ArticlePDF Available

Christian Transhumanism: A New Techno-Eschatological Interpretation of Christianity - Hıristiyan Transhümanizmi: Hıristiyanlığın Tekno-Eskatolojik Yeni Yorumu

Authors:

Abstract

This study focuses on Christian Transhumanism as an example of the new approaches brought about by the “religion-technology” interaction. Christian transhumanism, which intermingles Christianity and Transhumanism and which, in this regard, is a religious transhumanist movement, makes use of both secular transhumanism and Christianity in its views on issues such as “fighting with pain, diseases, ageing, and even death; human development, transformation and creativity, and eschatology”. Christian transhumanism has highlighted eschatological emphasis in its approach to the abovementioned issues. Hence, Christian transhumanism can be defined as a “techno-eschatological” movement. This study concludes that Christian transhumanism had opted to put its attitude in respect of the relationship between religion and technology, which has gradually turned into a theological problem for religions, in favour of both “religionization of technology” and the “technologicalization of religion”, hence preferred the option of reconciliation.
db 21/2
Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi
Cilt 21, Sayı 2, 2021
ss. 821-851
HIRİSTİYAN TRANSHÜMANİZMİ:
HIRİSTİYANLIĞIN TEKNO-ESKATOLOJİK
YENİ YORUMU
Muhammet YEŞİLYURT*
Makale Bilgisi
Makale Türü: Araştırma Makalesi, Geliş Tarihi: 17 Mayıs 2021, Kabul Ta-
rihi: 06 Temmuz 2021, Yayın Tarihi: 30 Eylül 2021, Atıf: Yeşilyurt, Muham-
met. “Hıristiyan Transhümanizmi: Hıristiyanlığın Tekno-Eskatolojik Yeni Yo-
rumu. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi 21/2 (Eylül 2021): 821-851.
https://doi.org/10.33415/Daad.938435
Article Information
Article Types: Research Article, Received: 17 May 2021, Accepted: 06 July
2021, Published:30 September 2021, Cite as: Yeşilyurt, Muhammet. “Chrıstıan
Transhumanısm: A New Techno-Eschatologıcal Interpretatıon Of Chrıstıanıty”.
Journal of Academic Research in Religious Sciences 21/2 (September 2021): 821-
851.
https://doi.org/10.33415/Daad.938435

Öz
Bu çalışma, “din-teknoloji” etkileşiminin ortaya çıkardığı yeni yaklaşımların bir
örneği olarak Hıristiyan transhümanizmini konu edinmektedir. Hıristiyanlık ile
Transhümanizmi mezceden ve bu özelliğiyle dinî transhümanist bir hareket olma
özelliği taşıyan Hıristiyan transhümanizmi, “acı, hastalık yaşlılık ve ölümle müca-
dele; insanın değişimi, dönüşümü ve yaratıcılığı ve eskatoloji” gibi konulardaki
görüşlerinde hem seküler transhümanizmden hem de Hıristiyanlıktan istifade et-
miştir. Hıristiyan transhümanizmi zikredilen meselelere yaklaşımında eskatolojik
vurguyu ön plana çıkarmıştır. Bundan dolayı Hıristiyan transhümanizmi “tekno-
eskatolojik” bir hareket olarak tanımlanabilir. Çalışmada Hıristiyan transhümaniz-
minin, dinler için de giderek teolojik bir sorunsala dönüşmeye başlayan din-tek-
noloji ilişkisi konusundaki tavrını, hem “teknolojinin dinîleştirilmesi”nden hem de
“dinin teknolojikleştirilmesi”nden yana koyduğu, dolayısıyla uzlaşı seçeneğini ter-
cih ettiği sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Hıristiyanlık, Transhümanizm, Hıristiyan Transhümanizmi, Eska-
toloji, Teknoloji.
* Dr. Öğr. Üyesi. Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dinler Tarihi Anabilim Dalı Öğretim
Üyesi, 25yesilyurt@gmail.com, Orcid ID: 0000-0003-0770-6850
DİNBİLİMLERİ AKADEMİK ARAŞTIRMA DERGİSİ CİLT 21 SAYI 2
822| db
Chrıstıan Transhumanısm: A New Techno-Eschatologıcal Interpre-
tatıon Of Chrıstıanıty
Abstract
This study focuses on Christian Transhumanism as an example of the new appro-
aches brought about by the “religion-technology” interaction. Christian transhu-
manism, which intermingles Christianity and Transhumanism and which, in this
regard, is a religious transhumanist movement, makes use of both secular trans-
humanism and Christianity in its views on issues such as “fighting with pain, dise-
ases, ageing, and even death; human development, transformation and creativity,
and eschatology”. Christian transhumanism has highlighted eschatological emp-
hasis in its approach to the abovementioned issues. Hence, Christian transhuma-
nism can be defined as a “techno-eschatological” movement. This study concludes
that Christian transhumanism had opted to put its attitude in respect of the rela-
tionship between religion and technology, which has gradually turned into a the-
ological problem for religions, in favour of both “religionization of technology”
and the “technologicalization of religion”, hence preferred the option of reconcili-
ation.
Keywords: Christianity, Transhumanism, Christian Transhumanism, Eschatology, Tech-
nology.
Giriş
Max More’un kısaca, “yaşlanmayı ortadan kaldırmak ve insanın
zihinsel, fiziksel ve psikolojik kapasitelerini büyük ölçüde artırmak
için mevcut teknolojileri geliştirerek ve yaygınlaştırarak insanlık du-
rumunu köklü bir şekilde iyileştirme olasılığını ileri süren entelektüel
ve kültürel bir hareket”
1
olarak tanımladığı transhümanizmin teme-
linde insanlık durumunun akıl, bilim ve teknoloji ile geliştirilebilece-
ğine dair bir inanç yatar.
2
Transhümanizmin en son teknolojilerle ilişkili olması, onu ol-
dukça yeni bir fenomen gibi gösterebilir. Ancak bugünün transhüma-
nizminin bir mazisi vardır ve Hıristiyanlıkla olan bağlantısı son on
yılda başlayan bir şey değildir.
3
Nitekim bir terim olarak ilk kez Ju-
lian Huxley tarafından 1957 yılında kullanılan “transhümanizm”in
1
Max More, “The Philosophy of Transhumanism”, The Transhumanist Reader: Classical And
Contemporary Essays On The Science, Technology And Philosophy Of The Human Future, ed.
Max More - Natasha-Vita More (West Sussex UK: Wiley-Blacwell Publishing, 2013), 3.
2
Stephen Robert Garner, Transhumanism and The Imago Dei: Narratives of Apprehension and
Hope (The University of Auckland: ResearchSpace@ Auckland, PhD Thesis, 2006), 33; ayrıca
bkz. Muhammed Kızılgeçit, Din Psikolojisinin 300’ü (Ankara: Otto Yayınları, 2020), “Trans-
hümanizm”, 157.
3
Michael S. Burdett, “Contextualizing a Christian Perspective on Transcendence and Human
Enhancement: Francis Bacon, NF Fedorov, and Pierre Teilhard de Chardin”, Transhumanism
HIRİSTİYAN TRANSHÜMANİZMİ: HIRİSTİYANLIĞIN TEKNO-ESKATOLOJİK YENİ YORUMU
DİNBİLİMLERİ AKADEMİK ARAŞTIRMA DERGİSİ CİLT 21 SAYI 2
db | 823
tarihini, muhtevasında taşıdığı düşünce ve anlam itibariyle Dante’nin
İlâhi Komedya’sına hatta Pavlus’un Mektupları’na kadar geri götüren
araştırmacılar
4
bulunmaktadır. Bunun yanında transhümanizmin,
Hıristiyanlığın imago Dei, enkarnasyon, diriliş, ilk günah, düşüş, eska-
toloji gibi en önemli öğretilerini de iddialarının temeline adeta bir
meşrulaştırma aracı olarak yerleştirmiş olması, mezkûr bağlantının
sadece tarihsel olarak değil fikrî ve teolojik düzlemde de kurulmaya
çalışıldığını göstermektedir.
Köklerinde, öncelikli olarak din ve Tanrı karşıtı evrimci
Darwinist yaklaşımları, aydınlanmanın hâkim düşüncesi olan Hüma-
nizmi barındırması ve transhümanistlerin büyük çoğunluğunun da
ateist, deist ya da agnostiklerden oluşması, transhümanizmi Hıristi-
yanlık veya diğer dinler özelinde incelemeyi gereksiz kılıyor yahut
zorlaştırıyor gibi görünse de yukarıda zikredilen Hıristiyan öğretile-
riyle doğrudan ya da dolaylı bir ilişki içerisinde olması, onun en azın-
dan Hıristiyanlık özelinde incelenmesini elzem hale getirmektedir.
Öte yandan transhümanizme seküler bir anlayıştan yola çıkarak yak-
laşan “seküler transhümanistler”den
5
söz edilebileceği gibi dinî bir
temel ya da kaygıdan hareket ederek yaklaşan “dinî transhümanist-
ler” de mevcuttur. Nitekim Hıristiyan Transhümanizmi (Hıristiyan
Transhümanist Derneği), Mormon Transhümanizmi, Rus Transhüma-
nist Hareketi, Terasem Hareketi, Ebedi Yaşam Kilisesi gibi transhüma-
nist grup, hareket ve anlayışlar; transhümanizmi din ile bağlantı
olarak anlayan ve açıklayan “dinî transhümanist grup” olma özelli-
ğini gösterirler. Bunlar arasında Hıristiyanlığın özellikle eskatolojik
öğretilerini kendisine temel alan Hıristiyan Transhümanizmi, Mor-
mon Transhümanizmi ve Rus Transhümanist Hareketi’nin mevcudi-
yeti, bir olgu olarak transhümanizmin Hıristiyanlık özelinde ele alın-
masını zorunlu kılan gerekçelerden bir diğerini oluşturmaktadır.
Bu çalışmada, adı geçen üç gruptan Hıristiyan Transhümanizmi
ve onun kurumsallaştığı bir yapılanma olan Hıristiyan Transhüma-
nist Derneği konu edilmiştir. Bu çerçevede söz konusu grubun önce-
likle fikrî ve tarihsel kökenleri ve derneğin oluşum süreci üzerinde
and Transcendence Christian Hope in an Age of Technological Enhancement (Washington,
2011), 19.
4
Bkz. Peter Harrison - Joseph Wolyniak, “The History of ‘Transhumanism’”, Notes and Queries
62/3 (2015), 466; Harrison - Wolyniak, “Transhumanism”, 467.
5
Bu çalışmanın bütününde yalın olarak “transhümanizm” ve “transhümanist” kelimelerinin geç-
tiği yerlerde kastedilen, “seküler transhümanizm/transhümanist” kelimeleridir.
DİNBİLİMLERİ AKADEMİK ARAŞTIRMA DERGİSİ CİLT 21 SAYI 2
824| db
durulmuş, ardından da çeşitli konulardaki görüşleri derinlemesine
değerlendirilmiştir. Çalışmada, “dinî transhümanist grup” olma özel-
liği taşıyan Hıristiyan transhümanizminin Hıristiyanlık ile transhü-
manist düşünceyi mezcederken hangi temel noktalardan hareket et-
tiğini ve din-teknoloji ilişkisini, Hıristiyanlık-transhümanizm özelin-
den nasıl kurguladığını tayin ve tespit etmek amaçlanmıştır. Nitel
(deskriptif) metodun kullanıldığı çalışmada ayrıca dinler tarihi disip-
linine özgü karşılaştırma ve hermenötik yöntemlerinden de faydala-
nılmıştır.
1. Hıristiyan Transhümanizminin Fikrî ve Tarihsel Kö-
kenleri
Hıristiyan Transhümanizmi Hıristiyanlık ile transhümanizmi bir-
leştirerek birlikte anlamaya çalışan, transhümanizmin bilim ve tek-
nolojiyi kullanarak belirlediği gelecek vizyonunu, hedeflerini ve ide-
allerini Hıristiyanlık teolojisinden hareketle meşrulaştıran, Hıristi-
yanlıkta mevcut kimi öğretilerin ve inançların gerçekleşme sahasını
ise transhümanist çabalarda gören, uzlaştırmacı, tekno-teolojik ka-
rakterde bir dinî transhümanizm akımıdır. Bu adla ortaya çıkışı, ta-
rihsel olarak “seküler transhümanizm”den çok daha yeni olsa da kö-
kenleri itibariyle değerlendirildiğinde çok eskilere götürülmektedir.
Öyle ki, transhümanist düşünce Hıristiyanlığın doğuşuyla başlatıla-
rak transhümanizmin her şeyden önce bir Hıristiyan düşüncesi ol-
duğu iddia edilir.
6
Mezkûr iddiayı temellendiren ana argümanlar, Hıristiyan Kutsal
Kitabı’ndan elde edilir. Buna göre “Transhümanizm gibi Hıristiyanlık
da zamanın ve mekânın sınırlarını kolayca aşan, yüceltilmiş Mesih ta-
rafından en güzel şekilde temsil edilen insan türünün başkalaşımını
dört gözle beklemektedir. Başkalaşmış Mesih, eski büyük peygamberler-
den Musa ve İlyas ile sohbet eder; duvarlardan geçer ve kilitli odalarda
görünür.
7
Dahası, Mesih'in dirilişi genel dirilişin sadece ilk meyvesidir.
Mesih'e iman etmiş herkes, göğe yükselmiş Mesih'in sahip olduğu, aynı
türden biçim değiştirmiş beden beklentisi içinde olabilir.”
8
Böyle bir
6
Ron Cole-Turner, “Christian Transhumanism”, Religion and Human Enhancement Death, Va-
lues, and Morality (Cham: Springer, 2017), 39, 40.
7
“Kutsal Kitap” (Erişim 23 Nisan 2021), Mat.17:2-3; Yu.20:26.
8
Eugene Clay, “Transhumanism and the Orthodox Christian Tradition”, Beyond Humanism:
Trans-and Posthumanism Jenseits des Humanismus: Trans-und Posthumanismus/Building
Better Humans? Refocusing the Debate on Transhumanism, ed. Hava Tirosh-Samuelson - Ken-
neth L. Mossman (Frankfurt: Peter Lang, 2011), 159.
