Conference PaperPDF Available

Η καύση απορριμμάτων εναντίον των φυσικών διεργασιών της μείωσης-επαναχρησιμοποίησης- ανακύκλωσης

Authors:
Η καύση απορριμμάτων εναντίον
των φυσικών διεργασιών της
μείωσης-επαναχρησιμοποίησης-
ανακύκλωσης
Κώστας Νικολάου
Δρ Χημικός Περιβαλλοντολόγος, Επισκέπτης Καθηγητής
Οικολογίας και Κοινωνικής Αλληλέγγυας Οικονομίας, ΑΠΘ
1
“H φιλοσοφία και η επιστήμη είναι
άρρηκτα συνδεδεμένες …”
“…. Είναι αδύνατο να
φιλοσοφούμε χωρίς να
λαμβάνουμε υπόψη την επιστήμη
της εποχής μας, ή να
ασχολούμαστε με την επιστήμη
χωρίς να γνωρίζουμε ποια είναι
τα προβλήματα που
απασχολούν τους σύγχρονους
στοχαστές….
2
Ilya Prigogine
(Nobel Χημείας 1977)
Les lois du chaos
Θεμελιώδης φιλοσοφική
προσέγγιση της φύσης
Έτσι σε κάθε βήμα τα πράγματα μας θυμίζουν
πως με κανένα τρόπο δεν κυριαρχούμε πάνω στη
φύση καθώς κάποιος κατακτητής κυριαρχεί
πάνω σ' έναν ξένο λαό, όπως κι' ένας που
θάστεκε έξω από τη φύση - αλλά πως εμείς, με τη
σάρκα, το αίμα και τον εγκέφαλό μας, ανήκουμε
σ' αυτή και βρισκόμαστε μέσα της και πως όλη η
κυριαρχία μας πάνω της συνίσταται στο ότι
διαθέτουμε απέναντι σ' όλα τ' άλλα
δημιουργήματα της φύσης το πλεονέκτημα, ότι
μπορούμε να διακρίνουμε και να εφαρμόζουμε
σωστά τους νόμους της.
Και πραγματικά, κάθε μέρα που περνά μαθαίνομε
να κατανοούμε όλο και πιο σωστά τους νόμους
της και να αναγνωρίζουμε τόσο τις πιο κοντινές
όσο και τις απόμακρες συνέπειες των
επεμβάσεών μας στην πορεία της φύσης”
3
Friedrich Engels
Dialektik der Natur
Η φύση μας διδάσκει την
ανακύκλωση
Η φύση δεν παράγει απορρίμματα.
Ότι είναι απόβλητο για έναν οργανισμό, είναι
πρώτη ύλη για κάποιον άλλον.
Τίποτα δεν πετάγεται.
Αν η φύση δεν έκανε ανακύκλωση και
παρήγαγε σκουπίδια όπως ο άνθρωπος, δεν
θα υπήρχε ζωή στον πλανήτη σήμερα.
4
Εδώ και πολλές δεκαετίες, επιστημονικές έρευνες, καθώς
και εφαρμογές σε όλο τον κόσμο απέδειξαν αυτό, που
μόλις πριν μερικά χρόνια αποδέχθηκε θεσμικά και η
Ευρωπαϊκή Ένωση: ότι η καλύτερη διαχείριση των ΑΣΑ από
ταυτόχρονα κοινωνική, οικονομική και περιβαλλοντική
άποψη είναι αυτή που στηρίζεται στην εξής ιεράρχηση:
5
Η διαχείριση των
απορριμμάτων σήμερα ….
6
Η καύση των
απορριμμάτων
Μια νέα απειλή για την υγεία
7
Ιδιωτικοποίηση της διαχείρισης
των απορριμμάτων - Η καύση
Τα αστικά στερεά απορρίμματα (ΑΣΑ) αποτελούν μια από τις
σημαντικότερες αιτίες υποβάθμισης του ελληνικού αστικού και
φυσικού περιβάλλοντος απειλώντας την υγεία των πολιτών με
επιπλέον επιπτώσεις οικονομικές και κοινωνικές.
