BookPDF Available

Komunikowanie w audycie wewnętrznym. Raport z badań 2020. Polska i świat

Authors:
Komunikowanie w audycie
wewnętrznym
Joanna Przybylska
Waldemar Rydzak
Jacek Trębecki
Raport z badań 2020
Polska i świat
Komunikowanie w audycie wewnętrznym. Raport z badań 2020
Recenzja:
dr hab. Karina Stasiuk-Krajewska, prof. Uniwersytetu SWPS
Raport opracowany na podstawie badań przeprowadzonych na Uniwersytecie
Ekonomicznym w Poznaniu.
Realizacja badań:
dr Joanna Przybylska
dr hab. Waldemar Rydzak
dr hab. Jacek Trębecki
Redakcja:
Andrzej Kazimierski
KontrolerInfo
Wydawnictwo:
PIKW sp. z o.o.
ul. Sienna 93 lok. 35
00-815 Warszawa
Wydanie cyfrowe (Born Digital)
ISBN 978-83-942845-5-8
Copyright ©
Joanna Przybylska
Waldemar Rydzak
Jacek Trębecki
Copyright ©
PIKW Sp. z o.o.
Warszawa 2021
1
Spis treści
2
3
Wprowadzenie
Wyniki
badań
4
Podsumowanie
Badana
zbiorowość
Wprowadzenie
3
Audytorzy wewnętrzni są grupą zawodową o wysokich kwalifikacjach zawodowych, na które składają
się zarówno wiedza, jak i umiejętności, nabywane w ciągu całego życia zawodowego
i wykorzystywanego przy wykonywaniu obowiązków zawodowych. Umiejętności przydatne w pracy
audytora wewnętrznego obejmują zarówno tzw. umiejętności techniczne, do których zalicza się
między innymi zdolność krytycznego myślenia, zdolności analityczne, umiejętność przeprowadzania
analizy ryzyka, definiowania i rozwiązywania problemów czy zdolności organizacyjne, ale także
umiejętności miękkie, wśród których najczęściej wymieniane są umiejętności w zakresie
komunikowania. Od początku XXI wieku zauważalny jest jednocześnie wzrost zainteresowania drugą
z wymienionych grup kompetencji, a badania prowadzone przez organizacje zrzeszające audytorów
wewnętrznych często wskazują umiejętności komunikacyjne jako jedne z kluczowych w pracy
audytora wewnętrznego.
Zespół badawczy składa podziękowania za pomoc w realizacji procesu badawczego wśród audytorów
wewnętrznych wszystkim osobom i organizacjom czynnie zaangażowanym w proces dystrybucji
ankiety. W szczególności podziękowania kierowane są do Stowarzyszenia Instytutu Audytorów
Wewnętrznych IIA Polska, Polskiego Instytutu Kontroli Wewnętrznej Sp. z o.o., Stowarzyszenia
ISACA Warszawa, Stowarzyszenia ISACA Katowice – Stowarzyszenia audytu, bezpieczeństwa
i kontroli systemów informacyjnych i Stowarzyszenia Certyfikowanych Audytorów i Specjalistów ds.
Kontroli Wewnętrznej. Badania wsparło również Ministerstwo Finansów oraz Ministerstwo Nauki
i Szkolnictwa Wyższego. Zespół badawczy dziękuje także wszystkim audytorom wewnętrznym,
którzy wzięli udział w badaniu i wypełnili ankietę.
Wprowadzenie
Wprowadzenie
4
Próby definiowania katalogu kompetencji i cech osobowości właściwych audytorom wewnętrznym
podejmowane są w literaturze przedmiotu i wielu badaniach naukowych. Kompleksowe,
międzynarodowe badania nad kompetencjami, które są pożądane w zawodzie audytora
wewnętrznego przeprowadził w 2010 roku Bailey (2011). Z badań tych wynika, że do pięciu
kluczowych kompetencji audytu wewnętrznego zaliczyć należy: (1) umiejętności komunikacyjne, (2)
umiejętność rozpoznawania i rozwiązywania problemów, (3) śledzenie na bieżąco zmian
w przepisach prawnych oraz standardach zawodowych, (4) rozumienie istoty biznesu, będące
podstawą do identyfikowania pojawiających się problemów związanych z ryzykiem i systemami
kontroli oraz (5) zarządzanie ryzykiem, zarówno w kontekście działalności operacyjnej podmiotu,
jak i na potrzeby planowania w działań audytowych. Umiejętności komunikacyjne to najwyżej
oceniane kompetencje ogólne i trzecia najważniejsza umiejętność behawioralna w badaniach
Bailey’a. Autor zauważa jednocześnie, że umiejętności komunikacyjne uznano za najwyższą ogólną
kompetencję zarówno w poprzednich badaniach przeprowadzonych w 2006, jaki i w 2010 roku.
Wysoka pozycja w rankingach tych umiejętności, niezmienna w czasie i niezależna od regionu
i pozycji zawodowej, wskazuje na trwałe znaczenie ciągłego rozwoju umiejętności komunikacyjnych
na wszystkich szczeblach kariery zawodowej.
Chambers i McDonald (2013) zwracają uwagę, że wraz z rozwojem audytu wewnętrznego zmieniają
się oczekiwania, co do kwalifikacji i kompetencji (zwanych przez autorów atrybutami) audytorów
wewnętrznych. Umiejętności techniczne pozostają absolutnie niezbędne, lecz według autorów
konieczne jest wspracie ich kompetencjami miękkimi. Na podstawie badań zdefiniowali oni siedem
najbardziej pożądanych atrybutów skutecznego audytora wewnętrznego: uczciwość, umiejętność
skutecznego komunikowania się, partnerstwo, budowanie relacji, ciągłe podnoszenie kwalifikacji,
umiejętność pracy w zespole oraz zdolność globalnego myślenia. Według Chambers i McDonald
(2013) chociaż skuteczne komunikowanie się od dawna wymieniane jest wśród pożądanych cech
audytora wewnętrznego, to rola tego komunikowania szybko się zmienia. Spowodowane jest to
przede wszystkim pojawieniem się mediów społecznościowych oraz ich wpływ na pracę audytora.
Autorzy zauważają, że skuteczne umiejętności komunikacyjne wykraczają poza pisemne raporty
i umiejętności komunikacji werbalnej. Uczestnicy badania krytycznie ocenili stosowane
komunikowanie pisemne. Zauważyli oni, że bardzo mało osób zwraca uwagę na zapisy inne niż
raport z audytu, który często jest jedynym środkiem komunikowania się pisemnego. Jednocześnie
oczekuje się, że treści zawarte w raportach będą przybierały formę krótkich komunikatów
i bezpośrednich informacji, charakterystycznych dla wspomnianych wcześniej mediów
społecznościowych.