HIRİSTİYAN TRANSHÜMANİZMİ: HIRİSTİYANLIĞIN TEKNO-ESKATOLOJİK YENİ YORUMU
DİNBİLİMLERİ AKADEMİK ARAŞTIRMA DERGİSİ CİLT 21 SAYI 2
db | 825
beklenti başta Pavlus
9
olmak üzere diğer bazı Yeni Ahit yazarlarında
gözlemlenebilmektedir. Tüm bu metinlerde insanlığın şu anki mev-
cut biçimsel görünümünün ve sınırlarının ötesine geçmeye mecbur
ve mahkûm olduğu tezi işlenir, insanlığın geleceği İsa Mesih’in gele-
ceğiyle ilişkilendirilir. Buna göre ölümden dirildiğine ve yüceltildi-
ğine inanılan İsa ile birlikte diğer tüm insanlara, ölümü aşan, gör-
kemli bir şekilde dönüştürülmüş bir gelecek verilir.
10
Hıristiyan transhümanizmini, eski bir düşünce olmakla birlikte
Hıristiyanlığın en gelişmiş biçimi
11
olarak gören görüşlere ilaveten
Hıristiyan transhümanist Redding’e göre “siyasi, sosyal, dini ve ırkî
sınırlarla tanımlanan bir dünyada İsa ve ilk takipçileri, bazı yönlerden,
tüm bunların dışında ve ötesinde bir insan kimliğini savunan ilk trans-
hümanistlerdir.”
12
Hıristiyan kutsal metinlerinden hareketle ve ilk dö-
nem kilisesinin tarihine bakarak Hıristiyan transhümanistler, erken
dönem Hıristiyanlığını transhümanizm olarak adlandırılan şeyin bir
biçimi olarak görürler. Zira onlara göre ilk Hıristiyanlar da tıpkı
transhümanistler gibi dünyanın ve onunla birlikte insanlığın da fizik-
sel olarak dönüştürülmesi gerektiğinde ısrarcıydılar. O nedenle man-
tıksal yapı, temeldeki felsefe ve ortaya çıkan sonuçlar açısından er-
ken Hıristiyan dünya görüşü bir tür transhümanizmdi.
13
Genelde transhümanist düşüncede, özelde ise Hıristiyan trans-
hümanizminde Francis Bacon (1561-1626), Nikolai Fyodorovich
Fyodorov (1829-1903) ve Pierre Teilhard de Chardin’in (1881-1955)
son derece önemli bir yeri vardır. Her üçü de teknoloji konusundaki
kabullerini kendi Hıristiyan görüşlerine dahil etmiş ve insanlığı Hı-
ristiyanlık temelinde geliştirmek için teknoloji kullanımını savun-
muşlardır.
14
Hatta Redding’e göre 1600'lü yıllarda, bilimsel metodun
yaratıcısı Bacon Hıristiyan transhümanizmini savunuyordu. Bacon
9
1Ko.15:47-49.
10
Cole-Turner, “Christian Transhumanism”, 37-38.
11
James McLean Ledford, “Prepare for HyperEvolution with Christian Transhumanism” (2005).
12
Micah Redding, “Transhumanism and the Christian Story” (Erişim 10 Ekim 2020).
13
Micah Redding, “Christian Transhumanism: Exploring the Future of Faith”, The Transhuma-
nism Handbook, ed. Newton Lee (Los Angeles: Springer, 2019), 777, 793.
14
Burdett, “Contextualizing a Christian Perspective on Transcendence and Human Enhance-
ment: Francis Bacon, N. F. Fedorov, and Pierre Teilhard de Chardin”, 32, 33.
DİNBİLİMLERİ AKADEMİK ARAŞTIRMA DERGİSİ CİLT 21 SAYI 2
826| db
“transhuman” terimini kullanmamış olsa da onun insanlık hakkın-
daki düşünceleri transhuman izler taşımaktaydı.
15
Genellikle Hıristi-
yan transhümanistlerin bir çeşit koruyucu azizi
16
olarak yüceltilen
17
Pierre Teilhard de Chardin, insanlığı geliştirmek için teknolojinin
kullanımını her biyolojik adımın kozmik Mesih'e doğru ilerlediğine
inandığı için teşvik ederken Fyodorov ise ölümün insanlığın nihai
düşmanı olduğunu ve onun teknolojik diriliş yoluyla sınırlanmasının
insanlığın ve Hıristiyan’ın amacı olması gerektiğini iddia etmiştir.
18
Hıristiyan transhümanizminin fikrî ve teolojik düzlemdeki teme-
linin oluşmasına en büyük katkılardan birini, ileri sürdükleri “Yara-
tılmış Ortak Yaratıcı (Created Co-Creator)” düşüncesiyle Philip Hef-
ner, Ted Peters ve Metodist Lynn Rhodes sunmuştur. Hefner ve di-
ğerlerinin insan ve doğal dünya hakkındaki anlayışlarını, özgürlük
ve koşulluluk konusundaki iddialarını özetleyen bileşik bir terim ola-
rak ‘yaratılmış ortak yaratıcı’, insan düşüncesine içkinlik ve aşkınlık
boyutlarını getiren bir özelliğe sahiptir. “Yaratılmış (created)” tabiri,
insanların koşullu halini ele alırken “ortak yaratıcı (co-creator)” ifa-
desi ise insanlığın bu koşullandırılmışlığı aşmasına imkân veren öz-
gürlüğünü yansıtır. Başta biyoteknoloji ve tıp ile ilgili tartışmalar ol-
mak üzere, yapay zekâ, ekoloji, sosyal adalet, cyborg, eklesiyoloji (ki-
lise bilimi), enkarnasyon ve evrim teorisi üzerine düşüncelerde de
görülür.
19
Din-bilim-teknoloji arasında bir uzlaşının kurulmasını öne
çıkaran söz konusu terim bundan dolayı Hıristiyan transhümanistler
için Hıristiyanlık ve transhümanizmi bağdaştırmada kilit bir öneme
sahip olmuştur.
2. Hıristiyan Transhümanist Derneği
Öncelikle bir düşünce olarak 2000’li yılların başında oluşmaya
başlayan “Hıristiyan Transhümanizmi”, daha sonra “Hıristiyan
Transhümanist Derneği” adıyla dernekleşerek tüzel bir kimlik de ka-
zanmıştır. Hıristiyan Transhümanist Derneği’nin kendi resmî web si-
15
Micah Redding, “Francis Bacon, Christian Transhumanist” (Erişim 04 Ekim 2020).
16
Koruyucu azizlik konusunda geniş bilgi için bkz. Kemal Polat, Katolik Hıristiyanlıkta Azizlik
(Ankara: Berikan Yayınevi, 2019), 164-175.
17
David C. Winyard Sr, Transhumanism-Christianity Diplomacy: To Transform Science-Reli-
gion Relations (Virginia Tech, PhD Thesis, 2016), 95.
18
Burdett, “Contextualizing a Christian Perspective on Transcendence and Human Enhance-
ment: Francis Bacon, N. F. Fedorov, and Pierre Teilhard de Chardin”, 32.
19
Garner, Transhumanism and The Imago Dei: Narratives of Apprehension and Hope, 195, 206-
207.
HIRİSTİYAN TRANSHÜMANİZMİ: HIRİSTİYANLIĞIN TEKNO-ESKATOLOJİK YENİ YORUMU
DİNBİLİMLERİ AKADEMİK ARAŞTIRMA DERGİSİ CİLT 21 SAYI 2
db | 827
tesindeki açıklamalarına göre dernek, 15 Mayıs 2014’te Micah Red-
ding'in İcra Direktörlüğünde kurulmuş ve faaliyetlerine başlamıştır.
Derneğin ulusal bir dernek halini alması ise 2015 yılında olmuştur.
O tarihten bu tarafa faaliyetlerine devam eden derneğin şu andaki
icra direktörlüğünü de yine Micah Redding yürütmektedir.
20
Sosyal
medyada da etkin bir şekilde faaliyet yürüten derneğin 2013 yılında
oluşturulan resmî Facebook sayfası 6 Şubat 2021 tarihi itibariyle
1281 üyeye,
21
2011 yılında açılan Twitter sayfası 1335 takipçiye,
22
Youtube sayfası ise 173 aboneye
23
sahip durumdadır.
Hıristiyan Transhümanist Derneği'nin transhümanizme dair ta-
ahhüt ve bağlılıklarını içeren açıklamaları derneğin kendi web site-
sinde yayımlanmaktadır. Bunlardan birincisi, 2015 baharında yayım-
lanan amaç beyanıdır. Amacını, “dünyanın kurtarılması, uzlaştırıl-
ması ve yenilenmesinde Tanrı'ya katılmak” olarak açıklayan dernek,
amaçlarının bir parçası olarak da İsa’nın “Tanrı'yı tüm kalbinizle, ru-
hunuzla, zihninizle ve gücünüzle sevin… ve komşunuzu kendiniz gibi
sevin.”
24
sözlerini ilke edindiklerini ilave eder. Amaç beyanında de-
vamla şunlar ifade edilir:
“Bu, bizim amacımız, belirleyici odak noktamız ve mesajımızdır.
Ve bu emirlerin uygulanması söz konusu olduğunda biz üç derin şey
görürüz:
1. Biz aşkın olana odaklanırız.
2. Zihin, fiziksellik ve ruhsallıkta daha fazla uyumun peşindeyiz.
3. Dünyanın ıslah edilmesini istiyoruz.
Bu üç unsurun tam bir insan olmanın ne olduğunu tanımladığını
ve geliştirmemiz gereken boyutları belirlediğini düşünürüz”
25
Hıristiyan Transhümanist Derneği’nin 3 Nisan 2016’da kabul et-
tiği “Hıristiyan Transhümanist Beyanı”nda ise şu ifadeler geçer:
“Hıristiyan Transhümanist Derneği üyeleri olarak:
20
“Christian Transhumanist Association: Faith, Technology, and the Future”, Christian Trans-
humanist Association (Erişim 01 Ekim 2020).
21
“Christian Transhumanism | Facebook” (Erişim 06 Şubat 2021).
22
“Christian Transhumanist Association (@xianityplus) / Twitter” (Erişim 06 Şubat 2021).
23
“Christian Transhumanism - YouTube” (Erişim 06 Şubat 2021).
24
Mat.22:37-40.
25
“Who We Are”, Christian Transhumanist Association (Erişim 07 Şubat 2021).
DİNBİLİMLERİ AKADEMİK ARAŞTIRMA DERGİSİ CİLT 21 SAYI 2
828| db
1. Tanrı'nın misyonunun, insanlık da dahil olmak üzere yaratılışın
dönüşümünü ve yenilenmesini içerdiğine ve Mesih tarafından hastalığa,
açlığa, zulme, adaletsizliğe ve ölüme karşı çalışma görevine katılmaya
çağrıldığımıza inanıyoruz.
2. İnsanlığımızın ruhsal, fiziksel, duygusal, zihinsel her boyutunda
ve birey, topluluk, toplum, dünya olmak üzere her düzeyde büyüme ve
ilerleme ararız.
3. Bilim ve teknolojiyi, araştırma ve keşfetme konusunda Tanrı ver-
gisi dürtülerimizin somut ifadeleri olarak ve Tanrı'nın suretinde yara-
tılmış olmanın doğal bir sonucu olarak kabul ederiz.
4. İsa'nın ‘Tanrınız Rabbi tüm yüreğiniz, ruhunuz, aklınız ve gü-
cünüzle sevin ... ve komşunuzu kendiniz gibi sevin’ şeklindeki en büyük
emri bize rehberlik eder.
5. Teknolojinin kasıtlı kullanımının, Mesih'i takip etmekle birleşti-
ğinde Tanrı'nın suretinde yaratıklar olmanın ne anlama geldiği konu-
sunda bizi daha fazla insan olmak için güçlendireceğine inanırız.
Bizler bu şekilde Hıristiyan Transhümanistleriz.”
26
Kendilerini, “insanlık durumunu dönüştürmek için Mesih'in öğ-
renciliği ile tutarlı ve Mesih'in öğrenciliği ile örneklendiği şekilde bi-
lim ve teknolojiyi kullanmayı savunan” kişiler olarak tanımlayan Hı-
ristiyan transhümanistler; “Hıristiyanlık ile bilimsel ve teknolojik dü-
şüncenin başlıca meseleleri arasında bir diyaloğu, Hıristiyan gelene-
ğinde ortaya çıkan bir teknoloji teolojisini geliştirmeyi, çok daha ge-
niş çaplı transhümanist proje içinde pozitif, ilişkisel değerlerin sesi
olmayı ve Hıristiyanları dünya adına hizmet etmeye davet eden
olumlu bir dini vizyon sunmayı amaçladıklarını”
27
ifade ederler.
3. Hıristiyan Transhümanizminin Görüş ve İnançları
Hıristiyan Transhümanizminin görüş ve inançları sırasıyla “Acı,
Hastalık, Yaşlılık ve Ölümle Mücadele”, “İnsanın Doğası, Değişimi ve
Dönüşümü”, “İnsanın Yaratıcılığı” ve “Eskatoloji” konularında ileri
sürdükleri düşünceler etrafında ele alınmıştır.
26
“Christian Transhumanist Affirmation”, Christian Transhumanist Association (Erişim 07 Şu-
bat 2021).
27
“Christian Transhumanist Association”.
HIRİSTİYAN TRANSHÜMANİZMİ: HIRİSTİYANLIĞIN TEKNO-ESKATOLOJİK YENİ YORUMU
DİNBİLİMLERİ AKADEMİK ARAŞTIRMA DERGİSİ CİLT 21 SAYI 2
db | 829
3.1. Acı, Hastalık, Yaşlılık ve Ölümle Mücadele
Transhümanizmin iddiası ve çıkış noktası, insan için eksiklik ve
zayıflık olarak kabul edilen acı, hastalık yaşlılık ve ölümle mücadele-
nin ve nihai noktada bunlar üzerinde zafer kazanmanın, insanlık için
mümkün ve gerçekleştirilebilir olduğudur. Bu hedef doğrultusunda
transhümanistler modern bilimin ve teknolojinin hemen her alanını
amaçlarının birer aracı olarak kullanma çabasındadırlar.