Με δεδομένο ότι στην Ελλάδα σήμερα είναι ανεπιθύμητο
κοινωνικά, οικονομικά και περιβαλλοντικά το γεγονός ότι τα
ΑΣΑ καταλήγουν είτε σε χώρους ανεξέλεγκτης διάθεσης
απορριμμάτων (ΧΑΔΑ) είτε σε χώρους υγειονομικής ταφής
απορριμμάτων (ΧΥΤΑ), προωθείται πανελλαδικά η
εγκατάσταση εργοστασίων καύσης – ενεργειακής
αξιοποίησης απορριμμάτων, με προφανές το ενδιαφέρον
των πολυεθνικών και εθνικών εταιρειών, αφού η διαχείριση
των απορριμμάτων μπορεί να αποφέρει κέρδη.
Η επιλογή της καύσης παίρνει ακόμα πιο δραματικά
χαρακτηριστικά, καθότι έρχεται να προστεθεί επιβαρυντικά
στις επιπτώσεις στην υγεία, την κοινωνία και την οικονομία
από την πανδημία του κορωνοϊού (COVID-19).
8
Επιπτώσεις της καύσης των ΑΣΑ
στο περιβάλλον και την υγεία (1)
Η μέθοδος της θερμικής επεξεργασίας – καύσης –
αποτέφρωσης – πυρόλυσης – αεριοποίησης των ΑΣΑ οδηγεί
σε νέες αρνητικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις που αφορούν
στην εκπομπή αέριων ρύπων, σωματιδίων, μετάλλων και
ιδίως διοξινών, φουρανίων και πολυαρωματικών ενώσεων.
Είναι χαρακτηριστικό ότι η καύση απορριμμάτων είναι
υπεύθυνη στο μεγαλύτερο ποσοστό παγκόσμια για τις
εκπομπές διοξινών και φουρανίων στον αέρα και ιδίως σε
χώρες όπως οι ΗΠΑ, Καναδάς, ΗΒ, Ολλανδία, Δανία, Ελβετία,
Ιαπωνία κλπ.
Στους αέριους ρύπους που εκπέμπονται από εργοστάσια
καύσης απορριμμάτων περιλαμβάνονται:
NO2, NO, CO, CO2, SO2, SO3, NH3, HCL, HF, HC.
Τα εκπεμπόμενα στερεά σωματίδια και η ιπτάμενη τέφρα
περιέχουν Cr, Ni, Cu, Zn, Ag, Pb, S, P, B με κυρίαρχα στοιχεία
στην τέφρα Si, Fe, Al, Ca, Mg, K, Na.
9
Επίσης, περιέχονται οργανικές ενώσεις, που αν και βρίσκονται σε
ίχνη, εντούτοις είναι ιδιαίτερα σημαντικές για την υγεία εξαιτίας της
τοξικότητάς τους. Πάνω από 100 οργανικές ενώσεις όπως
πολυχλωριωμένες διβενζο-p-διοξίνες (PCDD), πολυχλωριωμένα
διβενζοφουράνια (PCDF), πολυχλωριωμένες φαινόλες,
πολυχλωριωμένα βενζένια, φθαλικοί εστέρες και
πολυαρωματικοί υδρογονάνθρακες (ΠΑΥ).
Γενικά, οι ενώσεις αυτές είναι τοξικές, καρκινογόνες,
μεταλλαξιγόνες και τερατογόνες. Οι διοξίνες (PCDD) είναι
ιδιαίτερα σταθερές στο περιβάλλον και διασπείρονται στο
έδαφος, στα ψάρια και στα θηλαστικά, σε περιοχές όπου υπάρχει
εκπομπή τους στην ατμόσφαιρα.
10 Επιπτώσεις της καύσης των ΑΣΑ
στο περιβάλλον και την υγεία (2)
Παρά την υπάρχουσα τεχνολογία αντιρύπανσης,
καμία εγγύηση δεν υπάρχει για 100% απόδοση,
ούτε βέβαια για την αποφυγή ατυχήματος.
Τα ατυχήματα βιομηχανικής κλίμακας
σε εργοστάσια καύσης
απορριμμάτων (συνήθως
εκτεταμένες πυρκαγιές και εκρήξεις)
αποτελούν μεγάλο κίνδυνο με
τεράστιες επιπτώσεις στο
περιβάλλον και στην υγεία των
κατοίκων.