Wprowadzenie
Wprowadzenie
5
Kwalifikacje zawodowe oraz kompetencje, które są niezbędne do skutecznego wykonywania audytu
wewnętrznego są także definiowane przez organizacje branżowe i często znajdują odzwierciedlenie
w standardach, wytycznych kierowanych do tej grupy zawodowej. Pożądane, o ile nie niezbędne w
wykonywaniu zawodu audytora wewnętrznego kwalifikacje i kompetencje zostały określone również
w standardach i wytycznych zawodowych kierowanych do audytorów wewnętrznych. Za
najważniejszy dokument w tym zakresie uważa się Ramy Kompetencji Audytu Wewnętrznego
(Internal Audit Competency Framework), opracowane przez Instytut Audytorów Wewnętrznych (The
IIA 2013), gdzie zdefiniowano kompetencje „techniczne” i osobiste. Wśród umiejętności osobistych
wymienia się zdolność skutecznego komunikowania się, która została uznana za kluczową zarówno
dla zarządzających audytem wewnętrznym, jak i członków zespołów audytowych. W najnowszych
opracowaniach organizacji branżowych rola umiejętności komunikacyjnych w zawodzie audytora
wewnętrznego urasta do rangi filaru. W 2020 roku IIA przedstawiła zaktualizowany dokument
„Internal Audit Competency Framework”, w którym określa się cztery filary skutecznego prowadzenia
audytu wewnętrznego: Professionalism, Performance, Environment oraz Leadership &
Communication (The IIA 2020).
Na istotność komunikowania w audycie wewnętrznym uwagę zwracają również Uwaleke i Ubaka
(2016), którzy określili czynniki, które będą decydowały o skuteczności procesu komunikowania się
w audycie wewnętrznym. Autorzy wymieniają umiejętność nawiązywania relacji z audytowanymi
w różnych sytuacjach, zdolność koncentrowania się na kluczowych informacjach i umiejętność ich
szybkiego analizowania oraz umiejętność aktywnego słuchania i identyfikowania faktów jako osobiste
zdolności wysoce przydatne, o ile nie niezbędne w pracy audytora wewnętrznego. Wnioski o
podobnym charakterze zostały sformułowane po badaniach naukowych przeprowadzonych również
w innych krajach (Gurama et al. 2019, Narkchai and Fadzil 2017). Pogląd mówiący o tym, że
wyjątkowe umiejętności komunikowania się należą do kompetencji niezbędnych dla audytorów
wewnętrznych wyrazili również Smith (2005), Sawyer i inni (2003), Loss (2003). Z kolei Hasan i inni
(2003) wskazują, na wagę komunikowania w publikacjach poświęconych audytowi w kontekście luki
oczekiwań tj. istotnych różnic między tym czego otoczenie i tego, co branża rozumie jako cele, o której
piszą również Mock, Bedard, Coram, Davis Espahbodi and Warne (2013).
Warto również przytoczyć wyniki badań z 2019 roku, przeprowadzonych wśród osób zarządzających
audytem wewnętrznym. Respondenci mieli dokonać samooceny i wskazać obszary umiejętności
osobistych, które chcieliby w najbliższym czasie ulepszyć (Protiviti 2019). Umiejętności, które ich
zdaniem, wymagają poprawy i są kluczowe dla skutecznego wykonywania audytu wewnętrznego to:
wystąpienia publiczne, rozwijanie relacji z kadrą zarządzającą (poza komitetem audytu), rozwijanie
kontaktów zewnętrznych, umiejętność przekonywania/perswazji, opanowanie wykorzystania nowych
technologii, umiejętność negocjacji, radzenie sobie z konfrontacją (konfliktem). Wśród siedmiu
wymienionych umiejętności tylko jedna ma charakter „techniczny”, a pozostałe związane są
z obszarem skutecznego komunikowania się w różnych sytuacjach.
Wprowadzenie
Wprowadzenie
Jakie są rodzaje problemów komunikacyjnych,
z którymi spotykają się audytorzy wewnętrzni
(w zakresie zbierania, przetwarzania i
przekazywania informacji)?
Jakie są sposoby w zakresie komunikowania,
które wykorzystują audytorzy wewnętrzni
celem rozwiązania problemów z jakimi się
stykają, z uwzględnieniem faz realizacji
zadania audytowego?
CHARAKTERYSTYKA
BADANIA
Czas realizacji badania
14 II 2020 - 30 IV 2020
Metoda badania
CAWI
Wprowadzenie 6
PYTANIA BADAWCZE
Przeprowadzona kwerenda publikacji naukowych poświęconych problematyce komunikowania się
audytorów wewnętrznych z otoczeniem wewnętrznym i zewnętrznym badanych organizacji wykazała
istniejącą lukę poznawczą. O ile organizacje branżowe związane z audytem wewnętrznym zaczęły
dostrzegać rolę i znaczenie komunikowania się w pracy audytora i realizować własne badania o
charakterze deskryptywnym, o tyle w pierwszych dwóch dziesięcioleciach XXI wieku nie wpłynęło to
na znaczny wzrost publikacji o charakterze naukowym z tego obszaru. Można wręcz zaryzykować
stwierdzenie, że w kontekście wzrostu zainteresowania w XXI wieku tematyką komunikowania się
audytorów wewnętrznych, na polu naukowym doszło do pewnych zaniedbań. Wyniki badań
prezentowane w niniejszym rozdziale są więc odpowiedzią na potrzeby środowiska audytorów oraz
środowiska naukowego i stanowią jedynie wstęp do dalszych badań nad problematyką
komunikowania w obszarze audytu wewnętrznego.
Średni czas trwania wywiadu
18.08 min. - Polska
26.17 min. - Świat
Wyniki badańMetoda badania
Wyniki badań7
Do zebrania danych wykorzystano e-ankietę w języku polskim (badania w Polsce).
W badaniach zagranicznych udostępniono tą samą treść ankiety, przetłumaczoną na język
angielski. Ankieta była wypełniana przez respondentów samodzielnie, po przesłaniu do nich
zaproszenia zawierającego adres dostępu do badania (Computer Assisted Web Interview –
CAWI). CAWI jest najprostszą metodą, która uwzględniała jednocześnie ograniczenia
związane z ochroną danych osobowych osób uczestniczących w badaniu. Założono
wygenerowanie dwóch uniwersalnych linków do ankiety, z prośbą o przesłanie tych adresów
wraz z zaproszeniem do udziału w badaniu do członków wybranych stowarzyszeń
zrzeszających audytorów wewnętrznych oraz audytorów niezrzeszonych znajdujących się na
listach mailingowych wybranych organizacji.
W badaniu zastosowano dobór celowy poprzez zaproszenie do udziału w badaniu głównie
członków stowarzyszeń, a nie całej populacji audytorów. Taka metoda doboru ma wpływ na
ostrożność z jaką są formułowane oceny i wnioski z badań zamieszczone w niniejszym
raporcie. Jednocześnie jednak warto podkreślić, że w przypadku Polski w badanej próbie
znalazło się ponad 30% respondentów, którzy wskazali brak przynależności do stowarzyszeń
lub przynależność do mniejszych, lokalnych stowarzyszeń. W efekcie można zaryzykować
stwierdzenie, że analizowane dane w przypadku ankiety polskojęzycznej mogą dobrze
odzwierciedlać badane zjawiska w kontekście całej branży audytorów, a nie tylko tych
zrzeszonych w organizacjach branżowych. Pozyskanie tak zróżnicowanej grupy
respondentów było możliwe dzięki zróżnicowanej metodzie rozsyłania zaproszeń do udziału
w badaniu. W przypadku badań międzynarodowych tylko 9% respondentów wskazało, że nie
należy do IIA. Mimo ograniczonej liczby ankiet wyniki badań międzynarodowych mogą
stanowić ciekawe uzupełnienie wiedzy, w szczególności, że respondenci zagraniczni w
większym stopniu niż polscy reprezentują management (prawie 53% wskazań ma
doświadczenie własne związane z zarządzaniem zespołem audytorów wewnętrznych,
w przypadku respondentów polskich jest to niewiele ponad 27%).