Transhümanizmin acı, hastalık, yaşlılık ve ölümle mücadele ar-
zusu, “yeni, yüceltilmiş ve ölümsüzlüğü kuşanmış bir bedenle” di-
rilme temasını işleyen Hıristiyanlığa mensup insanların dikkatini
çekme ve cezbetme potansiyeline sahiptir. Nitekim mezkûr potansi-
yel Hıristiyan transhümanistler nezdinde karşılık bulmuş ve onların
eliyle fiiliyata da dökülmüş durumdadır. Hıristiyan transhümanistler,
transhümanizmin “daha uzun ve sağlıklı ömür” ve -bir nevi tanrılaş-
manın yolunu da açacak olan- “ölümsüzlük” hedeflerinin Hıristiyan
teolojisiyle örtüştüğü iddiasındadırlar. Bu bağlamda onlar, Hıristi-
yanlık ve transhümanizmin acıyla ve acı çekmeyle mücadelede aynı
paralelde olduğunu söylerler. Örneğin Hıristiyan transhümanist Red-
ding, “Hıristiyanlığın hiçbir zaman kendi iyiliği için acı çekmeyi iste-
mediğini, Hıristiyanlıktaki acının daima başkalarını kurtarma ve zor-
lukların üstesinden gelme mücadelesi ve dünya adına acıya katlan-
manın kahramanca çabası olduğunu” ileri sürer ve peşinden şunları
ilave eder:
“Transhümanizmde de aynı durum söz konusudur -bizler de dün-
yadaki acıları ortadan kaldırmak için şu anda mücadele ediyor ve acı
çekiyoruz. Hastalıkları yok etmek, özgürlüklere ulaşmak, yaşlanma sa-
atini geri çevirmek için savaşıyoruz. Hıristiyanlıkta ve transhüma-
nizmde, biz ne acıyı kucaklıyoruz ne de ondan kaçıyoruz. Bunun yerine
onu, daha iyi bir dünyaya ulaşmak için geçmemiz gereken zorunlu kö-
tülük olarak görüyoruz.
28
Hıristiyan transhümanistlerin Hıristiyanlığı ve transhümanizmi
acı, hastalık, yaşlılık ve ölümle mücadele konusunda ortak bir nok-
tada buluştururken başvurdukları yegâne kaynak, Kutsal Kitap’tır.
Özellikle Yeni Ahit’te İsa ile ilgili mucize içerikli anlatılar, Hıristiyan
transhümanistler için iddialarının birer kanıtı niteliğindedir. İsa’nın
28
Micah Redding, “Christianity is Transhumanism”, h+ Media (22 Mayıs 2014); Micah Red-
ding, “Christianity is Transhumanism” (Erişim 11 Ekim 2020).
DİNBİLİMLERİ AKADEMİK ARAŞTIRMA DERGİSİ CİLT 21 SAYI 2
830| db
körlerin gözlerini açtığını,
29
sağırları işitir kıldığını,
30
felçliyi yürür
hale getirdiğini,
31
dilsizi iyileştirdiğini,
32
cüzamlıları temizlediğini
33
ve ölüleri dirilttiğini
34
anlatan mucize içerikli anlatılarda öne çıkan,
İsa’nın şifacı özelliğidir.
35
Bu anlamda Hıristiyan transhümanistler
açısından gerçek bir insan olarak İsa, insan yaşamının ne olması ge-
rektiğinin âdeta kesin ifşasıdır.
36
Herzfeld’e göre transhümanist teknolojilerin her biri, insanın
acılarını hafifletmenin bir yolu olmaları açısından Hıristiyan amaçla-
rıyla uyumludur. Zira İsa da hastaları iyileştirmeye teşvik etmiştir.
Bu nedenle etik endişelere rağmen bu alanlarda ilerlemek gerekli-
dir.
37
Meseleye İsa’nın sevgi vurgusundan yola çıkarak yaklaşan Gar-
ner’a göre ise İsa'nın sevgi ahlakı, insanları, ötekinin faydasına tek-
nolojik çabalara davet eden ahlaki bir emir niteliğindedir. Dolayısıyla
İsa'nın şifa mucizelerine benzer şekilde insanların acısını hafifletmek
adına yeni tedavi biçimlerini geliştirmek için teknolojinin takip edil-
mesi elzemdir.
38
İnsanî sınırların aşılabileceğini ileri süren Hıristiyan transhüma-
nistler açısından yukarıda ifade edilen görüşlerin bir karşılığı vardır.
Hastaları iyileştirmeyi ve hatta ölümü ortadan kaldırmayı İsa’dan on-
lara miras kalan ve yerine getirilmesi gereken bir görev
39
olarak an-
layan Hıristiyan transhümanistlere göre Hıristiyanlıkta insanlar ken-
dilerini gönderen Tanrı’nın, hastaları iyileştirme, açları doyurma ve
29
Mat.9:27-31; Mat.20:29-34; Mar.10:46-52; Luk.18:35-43; Yu.9:1-12.
30
Mar.7:31-37.
31
Mat.9:1-8; Luk.5:17-26.
32
Mat.9:32-33.
33
Luk.5:12-16.
34
Yu.11:38-45; Mat.11:4-6.
35
İsa’nın şifacı özelliği ve Hıristiyanlıkta şifa konusunda ayrıntılı bilgi için bkz. Rifai Erten, “Hı-
ristiyanlık’ta, İslamiyet’te Şifa ve Bu Dine İnananların Sağlık Konusuna Bakışları”, Kalem-
name 5/10 (2020), 389-403; ayrıca Türk halk inanışlarında şifa konusunda geniş bilgi için bkz.
Rifai Erten, Türk Halk İnanışlarında Maddi ve Manevi Şifa (Ankara: Berikan Yayınevi, 2020).
36
Joshua Marshall Strahan, “Thinking Like a Christian About Transhumanism”, The Transhu-
manism Handbook, ed. Newton Lee (Los Angeles: Springer, 2019), 811.
37
Noreen Herzfeld, “Must We Die? Transhumanism, Religion, and the Fear of Death”, Religion
and Human Enhancement Death, Values, and Morality, ed. Tracy J. Trothen - Calvin Mercer
(Cham: Springer, 2017), 291.
38
Garner, Transhumanism and The Imago Dei: Narratives of Apprehension and Hope, 246; Step-
hen Garner, “Christian Theology and Transhumanism: The ‘Created Co-creator’ and Bioethi-
cal Principles”, Religion and Transhumanism. The Unknown Future of Human Enhancement,
ed. Calvin Mercer - Tracy J. Trothen (California: Praeger An Imprint of ABC-CLIO, 2015),
238.
39
Ahmet Dağ, Transhümanizm İnsanın ve Dünyanın Dönüşümü (Ankara: Elis Yayınları, 2018),
196.
HIRİSTİYAN TRANSHÜMANİZMİ: HIRİSTİYANLIĞIN TEKNO-ESKATOLOJİK YENİ YORUMU
DİNBİLİMLERİ AKADEMİK ARAŞTIRMA DERGİSİ CİLT 21 SAYI 2
db | 831
ölülere hayat verme şeklindeki işlerini yapmaya çağrılırlar. Söz ko-
nusu işleri yaparken de aslında Tanrı'nın işine katılmış ve insanlığın
gerçek anlamını benimsemiş olurlar.
40
İsa’nın şifa faaliyetlerini “ölümle mücadele” konusuyla ilişkilen-
diren Redding, İsa'nın, havarilerini hasta iyileştirme, açları doyurma
ve ölüleri diriltme için göndermesinin sebebinin, ölüme karşı müca-
deleye onları ortak etmek olduğunu ileri sürer. Ona göre İsa, havari-
lerinden ölümün her türlüsüne karşı mücadeleye katılmalarını iste-
miştir. Söz konusu katılımın, Redding açısından yalnızca havarile-
rinden istenen bir şey olmayıp İsa’ya iman etmiş herkesten istenen
bir davranış olduğu anlaşılmaktadır. Zira ona göre bugün bile pek
çok hastanenin Saint Thomas ve Saint Mary's gibi isimlere sahip ol-
ması şifanın, her zaman Hıristiyan misyonunun önemli bir parçası
olduğunu göstermektedir.
41
Hıristiyan transhümanizmi, modern tıp
teknolojisini de bu bağlamda anlar ve yorumlar. Hıristiyan transhü-
manistler, İsa’nın mucizevî şifa faaliyetlerinden yola çıkarak modern
tıp teknolojisinin kullanılması suretiyle acıları, hastalıkları, yaşlılığı
ve ölümü ortadan kaldırmanın mümkün olduğunu
42
vurgularlar.
3.2. İnsanın Doğası, Değişimi ve Dönüşümü
İnsanın doğası, bedenî ve ruhî özellikleriyle ilgilidir. Bu bağ-
lamda Hıristiyanlığın insana ve insan doğasına bakışı beden ve ruh
üzerinde yoğunlaşmıştır. Hıristiyanlığa göre ruh ve beden birlik ve
bütünlük arz eder. Tanrı suretinde yaratılmış olan insan
43
hem be-
densel hem de ruhsal bir varlıktır.
44
İnsan, bedeni ve ruhuyla imago
Dei (Tanrı’nın Sureti)’yi en iyi yansıtan varlıktır.
Hıristiyanlıkta beden, bu dinin teolojisinde kilit öneme sahip
olan diriliş, enkarnasyon gibi öğretilerle de çok yakından ilişkilidir.
45
40
Redding, “Christianity is Transhumanism” (22 Mayıs 2014); Redding, “Christianity is Trans-
humanism”.
41
Micah Redding, “Why Christians Should Support Radical Life Extension” (Erişim 08 Ekim
2020).
42
Redding, “Christianity is Transhumanism” (22 Mayıs 2014); Redding, “Christianity is Trans-
humanism”.
43
Yar.1:26-28.
44
Muhammet Yeşilyurt, “Hıristiyanlığın ‘Imago Dei’ Öğretisinin Transhümanizmle Uzlaştırıl-
masının İmkânı.”, İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 9/5 (2020), 3638.
45
Calvin Mercer, “Protestant Christianity—Sorting Out Soma in the Debate About Transhuma-
nism: One Protestant’s Perspective”, Transhumanism and the Body: The World Religions
Speak, ed. Calvin Mercer - Derek F. Maher (New York: Springer, 2014), 142.
DİNBİLİMLERİ AKADEMİK ARAŞTIRMA DERGİSİ CİLT 21 SAYI 2
832| db
Özellikle insanın doğası söz konusu olduğunda beden, diriliş doktrini
ile birlikte düşünülmelidir. Ölülerin dirileceğine inanmak başından
beri Hıristiyan inancının temel bir unsurudur.
46
1. Korintliler 15/12-
20’deki ifadelerden anlaşıldığına göre ölümden diriliş muhakkak ger-
çekleşecektir çünkü ölmüş olanların ilk örneği olarak İsa Mesih de
ölümden dirilmiştir.
Hıristiyanlıkta diriliş, ruh ve bedenle birlikte gerçekleşecek bir
durum olarak anlaşılır. Diriliş, insanın beden ve ruhunda yani doğa-
sında bir değişim ve dönüşüm meydana getirecek midir? İnsanların
dirilişte sahip olacağı bedenin ölüm öncesindeki bedenle aynı
farklı mı olduğu konusunda özellikle İsa ile ilgili diriliş anlatıları bir
fikir vermektedir. Luka ve Yuhanna’daki ifadelere
47
göre İsa, çarmıh
sonrası dirilişinde, çarmıh öncesi sahip olduğu bedeniyle dirilmiş an-
cak yeryüzündeki hayatına geri dönmemiştir. Buna benzer şekilde
ona tabi olanlar da Tanrı tarafından, sahip oldukları bedenleriyle di-
riltilecek
48
ancak bu beden yüce
49
ve tinsel
50
bir bedene dönüşecek-
tir.
51
Zikredilen dönüşüm, beraberinde bir değişimi de getirecektir.
Nitekim Pavlus dirilişle birlikte, çürüyen varlığın çürümezliği, ölümlü
varlığın ölümsüzlüğü giyineceğini, böylelikle ölümün yok edilip
onun üzerinde zafer kazanılacağını belirtir.
52
Hıristiyanlar, Kutsal Ki-
tap cümlelerinden
53
yola çıkarak bu bedenin “yüceltilmiş”
54
ve
“yeni”
55
bir beden türü olacağını iddia eder.
Transhümanizmin insanın doğasına ve onu oluşturan ruh ve be-
den unsurlarına yaklaşımı, Hıristiyanlıktan farklılık arz eder. Trans-
hümanizmde öncelikli olarak iyileştirilmesi, geliştirilmesi ve eğer ba-
şarılabilirse ölümsüz kılınması hedeflenen unsur bedendir ancak
post-human safhaya geçişi mümkün kılacak çalışma alanı olarak daha
çok zihnin ölümsüzlüğü üzerinde yoğunlaşılır. Transhümanizm be-
46
Katolik Kilisesi Din ve Ahlak İlkeleri, çev. Dominik Pamir (İstanbul: Yaylacık Matbaacılık,
2000), 249.
47
Luk.24:36-43; Yu.20:27.
48
1Ko.6:13-15
49
Flp.3:21.
50
1Ko.15:44.
51
Katolik Kilisesi Din ve Ahlak İlkeleri, 251.
52
1Ko.15:51-54.
53
Kol.3:4.
54
Katolik Kilisesi Din ve Ahlak İlkeleri, 251.
55
Mercer, “Protestant Christianity—Sorting Out Soma in the Debate About Transhumanism:
One Protestant’s Perspective”, 139.
HIRİSTİYAN TRANSHÜMANİZMİ: HIRİSTİYANLIĞIN TEKNO-ESKATOLOJİK YENİ YORUMU
DİNBİLİMLERİ AKADEMİK ARAŞTIRMA DERGİSİ CİLT 21 SAYI 2
db | 833
denleşmeyi insan olma durumunun temel sorunu olarak görür. Be-
den, insanların yapabilme ihtimali olan şeyler konusunda insana
ciddi sınırlamalar dayatır, irade üzerinde baskı uygular. İnsan, artık
istediği şeyleri yapamaz. Beden, aynı zamanda bir acı ve ıstırap kay-
nağıdır. Bedenleşmiş bir varlık olarak insan, kırılgan ve savunmasız-
dır; yaralanabilir, hastalanabilir ve nihayetinde yaşlanır ve ölür. Bu
nedenle transhümanizm, insanın sonlu ve ölümlü bedeninden kurta-
rılması gerektiğini söyler.
56
Söz konusu amaç doğrultusunda yapay
zekâ temelli biyo/nano/info/siber/bilişsel-teknolojik çalışmalara
ağırlık veren transhümanistler, hem beden hem de zihin üzerinde
köklü değişiklikleri ortaya çıkaracak bir çaba içerisindedirler. Bu öyle
bir çabadır ki, yalnızca bedenin ya da zihnin geliştirilmesi değil, aynı
zamanda insan-makine karışımı “cyborg”lerin ve “post-human” ola-
rak isimlendirilen, mükemmel ötesi, tamamen ölümsüzlüğe ulaşmış
yeni bir varlık türünün ortaya çıkartılması hedeflenmektedir.
