ArticlePDF Available

Maslow'un İhtiyaçlar Hiyerarşisi Kendini Gerçekleştirme Basamağında Gizil Yetenekler

Authors:

Abstract

Maslow tarafından ortaya çıkarılan, 'Hasta insanı tanıyoruz, peki ya sağlıklı insan?' anlayışı ile psikolojik sağlık durumları iyi olan insanlar arasında yapılan incelemeler sonucunda ihtiyaçlar hiyerarşisi kuramı ortaya çıkmıştır. Maslow'un ihtiyaçlar hiyerarşisinde en üst basamak olan kendini gerçekleştirmede, bireylerin içindeki gizil yeteneklerin ortaya çıkmasında gerekli etkenler merak konusu olmuştur. Çalışma kapsamında giriş bölümünde bu çalışmanın kurulu olduğu insanın içindeki gizil yeteneklerin ortaya çıkarılmasında etkili olan iç ve dış motivasyon ve araştırmanın amacı ele alınmıştır. Kavramsal çerçeve kısmında, Maslow'un ihtiyaçlar hiyerarşisi, hiyerarşide en son ortaya çıkan ve en üst basamakları temsil eden kendini gerçekleştirme ve kendini aşmışlık basamaklarına, ayrıca son başlıkta kendini gerçekleştiren insanların yeteneklerinin ortaya çıkarılması durumu değerlendirilmiştir. Sonuç bölümünde ise insanın içindeki gizil yeteneklerin ortaya çıkarılmasında, ihtiyaçlar hiyerarşisinde yer alan alt basamakların büyük bölümünün tamamlanarak, yeteneklerin ihtiyaçlar halinde, motivasyon ve içsel güdülenme ile ortaya çıkmasına vurgu yapılmıştır.
European Journal of
Educational & Social Sciences
Volume 6 Issue 1
May 2021
ISSN: 2564-6621
Article ____________________________________________________________________
Maslow’un İhtiyaçlar Hiyerarşisi Kendini Gerçekleştirme Basamağında Gizil
Yetenekler
Gizem Sebahat ÇOBAN
Manuscript information:
Received: April 5, 2021
Revised: May 18, 2021
Accepted: May 21, 2021
Yazar 1
Öğretim Görevlisi, Kıbrıs İlim
Üniversitesi, KKTC
E-mail: gizcoban@gmail.com
Öz
Maslow tarafından ortaya çıkarılan, ‘Hasta insanı tanıyoruz, peki ya sağlıklı
insan?’ anlayışı ile psikolojik sağlık durumları iyi olan insanlar arasında
yapılan incelemeler sonucunda ihtiyaçlar hiyerarşisi kuramı ortaya çıkmıştır.
Maslow’un ihtiyaçlar hiyerarşisinde en üst basamak olan kendini
gerçekleştirmede, bireylerin içindeki gizil yeteneklerin ortaya çıkmasında
gerekli etkenler merak konusu olmuştur. Çalışma kapsamında giriş
bölümünde bu çalışmanın kurulu olduğu insanın içindeki gizil yeteneklerin
ortaya çıkarılmasında etkili olan iç ve dış motivasyon ve araştırmanın amacı
ele alınmıştır. Kavramsal çerçeve kısmında, Maslow’un ihtiyaçlar hiyerarşisi,
hiyerarşide en son ortaya çıkan ve en üst basamakları temsil eden kendini
gerçekleştirme ve kendini aşmışlık basamaklarına, ayrıca son başlıkta kendini
gerçekleştiren insanların yeteneklerinin ortaya çıkarılması durumu
değerlendirilmiştir. Sonuç bölümünde ise insanın içindeki gizil yeteneklerin
ortaya çıkarılmasında, ihtiyaçlar hiyerarşisinde yer alan alt basamakların
büyük bölümünün tamamlanarak, yeteneklerin ihtiyaçlar halinde, motivasyon
ve içsel güdülenme ile ortaya çıkmasına vurgu yapılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Gizil yetenekler, ihtiyaçlar hiyerarşisi, kendini
gerçekleştirme, Maslow
Cite as:
Çoban, G. S. (2021). Maslow’un İhtiyaçlar Hiyerarşisi kendini gerçekleştirme
basamağında gizil yetenekler. European Journal of Educational and Social
Sciences, 6 (1), 111 118.