27%
8%
POLSKA
Odnotowano 1878 prób wypełnienia ankiety.
Zebrano 515 pełnych ankiet, co przekłada się
na 27,4% wszystkich prób, które zostały
zainicjowane przez zaproszonych audytorów
wewnętrznych
ŚWIAT
Odnotowano 1810 prób wypełnienia ankiety.
Zebrano 144 pełnych ankiet, co przekłada się
na 8% wszystkich prób, które zostały
zainicjowane przez zaproszonych audytorów
wewnętrznych.
Wyniki badańBadana zbiorowość
Wyniki badań8
POLSKA
W badaniu w Polsce czynny udział wzięło 515
respondentów, z czego prawie 59,8% stanowiły
kobiety oraz nieco ponad 40,2% mężczyźni.
ŚWIAT
W badaniach międzynarodowych, wśród 138
respondentów 53,6% stanowiły kobiety, a 46,4%
mężczyźni.
Uczestnicy badania
Wyniki badańBadana zbiorowość
Wyniki badań9
Miejsce zatrudnienia audytorów wewnętrznych uczestniczących
w badaniu (stan na kwiecień 2020)
Zajmowane stanowisko pracy w audycie wewnętrznym
Podczas badania ankietowego respondenci zostali poproszeni o określenie stanowisk pracy
zajmowanych w audycie wewnętrznym. Przyjmując założenie, że jedna osoba może wykonywać
zawód audytora wewnętrznego w wielu organizacjach, możliwe było wskazanie kilku odpowiedzi.
W Polsce ponad połowa ankietowanych (53,8%) była zatrudniona na samodzielnych stanowiskach
audytu wewnętrznego. Nieco ponad 27% ankietowanych pełni w jednostce funkcję zarządzającego
audytem wewnętrznym, a 37,5% respondentów jest członkiem zespołu audytorskiego. Niespełna
5% badanych prowadzi audyt wewnętrzny usługowo. W przypadku badań międzynarodowych
wśród audytorów wewnętrznych, którzy wzięli udział w badaniu wyraźnie dominowały osoby
zarządzające pracami audytu wewnętrznego (52,9%). Drugą co do znaczenia grupą - 34,8% -
stanowili członkowie zespołów audytowych.
POLSKA
165
152
240
sektor publiczny rządowy 30%
sektor publiczny samorządowy 27%
sektor prywatny 43%
ŚWIAT
45
17 86
sektor publiczny rządowy 30%
sektor publiczny samorządowy 11%
sektor prywatny 58%
Wyniki badańBadana zbiorowość
Wyniki badań10
Staż pracy w audycie wewnętrznym
W Polsce średni staż pracy
wynosi prawie 14 lat dla sektora
publicznego oraz niemal 11 lat dla
sektora prywatnego. W sektorze
publicznym przeważają osoby
legitymujące się 15-letnim
stażem pracy, a w sektorze
prywatnym – 2-letnim.
POLSKA
ŚWIAT
W przypadku audytorów
wewnętrznych zagranicznych
potwierdza się długi staż pracy
w sektorze prywatnym, który
wynosi średnio prawie 13 lat.
Średni staż pracy dla sektora
publicznego wyniósł prawie
11 lat. W tej grupie audytorów
dominują osoby z długim, 15-
letnim stażem pracy w audycie
wewnętrznym.
Wyniki badańPostrzeganie zawodu
Wyniki badań11
Postrzeganie zawodu audytora wewnętrznego przez audytorów
wewnętrznych
Ponad 80% uczestników w badania w Polsce wskazało profesjonalizm, jako skojarzenie
z wykonywanym przez siebie zawodem. Taka ocena jest spójna z wysokimi kwalifikacjami
audytorów, potwierdzonymi różnorodnymi certyfikatami. Zbliżony do profesjonalizmu wynik
osiągnęły odpowiedzialność oraz doradztwo. Warto w tym miejscu zauważyć, że wykonywanie
zawodu audytora jest traktowane jako wyzwanie częściej wśród kobiet (61%),niż wśród mężczyzn
(48%). W Polsce zawód ten jest także znacznie częściej źródłem stresu dla kobiet (36%) niż dla
mężczyzn (20%). Mężczyźni z kolei częściej kojarzą wykonywany przez siebie zawód z reputacją,
ale także jest to według nich, częściej niż według kobiet, zawód, który charakteryzuje się
powtarzalnością.
417
402
394
310
286
183
181
153
141
136
113
55
45
37
8
7
profesjonalizm
odpowiedzialność
doradztwo
wsparcie
wyzwanie
autorytet
kontrola
stres
reputacja
niedocenianie
prestiż
biurokracja
powtarzalność
frustracja
nuda
władza
0 50 100 150 200 250 300 350 400 450
POLSKA
Wyniki badańPostrzeganie zawodu
Wyniki badań12
Postrzeganie zawodu audytora wewnętrznego przez audytorów
wewnętrznych
Podobnie jak w przypadku wyników badań z Polski, także w przypadku zagranicznych audytorów
wewnętrznych wyzwanie jest częściej kojarzone z pracą audytora przez kobiety niż mężczyzn
(67,6% wśród kobiet, a 54,7% wśród mężczyzn). Interesująca i wymagająca dodatkowych badań
jest obserwacja, że choć skojarzenia takie jak profesjonalizm, odpowiedzialność, doradztwo czy
też wsparcie osiągają podobne oceny w obu badaniach, to w podziale na płeć ocena tych pojęć
przez respondentów zagranicznych jest odwrotna, niż w badaniach polskich.
W badaniach zagranicznych częściej audytorzy wewnętrzni postrzegają swój zawód jako
wyzwanie (62% świat, 56% Polska) oraz kojarzą go z reputacją (57% świat, 27% Polska). Co
ciekawe, ponad 60% zagranicznych audytorów wewnętrznych zadeklarowało skojarzenie zawodu
audytora wewnętrznego z kontrolą, podczas gdy w Polsce ten odsetek wynosi 35%.
Warto zauważyć również, że co czwarty audytor wewnętrzny uczestniczący w badaniu w Polsce
czuje się niedoceniany, podczas gdy wśród audytorów wewnętrznych zagranicznych deklarację
taką złożyło zaledwie 15% ankietowanych. Stres jest skojarzeniem 30% ankietowanych w Polsce,
na świecie ten odsetek wyniósł 23%.
121
109
104
70
85
42
84
31
78
20
28
12
12
3
2
14
profesjonalizm
odpowiedzialność
doradztwo
wsparcie
wyzwanie
autorytet
kontrola
stres
reputacja
niedocenianie
prestiż
biurokracja
powtarzalność
frustracja
nuda
władza
0 20 40 60 80 100 120 140
ŚWIAT
Wyniki badańKomunikowanie na tle
innych umiejętności
Wyniki badań13
Umiejętności komunikowania się na tle innych kompetencji
audytorów wewnętrznych
Punktem wyjścia do badań nad kompetencjami w zakresie komunikowania się wśród audytorów
wewnętrznych było pytanie dotyczące pięciu najważniejszych – według ankietowanych –
cech/kompetencji audytora wewnętrznego.
