerin fonksiyonları ve demokrasiye etkileri
  • Sarı Mustafa Fatih
Mustafa Fatih Sarı 2020 Siyasi partilerin fonksiyonları ve demokrasiye etkileri