Maslow’un İhtiyaçlar Hiyerarşisi Kendini Gerçekleştirme Basamağında … ÇOBAN
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License
112
1. GİRİŞ
İnsanın doğası gereği, varoluşu boyunca fizyolojik ve psikolojik ihtiyaçları olmuştur. Bu ihtiyaçlar
zaman içerisinde araştırmacıların da ilgisini çekmiş ve insan kendi varlığını, var olma sebeplerini,
amaçlarını, hedeflerini sorgularken, ihtiyaçlarının da farkına varmıştır. Öncelikli olarak fiziksel,
sonrasında psikolojik ihtiyaçlar zaman içerisinde gelişim ve değişim göstermiştir. İnsanın doğduğu
andan itibaren birtakım yeteneklere sahip olduğu ve zaman içerisinde çeşitli etkenlerle
yeteneklerinin ortaya çıktığı ile ilgili çalışmalar mevcuttur. Yetenek sözcüğü literatürde farklılık
gösterirken Gagne (2004) yetenek tanımını düzenli olarak geliştirilen bilgi ve beceriler sonucunda
ulaşılan ustalık düzeyi olarak ele almıştır. Ventegodt vd, (2003)’ne göre yetenek bireyin hayatını
tam kapasite ile sürdürmesini sağlayan varoluşsal unsurlardan biri olarak tanımlanmaktadır.
Altınöz (2009), insanın içindeki potansiyel olarak yetenek kavramını ‘bir işi iyi yapabilme
becerisi’ şeklinde vurgulamıştır (akt. Gündüzalp ve Özan, 2018, s. 15). Yeteneğin ruhbilimi terimi
olarak bir diğer tanımı da, ‘kişinin zihin ve devinim alanlarındaki iş başarma gücü’ şeklinde ele
alınmaktadır (TDK, 2021). Gizil yetenekler, insanda genetik olarak aktarılmış, doğuştan gelen,
farkında olunmayan yetenekleri ve becerileri temsil etmektedir. Bu gizli kalmış yetenekler ve
beceriler insan doğasında zamanı geldiğinde, zor durumda kalındığında, mecbur kalındığında
ortaya çıkabilir. Örneğin, yaşamında hiç bisiklete binmemiş birisi, acil bir durumda elinde bulunan
tek ulaşım aracının bisiklet olması sebebiyle, eğer bu alanda gizli bir becerisi varsa zorluk
çekmeden bisiklete binmeyi becerebilir.
Abraham Maslow tarafından ortaya atılan ihtiyaçlar hiyerarşisi kapsamında, gereksinimlerin
belirli bir düzen ve sıra içerisinde ele alındığı, alt basamaktaki gereksinimin karşılanması
durumunda bir üst basamağa geçilebileceği, kişilik oluşumu için bütün gereksinimlerin belirli
ölçülerde karşılanması gerektiği gibi ilkeler söz konusudur. Bu keskin kurallar ihtiyaçlar
hiyerarşisinin eleştirilere maruz kalmasına sebep olmuştur. Maslow, ortalama bir bireyin
hiyerarşinin alt basamağından üst katlara çıkıldıkça, %85’den %10 a kadar bir dilimde her
basamakta belli bir tatmin oranının söz konusu olduğunu öne sürmüştür (Kondo,1990). Bu
bağlamda bir birey belki de yaşamı boyunca kendini gerçekleştirme basamağında tatmin
yaşayamadan, hayatı son bulacaktır. Bu da göstermektedir ki kendini gerçekleştirme işini
yetenekleri sonucunda elde eden bir bireyin geri planda kalmış yeteneklerini ortaya çıkaracak
kadar vakti olmayacaktır. Bir başka durum da her kültürden bireyin hayattan beklentileri ve
kendini gerçekleştirme arzusu bir diğer kültürdekinden farklı olabilir. Kişilerin yaşamdan
beklentileri ve öncelikleri kültürlerde, toplumlarda ve küçük bir aile içerisinde bile farklılıklar
barındırabilir.
Yeteneklerin genel özellikleri ise üst kabiliyet, kişiye özel bir beceri durumu, ustalık düzeyi, bilgi
ve yeterlikler, öğrenme, üretme, sergileme isteği, geliştirilebilir bir yapı, performansın doğru
orantılı olarak artışı şeklinde ele alınabilir (Akar ve Balcı, 2016, s. 960). Bu tanımlar çerçevesinde
yeteneklerin insanın doğasında var olduğunu ve önemli olanın bu yeteneklerin açığa çıkarılması
için gerekli itici gücü bulmanın olduğu araştırmanın merak konusu olmuştur. Bu bağlamda
araştırmanın çalışma sorusu ‘İnsanın içindeki cevher/gizil yetenekler nasıl ortaya çıkar?’ şeklinde
ortaya çıkmıştır. İnsanın içindeki yeteneklerin ortaya çıkarılmasında varoluşsal felsefeler, sorunun
temelinde insan olması sebebiyle psikoloji, çocukluk çağı yaşantıları, ebeveyn tutumları,
Maslow’un ihtiyaçlar hiyerarşisine bağlı olarak hayat boyu karşılaşılan yaşantılar, iç ve dış
motivasyon ve güdülenmeler, toplumun bir parçası olarak sosyolojik kuramlar, farklı birçok
Maslow’un İhtiyaçlar Hiyerarşisi Kendini Gerçekleştirme Basamağında … ÇOBAN
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License
113
yönüyle çevresel faktörler etkili olabilmektedir. Bu bağlamda çalışma kapsamında Maslow’un
ihtiyaçlar hiyerarşisinde en üst basamak olarak belirlenen kendini gerçekleştirme basamağında
gizil yeteneklerin açığa çıkarılması için gerekli durumlar ele alınmaktadır. Araştırmanın konusu
gözetildiğinde insanın içindeki gizil yeteneklerinin ortaya çıkması için Maslow’un ihtiyaçlar
hiyerarşisi gözetilmiş ve yeteneklerin ortaya çıkarılması bir ihtiyaç olarak benimsenmiştir.