Szczegółowa ocena wag pięciu najczęściej wskazywanych cech audytora dostarcza interesujących
informacji. Co prawda najwięcej respondentów wśród pierwszej piątki najważniejszych
cech/kompetencji wskazało umiejętności komunikacyjne, ale jednak jeśli wziąć pod uwagę wagę
przypisywaną do danej kategorii, to na pierwsze miejsce wysuwają się takie cechy jak zdolność
analitycznego i krytycznego myślenia, etyczność czy niezależność. W analizowanej próbie etyka w
badaniach polskich zajmuje szóste miejsce pod względem liczebności wskazań, a w badaniu
audytorów zagranicznych jest na miejscu czwartym. Warto jednocześnie odnotować, że
w przypadku umiejętności komunikowania oraz analitycznego i krytycznego myślenia respondenci
zagraniczni i wiele częściej wskazywali na te umiejętności jako istotne w pracy audytora.
80
81
33
65
11
64
39
34
17
27
6
4
3
12
12
4
3
67
62
59
56
52
43
33
28
25
18
11
11
10
8
5
3
2
umiejętności komunikacyjne
analityczne i krytyczne myślenie
pozyskiwanie i weryfikowanie informacji
niezależność
umiejętność wnioskowania
etyczność
zachowanie poufności
umiejętność pisania zwięzłych raportów
planowanie pracy
zarządzanie ryzykiem
otwartość
wytrwałość
zdecydowanie
kompetencje IT
elastyczność
znajomość próbkowania
przedsiębiorczość
80 60 40 20 0 20 40 60 100
80
Polska Świat
Wyniki badańKomunikowanie na tle
innych umiejętności
Wyniki badań14
Najważniejsze cechy/kompetencje audytora wewnętrznego
według płci
POLSKA
Ocena istotnych cech/kompetencji w zawodzie audytora wewnętrznego w podziale na płeć
respondenta prowadzi do ciekawych wniosków dotyczących różnic w postrzeganiu zawodu
audytora. W przypadku respondentów z Polski mężczyźni wybierając pięć najważniejszych
cech/kompetencji audytora częściej od kobiet wskazywali na zdolność analitycznego i krytycznego
myślenia, umiejętności przygotowywania zwięzłych i przejrzystych raportów oraz kompetencje IT.
Kobiety w swoich odpowiedziach za najważniejsze cechy częściej niż mężczyźni wskazywały na
umiejętność pozyskiwania, weryfikowania i opracowywania konkretnych informacji, niezależność,
etyczność i zachowanie poufności.
67
68
55
51
51
37
29
34
24
20
12
13
8
12
6
2
2
68
59
61
58
52
47
36
24
25
18
11
11
9
5
4
4
1
umiejętności komunikacyjne
analityczne i krytyczne myślenie
pozyskiwanie i weryfikowanie informacji
niezależność
umiejętność wnioskowania
etyczność
zachowanie poufności
umiejętność pisania zwięzłych raportów
planowanie pracy
zarządzanie ryzykiem
otwartość
wytrwałość
zdecydowanie
kompetencje IT
elastyczność
znajomość próbkowania
przedsiębiorczość
80 60 40 20 0 20 40 80
60
kobiety mężczyźni
Wyniki badańKomunikowanie na tle
innych umiejętności
Wyniki badań15
Najważniejsze cechy/kompetencje audytora wewnętrznego
według płci
ŚWIAT
W przypadku badań zagranicznych na niezależność relatywnie częściej wskazywali mężczyźni niż
kobiety, co jest sytuacją odwrotną niż w Polsce. Inną znaczącążnicą w ocenie kompetencji ze
względu na płeć w badaniach międzynarodowych była ocena umiejętności komunikacyjnych.
Ponad 90% kobiet uznało kompetencje w tym obszarze za kluczowe dla wykonywania zawodu
audytora wewnętrznego. Tego samego zdania było 67% mężczyzn. Poza tym wśród audytorów
zagranicznych istotne różnice ze względu na płeć w postrzeganiu kluczowych umiejętności dla
zawodu audytora wewnętrznego wystąpiły w zakresie umiejętności wnioskowania, pozyskiwania
i weryfikowania informacji, niezależności, poufności i etyczności.
67
80
28
70
3
47
52
33
11
31
8
5
3
9
16
6
2
91
82
37
60
18
65
28
35
22
23
4
4
3
14
8
1
4
umiejętności komunikacyjne
analityczne i krytyczne myślenie
pozyskiwanie i weryfikowanie informacji
niezależność
umiejętność wnioskowania
etyczność
zachowanie poufności
umiejętność pisania zwięzłych raportów
planowanie pracy
zarządzanie ryzykiem
otwartość
wytrwałość
zdecydowanie
kompetencje IT
elastyczność
znajomość próbkowania
przedsiębiorczość
10080604020 0 20
406080100
kobiety mężczyźni
Wyniki badań
Wyniki badań16
Umiejętności komunikacyjne jako najważniejsza kompetencja
audytora wewnętrznego
POLSKA
ŚWIAT
Respondenci mieli ocenić ogólny
stopień przydatności
umiejętności w zakresie
komunikowania się w pracy
audytora wewnętrznego, według
skali od 1 (nie są w ogólne
potrzebne) do 10 (mają kluczowe
znaczenie). Warto zauważyć, że
nikt z ankietowanych nie ocenił
przydatności tych kompetencji na
poziomie niższym niż 5, przy czym
wskazania na poziomie 5, 6 i 7
miały charakter sporadyczny.
Ocena przydatności umiejętności
w zakresie komunikowania się
była porównywalna w Polsce i na
świecie.
Komunikowanie na tle
innych umiejętności
Wyniki badańKomunikowanie
w audycie wewnętrznym
Wyniki badań17
Ogólny stopień przydatności umiejętności w zakresie
komunikowania się w pracy audytora wewnętrznego
Przydatność umiejętności w zakresie komunikowania w audycie wewnętrznym ankietowani
oceniali według skali od 1 (nie są w ogólne potrzebne) do 10 (mają kluczowe znaczenie). Ponad
90% audytorów wewnętrznych biorących udział w badaniu w Polsce oceniło umiejętności w
zakresie komunikowania się jako bardzo przydatne, czy wręcz kluczowe w zawodzie audytora
wewnętrznego, nadając wartość ze skali 8 i więcej.
Należy zauważyć, że istniejążnice w ocenie między respondentami z Polski i zagranicznymi.
1/3 respondentów ze świata oceniła przydatność omawianych umiejętności na poziomie 7, a 62%
nadało wartość ze skali 8 i więcej.
Średnia ocena w przypadku badań w Polsce wyniosła 9,1, w badaniach zagranicznych - 7,7.
Audytorzy wewnętrzni dostrzegają znaczenie umiejętności z zakresu komunikowania się
w skutecznym wykonywaniu zadań stawianych przed audytem wewnętrznym, przy czym
respondenci w Polsce nadają tym umiejętnością bardziej kluczowy charakter.