57
Hıristiyanlıkta ve transhümanizmde yukarıdaki şekilde anlaşılan
insanın doğası/değişimi/dönüşümü, Hıristiyan transhümanizminde
teolojinin ve teknolojinin uzlaştırılmaya çalışıldığı bir bağlam içeri-
sinde anlaşılır ve sunulur. Hıristiyanlıkta imago Dei olarak düşünülen
insan ve onun doğası, Hıristiyan transhümanizmi için de hareket
noktasıdır. Seküler transhümanizmde ortaya çıkartılmak istenen var-
lık türlerinin (cyborg, post-human) Hıristiyanlıkla ve ondaki imago
Dei öğretisiyle uzlaştırılması mümkün görünmez. Ancak Hıristiyan
transhümanizmi, sözü edilen imkânsızlığı aşmada yeni bir yol sunar.
Hıristiyan transhümanizmi Tanrı’nın suretini “ruh”ta arar. Bu yüzden
onlara göre “beden”i Tanrı’nın yarattığı şeyden başka bir şey haline
getirmek imago Dei öğretisine zarar vermez. Hatta Tanrı ile birlikte
“ortak yaratıcılar” olarak düşünülen insanın, bu tür bir yaratmayı icra
anlamında bedenlerde bazı değişiklikleri gerçekleştirmesi, Tanrı’nın
egemenliğini güçlendirme ve söz konusu egemenliği yansıtma bakı-
mından önemli ve değerli görülür.
58
56
Brent Waters, “Whose salvation? Which Eschatology? Transhumanism and Christianity as
Contending Salvific Religions”, Transhumanism and Transcendence: Christian Hope in an
Age of Technological Enhancement, ed. Ronald Cole-Turner (Washington: Georgetown Uni-
versity Press, 2011), 165.
57
Yeşilyurt, “Hıristiyanlığın ‘Imago Dei’ Öğretisinin Transhümanizmle Uzlaştırılmasının
İmkânı.”, 3631-3635.
58
Michael Dickson, “The Imago Dei and the Imago Mundi”, Christian Perspectives on Trans-
humanism and the Church: Chips in the Brain, Immortality, and the World of Tomorrow, ed.
Steve Donaldson - Ron Cole-Turner (Cham: Springer, 2018), 107.
DİNBİLİMLERİ AKADEMİK ARAŞTIRMA DERGİSİ CİLT 21 SAYI 2
834| db
Hıristiyanlıkta insanın iyileştirilmesinde, değişim ve dönüşü-
münde Tanrı’nın “lütfu” merkezî bir role sahiptir.
59
Dönüşüm, “lütuf”
sebebiyle Tanrı tarafından beslenen ve desteklenen bir süreçtir. Hı-
ristiyan transhümanistler ise kendi kendilerini dönüştürmeyi arzular.
Ancak Redding’e göre “bunları birbirinin zıttı bir konuma yerleştir-
mek, ikisini de yanlış anlamaktır. Lütuf, hareket etme yeteneğimizi or-
tadan kaldıran, eylemi kesinlikle yasaklayan bir şey değildir. Lütuf,
bize imkân veren, gereken şeyi yapma gücü veren şeydir.”
60
Hıristiyan transhümanizminde insanın değişim ve dönüşümü
düşüncesi, ilk dönem Hıristiyanlarına kadar geriye götürülür. Hıris-
tiyan transhümanistlere göre ilk Hıristiyanlar da insanlığın ve dün-
yanın fiziksel olarak dönüştürülmesi gerektiğini savunmuşlardır. Bu-
radan hareketle Hıristiyanlık-transhümanizm uzlaşısını ispat etmeye
çalışan Hıristiyan transhümanist Redding, ilk Hıristiyanların insanlı-
ğın doğası hakkında ulaştığı sonuçların transhümanizmle büyük öl-
çüde uyumlu olduğunu, konu hakkında fikir yürüten transhümanist-
lerin sonuçlarını anımsattığını iddia eder. Ona göre “ilk Hıristiyanlar,
etraflarındaki dünyanın sınırlarına değil, insanlığın sınırsız potansiye-
line olan inanca dayanan bir insanlık anlayışını, bazı teologların ‘aşkın
hümanizm’ dedikleri şeyi benimsemişlerdi.”
61
“Aşkın hümanizm” Hıristiyan transhümanizminde, Pavlus’un
sözlerinden hareketle “yeni insanlık” adı verilen bir kavram ve dü-
şünceyle ifade edilmeye çalışılır. Pavlus’un “Artık ne Yahudi ne Grek,
ne köle ne özgür, ne erkek ne dişi ayrımı vardır. Hepiniz Mesih İsa'da
birsiniz”
62
sözleriyle yeni bir insanlığı ortaya çıkardığı iddiasında olan
Redding burada sözü edilen insanlığın; coğrafya, politika, ırk, cinsi-
yet veya kişinin doğum koşulları gibi daha önce onu sınırlandıran
şeylerle artık sınırlanmayacak veya tanımlanmayacak bir insanlık ol-
duğunu savunur. Enkarnasyonu kendisinin “yeni insanlık” görüşüyle
ilintilendiren Redding, enkarnasyonun, Tanrı'nın Mesih'te insanlıkla
birleşmesi anlamına geldiğini, bu birleşmenin insanlığın sınırsız po-
tansiyelinin yenilenmesiyle sonuçlandığını, bundan dolayı Mesih’in
59
Winyard Sr, Transhumanism-Christianity Diplomacy: To Transform Science-Religion Relati-
ons, XXXIV.
60
Redding, “Christianity is Transhumanism” (22 Mayıs 2014).
61
Redding, “Christian Transhumanism”, 2019, 793.
62
Gal.3:28.
HIRİSTİYAN TRANSHÜMANİZMİ: HIRİSTİYANLIĞIN TEKNO-ESKATOLOJİK YENİ YORUMU
DİNBİLİMLERİ AKADEMİK ARAŞTIRMA DERGİSİ CİLT 21 SAYI 2
db | 835
de devam eden bir dönüşüm sürecinde “yeni insanlığı” başlatan “yeni
Âdem” olduğunu ileri sürer.
63
Hıristiyan transhümanizmi, insanın değişim ve dönüşümünün
teknolojik ilerlemelerle mümkün olabileceği iddiasındadır. Hıristi-
yan transhümanist Christopher Benek, teknolojik değişimin, berabe-
rinde insanın da değişimini getireceğini ve nihai noktada insanın bir
gün ölümsüz bedenler geliştirebileceğini söyler.
64
Uzun ömürlülüğü,
ölümsüzlüğün adeta bir habercisi ve müjdecisi olarak gören Hıristi-
yan transhümanistler
65
için Yeşaya 65/20, ölümsüzlüğe ulaşılabile-
ceğinin bir nevi teolojik kanıtı niteliğindedir. İlgili Kutsal Kitap pa-
sajı, bebeklik döneminde ölen hiç kimsenin olmadığı, yüz yaşında
ölen kimsenin genç sayılacağı bir zaman diliminin geleceğinden söz
eder. Buradan hareketle, Hıristiyan transhümanizminde “insanın de-
ğişim ve dönüşümü” denildiğinde anlaşılması gereken şeyin önce-
likle “sağlıklı bedenler içinde uzun bir ömür”, ardından da “bedenin
ölümsüz kılınması” olduğu söylenebilir.
Ömrü uzatma senaryosunu Kutsal Kitap vizyonuyla tutarlı gören
Hıristiyan transhümanizmi, ölümlü insanın büyük bir değişim geçi-
rerek ölümsüz insan olmasıyla birlikte ölümün yenileceğini ve bunun
insan eliyle gerçekleşeceğini iddia eder. Aslında mezkûr iddiasını da
yine Kutsal Kitap’la temellendirir. Nitekim Redding, Pavlus’un,
“ölümden dirilişin bir insan aracılığıyla olacağına”
66
dair ifadelerin-
den yola çıkarak tıpkı İsa Mesih gibi insanlığın da kendi dirilişini ken-
disinin temin edeceğini ve böylelikle ölüme karşı zaferinin nihai nok-
tada kesin olduğunu savunur.
67
Hıristiyan transhümanizmine göre “değişmiş-dönüşmüş insan”ın
ilk örneği İsa’dır. İsa, kendi ikili tabiatıyla aslında transhümanizmin
ideallerini onaylamış ve bu yönüyle örneklik oluşturmuştur. Dolayı-
sıyla Hıristiyan transhümanizmi, transhümanizmin insan kimliği an-
layışının İsa'nın kendisinde ve hayatında somutlaştığını savunur.
68
Sırasıyla Hıristiyanlığın, seküler transhümanizmin ve Hıristiyan
63
Redding, “Christian Transhumanism”, 2019, 780; Redding, “Christianity is Transhumanism”;
Redding, “Christianity is Transhumanism” (22 Mayıs 2014).
64
Christopher Benek, “The Singularity: Christianity’s New Eschatological Hope |”, Christopher-
Benek.com (21 Haziran 2015).
65
Redding, “Why Christians Should Support Radical Life Extension”.
66
1Ko.15:21.
67
Redding, “Christian Transhumanism”, 2019, 782.
68
Redding, “Christianity is Transhumanism”; Micah Redding, “Interested in Christian Transhu-
manism?” (07 Temmuz 2013).
DİNBİLİMLERİ AKADEMİK ARAŞTIRMA DERGİSİ CİLT 21 SAYI 2
836| db
transhümanizminin insanın doğası, değişim ve dönüşümü hakkın-
daki düşüncelerinden şu sonuçlara ve tespitlere ulaşılabilir:
1. Hıristiyanlık, seküler transhümanizm ve Hıristiyan transhü-
manizmi insanın gelecek bir zaman diliminde bir değişim ve dönü-
şüm geçireceği ve nihayetinde ölümsüzlüğe ulaşacağı konusunda
müşterek bir paydada buluşurlar.
2. Seküler transhümanizm, söz konusu değişimi insanın fiziksel,
ruhsal, biyolojik ve bilişsel özelliklerinde köklü bir şekilde gerçekle-
şecek bir değişim olarak anlarken Hıristiyanlık ve Hıristiyan transhü-
manizmi, Kutsal Kitap’tan hareketle değişimin çoğunlukla beden-
lerde vuku bulacağına işaret eder.
3. Seküler transhümanizmde hedef, insanı şu anki insan olmak-
tan çıkarmak; bilişsel yeteneği, biyolojisi ve fizyolojisiyle Homo-Sa-
piens’i kat be kat aşmış mükemmel özellikteki yeni bir varlık türü
olan “post-human”ın ortaya çıkışını sağlamaktır. Hıristiyanlıkta ve
Hıristiyan transhümanizminde ise değişim geçirecek insanın, her ne
kadar mükemmelleşmiş ve yüceltilmiş olsa da biyolojisi ve fizyoloji-
siyle insan olarak kalacağına vurgu yapılır. Dolayısıyla insanın yerini
başka bir varlık türü almayacaktır.
4. Seküler transhümanizm ile Hıristiyan transhümanizmi, öngör-
dükleri değişimin “insan eliyle” gerçekleşeceğini söyleyerek ortak bir
noktada buluşurlar. Bu hedef doğrultusunda bilimsel ve teknolojik
çalışmalara ağırlık vererek insanı güçlendirmeyi, zaaflarından arın-
rmayı, mükemmelleştirmeyi ve nihayetinde ölümsüz kılmayı he-
deflerler. Hıristiyanlık ise öngördüğü değişimin İsa’nın ikinci kez yer-
yüzüne gelişiyle başlayacak bir süreç olduğuna, insan eliyle değil,
“Tanrı’nın müdahalesiyle” gerçekleşeceğine vurgu yapar.
3.3. İnsanın Yaratıcılığı
İnsanın değişim ve dönüşümünde Tanrı’nın müdahalesini değil,
neredeyse tamamen “insanî çaba”yı öne çıkaran Hıristiyan transhü-
manizmi, insanın yaratıcılığı meselesinde nerede duruyor olabilir?
Kuşkusuz, teolojik metinlerden ilham alarak Tanrı’yı geri plana atan
ve bütün rolü insana ve onun yapıp etmelerine yükleyen bir anlayı-
şın, insanı “yaratıcı” bir varlık kategorisinde değerlendirdiğini teorik
HIRİSTİYAN TRANSHÜMANİZMİ: HIRİSTİYANLIĞIN TEKNO-ESKATOLOJİK YENİ YORUMU
DİNBİLİMLERİ AKADEMİK ARAŞTIRMA DERGİSİ CİLT 21 SAYI 2
db | 837
olarak varsaymak mümkündür. Ancak sözü edilen varsayımın ger-
çekliğinin tahlili için, insanın yaratıcılığı söz konusu olduğunda bu
yaratıcılıkla ilişkilendirilen imago Dei öğretisini, transhümanizmi be-
nimseyen Hıristiyanların nasıl yorumladığı ortaya konulmalıdır.
Kutsal Kitap’ta imago Dei, insanın Tanrı suretinde yaratılmış bir
varlık olmasını ifade eder.
69
Sözü edilen suretin neleri içine aldığı,
hangi özellikleri barındırdığı ve insana yansımalarının hangi düzey
ve düzlemde olduğu konusunda Hıristiyan geleneğinde pek çok gö-
rüş ileri sürülmüştür.
70
Bunlardan en güçlüsü ve tercih edileni olan
“işlevsel yaklaşım”a göre insan, yaratılmış evrende bir şekilde
Tanrı’yı temsil eder. Tanrı’nın temsili de insan için, ancak yapıp ey-
lemesiyle mümkündür. Yani burada merkeze alınan husus, insanın
Tanrı’ya benzer kılınmaya çalışılan fiziksel özellikleri değil, “faali-
yeti”dir. İnsan, faaliyetleriyle Tanrı’yı temsil eder ve böylelikle Tan-
rısal sureti taşımış olur.
Hıristiyan transhümanistler, işlevsel yaklaşımdaki “faaliyet” vur-
gusunu daha ileri bir noktaya taşıyarak insanın da Tanrı gibi yarata-
bileceğine ve bunun, insanın Tanrı’nın suretinde yaratılmış olma
özelliğini ortadan kaldırmayacağına vurgu yaparlar.
71
Bu noktada
Hıristiyan transhümanistlerin teolojik dayanak noktalarından biri,
Philip Hefner, Ted Peters ve Metodist Lynn Rhodes gibi teologlar ta-
rafından ileri sürülen “Created co-Creator (Yaratılmış Ortak Yara-
tıcı)” metaforudur. Zikredilen metafor, Tanrı'nın suretinde yaratılmış
olma durumunun insanın sadece “yaratık” değil, aynı zamanda “ya-
ratıcı” olması fikrini de içeren bir anlama sahip olduğunu ifade
eder.