Kendini gerçekleştirmek isteyen bir bireyin bütün basamakları aşarak, o zamana kadar baskıladığı
ve geri plana aldığı yeteneklerini ön plana çıkarması konusunda bir bakış açısı kazandırması
sebebiyle özgün bir çalışmadır. Araştırmanın insanın doğasını irdelerken, eğitimde bireylerin
gelişim sürecine farklı bir bakış açısı kazandırması amaçlanmıştır.
1. KAVRAMSAL ÇERÇEVE
Bu bölümde Maslow tarafından oluşturulan ihtiyaçlar hiyerarşisi piramidi, hiyerarşinin en üst
basamağı olan kendini gerçekleştirme ve kendini aşmışlık basamaklarından ve bu basamaklardaki
ihtiyaç olan gizil yeteneklerin ortaya çıkmasındaki etkenler ele alınmaktadır.
1.1. Maslow’un İhtiyaçlar Piramidi
Abraham Maslow tarafından 1943 yılında oluşturulan Maslow’un İhtiyaçlar Piramidi (Hiyerarşisi)
teorisi incelendiğinde literatüre giriş hikayesinde psikoloğun klinik ortamda yaptığı araştırma
sonuçları yer almaktadır (Walsh, 2011, s. 790-791). Klinik araştırmalarda bireylerin yaşamlarında
belirli hedefler belirledikleri ve hedefleri doğrultusunda yaşamlarını biçimlendirdikleri sonucuna
ulaşılmıştır. Söz konusu hiyerarşide yer alan kendini gerçekleştirme basamağında bireyin
yaşamında belirlediği hedefler ve belirlenen hedeflere ulaşmak için ortaya çıkacak ihtiyaçların
karşılanması yer almaktadır (Kula ve Çakar, 2015, s. 194). Bireyin yaşamı boyunca her anında
ihtiyaçları olması ve ihtiyaçları doğrultusunda hedefler koyması hiyerarşinin teorik düzenini
oluşturmuştur. İhtiyaçlar kategorilere ve basamaklara ayrılmıştır. Hiyerarşi içerisinde bir üst
basamağa geçen bireyin alttaki basamaktan yeterli düzeyde ihtiyaçlarını karşılıyor olması
beklenmektedir.
Şekil 1. Maslow’un İhtiyaçlar Piramidi (Maslow,1943).
Maslow’un İhtiyaçlar Hiyerarşisi Kendini Gerçekleştirme Basamağında … ÇOBAN
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License
114
Şekil 1.’ de yer alan Maslow’un İhtiyaçlar Piramidi (1943, s. 370-396) içerisinde en alt basamakta
fiziksel ihtiyaçlar söz konusudur. Burada bireyin bir canlı olmak ihtiyaç duyduğu ve yaşamının
kaynağı olan besin, su, hava ihtiyacı ve uyku, cinsellik, boşaltım gibi ihtiyaçları bulunmaktadır.
Hiyerarşide ikinci basamak olan güvenlik ihtiyacı basamağında; bireyin güven duygusu içerisinde
yaşama ihtiyacı, ailesini ve kendini kaos ve karışıklıklardan uzak tutma eğilimi, ahlaklı olması, iş
ihtiyacı söz konusudur. Sonraki basamakta bireyin aidiyet isteği ortaya çıkmaktadır. Bu aidiyet ve
sevgi basamağı içerisinde toplumsal ilişkiler, ikili ilişkiler, sevme ve sevilme ihtiyacı söz
konusudur. Dördüncü basamakta yer alan değer/saygı ihtiyacı içerisinde prestij, elde edilen
başarılar, kişinin toplum tarafından benimsenmesi ve takdir edilmesi, başkaları tarafından saygı
duyulması isteği, özsaygı yer almaktadır. Beşinci ve son basamak olan kendini gerçekleştirme
basamağında, bireyin yapabildiklerinin kapasitesine karşı farkındalık, kişisel tatmin, yaratıcılık,
yeteneklerin ortaya çıkması, problem çözücü özellik, erdemlilik, içtenlik gibi durumlar
bulunmaktadır.