10
13
38
30
5
3
1
1
52
23
16
5
2
1
0
Wyniki badańKomunikowanie
w audycie wewnętrznym
Wyniki badań18
Ocena wpływu umiejętności komunikowania się na wybrane
obszary audytu wewnętrznego
Analiza danych dotyczących oceny wpływu umiejętności komunikowania się na wybrane aspekty
pracy audytora wewnętrznego prowadzi do interesujących wniosków. W polskich badaniach
wyraźnie widoczne sążnice pomiędzy płcią. Większa część mężczyzn dostrzega wpływ
omawianych umiejętności na wybrane aspekty pracy audytorów. Niemal połowa z nich uważa, że
umiejętności komunikowania się wpływają na budowę zaufania między audytorem, a
audytowanym (wskazanie u kobiet na poziomie 31%), skuteczność w przekazywaniu ustaleń
audytowych (wskazanie u kobiet 29%) oraz skuteczność w nawiązywaniu relacji z audytowanymi
i gromadzenie informacji (wskazanie u kobiet 30%).
Zauważalne są równieżżnice pomiędzy wynikami badań w Polsce i na świecie. Wśród audytorów
zagranicznych większa część uczestników badania niż w Polsce dostrzega wpływ umiejętności
komunikowania na budowę zaufania pomiędzy audytorem i audytowanymi, skuteczność w
przekazywaniu wyników audytu, a także rzetelność i wartość dodaną działań audytowych.
43
33
33
33
41
31
15
33
37
34
35
35
35
22
10
25
budowa zaufania między audytorem a audytowanymi
ogólna skuteczność działań audytora
skuteczność nawiązywania relacji z audytowanymi
skuteczność w zbieraniu informacji/danych
skuteczność w przekazywaniu wyników audytu
wpływ na prestiż/reputację zawodu
wpływ na reputację audytowanej jednostki
rzetelność i wartość dodaną audytu
40 20 0 20 60
40
Polska Świat
Wyniki badańSamoocena umiejętności
komunikowania audytorów
wewnętrznych
Wyniki badań19
Ogólna ocena kompetencji własnych audytorów wewnętrznych
w zakresie komunikowania się z otoczeniem
Kompetencje w zakresie komunikowania zostały uznane za jedne z kluczowych do wykonywania
skutecznego audytu wewnętrznego. Respondenci biorący udział w badaniu zostali następnie
poproszeni o ocenę swoich umiejętności w zakresie komunikowania się. Ocena miała być
dokonana na poziomie ogólnym, a następnie w podziale na poszczególne fazy procesu audytowego.
Ocena ogólna była dokonywana według skali od 1 (kompetencje bardzo niskie) do 10 (kompetencje
bardzo wysokie).
10
13
38
30
5
3
1
1
7
21
35
23
8
4
1
0
10
9
8
7
6
5
4
3
2
1
40 35 30 25 20 15 10 5 0 5 10 15 20 25 30 35 40
Polska Świat
Ogólna ocena własnych kompetencji audytorów wewnętrznych w zakresie komunikowania jest
wysoka. Największa grupa respondentów oceniła istotność umiejętności w zakresie
komunikowania się z otoczeniem na poziomie 8 w skali 10-stopniowej. W Polsce wśród kobiet
średnia ocena ukształtowała się na poziomie 7,86, wśród mężczyzn – na poziomie 7,77 w skali
10-punktowej. W przypadku respondentów zagranicznych ocena kompetencji w zakresie
komunikowania jest gorzej oceniana przez kobiety niż mężczyzn (7,69 a 7,84).
Wyniki badańSamoocena umiejętności
komunikowania audytorów
wewnętrznych
Wyniki badań20
Ocena własnych kompetencji audytorów wewnętrznych w obszarze
pozyskiwania informacji (średnia ocen)
8.64
8.39
7.97
7.55
7.23
7.72
7.42
7.59
7.38
6.63
7.35
8.63
8.56
7.66
7.19
7.36
7.20
7.25
7.25
7.17
7.11
7.02
wykorzystywania poczty elektronicznej
rozmowa jeden na jeden
rozmowa z osobami z otoczenia jednostki
asertywność
przełamywanie niechęci i obaw
wykrywanie prób ukrycia informacji
komunikowania się w sytuacjach konfliktowych
prowadzenie dyskusji w grupie
odczytywanie sygnałów niewerbalnych
pozyskiwania danych z mediów społecznościowych
przekonywanie do powiedzenia prawdy
10 5 0105
Polska Świat
W przypadku oceny kompetencji własnych w zakresie pozyskiwania informacji kolejność
w najwyżej punktowanych kategoriach, jak np. wykorzysta-nie poczty elektronicznej czy
prowadzenie rozmów z pojedynczymi pracownikami jest podobna, niezależnie od kraju
pochodzenia respondenta. Warto zauważyć, że praktycznie we wszystkich kategoriach mężczyźni
gorzej niż kobiety oceniali swoje kompetencje w pozyskiwaniu informacji. Wyjątek stanowi jedynie
asertywność w Polsce oraz umiejętność do przekonania do powiedzenia prawdy na świecie.
Najniżej oceniano kompetencje związane z posiadaniem umiejętności odczytywania sygnałów
niewerbalnych, umiejętności pozyskiwania danych z mediów społecznościowych oraz w przypadku
respondentów w Polsce także umiejętności przekonywania do powiedzenia prawdy. Wyniki
badania wskazują zatem na obszary, które warto doskonalić, ale także obszary, które różnicują
oceny respondentów w zależności od kraju pochodzenia.
Wyniki badańSamoocena umiejętności
komunikowania audytorów
wewnętrznych
Wyniki badań21
Ocena własnych kompetencji audytorów wewnętrznych w obszarze
przetwarzania i analizy informacji (średnia ocen)
W odniesieniu do kompetencji w zakresie przetwarzania i analizy informacji różnice w ocenie
w podziale na płeć są niewielkie, choć w przypadku respondentów ze świata są zauważalne.
Audytorzy wysoko oceniają swoje umiejętności w trzech obszarach: pracy na dokumentach
w formie elektronicznej, przetwarzania danych nieliczbowych oraz przetwarzania i analizy
danych/informacji liczbowych (w tym m.in. finansowych, statystycznych). Interesująca różnica
w ocenie umiejętności własnych zarysowuje się w zależności od kraju pochodzenia respondenta
w obszarze przetwarzania i analizy danych/informacji nieliczbowych – opisowych (średnia
w Polsce 8,1 a na świecie 6,89 w skali 10-punktowej). Kobiety wyraźnie wyżej oceniały swoje
kompetencje w przetwarzaniu informacji nieliczbowych. Niska ocena w zakresie posiadanych
kompetencji w obszarze przetwarzania i analizy danych dotyczyła dwóch zagadnień: gromadzenia
i analizy danych typu BIG DATA oraz wykorzystania oprogramowania analitycznego do
automatyzacji pozyskania danych. Warto zwrócić jednocześnie uwagę na to, że mężczyźni
respondenci w Polsce nieznacznie wyżej od kobiet oceniali swoje kompetencje w obszarach
związanych z cyfrową obróbką danych i przetwarzaniem danych finansowych, na świecie na
odwrót – to kobiety wyżej oceniały swoje umiejętności w tym zakresie.