72
Hefner ortak-yaratıcılığın, Tanrı'nın sureti ve benzerliğinde
yaratılmış olma anlamına gelen şeyin içeriğini oluşturduğunu iddia
eder. Öz bilinç sahibi olabilme, özeleştirel kararlar alabilme, bunlara
69
Yar.1:26-28.
70
Bahsedilen görüşlerle ilgili geniş bilgi için bkz. Yeşilyurt, “Hıristiyanlığın ‘Imago Dei’ Öğre-
tisinin Transhümanizmle Uzlaştırılmasının İmkânı.”, 3627-3629; Garner, Transhumanism and
The Imago Dei: Narratives of Apprehension and Hope, 72; Dickson, “The Imago Dei and the
Imago Mundi”, 102; Noreen Herzfeld, “Creating in Our Own Image: Artificial Intelligence and
The Image of God”, Zygon® 37/2 (2002), 304.
71
“Christian Transhumanist Affirmation”.
72
Karen Lebacqz, “Dignity and Enhancement in The Holy City”, Transhumanism and Transcen-
dence: Christian Hope in an Age of Technological Enhancement, ed. Ronald Cole-Turner
(Washington: Georgetown University Press, 2011), 57.
DİNBİLİMLERİ AKADEMİK ARAŞTIRMA DERGİSİ CİLT 21 SAYI 2
838| db
göre hareket edebilme ve gerçekleştirilen fiillerin ortaya çıkan sonu-
cundan sorumluluk alabilme gibi özellikler, insanı suretin taşıyıcıları
olarak belirleyen unsurlardır.
73
Hıristiyan transhümanistlerin, insanın yaratıcılığını Tanrı’nın ya-
ratıcılığı ile birleştirdikleri en önemli saha, teknolojidir. Onlar için
teknoloji, sadece insanların yaptığı bir şey olmayıp aynı zamanda
Tanrı'nın işinin ve misyonunun bir parçasıdır.
74
Inessa Lee’ye göre
“Hıristiyan transhümanizmi dönemi boyunca, Tanrı'nın sureti insan-
lıkla birleşecektir. İnsanlar -bilim ve teknoloji; onların ölümü ortadan
kaldırmalarına ve yeni yaşam biçimleri yaratmalarına olanak sağla-
dığı için- Tanrı ile birlikte yaratıcı olduklarını fark edeceklerdir.”
75
Cole-Turner’in da belirttiği gibi “Transhümanizmi benimseyen Hıristi-
yanlar, Tanrı'nın tamamen yaratma işi ile meşgul olmadığına, ancak
şu anda bile aktif olarak yaratma halinde olduğuna inanma eğilimin-
dedir. Buna, Tanrı'nın teknoloji yoluyla yarattığı şeklinde daha da tar-
tışmalı bir fikri eklerler. Tanrı tüm yaratılışı; yaratılışı sürdürmek, ye-
nilemek ve geliştirmek için bir araç olarak kullanır. Hıristiyan bir
transhümaniste göre bu düşünce, eğer Tanrı yaratılıştaki her şeyi kendi
amaçları için kullanıyorsa Tanrı'nın, yaratılışı mükemmelliğe getirmek
için teknolojiyi kullanabilmesi gerektiğini akla getirir. Onlar elbette bu-
rada dikkatli davranırlar. Örneğin, teknolojik açıdan gelişmiş kitle
imha silahlarının yaratmak için kullanıldığını öne sürmek istemezler.
Ancak diğer birçok teknoloji biçimi, Tanrı tarafından kullanılmaktadır.
Örneğin ilaç, Tanrı tarafından iyileştirmek için kullanılır. Gelişmiş ta-
rımsal teknikler, dünyayı beslemek için kullanılır. İnsan geliştirme tek-
nolojisi, benzer şekilde, Tanrı'nın insanlığı yaratma işini tam ve son
haliyle tamamladığı bir yol olarak görülebilir.”
76
Hıristiyan transhümanistlerin insanın yaratıcılık özelliği konu-
sundaki iddialarında da Kutsal Kitap’ta geçen İsa ile ilgili anlatılar en
önemli hareket noktasını oluşturur. Özellikle İsa’nın tabiatına dair
73
Philip Hefner, “The Creation”, Christian Dogmatics, ed. Carl E. Braaten - Robert W. Jenson
(Philadelphia: Fortress Press, 1984), 1/327; Garner, Transhumanism and The Imago Dei: Nar-
ratives of Apprehension and Hope, 203.
74
Redding, “Christian Transhumanism”, 2019, 780.
75
Inessa Lee, “Equalism: Paradise Regained”, The Transhumanism Handbook, ed. Newton Lee
(Los Angeles: Springer, 2019), 852.
76
Ron Cole-Turner, “Introduction: Why the Church Should Pay Attention to Transhumanism”,
Christian Perspectives on Transhumanism and the Church/Chips in the Brain, Immortality,
and the World of Tomorrow, ed. Steve Donaldson - Ron Cole-Turner (Cham: Springer, 2018),
9.
HIRİSTİYAN TRANSHÜMANİZMİ: HIRİSTİYANLIĞIN TEKNO-ESKATOLOJİK YENİ YORUMU
DİNBİLİMLERİ AKADEMİK ARAŞTIRMA DERGİSİ CİLT 21 SAYI 2
db | 839
Hıristiyan yorumu, bu noktada transhümanist Hıristiyanlar in uy-
gun zemini hazırlamış durumdadır. Nitekim onlara göre İsa’nın
“tanrı-insan” kimliği, Tanrı’nın insan olmasının (enkarnasyon) ör-
neği olabildiği gibi insanın da Tanrı olabileceğinin (theosis)
77
bir ka-
nıtı niteliğindedir.
78
Ancak Hıristiyan transhümanist düşüncede insa-
nın tanrılaşması, teorik ve soyut bir anlam ve muhtevaya sahip de-
ğildir. Bir varlığı “tanrı” kılan en önemli özelliğin, onun “yaratım”
edimi ve eylemine sahip olmasından hareketle söz konusu fikriyatta
da insanın tanrılaşması, insanın yaratım faaliyetlerine “uygulayıcı”
boyutta bizzat katılması şeklinde anlaşılır. Nitekim İsa da insan kim-
liğiyle Tanrı'nın yaratım eylemlerine katılmış, insanlığın gelişmesi ve
ilerlemesi yolunda beliren tehditlerle yüzleşmiş ve geleceğe bir yol
açmayı başarmıştır.
79
Aslında sadece Yeni Ahit’teki İsa ile ilgili anlatılar değil, belki
sözü edilen anlatıların da temelini oluşturacak şekilde Eski Ahit’te
80
geçen Yahudi yaratılış hikâyesi de Hıristiyan transhümanistlerin re-
ferans aldığı temel metinlerden biridir. İlgili hikâyeden hareket eden
Redding’e göre “İnsanları tanrısal olanın köleleri olarak tasvir eden
Babil yaratılış mitlerinin açık bir reddi içinde Yahudi yaratılış hikâyesi,
insanları Tanrı'nın eylemlerine katılmak için yaratılmış olarak tasvir
eder. Yaratılışın başlangıcında insanlara dünyayı işleme, evreni adlan-
dırıp kategorize etme ve teknolojik yenilik sürecini başlatma görevi ve-
rilmiştir.”
81
Yaratılış kitabında sürekli olarak yeni şeyler yaratan, ha-
yatı geliştiren, dünyanın yaratıcısı ve hükümdarı olarak tasvir edilen
Tanrı’ya benzer şekilde insan da O’nun suretinde yaratılmış bir varlık
olarak yaratıcı olabilir. Bu nedenle insan, bir yaratıcı olarak aynı za-
manda her şeye hükmetme yeteneğine sahip bir varlıktır. Redding
sözü edilen kutsal metin bölümünün, “Tanrı'nın insanlara hayatı ya-
ratmayı, geliştirmeyi, yaratılışı adlandırmayı ve sınıflandırmayı, her
şeyi araştırıp yönetmeyi ve Tanrı'nın yaptığı tüm işlere katılmayı em-
reden ifadelerle son bulduğunu”
82
söyler.
77
Özellikle Doğu Ortodoks geleneğinde kullanılan bir kavram olan theosis, insanın aşamalı ola-
rak Tanrı’nın benzerliğine dönüşmesini ve tanrılaşmasını ifade eder (Garner, Transhumanism
and The Imago Dei: Narratives of Apprehension and Hope, 79-89.)
78
Yeşilyurt, “Hıristiyanlığın ‘Imago Dei’ Öğretisinin Transhümanizmle Uzlaştırılmasının
İmkânı.”, 3636-3637.
79
Redding, “Christianity is Transhumanism” (22 Mayıs 2014); Redding, “Christianity is Trans-
humanism”.
80
Yar.1:26-28.
81
Redding, “Christianity is Transhumanism” (22 Mayıs 2014).
82
Redding, “Christian Transhumanism”, 2019, 779.
DİNBİLİMLERİ AKADEMİK ARAŞTIRMA DERGİSİ CİLT 21 SAYI 2
840| db
İnsanın tüm yaratılışa hükmetmek için yaratılmasının zorunlu
olarak ölümün kısıtlamalarından kurtulmak anlamına geldiğini iddia
eden Hıristiyan transhümanizmine göre Yaratılış kitabındaki hikâye;
hayat ağacıyla kaybedilen fiziksel ölümsüzlüğün insanlığın ulaşabi-
leceği bir yerde olduğu, insanın ölümlülüğe galip geleceği ve yenil-
giden ayağa kalkıp yeniden eşyanın doğal düzeninde amaçlanan ye-
rini yani ölümsüzlüğü kuşanacağı konusunda ısrar eder.
83
Dolayısıyla
ölümsüzlük Hıristiyan transhümanizminde, insanın yaratıcılık özel-
liği ve bu özelliğin uygulama sahasına dökülmesiyle çok yakından
ilişkilidir. İnsanın yaratıcılık yeteneği geliştikçe; hastalıklardan, biyo-
lojik ve fiziksel kusurlardan kurtulmayı ve ömrü uzatmayı mümkün
kılacak biyoteknolojik ilerlemeleri sağladıkça insan, ölümsüzlüğe bir
adım daha yaklaşmış olacaktır.
Hıristiyan transhümanizminde “insanlığın, Tanrı'nın dünyaya
hükmetme şeklinin bir taklidi olarak dünyaya hükmetmesi amaçlan-
mıştır.” Ancak dünyayı imar etmeden, orada hüküm sahibi olmadan
önce insanın, benzer bir görevi aslında Cennet’te de yerine getirdiği
ileri sürülür. Buna göre Kutsal Kitap'ta insan öncelikle Cennet Bah-
çesi'ne yerleştirilmiş ve ona, Cennet’e bakıp koruması talimatı veril-
miştir. “Bakma” ve “koruma” kelimelerinin doğrudan alet kullanı-
mını ifade ettiğini söyleyen Redding, Kutsal Kitap'a göre insanlığın
görevinin ve gerçek amacının, tarım için alet kullanmayı öğrenmekle
başladığını savunur.
84
Redding insanın “teknoloji içerikli” ya da “tek-
noloji yoluyla” yaratıcılık özelliğine cennetteki ilk insan (yani Âdem)
üzerinden getirdiği yorumun dışında yine Yaratılış kitabından, bu se-
fer Nuh ve onun yaptığı gemi üzerinden bir yorum getirir. O, “dün-
yanın en büyük teknolojik eseri” ve “bir yok olma olayından sağ çı-
kacak kadar güçlü bir araç” diyerek tanımladığı Nuh’un Gemisiyle
ilgili anlatının, “Kutsal Kitap'ın kurtuluşla ilgili arketipsel vizyonuna
karşılık geldiğini ve hayat kurtarmak için devasa bir teknolojik pro-
jede Tanrı ile ortaklık yapan insanlar hakkında”
85
bir anlatı olduğunu
belirtir.
83
Micah Redding, “The Resurrection is Technological” (Erişim 04 Ekim 2020).
84
Redding, “The Resurrection is Technological”.; ayrıca bkz. Redding, “Christian Transhuma-
nism”, 2019, 779.
85
Redding, “Christian Transhumanism”, 2019, 780.
HIRİSTİYAN TRANSHÜMANİZMİ: HIRİSTİYANLIĞIN TEKNO-ESKATOLOJİK YENİ YORUMU
DİNBİLİMLERİ AKADEMİK ARAŞTIRMA DERGİSİ CİLT 21 SAYI 2
db | 841
3.4. Eskatoloji
Eskatoloji ve kurtuluşa dair öğreti ve düşünceler, hemen hemen
her dinde mevcuttur. Bu dinlerden biri olan Hıristiyanlık, Yahudilik-
ten miras aldığı mesihçi karakteriyle eskatolojik görüşlerini zengin-
leştirmiş, buna bağlı olarak da dünyayı ve öte dünyayı içine alan bir
kurtuluş anlayışı geliştirmiştir.
86
Dinlerin eskatoloji hakkındaki görüşleri, kurtuluş öğretileriyle
yakından ilgilidir. İnsanları bekleyen “son gün”, aynı zamanda kur-
tuluşa açılan kapının aralanmasıdır. Bu bağlamda Hıristiyan inan-
cına göre insanlığın kurtuluşu için kendini kurban eden İsa, kurtulu-
şun merkezidir. Onun Tanrı'nın kelâmı (logos) olarak enkarnasyonu,
çarmıha gerilmesi, ölümü, dirilişi ve göğe yükselmesi insanlığın kur-
tuluşunun gizemli süreçlerini oluşturur.
87
Hıristiyanlıkta eskatolojik kurguyla çok yakından ilişkili olan
“kurtuluş”; anlamı ve ortaya çıkardığı/çıkaracağı iddia edilen sonuç-
ları itibariyle transhümanist düşünce için referans oluşturacak bir ni-
teliğe sahiptir. Özellikle Winyard Sr.’nin de tespit ettiği gibi kurtu-
luşla ilgili şu hususlar, transhümanizmin iddiaları için de kullanıla-
bilir niteliktedir: Birincisi, İnciller’de inananların ebediyet için kurta-
rılacağı yönünde bir umut aşılanmaktadır. Bu umut, Mesih'in İkinci
Gelişinde tam olarak gerçekleşecektir.
88
İkincisi, İsa'nın bedeninin di-
rilişteki dönüşümünün adeta bir yansıması halinde, kurtuluşta ina-
nanların bedenleri de dönüşecektir. Kurtuluş yerine giderken inanan-
lar, ölümsüz bedenler alacaklardır.
89
Üçüncü ve son olarak kurtuluş,
Vahiy 21/1-4’te de belirtildiği gibi, inananların hayatlarını değiştire-
cek, onlar artık günah ve acıyla kuşatılmayacaklardır.