Şekil 1 incelendiğinde teori içerisinde ilk iki basamağın yoğun olarak fizyolojik ihtiyaçlara
yönelik, sonraki basamakların da yoğun olarak sosyolojik ve psikolojik ihtiyaçlara yönelik olduğu
dikkat çekicidir. Sosyal bir canlı olan ve sosyalleşmesi için öncelikli olarak temel fiziksel
ihtiyaçlarını karşılaması gereken insanın aksi bir durumda bu basamaklara önem vermeden
sonrakilere yoğunlaşması mümkün değildir. Sirgy (1986) tarafından yapılan ve yaşam doyumunun
insan gelişimi perspektifini anlatan çalışma kapsamında Maslow’un ihtiyaçlar hiyerarşisi teorisine
bireyin gelişimi ve buna bağlı olarak yaşam doyumu dengeleri eklenmiştir (Şekil 2) (Kula ve
Çakar, 2015, s.196).
Şekil 2. Maslow Teorisi Bağlamında, Yaşam Doyumunun İnsan Gelişimi Perspektifi
(Sirgy,1986; aktr. Kula ve Çakar, 2015, s.196)
Maslow’un İhtiyaçlar Hiyerarşisi Kendini Gerçekleştirme Basamağında … ÇOBAN
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License
115
1.2. Kendini Gerçekleştirme ve Kendini Aşmışlık
Kişisel motivasyon ve içsel gelişim dürtüleri, bireyin davranışlarını düzenlemede ve kararlarının
yönünü belirlemede oldukça etkilidir. Bireyin kendini gerçekleştirme süreci, insanın öğrenmeye
ve yaratıcılığa olan eğiliminin bir prototipi olarak görülmektedir. Bu süreç göz önünde
bulundurularak insanın araştırmaya, keşfetmeye ve nihayetinde öğrenmeye olan isteği hayat boyu
devam etmektedir (Tekke, 2019, s.1706). Kendini gerçekleştirme durumu, bireyin içindeki
potansiyeli keşfetmeye başlaması, içindeki gizli yetenekleri ortaya çıkarması ile ilgilenir. Kendini
gerçekleştirme, bireyin kendini tatmin etmesini ve yapabileceklerinin en iyisini yapması şeklinde
bir ihtiyacı temsil eder (Maslow, 1969, s.3). Bu doğrultuda Maslow’un görüşleri incelendiğinde
insanın kendini gerçekleştirmesi sürecinde, bireyin öncelikli olarak kendi benliğinin farkında
olması/tanıması önemli görülmektedir. Buna ek olarak bireyin idealleri, hedefleri ve ilgileri
kendini gerçekleştiren her insana göre farklılıklar gösterir.
Zaman içerisinde gelişen ve değişen ihtiyaçlar hiyerarşisinde kendini aşmışlık kavramı, bireyin
tam bağımsızlığını, kimlik ve benlik kazanımını, bunların ötesinde gerçekleşen davranışları temsil
ederek, en son ortaya çıkan kavramdır (Tekke, 2019, s. 1707). Kendini aşmışlık kavramı içerisinde
benliğin ötesinde elde edilen gücün başkalarına hizmet etme, bireyin bilgilerini karşılıksız
başkalarına yardım etme durumları için kullanma yer almaktadır. Kendini aşmışlık düzeyine bu
bağlamda kişilerin hedefleri doğrultusunda farklı anlamlar yüklenebilmektedir. Potansiyelini tam
kullanan kişi tanımı kendini aşmışlık ilkesini doğrularken, en üst seviyedeki insanı temsil
etmektedir (Rogers, 1961; akt. Tekke ve Çoşkun, 2018, s.795). Bu bağlamda kendini
gerçekleştirme ve kendini aşmışlık basamaklarının Tablo 1’ de görüldüğü gibi birbirinden
farklılıklar gösterdiği, özellikle çalışmanın inceleme konusu olan insanın içindeki gizil
yeteneklerin kendini gerçekleştirme basamağında ele alındığı da Tablo 1’ de görülmektedir.
Tablo 1. Kendini Gerçekleştirme ve Kendini Aşmışlığın Karşılaştırılması (Tekke, 2019, s. 1708)
Tablo 1. incelendiğinde kendini gerçekleştirme ve kendini aşmışlık basamaklarının her ikisinde de
kimlik kazanmak durumu ortak bir ihtiyaç olarak görülmektedir. Kendini gerçekleştirmede insanın
yeteneklerinin farkındalığı ve bunların ortaya çıkarılması, yapılabileceklerin sınırlarının
zorlanması, potansiyeller, benlik algısı gibi durumlar söz konusu iken kendini aşmışlıkta, benliğin
ötesine geçme ihtiyacı, olumlu insan ilişkileri geliştirme, bağımsızlık ve duyarlılık duyguları öne
Maslow’un İhtiyaçlar Hiyerarşisi Kendini Gerçekleştirme Basamağında … ÇOBAN
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License
116
çıkmaktadır. Bu bağlamda insanın içindeki gizil yeteneklerin ortaya çıkışının kendini
gerçekleştirme basamağına ait olan bir ihtiyaç olduğu ve insan doğası, psikolojisi gereği ortaya
çıktığı görülmektedir.