8.20
6.89
7.44
6.07
5.68
8.67
8.10
7.38
5.84
5.45
praca na dokumentach w formie elektronicznej
przetwarzanie i analiza danych/informacji nieliczbowych
przetwarzanie i analiza danych/informacji liczbowych
gromadzenie i analiza danych typu BIG DATA
wykorzystanie oprogramowania analitycznego do pozyskania danych
10 10505
Polska Świat
Wyniki badańSamoocena umiejętności
komunikowania audytorów
wewnętrznych
Wyniki badań22
Ocena własnych kompetencji audytorów wewnętrznych w obszarze
opracowywania danych i przekazywania wyników audytu (średnia
ocen)
Trzecim ocenianym przez respondentów obszarem kompetencji własnych były zagadnienia
związane z opracowywaniem danych i przekazywaniem wyników audytu. W tym zakresie
audytorzy z Polski najwyżej ocenili swoje umiejętności przekazywania wyników audytu w formie
rozmów indywidualnych, tworzenia syntetycznych sprawozdań pisemnych, tworzenia
szczegółowych sprawozdań pisemnych oraz prowadzenia rozmów z małą grupą osób (do 5 osób,
przy zachowaniu kontroli nad celem takiej dyskusji). W przypadku audytorów z innych krajów
najwyższą ocenę miały umiejętności tworzenia szczegółowych sprawozdań pisemnych oraz
rozmów indywidualnych. Minimalnie gorzej niż respondenci w Polsce audytorzy oceniali swoje
umiejętności w zakresie opracowywania syntetycznych sprawozdań pisemnych. W obszarze
opracowywania danych i przekazywania wyników audytu stosunkowo nisko swoje kompetencje
własne audytorzy wewnętrzni ocenili w zakresie tworzenia opracowań na potrzeby mediów,
prezentacji i dyskusji w mediach społecznościowych oraz wystąpień w mediach, np. w zakresie
udzielania wywiadów. Obserwacja dotyczy i respondentów z Polski, jak i respondentów z innych
krajów, przy czym respondenci zagraniczni ogólnie lepiej oceniali swoje umiejętności w zakresie
omawiania wyników audytów z szerokim otoczeniem zewnętrznym.
8.09
7.47
8.21
7.75
7.67
7.56
7.42
6.79
7.44
7.51
6.02
5.57
5.46
8.30
7.99
7.84
7.54
7.45
7.41
7.32
7.22
7.18
7.07
4.89
4.79
4.11
rozmowy indywidualne
tworzenie syntetycznych sprawozdań pisemnych
tworzenie szczegółowych sprawozdań pisemnych
rozmowy z małą grupą osób (do 5 osób)
asertywność
perswazja i przekonywanie do swojego stanowiska
umiejętność opanowania emocji
tworzenie prezentacji multimedialnych
rozwiązywanie konfliktów i sytuacji spornych
prezentacja wyników audytu przed dużym audytorium
tworzenie opracowań na potrzeby mediów
prezentacja i dyskusja w mediach społecznościowych
wystąpienia w mediach, np. wywiady
10 0 1055
Polska Świat
Wyniki badańSamoocena umiejętności
komunikowania audytorów
wewnętrznych
Wyniki badań23
Źródła niskiej oceny wybranych kompetencji lub całkowitego
pominięcia ich w ocenie
W przypadku, gdy ankietowani odstąpili od oceny wybranych obszarów komunikowania się lub
nisko ocenili swoje kompetencje w zakresie komunikowania w danym zakresie, poproszono ich o
wskazanie przyczyn takiego stanu rzeczy.
55.8
51.4
22.5
30.4
13.8
19.6
56.9
37.5
33.6
30.3
21.2
18.1
brak dostępności np. z programów analitycznych
brak doświadczenia i wiedzy
obawa, że przekazana informacja może posłużyć do innych celów
dyskomfort osobisty
poczucie, że narzędzie jest mało skuteczne
obawa przed reakcją audytorium
60 40 20 0 20 40 60
Polska Świat
Główną przyczyną niskiej oceny wybranych kompetencji we wskazanych obszarach lub
całkowitego pominięcia ich w ocenie przez obie grupy respondentów jest brak możliwości
skorzystania np. z programów analitycznych i brak doświadczenia i wiedzy. Przy czym respondenci
zagraniczni częściej sygnalizują brak wiedzy i doświadczenia niż audytorzy wewnętrzni z Polski.
żnica w zależności od kraju respondenta jest widoczna w trzeciej przyczynie niskiej oceny. Dla
zagranicznych respondentów jest nią poczucie dyskomfortu osobistego, przy czym wyraźnie
dominują w tej ocenie kobiety. Mężczyźni spoza Polski tak samo jak wszyscy audytorzy z tego kraju
jako trzecią przyczynę niskiej oceny wskazują obawę, że przekazana informacja może posłużyć do
innych celów (np. do udowodnienia czegoś, gry politycznej). Na braki w dostępności narzędzi
zdecydowanie częściej wskazują kobiety (63%) niż mężczyźni (48%) niezależnie od kraju
pochodzenia respondenta.
Wyniki badańSamoocena umiejętności
komunikowania audytorów
wewnętrznych
Wyniki badań24
Forma prezentacji wyników końcowych audytu wewnętrznego
60.1
52.9
55.8
39.9
13.8
7.2
0.7
74.2
54.0
48.3
42.5
28.9
12.6
0.6
prezentacja wyników przed małą grupą (do 5 osób)
rozmowa jeden na jeden
prezentacja wyników w jednostce audytowanej oraz nadzorującej
prezentacja wyników przed dużą grupą (6 osób i więcej)
pozostawienie raportu bez kontaktu i omówienia z audytowanym
skala wykrytych nieprawidłowości wymagała zgłoszenia do organów zewnętrznych
nagłośnienie skali nieprawidłowości na konferencji prasowej
100 50 010050
Polska Świat
Zdecydowana większość respondentów z Polski (74,2%) prezentuje wyniki prac audytowych przed
małą, liczącą do 5 osób, grupą. Podobna tendencja widoczna jest wśród respondentów z reszty
świata, choć w przypadku tych audytorów wewnętrznych większą częstotliwość zgłaszają
mężczyźni. Ponad połowa respondentów prezentuje wyniki audytu w rozmowie jeden na jeden.
Na uwagę zasługuje również fakt, że prawie co trzeci audytor wewnętrzny z Polski, biorący udział
w badaniu, pozostawił przynajmniej raz sprawozdanie z audytu bez omówienia go i kontaktu
z audytowanym. W przypadku audytorów spoza Polski takie zachowanie zadeklarowało 13,8%.
Interesujące jest również to, że 12,6% respondentów z Polski i 7,2% spoza niej miała do czynienia
z sytuacją, w której skala wykrytych nie-prawidłowości wymagała zgłoszenia do organów
zewnętrznych (rzecznika dyscypliny finansów publicznych, prokuratora i in.).
Wyniki badańAudytorzy wewnętrzni
wobec sytuacji kryzysowych
Wyniki badań25
Czy wynik audytu doprowadził do sytuacji kryzysowej?
42.0
16.7
33.3
7.2
63.5
12.8
22.1
1.6
nie
tak, raz
tak, kilka razy
tak, wiele razy
80 60 400 60
20
2040
Polska Świat
Audytorzy wewnętrzni uczestniczący w badaniu zostali także poproszeni o wskazanie, czy przy
wykonywaniu swoich obowiązków znaleźli się kiedykolwiek w sytuacji kryzysowej. Za sytuację
kryzysową uznać należało gwałtowne, negatywne zainteresowanie siężnych grup interesariuszy
audytowaną jednostką lub osobą audytora wewnętrznego, powiązane z możliwością pogorszenia
się jej reputacji. Osoby, które miały do czynienia z taką sytuacją, miały dodatkowo wskazać z jakimi
typami sytuacji kryzysowych się spotkały.