Η επικινδυνότητά τους έγκειται
κυρίως στο γεγονός ότι μπορεί να
λάβει χώρα ανεξέλεγκτη καύση της
μάζας των αποβλήτων, με
επακόλουθο την ανεξέλεγκτη
απελευθέρωση πολύ τοξικών
ουσιών στον αέρα (διοξίνες,
φουράνια, πολυαρωματικά κλπ).
11
Επιπτώσεις κοινωνικές και οικονομικές
από την καύση των ΑΣΑ
Αποκρύπτεται ότι το εξωτερικό-περιβαλλοντικό κόστος (υπολογιζόμενο
σε ευρώ ανά κιλοβατώρα) παραγωγής ενέργειας με αυτήν τη μέθοδο είναι
όσο και το εξωτερικό κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με λιγνίτη!
Η μέθοδος της καύσης οδηγεί σε οικονομικά και περιβαλλοντικά βάρη,
που πληρώνουν οι πολίτες (διαμέσου των ιδιαίτερα αυξημένων δημοτικών
τελών για τη διαχείριση των ΑΣΑ και των φόρων που αντιστοιχούν στο
εξωτερικό-περιβαλλοντικό κόστος) και σε κέρδη για την ιδιωτική επιχείρηση,
που θα αναλάβει τη διαχείριση των ΑΣΑ.
Σχεδιάζονται εργοστάσια τέτοιου μεγέθους, που για να λειτουργήσουν με
το μεγαλύτερο δυνατό κέρδος παρέχοντας ενέργεια, θα πρέπει να
λειτουργούν συνεχώς όλο το 24ωρο και όλες τις μέρες του χρόνου. Για τον
σκοπό αυτόν υπογράφονται δεσμευτικά συμβόλαια με ρήτρες, για να
παρέχονται από την αυτοδιοίκηση οι προσυμφωνημένες ποσότητες
απορριμμάτων. Αυτό στις περισσότερες περιπτώσεις οδηγεί στην ανάγκη
εισαγωγής απορριμμάτων από άλλες περιοχές ή και από άλλες χώρες.
Για να πετύχει η μέθοδος διαχείρισης των ΑΣΑ με καύση, πρέπει πρώτα να
αποτύχουν οι πολιτικές μείωσης, επαναχρησιμοποίησης, ανακύκλωσης
και κομποστοποίησης των ΑΣΑ. Διότι αν αυτές πετύχουν δεν μένει τίποτα
για να οδηγηθεί στις μονάδες καύσης.
12
13
Με αυτήν την ολοκληρωμένη
μέθοδο διαχείρισης:
αποφεύγεται μεγάλο μέρος των περιβαλλοντικών
επιπτώσεων των απορριμμάτων και των φόρων που
αντιστοιχούν στο κόστος της περιβαλλοντικής βλάβης
εξοικονομούνται πόροι (πρώτες ύλες και ενέργεια)
δημιουργούνται περισσότερες (από οποιαδήποτε άλλη
μέθοδο) νέες θέσεις εργασίας σε τοπικό επίπεδο
μειώνονται οι τιμές ένεκα αποφυγής περιττών εξόδων (πχ
συσκευασίας)
εξοικονομείται εισόδημα για τους πολίτες (τα
επαναχρησιμοποιημένα προϊόντα είναι φθηνότερα)
τα οφέλη μπορούν να κατανέμονται κοινωνικά δίκαια,
εφόσον η διαχείριση δεν γίνεται από ιδιωτική επιχείρηση,
αλλά από φορείς των τοπικών κοινωνιών.
14
Κοινωνικά κινήματα
αντίστασης και
δημιουργίας τοπικά
και πανελλαδικά
15
16
17
Θεσσαλονίκη
Πάτρα
Τήνος
Αθήνα
18
Δύο νόμοι της ρύπανσης
«Ο κακός νόμος της ρύπανσης:
το επίπεδο της ρύπανσης
αυξάνεται όσο αυξάνεται το
επίπεδο της διαφθοράς».
«Ο καλός νόμος της ρύπανσης:
το επίπεδο της ρύπανσης
μειώνεται όσο αυξάνεται το
επίπεδο συμμετοχής του κοινού».
19
Paul Connett
“Zero Waste:
A Key Move towards a
Sustainable Society”
ResearchGate has not been able to resolve any citations for this publication.
ResearchGate has not been able to resolve any references for this publication.