1.3.Kendini Gerçekleştiren İnsanın Özellikleri ve Gizil Yetenekler
Maslow, kendini gerçekleştiren insanı ‘içinde olan potansiyeli açığa çıkaran ve potansiyelini en
mükemmel biçimde kullanabilen kişi’ olarak tanımlamıştır (Maslow, 1969, s.4-5). Kendini
gerçekleştiren insana, Maslow (1970) tarafından verimli olma, üretken olma, yaratıcı olma, içten
duygu ve davranışlara sahip olma, başkalarını olduğu gibi kabul etme özellikleri atfedilmiştir (akt.
Aydın ve ark., 2013, s. 1482). Maslow ihtiyaçlar hiyerarşisi kuramı ile bu alanda çalışmaların
önünü açarken, bu alanda çalışmalar yapan Schultz ve Schultz (2002) kendini gerçekleştiren
insanı, ‘yeteneklerini aktif olarak kullanan, niteliklerini geliştiren, doğuştan gelen potansiyelini
açığa çıkarabilen ve bu süreci bir ihtiyaç olarak hissedip hedefler koyan kişi’ olarak
tanımlamaktadır (Dağlı & Beyazsaçlı, 2010, s. 2).
Maslow’un kendini gerçekleştiren insanın özelliklerinde yoğun olarak psikolojik sağlığı yerinde
olan, başkalarına saygılı, hoşgörülü, derin insan ilişkileri kurabilen, yaşamaktan keyif alan bir
çerçeve çizmiştir. Bunun yanı sıra kendini gerçekleştiren insan çevresinden bağımsız özerk bir
yapıya sahiptir. Kendini gerçekleştiren insanın en önemli özelliği yaratıcı ve üretken olmaktır.
Yaratıcılık ‘sadece sanatta kullanılan tanımı ile değil daha geniş kapsamlı olarak insanın içindeki
gizil yeteneklerin dışa vurumu’ olarak ele alınabilir (Erden ve Akman, 2002, s.88-92).
Maslow (1971)’a göre insan yaşamında temel ihtiyaçlar, kişinin özünü gerçekleştirmeye yönelik
olarak, tam psikolojik olgunluğa erişilmesi ve potansiyellerini tam olarak geliştirdiğinde bir ihtiyaç
olarak ortaya çıkmaktadır. Bu bağlamda kendini gerçekleştirme bireyin doğuştan gelen
potansiyellerini ayırt edebilme sürecini temsil etmektedir. Kendini gerçekleştiren kişinin esnek
olması ve karşısına çıkan zorluklarla baş edebilmesi genel bir özellik olarak görülürken,
sorumluluk duygusuna sahip, görev bilinci olan bir bireyin kişisel yeteneklerini ve kapasitelerini
en üst seviyede kullanabilmesi beklenir (Demir ve Chang, 2011, s.14).
Bu özellikler doğrultusunda fizyolojik ihtiyaçlar basamağında bireyin açlık, susuzluk, boşaltım
gibi içgüdüsel ihtiyaçları bir eksiklik güdüsü sonucunda karşılandığına göre, kendini
gerçekleştirme basamağında yer alan yaratıcılık, erdemlilik, gibi ihtiyaçlar da eksiklik güdüsü
sonucunda ortaya çıkmaktadır. Yaratıcılığın ve yeteneklerin ortaya çıkışının temel noktası insan
yaşamındaki eksiklik güdüleri olarak görülebilir. Bu ihtiyaçlar karşılandığında, insan kendi
içindeki cevheri ortaya çıkarttığında ise birey için güdüleyici olmaktan çıkar.
2. SONUÇ
Kendini gerçekleştirme yolunda her bireyin hedeflerinin birbirinden farklılık gösterdiği ve bu
düzeyde ortak amaçların olduğu bilinmektedir. İnsanların fiziksel gelişimi bir ihtiyaç olduğu gibi
zihinsel ve ruhsal gelişimleri de bir ihtiyaçtır. Potansiyeller ve yetenekler ise en yoğun ihtiyaç
durumlarında ortaya çıkmaktadır. Bu bağlamda bireysel mutluluğun sağlanabilmesi kişinin kendi
yeteneklerinin, bilgi ve becerilerinin ortaya çıkarılması ile ilişkilidir. Örneğin bir kadın, 40 yaşına
Maslow’un İhtiyaçlar Hiyerarşisi Kendini Gerçekleştirme Basamağında … ÇOBAN
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License
117
geldiğinde evlenmekten ve anne olmaktan mutluluk duyduğu gibi, aynı yaş grubunda bir başka
kadın yaşamını yalnız geçirerek, kendini kariyerine adayarak da mutlu olabilir. Maslow’un
ihtiyaçlar hiyerarşisinde fiziksel ihtiyaçlara hizmet eden ilk iki basamakta hedefler doğrultusunda
kişilerin yaşamları benzer olabilir, fakat sonraki basamaklarda ve en önemlisi kendini
gerçekleştirmede bireysel kararlar insanı diğerlerinden farklı kılan sonuçlar getirmektedir.