90
Transhümanist düşüncenin, kendi eskatolojik tasavvurunu oluş-
tururken yukarıdaki söz konusu Kutsal Kitap pasajlarından ilham al-
dığı söylenebilir. Seküler transhümanizm, her ne kadar, Hıristiyan
teolojisinde kurtuluşun sebebi olarak öne çıkarılan günah sebebiyle
“Düşüş” fikrini reddetse de kurtarıcı ve eskatolojik bir hikâyeyi o da
86
Hıristiyanlığın kurtuluş anlayışıyla ilgili geniş bilgi için bkz. Kemal Polat, “Hıristiyan Kurtuluş
Öğretisinde İsa Vasıtasıyla Kurtuluş”, Ekev Akademi Dergisi 27 (2006), 183-202.
87
Polat, “Hıristiyan Kurtuluş Öğretisinde İsa Vasıtasıyla Kurtuluş”, 201.
88
Bkz. Yu.14:1-3.
89
Bkz. 1Ko.15:54-57.
90
Winyard Sr., Transhumanism-Christianity Diplomacy: To Transform Science-Religion Relati-
ons, 15, 16.
DİNBİLİMLERİ AKADEMİK ARAŞTIRMA DERGİSİ CİLT 21 SAYI 2
842| db
sunar.
91
Transhümanist eskatoloji, kendini aşmak için hiç bitmeyen
bir çabadan ibarettir.
Kendine özgü eskatolojik amaçları olan, aşkınlaşmanın da
Tanrı’ya duyulan inançla değil sözü edilen eskatolojik amaçlarla
gerçekleşeceğine inanan
92
transhümanizm, Hıristiyanlık ile yüzeysel
bir benzerlik gösterir ancak farklı türde bir inanca dayanır.
93
Trans-
hümanizm, rasyonel düşünce, özgürlük, hoşgörü ve başkaları için en-
dişe gibi üstün insanî değerlerin, pratik aklın kullanılmasıyla ve bu
aklın “yarattığı” yeni teknolojilerle geliştirilebileceğini ileri sürer.
94
Bu yolla transhümanizm, Hıristiyanların acı ve ölüm üzerinde kurgu-
ladıkları aşkınlık vizyonlarına ve Vahiy kitabında belirtilen yeni bir
cennet ve yeni bir dünya vaatlerine çoğunlukla dikkat çekici bir bi-
çimde benzeyen ancak söz konusu vaatlerden daha iyi bir dünya
umudu sunduğunu iddia eder.
95
Dolayısıyla teknolojiyi vasıta kılarak
yaratıcılığa yeltenen transhümanizmin aynı zamanda tekno-eskato-
lojik bir hareket ve ideoloji olduğu
96
söylenebilir.
Transhümanizmde eskatoloji, trans/post-hümanizme has bir dü-
şünce olan “tekillik” ya da “teknolojik tekillik” kavramıyla içedir.
Tekillik, doksanlı yılların başlarında matematikçi ve bilim kurgu ya-
zarı Vernor Vinge tarafından popüler hale getirilmiş bir terimdir.
Vinge, teknolojinin katlanarak hızlandığını ve çok da uzak olmayan
yakın bir gelecekte bir noktada, insan varlığının doğasını sonsuza dek
değiştirecek bir teknolojik gelişmenin olacağını iddia eder. Vinge’ye
göre bu teknolojik gelişme, şu anda insanda bulunan zekâdan daha
büyük bir zekânın yaratılmasıyla gerçekleşecektir.
97
Tekillik düşün-
cesini daha da geliştiren ve konuyla ilgili eserinin adına da yerleşti-
ren tanınmış fütürist Ray Kurzweil, genetik, nanoteknoloji ve robot-
91
Waters, “Whose salvation? Which Eschatology? Transhumanism and Christianity as Conten-
ding Salvific Religions”, 168.
92
Ahmet Dağ, İnsansız Dünya Transhümanizm (İstanbul: Ketebe Yayınları, 2020), 102.
93
Winyard Sr., Transhumanism-Christianity Diplomacy: To Transform Science-Religion Relati-
ons, XXXIV, 210.
94
“Transhumanist FAQ”, Humanity+ (Erişim 23 Nisan 2021).
95
Garner, “Christian Theology and Transhumanism: The ‘Created Co-creator’ and Bioethical
Principles”, 229.
96
Dağ, Transhümanizm İnsanın ve Dünyanın Dönüşümü, 198.
97
Vernor Vinge, “The Coming Technological Singularity: How to Survive in the Post-Human
Era” (1993); ayrıca bkz. Garner, Transhumanism and The Imago Dei: Narratives of Apprehen-
sion and Hope, 225.
HIRİSTİYAN TRANSHÜMANİZMİ: HIRİSTİYANLIĞIN TEKNO-ESKATOLOJİK YENİ YORUMU
DİNBİLİMLERİ AKADEMİK ARAŞTIRMA DERGİSİ CİLT 21 SAYI 2
db | 843
bilim alanlarındaki gelişmelerin “tekillik” olarak adlandırdığı bir dö-
nemi başlatacağını ileri sürer.
98
Kurzweil’in teorisindeki “tekillik”, za-
manın başlangıcından bu yana gelişmeye devam eden evrimsel bir
düşüncedir.
99
Ona göre tekillik “teknolojik değişim hızının, insan ya-
şamını geri dönülmez biçimde dönüştürecek kadar yüksek olacağı, de-
ğişimin etkilerinin de bir o kadar derinleşeceği, geleceğe ait bir dönem-
dir”. Kurzweil tekilliğin, insanın, biyolojik bedeninin ve beyninin kı-
sıtlamalarından sıyrılmasına, ölüme galip gelmesine, düşünsel po-
tansiyelini genişletmesine imkân sağlayacağını savunur. Aynı za-
manda tekilliğin, bu yüzyılın sonunda biyolojik olmayan insan
zekâsının biyolojik insan zekâsından trilyon kere kat daha büyük ol-
ması sonucunu doğuracağını iddia eder. Kurzweil, tekilliğin tam ola-
rak 2045 yılında gerçekleşmeye başlayacağını da öngörür.
100
İnsan ile makine, fiziksel gerçeklik ile sanal gerçeklik arasındaki
ayrımları ortadan kaldıran; insanın biyolojik varlığının teknolojiyle
birleşmesinden doğan tekillik,
101
teknolojik bir eskatolojiyi vurgular.
İnsanın evrimsel gelişim basamağında ulaşacağı son noktaya karşılık
gelen tekillik, transhümanizme göre insanın aynı zamanda nihâi kur-
tuluş noktasıdır. Maddi dünya üzerindeki aşkınlık arzusuyla teknolo-
jik bir eskatolojiyi insanlara sunan transhümanist tekillik, insanın
kurtuluş ve kaderinin yalnızca insanlığın elinde olduğunu iddia
eder.
102
Bu yönüyle transhümanizmin, tanrısal bir planı ve müdaha-
leyi içinde barındıran “teolojik bir eskatolojiyi (kurtuluşu)” kabul et-
mediği söylenebilir. Tam tersine transhümanist tekillik anlayışında
“teknolojik eskatoloji”, Tanrı'nın kurtarıcı gücü konusundaki gele-
neksel Hıristiyan görüşünün yerini alır.
103
Hıristiyan eskatolojisi ile
transhümanist eskatoloji arasındaki en önemli farklardan biri, sözü
edilen bu durumdur.
98
Ray Kurzweil, İnsanlık 2.0: Tekilliğe Doğru Biyolojisini Aşan İnsan, çev. Mine Şengel (İstan-
bul: Alfa Yayınları, 2020), 295.
99
Jeffrey P. Bishop, “Nietzsche’s Power Ontology and Transhumanism: Or why Christians Can-
not Be Transhumanists”, Christian Perspectives on Transhumanism and the Church/Chips in
the Brain, Immortality, and the World of Tomorrow, ed. Steve Donaldson - Ron Cole-Turner
(Cham: Springer, 2018), 125.
100
Kurzweil, İnsanlık 2.0: Tekilliğe Doğru Biyolojisini Aşan İnsan, s. 19, 22, 197.
101
Esra Kartal Soysal, “İnsanın Geleceği-Transhümanizm Bağlamında Bir İnceleme”, İnsanı Ye-
niden Düşünmek-Modern Düşüncede Temel Tartışmalar. Ed. Lütfi Sunar ve Latif Karagöz.
Ankara: İlem Yayınları, 2019, 356, 357.
102
Garner 2006: 258.
103
Sean O’Callaghan, “Technological Apocalypse: Transhumanism as an End-Time Religious
Movement”, Religion and Human Enhancement Death, Values, and Morality, ed. Tracy J.
Trothen - Calvin Mercer (Cham: Springer, 2017), 68.
DİNBİLİMLERİ AKADEMİK ARAŞTIRMA DERGİSİ CİLT 21 SAYI 2
844| db
Hıristiyanlık ile transhümanizmi uzlaştırmaya çalışan bir hare-
ket olarak Hıristiyan transhümanizmi, eskatolojiye yaklaşımında da
benzer bir yolu izler; Hıristiyanlığın ve transhümanizmin eskatoloji
görüşlerini birleştirerek yeni bir yorum getirir. Redding, “Hıristiyan
eskatolojisinden hareket edildiğinde tüm evrenin yok olacağına ve
bu yok oluşun aynı zamanda dünyaya dair anlamsız çabalarımızı ve
maddi gerçekliğe dair boş saplantılarımızı da sona erdireceğine dair
bir inancın mevcut olduğunu” söyler. Ona göre Hıristiyan eskatolojisi
bundan dolayı, Hıristiyanlığın ve transhümanizmin taban tabana zıt
olduğunu, Hıristiyanlığın kurtulmaya çalıştığı bir dünyaya transhü-
manizmin tutunmaya çalıştığını iddia eder bir durumdadır. Ancak
Redding, bu fikrin Hıristiyan Ortodoksisiyle veya Kutsal Kitap anlatı-
sıyla hemen hemen hiçbir ilgisinin bulunmadığını, Kutsal Kitap'taki
hikâyenin dünyanın terk edilmesi değil, dönüşümü hakkında oldu-
ğunu zira İsa’nın insanlara dünyanın terk edilmeyeceğini ancak dö-
nüştürüleceğini gösterdiğini ve öğrettiğini ileri sürer.
104
Sözü edilen “dönüşüm”ü sağlayacak olan, bilimsel ve teknolojik
sahada yapılacak çalışmalardır. Bu bağlamda, başını Hıristiyan trans-
hümanistlerin çektiği bir kısım Hıristiyan, İsa'nın ikinci kez gelişini
hızlandıracağı düşüncesiyle transhümanizmi destekler ve Hıristiyan
teolojisine uyarlamaya çalışırlar.
105
Bilimi ve gelişmiş modern tekno-
lojinin her türlüsünü ön plana çıkararak tekno-eskatolojik bir gelecek
ve kurtuluş tasarısı çizen transhümanizm, Hıristiyan transhümanist-
ler açısından İsa’nın gelişinin habercisidir. Onlar, transhümanizmi
Tanrı'nın vaatlerinin uygulamalı olarak yerine getirilmesi şeklinde
değerlendirirler.
106
Hıristiyan transhümanist Benek’e göre teknolojik gelişme ve iler-
lemeler, Tanrı'nın Mesih aracılığıyla insanlığı ve tüm yaratılışı kur-
tarma sürecini başlattığına dair Hıristiyan inancının gerçekliğini tem-
sil etmesinden dolayı Hıristiyanlar için umut sağlamalıdır. “Bu ne-
denle Hıristiyanlar, çalışmalarını tüm insanlığın iyiliğini teşvik edecek
biçimlendirici araçlarla teknoloji uzmanlarına yardım etmeye ve onları
güçlendirmeye başlamalıdır. Bunu yaparak -bir gün- Hıristiyanlar, ilk
104
Redding, “Christianity is Transhumanism” (22 Mayıs 2014).
105
Dağ, Transhümanizm İnsanın ve Dünyanın Dönüşümü, 197; İsmail Kurt, Transhümanizm ve
Tekillik Bağlamında Dinin Geleceği (Konya: Necmettin Erbakan Üniversitesi Sosyal Bilimleri
Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, 2019), 79.
106
Winyard Sr., Transhumanism-Christianity Diplomacy: To Transform Science-Religion Relati-
ons, 153.
HIRİSTİYAN TRANSHÜMANİZMİ: HIRİSTİYANLIĞIN TEKNO-ESKATOLOJİK YENİ YORUMU
DİNBİLİMLERİ AKADEMİK ARAŞTIRMA DERGİSİ CİLT 21 SAYI 2
db | 845
kilisenin asla ölümle yüzleşmeme umudunu tam olarak gerçekleştirebi-
lirler.”
107
Benek, sözünü ettiği ölümsüzlük umudunu tıpkı seküler
transhümanistler gibi “tekillik” ile ilişkilendirerek açıklar. Ona göre
ölüm korkusuyla yaşamayı reddeden ilk Hıristiyanlar inançlarından
taviz vermeden, ölümden kaçınma umudunu ve çabasını sürdürmüş-
lerdi. Zamanla, nesiller boyu devam eden ölüm sebebiyle onlardaki
bu eskatolojik umut, yavaş yavaş kaybolmaya başladı. Ancak sözü
edilen umutsuzluk teknolojik dünyanın, teknolojik tekillik düşünce-
sini popüler hale getirmesiyle birlikte ortadan kalkmaya başlamıştır.
“İnsanların, en zeki insandan daha akıllı olan yapay zekâyı geliştire-
bilecekleri, tarihte öngörülen bir gelecek noktası” olarak tanımladığı
“tekillik” Benek için, teknolojik değişimin insanın da değişimini ne-
tice vereceği ve nihayetinde insanın ölümsüz bedenler geliştirebile-
ceği bir noktaya tekâbul eder.
108
Eskatolojik hemen hemen her kurguda inananların ya da kurtul-
muşların ödüllendirildiği bir yer olarak “cennet” tasavvuru bulunur.
Hıristiyan transhümanistlerde de böyle bir cennet anlayışı mevcut-
tur. Hıristiyanlardan ayrı olarak ancak transhümanistlere benzer bir
biçimde Hıristiyan transhümanistler, “Cennet’in yeryüzünde olaca-
ğına” inanırlar. Onlara göre Yeni Ahit, inananların cennete fırlatıldı-
ğına dair hayalperest bir düşünceden ziyade cennetin yeryüzüne ini-
şini tasvir eder.