Styczność z sytuacjami kryzysowymi zadeklarowało 36,5% respondentów z Polski oraz 57,2%
spoza Polski, przy czym zdecydowana większość spośród nich znalazła się w takiej sytuacji kilka
razy. Co ciekawe, widoczne są w tym zakresie różnice ze względu na płeć. Styczność z przynajmniej
jedną sytuacją kryzysową deklarują częściej kobiety, a na kilkukrotne doświadczenie sytuacji
kryzysowej powiązanej z audytem wskazują częściej mężczyźni.
Wyniki badańAudytorzy wewnętrzni
wobec sytuacji kryzysowych
Wyniki badań26
Rodzaje sytuacji kryzysowych, których doświadczyli audytorzy
wewnętrzni
60.8
62.0
43.0
32.9
44.3
31.7
32.9
36.7
30.4
3.8
57.8
56.1
37.2
36.7
36.1
32.8
30.6
22.8
17.8
12.2
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
70605040302010 0 10
2030405060
Polska Świat
Najczęściej audytorzy wewnętrzni spotykali się z negatywnymi reakcjami emocjonalnymi ze strony
pracowników audytowanej jednostki, takimi jak na przykład zastraszanie. Porównywalna grupa
spotkała się z zarzutami co do obiektywności audytu wewnętrznego. Niezależność audytu
wewnętrznego była kwestionowana rzadziej. Choć we wszystkich wymienionych kategoriach
respondenci zagraniczni częściej niż polscy raportowali pojawienie siężnego rodzaju zagrożeń.
Co ciekawe, 17,8% audytorów wewnętrznych z Polski i ponad 30% z innych badanych krajów,
którzy przynajmniej raz znaleźli się w sytuacji kryzysowej, miało do czynienia z negatywnymi
reakcjami fizycznymi (np. użycie siły, uszkodzenie mienia) ze strony pracowników audytowanej
jednostki wobec ich osoby.
1 negatywne reakcje emocjonalne ze strony pracowników audytowanej jednostki wobec audytora
wewnętrznego
2 zarzuty co do obiektywności audytu wewnętrznego
3 zarzuty co do niezależności audytu wewnętrznego
4 negatywne opinie wyrażane publicznie ze strony otoczenia wobec audytowanej jednostki
5 zainteresowanie mediów i negatywne publikacje odnośnie audytowanej jednostki
6 negatywne reakcje finansowo-biznesowe ze strony otoczenia wobec audytowanej jednostki
7 wzmożone zainteresowanie i krytyka ze strony polityków w stosunku do audytowanej jednostki
8 napływ negatywnych komentarzy w social mediach dotyczących audytowanej jednostki
9 negatywne reakcje fizyczne ze strony pracowników audytowanej jednostki wobec audytora wewnętrznego
10 inne
Wyniki badańAudytorzy wewnętrzni
wobec sytuacji kryzysowych
Wyniki badań27
Deklarowane zachowanie audytora wewnętrznego w sytuacji
wzmożonego zainteresowania wynikami audytu ze strony
podmiotów zewnętrznych
49.3
42.8
21.7
59.4
13.8
11.6
1.4
4.3
74.0
48.3
38.4
32.0
19.2
13.8
1.6
1.6
1
2
3
4
5
6
7
8
60504030201010 0
20304050607080
Polska Świat
W sytuacji zwiększonego zainteresowania wynikami audytu ze strony podmiotów zewnętrznych
względem jednostki audytowanej zdecydowana większość ankietowanych audytorów z Polski
pozostanie w kontakcie tylko z bezpośrednim przełożonym. Połowa z audytorów wewnętrznych
uczestniczących w badaniu będzie unikać jakichkolwiek publicznych wypowiedzi i rozmów z
dziennikarzami, a prawie 40% z nich podejmie konsultacje z prawnikiem. Jedynie pojedyncze osoby
zadeklarowały podejmowanie aktywnych działań i kontaktów z mediami i innymi podmiotami
zewnętrznymi. W przypadku audytorów z innych krajów prawie 60% z nich deklaruje w pierwszej
kolejności próbę rozmowy z komitetem audytu. Pozostawanie w kontakcie z bezpośrednim
przełożonym deklaruje co drugi audytor wewnętrzny. Komentując uzyskane wyniki w tym zakresie
należy przypuszczać, że takie zachowania audytorów wewnętrznych nie wynikają raczej z braku u
nich doświadczenia w kontaktach z mediami i innymi podmiotami zewnętrznymi i nie są związane
z brakiem umiejętności komunikacyjnych w tym zakresie, ale wiążą się z przestrzeganiem przez
audytorów wewnętrznych standardów audytu wewnętrznego i przepisów prawnych
obowiązujących w tym zakresie. Pojedyncze przypadki aktywnych kontaktów zewnętrznych
można wiązać raczej ze szczególnymi sytuacjami, w których znaleźli się respondenci lub z jakimś
stanem wyższej konieczności.
1 pozostaję w kontakcie tylko z bezpośrednim przełożonym
2 unikam jakichkolwiek publicznych wypowiedzi i rozmów z dziennikarzami
3 konsultuję sprawę z prawnikiem
4 omawiam sprawę z komitetem audytu (o ile istnieje)
5 odpowiadam tylko na wyraźne zapytania instytucji zewnętrznych
6 odpowiadam na zarzuty i uwagi personalne kierowane pod moim adresem
7 odpowiadam tylko na wyraźne zapytania poszczególnych mediów
8 aktywnie zwracam się do wybranych osób i podmiotów zewnętrznych, w tym mediów, przekazując im informacje
dotyczące zrealizowanego audytu
Audytorzy wewnętrzni coraz bardziej wśród swoich kompetencji zawodowych zaczynają
postrzegać i doceniać komunikowanie. Ten wzrost znaczenia ma zasadniczą genezę w dwóch
czynnikach: zmieniającego się paradygmatu audytu wewnętrznego i roli audytora wewnętrznego
oraz ewolucji samego komunikowania, sukcesywnie przesuwającego się w stronę komunikacji on-
line i mediów społecznościowych. W przypadku tego ostatniego procesu olbrzymim katalizatorem
były konsekwencje pandemii covid-19 z 2020 roku, z obostrzeniami sanitarnymi i lock downem
w szczególności.
Co ciekawe, rosnącemu zapotrzebowaniu na wiedzę z zakresu komunikowania nie towarzyszy
wzrost ilości projektów badawczych czy chociażby opracowań dotyczących tych aspektów
komunikowania, które mogą szczególnie interesować audytorów wewnętrznych. Autorzy projektu
badawczego postanowili zmniejszyć lukę poznawczą pomiędzy rosnącym zapotrzebowaniem na
kompetencje komunikacyjne, a relatywnie niskimi możliwościami pozyskania wiedzy
odpowiadającej stricte potrzebom audytorów wewnętrznych. Kierując się tak zdefiniowanym celem
podporządkowali mu zarówno charakter projektu badawczego jak i opracowany raport. Autorzy
dążyli aby efekt działań badawczych był czymś więcej niż tylko opracowaniem naukowym. Raport
ma spełniać rolę utylitarną, dostarczać praktykom usystematyzowanej wiedzy dotyczącej
komunikowania. Czynnikiem odróżniającym niniejsze opracowanie od istniejących już na rynku
wydawniczym materiałów dotyczących problematyki komunikowania jest fakt takiego
ukierunkowania, które ściślej zaspokoi zapotrzebowania na wiedzę dotyczącą potrzeb
komunikacyjnych audytorów wewnętrznych.