Bireylerin geçmiş yaşantıları, kültürleri, bağlı bulundukları çevreleri, aldıkları eğitimler bir bütün
olarak bakıldığında yeteneklerin de bu etkenler ile şekillendiği görülmektedir. Yeteneklerin belirli
oranda, kişilere ebeveynlerinden genetik yollarla aktarılabildiği de bilinmektedir (Bouchard ve
arkadaşları, 1997). Bu durumda bir bireyin doğduğundan itibaren, hiç deniz olmayan bir bölgede
yaşadığı, yüzmeyi bilmediği düşünüldüğünde, birey hayattan bütün beklentilerini ve temel
ihtiyaçlarını karşılamış olduğu bir konumdayken yıllardır yüzme öğrenmenin hayalini kurarken,
tesadüfen gittiği bir bölgede, mecburiyetten denize girebilir ve bunun üzerine bu alanda
yetenekleri olmayan birine göre daha hızlı yüzmeyi öğrenebilir. Bu kişi denizden bir insanı
boğulmaktan da kurtarabilir. Bu durum o kişinin belki de 50 yaşına kadar hiç deniz bile görmediği,
yüzemediği veya kısa sürede yüzmeyi öğrendiği gerçeğini değiştirmez. Kişi birinin yaşamına
devam etmesini sağlayarak onu boğulmaktan kurtarmış olur. Bu da kendini bir biçimde
gerçekleştirmiş olduğunun kanıtıdır. İnsan yaşantısında mecburiyetler, kendini gerçekleştirme
isteği, hayalleri ertelemek istememe gibi durumlar insanın içinde gizli kalmış cevherin,
yeteneklerin ve becerilerin ortaya çıkmasına katkı sağlayabilir.
Bu çalışmanın sonucunda görülmektedir ki, insanın içindeki gizil yeteneklerin ortaya çıkması bir
ihtiyaç halinde ve güdüsel olan bir durumdur. Gizil yeteneklerin ortaya çıkarılmasında insanın
fiziksel ihtiyaçlarının tamamının ve psikolojik ihtiyaçların büyük bir bölümünün karşılanmış
olması gerekmektedir. Maslow’un ihtiyaçlar hiyerarşisinde yer alan basamaklarda birey öncelikli
olarak beslenme, uyku, su gibi ihtiyaçlarını karşılamadan bir üst basamak olan güvenlik ihtiyacının
karşılanması basamağına geçemez. İnsanın sosyal bir canlı olduğu düşünülürse sevmek, sevilmek,
toplumsal hayatın içinde olmak da bir ihtiyaçtır. Bir başka deyişle, kişi temel ihtiyaçlar olarak
görülen beslenme, sağlık, meslek sahibi olma gibi hiyerarşide alt basamaklarda olan ihtiyaçların
büyük bir bölümünü gerçekleştirmeden yeteneklerinin ortaya çıkarılabilmesi için gerekli içsel
güdülenmeyi bulamayabilir. Bununla birlikte beslenme, boşaltım, sağlık nasıl zorunlu ihtiyaçlar
olarak görülüyorsa, özgüven, özsaygı, problem çözme, yeteneklerin ortaya çıkarılması gibi
ihtiyaçlar da zorunlu ihtiyaçlar olarak görülmelidir.
KAYNAKÇA
Akar, F., Balcı, A. (2016). Yetenek yönetiminin bazı Türk üniversitelerinde uygulanmasına ilişkin
öğretim üyesi görüşleri. Kastamonu Eğitim Dergisi, 24 (2), 955-974.
Aydın, A., Yılmaz, K., & Altınkurt, Y. (2013). Positive psychology in educational administration,
Eğitim yönetiminde pozitif psikoloji. Journal of Human Sciences, 10(1), 1470-1490.
Bouchard, C., Malina, R. M., Perusse, L., (1997). Genetics of Fitness and Physical Performance.
Human Kinetics, Champaign, IL.
Maslow’un İhtiyaçlar Hiyerarşisi Kendini Gerçekleştirme Basamağında … ÇOBAN
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License
118
Dağlı, G. & Beyazsaçlı, M. (2010). Ana-baba tutumu ve kendini gerçekleştirme düzeyleri
arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi. Akdeniz Eğitim Aratırmaları Dergisi, (7), 1-16.