109
Hıristiyan transhümanistlerin yeryüzü cenneti
kurma projelerinin dayanaklarından biri, “Rabbin Duası” isimli du-
ada geçen şu ifadelerdir: “Egemenliğin gelsin. Gökte olduğu gibi, yer-
yüzünde de senin istediğin olsun.”
110
Evrenin yenilendiği ve Tanrı ile
insanlığın yeniden birleştiği bir yer
111
olan Cennet, Hıristiyan trans-
hümanizminde ayrı bir varlık âlemindeki bir mekân değil, insanın
geliştireceği yeni teknolojilerle bu dünyada tesis edilecek “yeni bir
dünya”dır.
Sonuç
Hıristiyan transhümanizmi, 21. Yüzyılın hemen başlarında or-
taya çıkmış bir dinî transhümanizm akımıdır. Söz konusu akım, as-
lında “din-teknoloji” ilişkisine, bu ilişkinin iki tarafını sırasıyla temsil
107
Benek, “The Singularity” (21 Haziran 2015).
108
Benek, “The Singularity” (21 Haziran 2015).
109
Redding, “Christian Transhumanism”, 2019, 782.
110
Mat.6:10; Winyard Sr., Transhumanism-Christianity Diplomacy: To Transform Science-Reli-
gion Relations, 153.
111
Micah Redding, “Christian Transhumanism is the Next Reformation” (Erişim 19 Eylül 2020).
DİNBİLİMLERİ AKADEMİK ARAŞTIRMA DERGİSİ CİLT 21 SAYI 2
846| db
eden “Hıristiyanlık” ve “Transhümanizm” üzerinden verilmiş bir ce-
vap niteliğindedir. Seküler transhümanist düşünceyle Hıristiyanlığı
uzlaştırmaya çalışan yapısıyla Hıristiyan transhümanizminin -seküler
transhümanizmin, din olgusunu ve kurumsal dinleri neredeyse tama-
men yok sayarak oluşturduğu anlayışının aksine- din ile olan bağını
Hıristiyanlık üzerinden kurduğu ve temel referans noktalarını büyük
oranda Hıristiyan teolojisinden ve onun kutsal metinlerinden oluş-
turduğu anlaşılmaktadır. Bu çerçevede Hıristiyan transhümanizmi,
transhümanist düşüncede merkezî konulardan olan acı, hastalık, yaş-
lılık ve ölümle mücadele; insanın değişimi, dönüşümü, yaratıcılığı ve
dünyanın sonu gibi meselelere, transhümanist bir pencereden ancak
Hıristiyan inancını da merkeze alarak yaklaşmış ve bahsi geçen me-
seleleri açıklamıştır.
Hıristiyan transhümanizminin belirtilen konulardaki görüş ve
inançları, son derece eskatolojik yüklüdür. Onun bu özelliği, kendi-
sini “tekno-teolojik” bir akım olarak nitelendirmemize ilaveten aynı
zamanda “tekno-eskatolojik” bir hareket olarak isimlendirmemizin
de yolunu açmaktadır. Transhümanist düşüncenin sınırlarını çizdiği
teknoloji ile dini uzlaştırmaya çabalayan bu hareket, kuşkusuz z
konusu özelliğiyle Hıristiyanlık içerisinden ortaya çıkmış yeni ve
farklı bir yorumu ortaya koyar. Sözü edilen yorumun yani Hıristiyan
transhümanizminin Redding’in iddia ettiği gibi Protestan Reformun-
dan beş yüz yıl sonraki “yeni reform” olup olmayacağı konusunda
kesin bir kanaate varmak henüz mümkün görünmese de dinî refe-
ranslarından birinin Hıristiyanlık olduğu seküler transhümanizmin,
Hıristiyanlığı daha uzun süreler etkilemeye devam edeceği söylene-
bilir. Zira Hıristiyan transhümanizmi, bahsedilen etkinin ortaya çı-
kardığı gruplardan yalnızca biridir. Bunun dışında “Rus Transhüma-
nist Hareketi”, “Terasem”, Ebedi Yaşam Kilisesi”, “Mormon Transhü-
manizmi” gibi akımlar da seküler transhümanizmin etkisiyle doğmuş
ve faaliyetlerini sürdüren dinî transhümanist gruplardandır. Dolayı-
sıyla “yeni bir reform” iddiasının -eğer ilerde bir gün gerçekleşecekse-
yalnızca bir grubun eseri olacak bir reform değil de “din-teknoloji”
etkileşiminin Hıristiyanlık içerisinde gündeme getireceği yeni soru ve
sorunların söz konusu dini bir değişime zorlamasından kaynaklı ola-
rak başlayacak, daha derinlikli ve yapısal bir reform olacağı kanaa-
tindeyiz.
Avrupa, özellikle Aydınlanma Çağı’nda “din”i, bilginin kaynağı
olmaktan çıkararak “bilginin rasyonelleştirilmesi”ni savunmuştu.
HIRİSTİYAN TRANSHÜMANİZMİ: HIRİSTİYANLIĞIN TEKNO-ESKATOLOJİK YENİ YORUMU
DİNBİLİMLERİ AKADEMİK ARAŞTIRMA DERGİSİ CİLT 21 SAYI 2
db | 847
Başlayan “din-bilim” çatışmasında, bu çatışmayı bir uzlaşıya dönüş-
türmek için “bilginin dinîleştirilmesi” de gündeme getirildi. Zikredi-
len çatışma günümüzde bu kez de bilimin ürünü olan “teknoloji” ile
yine “din” arasında vuku bulmaktadır. Dinlerin ve dindarların “din-
teknoloji” ilişkisinde nasıl bir tavır (ret ya da uzlaşı) takınacağını el-
bette zaman gösterecek. Bu çalışmanın konusu olan Hıristiyan trans-
hümanizminin, tavrını, hem “teknolojinin dinîleştirilmesi”nden hem
de “dinin teknolojikleştirilmesi”nden yana koyduğu, dolayısıyla uz-
laşı seçeneğini tercih ettiği anlaşılmaktadır.
KAYNAKÇA
Benek, Christopher. “The Singularity: Christianity’s New Eschatological Hope |”. Chris-
topherBenek.com. 21 Haziran 2015. Erişim 02 Ekim 2020. https://www.christop-
herbenek.com/2015/06/the-singularity-christianitys-new-eschatological-hope/
Bishop, Jeffrey P. “Nietzsche’s Power Ontology and Transhumanism: Or why Christians
Cannot Be Transhumanists”. Christian Perspectives on Transhumanism and the
Church/Chips in the Brain, Immortality, and the World of Tomorrow. ed. Steve
Donaldson - Ron Cole-Turner. 117-135. Cham: Springer, 2018.
Burdett, Michael S. “Contextualizing a Christian Perspective on Transcendence and Hu-
man Enhancement: Francis Bacon, NF Fedorov, and Pierre Teilhard de Chardin”.
Transhumanism and Transcendence Christian Hope in an Age of Technological En-
hancement. 19-35. Washington, 2011.
Clay, Eugene. “Transhumanism and the Orthodox Christian Tradition”. Beyond Huma-
nism: Trans-and Posthumanism Jenseits des Humanismus: Trans-und Posthumanis-
mus/Building Better Humans? Refocusing the Debate on Transhumanism. ed. Hava
Tirosh-Samuelson - Kenneth L. Mossman. 157-180. Frankfurt: Peter Lang, 2011.
Cole-Turner, Ron. “Christian Transhumanism”. Religion and Human Enhancement Death,
Values, and Morality. 35-47. Cham: Springer, 2017.
Cole-Turner, Ron. “Introduction: Why the Church Should Pay Attention to Transhuma-
nism”. Christian Perspectives on Transhumanism and the Church/Chips in the
Brain, Immortality, and the World of Tomorrow. ed. Steve Donaldson - Ron Cole-
Turner. 1-15. Cham: Springer, 2018.
Dağ, Ahmet. İnsansız Dünya Transhümanizm. İstanbul: Ketebe Yayınları, 1. Baskı., 2020.
Dağ, Ahmet. Transhümanizm İnsanın ve Dünyanın Dönüşümü. Ankara: Elis Yayınları, 1.
Baskı., 2018.
Dickson, Michael. “The Imago Dei and the Imago Mundi”. Christian Perspectives on Trans-
humanism and the Church: Chips in the Brain, Immortality, and the World of To-
morrow. ed. Steve Donaldson - Ron Cole-Turner. 97-115. Cham: Springer, 2018.
Erten, Rifai. “Hıristiyanlık’ta, İslamiyet’te Şifa ve Bu Dine İnananların Sağlık Konusuna
Bakışları”. Kalemname 5/10 (2020), 387-443.
Erten, Rifai. Türk Halk İnanışlarında Maddi ve Manevi Şifa. Ankara: Berikan Yayınevi,
2020.
Garner, Stephen. “Christian Theology and Transhumanism: The ‘Created Co-creator’ and
Bioethical Principles”. Religion and Transhumanism. The Unknown Future of Hu-
man Enhancement. ed. Calvin Mercer - Tracy J. Trothen. 229-244. California:
Praeger An Imprint of ABC-CLIO, 2015.
Garner, Stephen Robert. Transhumanism and The Imago Dei: Narratives of Apprehension
and Hope. The University of Auckland: ResearchSpace@ Auckland, PhD Thesis,
2006.
DİNBİLİMLERİ AKADEMİK ARAŞTIRMA DERGİSİ CİLT 21 SAYI 2
848| db
Harrison, Peter - Wolyniak, Joseph. “The History of ‘Transhumanism’”. Notes and Queries
62/3 (2015), 465-467.
Hefner, Philip. “The Creation”. Christian Dogmatics. ed. Carl E. Braaten - Robert W. Jen-
son. 1/265-357. Philadelphia: Fortress Press, 1984.
Herzfeld, Noreen. “Creating in Our Own Image: Artificial Intelligence and The Image of
God”. Zygon® 37/2 (2002), 303-316.
Herzfeld, Noreen. “Must We Die? Transhumanism, Religion, and the Fear of Death”. Reli-
gion and Human Enhancement Death, Values, and Morality. ed. Tracy J. Trothen -
Calvin Mercer. 285-299. Cham: Springer, 2017.
Kızılgeçit, Muhammed. Din Psikolojisinin 300’ü. Ankara: Otto Yayınları, 1. Baskı., 2020.
Kurt, İsmail. Transhümanizm ve Tekillik Bağlamında Dinin Geleceği. Konya: Necmettin Er-
bakan Üniversitesi Sosyal Bilimleri Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans
Tezi, 2019.
Kurzweil, Ray. İnsanlık 2.0: Tekilliğe Doğru Biyolojisini Aşan İnsan. çev. Mine Şengel. İs-
tanbul: Alfa Yayınları, 5. Basım, 2020.
Lebacqz, Karen. “Dignity and Enhancement in The Holy City”. Transhumanism and
Transcendence: Christian Hope in an Age of Technological Enhancement. ed. Ro-
nald Cole-Turner. 51-62. Washington: Georgetown University Press, 2011.
Ledford, James McLean. “Prepare for HyperEvolution with Christian Transhumanism”.
2005. Erişim 30 Eylül 2020. http://www.hyper-evolution.com/
Lee, Inessa. “Equalism: Paradise Regained”. The Transhumanism Handbook. ed. Newton
Lee. 849-863. Los Angeles: Springer, 2019.
Mercer, Calvin. “Protestant Christianity—Sorting Out Soma in the Debate about Trans-
humanism: One Protestant’s Perspective”. Transhumanism and the Body: The
World Religions Speak. ed. Calvin Mercer - Derek F. Maher. 137-154. New York:
Springer, 2014.
More, Max. “The Philosophy of Transhumanism”. The Transhumanist Reader: Classical
And Contemporary Essays On The Science, Technology And Philosophy Of The Hu-
man Future. ed. Max More - Natasha-Vita More. 3-17. West Sussex UK: Wiley-
Blacwell Publishing, 2013.
O’Callaghan, Sean. “Technological Apocalypse: Transhumanism as an End-Time Religi-
ous Movement”. Religion and Human Enhancement Death, Values, and Morality.
ed. Tracy J. Trothen - Calvin Mercer. 67-88. Cham: Springer, 2017.
Katolik Kilisesi Din ve Ahlak İlkeleri. çev. Dominik Pamir. İstanbul: Yaylacık Matbaacılık,
2000.
Polat, Kemal. “Hıristiyan Kurtuluş Öğretisinde İsa Vasıtasıyla Kurtuluş”. Ekev Akademi
Dergisi 27 (2006), 183-202.
Polat, Kemal. Katolik Hıristiyanlıkta Azizlik. Ankara: Berikan Yayınevi, 2019.
Redding, Micah. “Christian Transhumanism: Exploring the Future of Faith”. The Transhu-
manism Handbook. ed. Newton Lee. 777-794. Los Angeles: Springer, 2019.
Redding, Micah. “Christian Transhumanism is the Next Reformation”. Erişim 19 Eylül
2020. https://www.micahredding.com/blog/christian-transhumanism-is-the-
next-reformation/
Redding, Micah. “Christianity is Transhumanism”. h+ Media. 22 Mayıs 2014. Erişim 18
Eylül 2020. https://hplusmagazine.com/2014/05/22/christianity-is-transhuma-
nism/
Redding, Micah. “Christianity is Transhumanism”. Erişim 11 Ekim 2020.
https://www.micahredding.com/blog/2012/04/25/christianity-transhumanism/
Redding, Micah. “Francis Bacon, Christian Transhumanist”. Erişim 04 Ekim 2020.
https://www.micahredding.com/blog/francis-bacon-christian-transhumanist/
HIRİSTİYAN TRANSHÜMANİZMİ: HIRİSTİYANLIĞIN TEKNO-ESKATOLOJİK YENİ YORUMU
DİNBİLİMLERİ AKADEMİK ARAŞTIRMA DERGİSİ CİLT 21 SAYI 2
db | 849
Redding, Micah. “Interested in Christian Transhumanism?” 07 Temmuz 2013. Erişim 13
Ekim 2020. https://www.micahredding.com/blog/2013/07/07/interested-chris-
tian-transhumanism/
Redding, Micah. “The Resurrection is Technological”. Erişim 04 Ekim 2020.
https://www.micahredding.com/blog/the-resurrection-is-technological/
Redding, Micah. “Transhumanism and the Christian Story”. Erişim 10 Ekim 2020.
https://www.micahredding.com/blog/2015/03/23/transhumanism-and-chris-
tian-story/
Redding, Micah. “Why Christians Should Support Radical Life Extension”. Erişim 08
Ekim 2020. https://www.micahredding.com/blog/2016/02/17/why-christians-
should-support-radical-life-extension/
Soysal, Esra Kartal. “İnsanın Geleceği-Transhümanizm Bağlamında Bir İnceleme”. İnsanı
Yeniden Düşünmek-Modern Düşüncede Temel Tartışmalar. Ed. Lütfi Sunar ve Latif
Karagöz. Ankara: İlem Yayınları. 313-364, 2019.