Demı̇ r, Ç. & Chang, R . (2011). Kendini gerçekleştiren insanın özellikleri:Doğu ve Batı’dan
görüşler . Anadolu Bil Meslek Yüksekokulu Dergisi, (21), 11-16. Retrieved from
https://dergipark.org.tr/tr/pub/abmyoder/issue/46485/584146
Erden, M., & Akman, Y. (2002). Geliim ve öğrenme (11. Baskı). Ankara: Arkadaş Yayınevi.
Gündüzalp, S., & Özan, M. B. (2018). Yetenek savaşlarından yetenek yönetimine. Journal of
Anatolian Education Research, 2, 14-46.
Kula, S. & Çakar, B. (2015). Maslow ihtiyaçlar hiyerarşisi bağlamında toplumda bireylerin
güvenlik algısı ve yaşam doyumu arasındaki ilişki, Bartın Üniversitesi İ.İ.B.F. Dergisi,
6(12), 191-210.
Kondo, Y. (1990). Creativity in daily work. Human systems management, 9(1), 7-13.
Maslow teorisi. (2021, 15 Ocak) Erişim adresi: https://tr.wikipedia.org/wiki/Maslow_teorisi
Maslow, A. H. (1943). A Theory of Human Motivation. Psychological Review, 50, 370-396.
Maslow, A. H. (1969). The farther reaches of human nature. Journal of Transpersonal Psychology,
1(1), 19
Tekke, M. & Coskun, M. (2018). Kendini tanıma, kendini gerçekleştirme, kendini aşmışlık ve
potansiyelin tam kullanan kişi: Kişilerarası İletişim. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi,
18(70), 790-797.
Tekke, M. (2019). Maslow’un ihtiyaçlar hiyerarşisinin en son düzeyleri: kendini gerçekleştirme
ve kendini aşmışlık. Eğitimde Nitel Aratırmalar Dergisi, 7 (4), 1704-1712. Retrieved from
https://dergipark.org.tr/en/pub/enad/issue/49738/638210
Walsh, P. R (2011), Creating a “values” chain for sustainable development in developing nations:
where Maslow meets Porter. Environment, Development and Sustainability, 13(4): 789-
805.
Yetenek nedir? (2021, 15 Ocak) Erişim adresi: https://sozluk.gov.tr/
Book
Full-text available
Dünyanın yeni bir ekonomik paradigmaya her zamankinden daha fazla ihtiyacı var. Özellikle son iki yüzyılda, başta Batı Avrupa ve ABD olmak üzere ülkeler ekonomik olarak çok hızlı büyümüş görünüyor. Bu agresif büyüme toplumların kaldırabileceğinin ötesinde zorluklar getirdi. Sürdürülebilirlik kavramı içerisinde “döngüsel ekonomi” uygulamaları, dünyanın üstesinden gelmeye çalıştığı kontrolsüz üretim ve sorumsuz tüketim sorununa çözümler sunmaktadır. Ekonomiden çevreye, eğitimden yerel yönetim politikalarına, finanstan ticarete kadar birçok alanda döngüsel ekonomi çerçevesinde yaklaşımlar geliştirilmektedir. “Döngüsel Ekonomi ve Sürdürülebilir Hayat” kitabı, döngüsel ekonomiyi kavramsal açıdan tartışıyor ve gerekliliğini sorguluyor. Sonrasında alanda uzman yazarların kaleme aldığı bölümlerle bu kavramın uygulamalarına odaklanıyor. Bu kitabın özgün yanı, sadece döngüsel ekonominin tanımına odaklanmamasıdır. Sermaye piyasaları, değer zincirleri işgücü piyasası, kripto paralar, işletmelerin yönetimi gibi iktisadi konuların yanında eğitim ve çevre başlıklarındaki pratiklere de kitapta yer veriliyor.
Article
Full-text available
Motivation is a situation created by external and internal factors that activate the person who comes across at every moment of life to do a job. As in every field, it is essential to have various sources of mo tivation that lead to the goal for the continuity of the success of the people in education. From time to time, it is seen that the level of motivation decreases due to some r easons. There is a need for steps such as focusing, imagining, taking a break fro m work, etc. that will motivate some people again or increase the level of motivation. It should not be forgotten that while doing all these, it should not be separated from the predeterm ined purpose. It is a known fact that the motivation levels of those who can be constantly positive towards life are high. Most of the time, it is necessary to get help and support from people who will provide motivation. That's why we should always have people with wh om we can agree and who value us. The study aims to meas ure the motivation levels of students studying in aviation departments at higher education level in Turkey. In the literature part of the study, the concepts of motivation and education are discussed . Moreover the importance of motivation in terms of educa tion is explained. In the findings and evaluations section, a questionnaire was applied to measure the motivation levels of the students studying in the Aviation Departments. Evaluations were made by analyzing the applied survey data.
Article
Full-text available
In outdoor spaces where children spend time outside their homes, certain conditions should be provided for the healthy development and increase of their quality of life. The main problem is that the regulations do not contain anything about outdoor standards, so spaces are designed without considering the needs of children. In this study, 105 spatial indicators were determined together with the needs of children for public green spaces. This study was carried out in urban parks serving the whole city within the scope of outdoor spaces. The status of the selected areas in the study to meet these indicators was examined and it was determined that the place with the best score (62.25%) was Hüdavendigar Urban Park, the largest urban park in Bursa. Improvement suggestions have been developed for children by introducing indicators that are not found outdoors. These spatial indicators, which are determined by considering the needs of children, will benefit the process of creating all the spaces where children spend time for well-being.
Article
Full-text available
Yüksek potansiyelli, engin bilgi ve beceriye sahip, değişim yönetiminde ve örgütün amaçlarına ulaşmasında etkin rol oynayan, değer yaratan ve yüksek performans gösteren, örgüte sağladığı katkısıyla değer yaratan, diğerlerine göre daha başarılı performans gösteren ve diğerleri tarafından gıpta edilen, örgütün temel yetkinliklerine sahip az sayıdaki kişiler yetenekli çalışanlar olarak nitelendirilmektedir. Kar amacı güden veya gütmeyen tüm örgütlerin başarısına katkı sağlayan en önemli faktörlerden biri yetenekli çalışanlar olduğu son zamanlarda birçok bilimsel çalışmada ortaya koyulmuş, birçok örgüt yetenekli çalışanları tespit etmek, elde tutmak ve gelişimlerini sağlamak amacıyla yetenek yönetimi sistemini uygulamaya başlamıştır. Bu çalışmanın amacı kuramsal bir bakış açısıyla yetenek yönetimi kavramını ve uygulamalarını açıklayarak yetenek yönetimi ile ilgili yapılacak çalışmalara kaynak sağlamaktır.
Article
Simplification of work and separation of planning from execution which are the premises behind the Taylor system are being examined, and the creativity in daily work is being extensively investigated. As the background of creative work, Maslow's hierarchy of human needs and Herzberg's theory of motivation are examined. The superficial contradiction between standardization and creativity is discussed, and four steps leading to creative works are presented. Supporting creative works of employees is indispensable.
Article
This paper serves to establish an appropriate framework for prioritizing policy related to sustainable development by combining elements of Maslow’s hierarchy of needs theory with Porter’s value chain theory. An appropriate balance of social sustainability, economic sustainability, and environmental sustainability is defined so that policy makers may be provided some direction in regard to appropriate and socially just resource priorities. The model that forms the basis for this framework is then tested through hierarchal regression analysis using data from 45 developing countries. Using these results, the values chain framework has been refined to consider that self-actualization and sustainable development are one and the same and that the satisfaction of society’s physiological needs through the prioritization of policies related to environmental sustainability is the principle motivator for moving on to the attainment of higher-order needs such as increased levels of sustainable development. KeywordsMaslow–Porter–Sustainable development–Policy framework–Developing nations
Yetenek yönetiminin bazı Türk üniversitelerinde uygulanmasına ilişkin öğretim üyesi görüşleri
  • F Akar
  • A Balcı
Akar, F., Balcı, A. (2016). Yetenek yönetiminin bazı Türk üniversitelerinde uygulanmasına ilişkin öğretim üyesi görüşleri. Kastamonu Eğitim Dergisi, 24 (2), 955-974.
Positive psychology in educational administration, Eğitim yönetiminde pozitif psikoloji
  • A Aydın
  • K Yılmaz
  • Y Altınkurt
Aydın, A., Yılmaz, K., & Altınkurt, Y. (2013). Positive psychology in educational administration, Eğitim yönetiminde pozitif psikoloji. Journal of Human Sciences, 10(1), 1470-1490.
Genetics of Fitness and Physical Performance
  • C Bouchard
  • R M Malina
  • L Perusse
Bouchard, C., Malina, R. M., Perusse, L., (1997). Genetics of Fitness and Physical Performance. Human Kinetics, Champaign, IL.
Ana-baba tutumu ve kendini gerçekleştirme düzeyleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
  • G Dağlı
  • M Beyazsaçlı
Dağlı, G. & Beyazsaçlı, M. (2010). Ana-baba tutumu ve kendini gerçekleştirme düzeyleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi. Akdeniz Eğitim Araştırmaları Dergisi, (7), 1-16.
Gelişim ve öğrenme (11. Baskı)
  • M Erden
  • Y Akman
Erden, M., & Akman, Y. (2002). Gelişim ve öğrenme (11. Baskı). Ankara: Arkadaş Yayınevi.