Strahan, Joshua Marshall. “Thinking Like a Christian About Transhumanism”. The Trans-
humanism Handbook. ed. Newton Lee. 805-821. Los Angeles: Springer, 2019.
Vinge, Vernor. “The Coming Technological Singularity: How to Survive in the Post-Hu-
man Era”. 1993. Erişim 23 Nisan 2021. https://edo-
ras.sdsu.edu/~vinge/misc/singularity.html
Waters, Brent. “Whose salvation? Which Eschatology? Transhumanism and Christianity
as Contending Salvific Religions”. Transhumanism and Transcendence: Christian
Hope in an Age of Technological Enhancement. ed. Ronald Cole-Turner. 163-175.
Washington: Georgetown University Press, 2011.
Winyard Sr., David C. Transhumanism-Christianity Diplomacy: To Transform Science-Reli-
gion Relations. Virginia Tech, PhD Thesis, 2016.
Yeşilyurt, Muhammet. “Hıristiyanlığın ‘Imago Dei’ Öğretisinin Transhümanizmle Uzlaştı-
rılmasının İmkânı.” İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 9/5 (2020),
3624-3650.
“Christian Transhumanism | Facebook”. Erişim 06 Şubat 2021. https://www.fa-
cebook.com/christiantranshumanism
“Christian Transhumanism - YouTube”. Erişim 06 Şubat 2021. https://www.you-
tube.com/channel/UCXI1vSDK8tAl5nOFtmrF6BQ
Christian Transhumanist Association. “Christian Transhumanist Affirmation”. Erişim 07
Şubat 2021. https://www.christiantranshumanism.org/affirmation
Christian Transhumanist Association. “Christian Transhumanist Association: Faith, Tech-
nology, and the Future”. Erişim 01 Ekim 2020. https://www.christiantranshu-
manism.org/
“Christian Transhumanist Association (@xianityplus) / Twitter”. Erişim 06 Şubat 2021.
https://twitter.com/xianityplus
“Kutsal Kitap”. Erişim 23 Nisan 2021. https://kutsal-kitap.net/index.html
Humanity+. “Transhumanist FAQ”. Erişim 23 Nisan 2021. https://humanityp-
lus.org/transhumanism/transhumanist-faq/
Christian Transhumanist Association. “Who We Are”. Erişim 07 Şubat 2021.
https://www.christiantranshumanism.org/about
db 21/2
Journal of Academic Research in Religious Sciences
Volume 21, Number 2, 2021
ss. 821-851
https://doi.org/10.33415/Daad.938435
CHRISTIAN TRANSHUMANISM: A NEW TECHNO-
ESCHATOLOGICAL INTERPRETATION OF CHRIS-
TIANITY
Muhammet YEŞİLYURT *
Extended Abstract
Advocating that science and technology should be used to improve and enhance
the biological, physiological, and cognitive abilities of the human being as well as
to eliminate its weaknesses, such as diseases and ageing, whereby also opens
doors in to philosophical materialism, transhumanism has some religious roots,
which it had mainly found in Christianity.
The fact that some of the teachings of Christianity are usable for transhumanist
thought has affected some Christians who were curious about and even questioned
the relationship between religion and technology. This interaction has brought
about several “religious transhumanist” groups within Christianity or
independently of any religion. “Christian Transhumanism” is one such group.
Christian Transhumanism is a reconciling religious transhumanist movement that
intermingles transhumanism and Christianity and tries to understand them
together, that legitimizes based on Christian theology the vision, goals, and ideals
of transhumanism which were set out by using science and technology and that
regards the realization of some teachings and beliefs in Christianity being possible
in transhumanist efforts.
Christian transhumanism, which gained an institutional identity in 2014 under
the name of the “Christian Transhumanist Association", expressed its views by
intermingling Christianity with transhumanist thought on various issues that
secular transhumanism approached directly or indirectly from its perspective.
Christian transhumanists argue that the transhumanism goals “longevity” and
“immortality” overlap with Christian theology. In this regard, they claim that
Christianity and transhumanism are in parallel in fighting pain and suffering. They
argue that transhumanism, just like Christianity, struggles to eradicate suffering
in the world, seeks ways to eradicate diseases, achieve freedom, and delay ageing.
In uniting Christianity and transhumanism at the same point concerning fighting
against suffering, diseases, ageing, and death, the only source that the Christian
transhumanists refer to is the Holy Book, Bible, and the only person they take as
an example is Jesus. For Christian transhumanists, the miraculous narratives
about Jesus that highlight him as a healer prove their claims.
The nature, development, and transformation of man are presented in Christian
transhumanism in a context that tries to reconcile theology and technology. The
concept of imago Dei, through which human beings and their nature are
considered in likeness to that of God, is also the starting point for Christian
Transhumanism. Christian transhumanism, in this regard, seeks the image of God
* Assistant Professor, Atatürk University, Faculty of Theology, Department of History of Reli-
gions 25yesilyurt@gmail.com, Orcid ID: 0000-0003-0770-6850
HIRİSTİYAN TRANSHÜMANİZMİ: HIRİSTİYANLIĞIN TEKNO-ESKATOLOJİK YENİ YORUMU
DİNBİLİMLERİ AKADEMİK ARAŞTIRMA DERGİSİ CİLT 21 SAYI 2
db | 851
in the “soul”. Therefore, in their view, transforming the “body” into something
other than what God created does not harm the essence of the teaching of imago
Dei. In fact, who is considered to be a “co-creator” with God, man’s making specific
changes in bodies, in the sense of performing such a creation, is seen as essential
and valuable in respect to strengthening and reflecting God’s. Taking back the idea
of human development and transformation as early Christians, Christian
transhumanism claims that this development and transformation can be achieved
with technological efforts and advancements. As a matter of fact, Christian
transhumanists argue that technological development will bring about human
development, and eventually, man can one day develop immortal bodies.
Christian transhumanism, which sees the scenario of attaining longevity consistent
with the biblical vision, argues that mortal man will become immortal by
undergoing significant development, thus death will be defeated and that this will
be realized by the human hand.
Christian transhumanists also emphasize that man can create like God and that
this will not negate the fact that man was created in the image of God. Christian
transhumanists explain their views on human creativity mainly by using the
metaphor of “created co-Creator”, put forward by Philip Hefner and other
theologians sharing parallel views with him. The most important field with which
the Christian transhumanists mingle human creativity with God’s creativity is
technology. For them, technology is not just something that humans do but a part
of God’s work as well.
In its approach to eschatology, Christian transhumanism also puts a new
interpretation by mingling the views of Christianity and transhumanism on this
matter. Indeed, Christian transhumanism asserts that the eschatological narrative
in the Bible is not about the abandonment of the world but its transformation and
that Jesus showed and taught people that the world would not be abandoned but
be transformed. It is, of course, the endeavour to be made in the scientific and
technological field, according to Christian transhumanism, that will ensure the
aforementioned “transformation”. Having drawn a techno-eschatological future
and salvation plan by highlighting science and all forms of advanced modern
technology, transhumanism, for Christian transhumanists, is a harbinger of the
second coming of Jesus. They regard transhumanism as a field in which God’s
promises are practically fulfilled.
As a result, it is understood that Christian transhumanism realises the
eschatological goals present in its thought at the centre of all the views it puts
forth. These characteristics of Christian transhumanism paves the way for it to be
labelled as a "techno-eschatological" movement in addition to being characterized
as a "techno-theological" movement. In this study, it is also concluded that
Christian transhumanism is searching for reconciliation by choosing to adopt a
stance in favour of both "religionization of technology" and "technologicalization
of religion" in respect of the relationship between religion and technology.
Keywords: Christianity, Transhumanism, Christian Transhumanism, Eschatology,
Technology.

Article
Full-text available
Hıristiyanlıktaki imago Dei öğretisinin transhümanist düşünceyle uzlaştırılma ihtimalini konu edinen çalışmamız; önemini giderek artıran din-teknoloji ilişkisine ve buna bağlı ortaya çıkan teolojik sorunlara Hıristiyanlık-transhümanizm ilişkisi özelinden dikkat çekmeyi ve bu ilişkiyle beliren, imago Dei’yi anlama ve yorumlama sorunlarına işaret etmeyi amaçlamaktadır. Dinî kökenlerine Hıristiyanlığın en mühim öğretilerini yerleştirdiği görülen transhümanizm, bilimsel-teknolojik araç ve yöntemlerle insanın fiziksel, zihinsel ve bilişsel açılardan geliştirilmesini; hastalıkların, yaşlanmanın ve ölümün ortadan kaldırılmasını hedeflemektedir. Hıristiyanların büyük çoğunluğu mezkûr hedeflere, insanın Tanrı suretinde yaratıldığını ifade eden imago Dei öğretisine zarar verecek nitelikte olduğuna inandığı için şüpheyle bakmakta çoğu zaman da onları reddetmektedir. Tanrısal suretin tezahür ettiği asıl sahanın insanın “yaratıcılık” özelliği olduğunu ileri süren transhümanist düşünceye göre insan da tıpkı Tanrı gibi yaratma eyleminde bulunabilir ve hem kendi bedeninde hem de kendi dışındaki fiziksel çevrede değişiklikler meydana getirebilir. Yaratma fiilini yalnızca Tanrı’ya münhasır kılan Hıristiyanlık ise beden üzerinde, Tanrı’nın arzusu dışında gerçekleşen herhangi bir değişikliği imago Dei doktrinine ve Tanrı’nın planına bir müdahale olarak görür ve reddeder. Verilerden hareketle çalışmamızda Hıristiyanlığın imago Dei öğretisinin transhümanizmle uzlaştırılmasının mümkün olamayacağı sonucuna ulaşılmıştır.
Book
İnsanın yaşadığı mağduriyeti giderme iddiası içinde bulunan hümanizm, Tanrı-doğa-insan dengesini in- san lehinde bozmuştur. Ticari kapitalizm ve sanayileşmeyle birlikte sekülerizm hakimiyeti meydana gelmiş, Tanrı geriletilmiş ve doğa sömürülme vasıtası haline getirilmiştir. 20. yy.da teknolojinin etkisiyle dönüşüm hızlanmış modernlikten postmodernliğe geçiş yapılmıştır. Teknolojinin vasıtalarıyla hümanizm radikalleş- tirilmiş transhümanizm sürecine geçilmiştir. Hümanizmin rasyonel ve deneysel insanı, yerini bio-nano-neuro-info teknolojileriyle desteklenmiş transhümanizmin transhuman’ına bırakma eşiğindedir.
Chapter
Transhumanism traces its roots to Enlightenment humanism and claims to be the harbinger of the next phase of humanistic activity through designer evolution. In this essay, I briefly trace medicine’s relationship with transhumanist philosophy to the philosophy of medicine and show that each accepts a kind of ambiguity of the body at the heart of its metaphysical assumptions. I show that these metaphysical assumptions are committed to a power ontology, and that this power ontology is fundamentally at odds with the traditional Christian lifeworld.
Chapter
This chapter reflects on transhumanism from a Christian perspective, specifically with reference to the Biblical teaching that human beings are made in the “image” and “likeness” of God. It considers a version of that teaching that is seemingly as permissive as could be about “transhumanist technologies,” and concludes that even that version places significant limits on the pursuit and adoption of such technologies. Those limits are far more restrictive than the limits (if any) acknowledged by prominent transhumanists, particularly those with a specific focus on proposals aimed at substantially lengthening the average human lifespan.
Chapter
Technology is becoming increasingly powerful in its ability to transform humanity by enhancing our physical and mental capacities. Transhumanists endorse this process, and their arguments provide a convenient perspective on contemporary society. Many Christians reject transhumanism, but not all. The Christian Transhumanist Association, for example, endorses a version of transhumanism that sees technology as a means by which God continues to fashion humanity in the divine image. Christians disagree on how to view transhumanism, but there can be no disagreement on the growing power of technology to modify humanity. Central to Christianity is the claim that God’s grace brings about our transformation. Our challenge is to understand how grace can be proclaimed in an age when technology is exalted.
Chapter
Human enhancement lies at the heart of Christianity, so much so that the idea of “Christian transhumanism” is justified. The word “transhumanism” first arises in a Christian context in Dante’s Paradiso, which speaks of “going beyond the human.” In addition, several biblical texts suggest that radical human transformation is the destiny of humanity. This chapter expounds on three central themes in “Christian transhumanism,” including moral and mental enhancement, individual immortality, and cosmic transformation. Each theme is compared briefly with secular counterparts, such as the cosmic transformation proposed by Ray Kurzweil. In a Christian transhumanist critique of secular transhumanism, the chapter ends by claiming that Christian transhuman is the more profound version because it renounces self-enhancement in order to serve God’s purposes in cosmic transformation.
Chapter
Herzfeld examines three technologies central to transhumanism—genetic modification, nanotechnology, and artificial intelligence—considering the promises and limitations of each to either repair or replace the human body, with extreme longevity or immortality as the goal. The chapter critiques transhumanist hopes for immortality, outlining the limitations of current scientific knowledge and technological capabilities. Herzfeld calls for humility and caution in our use of these techniques, basing that call on the Orthodox Christian understanding of sin as rooted in our fear of death and on our propensity for magical thinking and uncritical exaggeration of our own powers, as explicated by Reinhold Niebuhr in his Gifford lectures.
Chapter
In recent years, a new genre of techno-apocalyptic writing has emerged out of a Christian context, which views transhumanism as having a major catalytic role in the creation of an imminent Antichrist system, which will use transhumanist technology to enslave the human race and ultimately destroy it. The techno-apocalyptic genre O’Callaghan examines is entirely Christian in nature, self-identifies as factual in character, in that it bases its future projections on what it believes to be realistic interpretations of inerrant, biblically based prophecies, and its focus is the transhumanist vision of the future human being. O’Callaghan draws on the current main authors in this genre and outlines the most prominent and common recurrent themes found in this subsection of a highly proliferating and prolific wider apocalyptic field.
Chapter
Although theological reflection on human enhancement technology is more developed in Christianity than it is in other religions, we are still at the very early stages, and it will be necessary to enhance that conversation if the transhumanist agenda is going to be adequately framed and discussed from a Christian perspective. In this chapter, I will endeavor to address from a Protestant point of view transhumanist scenarios, especially as they relate to the body