Na takie przekonanie rzutuje też fakt, że jest to pierwszy tego typu projekt w Polsce skierowany
do środowiska audytorów wewnętrznych. Drugą przesłanką jest zasięg, w badaniu uczestniczyło
ponad 500 polskich audytorów wewnętrznych, wielkość która pozwala zakładać, że są to wyniki
reprezentatywne dla całej populacji audytorów w Polsce. Trzeci to właśnie ich aktualność i walor
aplikacyjny, np. dla organizacji branżowych. Dzięki faktowi, że okres realizacji badań pokrył się
w części z początkiem pandemii covid-19 w Polsce, można wyciągnąć pierwsze wnioski dotyczące
wpływu reżimu epidemiologicznego na komunikowanie.
Podsumowanie
Podsumowanie 28
Jedną z głównych konstatacji jest potwierdzenie tezy, że audytorzy wewnętrzni doceniają znaczenie
komunikowania i najczęściej wybierali właśnie komunikowanie jako jedną z pięciu najważniejszych
kompetencji w wykonywaniu zawodu audytora wewnętrznego. Istotne, że w świetle wyników, o ile
generalnie audytorzy wysoko oceniają swoje kompetencje komunikacyjne (co jest zbieżne ze
światowymi badaniami oceny własnych kompetencji komunikacyjnych), to już w przypadku analizy
poszczególnych obszarów widoczna jest tendencja do dostrzegania deficytów w zakresie tak
zwanych kompetencji miękkich – empatii, odczytywania emocji, mowy ciała. Projekt pozwolił też
wskazać obszary deficytów kompetencyjnych związanych z przekazywaniem informacji
i raportowaniem. Praktycznym wskazaniem tej części jest potrzeba podniesienia kompetencji
w zakresie wystąpień publicznych, mediów społecznościowych czy mediów tradycyjnych. Istotne
jest również to, że choć audytorzy na poziome ogólnym wysoko oceniają swoje umiejętności w
obszarze komunikowania, ale już przy analizie poszczególnych obszarów aktywności audytowej:
pozyskiwania informacji, przetwarzania i przekazywania zwrotnych komunikatów, deklarują
istnienie wyraźnej luki kompetencyjnej.
Potwierdzeniem znaczenia kompetencji komunikacyjnych w audycie wewnętrznym są deklaracje
respondentów dotyczące sytuacji kryzysów komunikacyjnych, w jakich się badani audytorzy
znaleźli, źródłach tych kryzysów i specyfiki ich występowania. Wyniki wskazują, że audytorzy
wewnętrzni zdają sobie sprawę, że oczekiwania dotyczące posiadania i wzmocnienia umiejętności
komunikacyjnych wobec audytorów będą nieustannie rosły. Wiedzą też, że wymaga to od nich
stałego podnoszenia kwalifikacji, w tym w obszarze komunikowania.
Podsumowanie
Podsumowanie 29
"Przedstawiony Raport z badań uznać należy za bardzo interesujący i wartościowy, zarówno z punktu widzenia
poszerzania wiedzy na temat kompetencji miękkich audytorów, jak i rozbudowywania umiejętności i podnoszenia
profesjonalizacji branży audytorów wewnętrznych.
Autorzy słusznie zwracają uwagę na wyraźną lukę w zakresie badań środowiska audytorów w kontekście analizy
kompetencji miękkich, zwłaszcza komunikacyjnych. Luka ta jest tym bardziej zaskakująca, a jej wypełnienie tym bardziej
istotne, że w ostatnich latach kładzie się szczególny nacisk na analizę i rozwój kompetencji miękkich wśród
profesjonalistów z różnych obszarów. Co więcej, nie ulega wątpliwości, że właśnie w zakresie audytu wewnętrznego
kompetencje komunikacyjne są wyjątkowo istotne, ponieważ mają zasadniczy wpływ na efektywność realizacji
powierzonych zadań (czego, jak wynika z raportu, świadomość mają sami zainteresowani) (...).
Prezentowany Raport przynosi szereg ciekawych informacji na temat branży audytorów oraz procesów jej
profesjonalizacji, ze szczególnym naciskiem na kompetencje komunikacyjne. Widać wyraźnie, ze audytorzy wewnętrzni
mają wysoką świadomość specyfiki swojej profesji oraz roli elementów etycznych we właściwej realizacji zadań
zawodowych (odpowiedzialność, doradztwo, wsparcie). Interesujące i – w mojej ocenie – budujące jest to, ze audytorzy
w Polsce w znacznie mniejszym stopniu postrzegają swoją rolę w kontekście kontroli, niż ma to miejsce w przypadku
audytorów zagranicznych.
Audytorzy wewnętrzni stosunkowo wysoko oceniają swoje kompetencje komunikacyjne. W tym miejscu warto
podkreślić oczywiście, ze owa samoocena niekoniecznie pokrywa się ze stanem faktycznym, z pewnością jednak dowodzi,
że komunikacja i kompetencje z nią związane są dla audytorów istotne. Jednak badana grupa zawodowa ma też wyraźną
świadomość swoich słabości, na przykład w zakresie wystąpień publicznych i kontaktów z mediami. Tego typu informacje
stanowić mogą bardzo istotne wsparcie w projektowaniu i realizowaniu działań szkoleniowo-edukacyjnych,
skierowanych do badanej grupy zawodowej. A co za tym idzie – wsparcie w procesie doskonalenia kompetencji
profesjonalnych jej przedstawicieli i przedstawicielek.
Reasumując, prezentowany Raport wnosi bardzo istotny wkład zarówno w obszar wiedzy o stanie faktycznym, z którym
mamy do czynienia w środowisku audytorów wewnętrznychh, jak i w obszar możliwych do podjęcia działań, które to
środowisko wesprą w procesach profesjonalizacji. Raport, stanowiąc zwartą i bardzo wartościową całość, inspiruje także
do szeregu dalszych badań, które pogłębią i poszerzą prezentowany tu obraz (...)."
z recenzji dr hab. Kariny Stasiuk-Krajewskiej, prof. Uniwersytetu SWPS
Z recenzji
Z recenzji 31
2019 Internal Audit Capabilities and need survey (2019), Protiviti, https://www.protiviti.com/US-
en/insights/internal-audit-capabilities-and-needs-survey [dostęp 28.01.2021].
Chambers R.F., McDonald P. (2013), 7 Attributes of Highly Effective Internal Auditor, The Institute of
Internal Auditors, https://theiia.org/centers/aec/7-attributes-of-highly-effective-internal-
auditors.aspx [dostęp 02.03.2021].
Gurama Z., Sani A.A., Hammayo A.A. (2019), Communication as a Critical Factor for Internal Audit
Effectiveness in Tax Administration in Nigeria, International Journal of Business and
Technopreneurship, Vol. 9, No 1.
Loss J. (2000), The communication contract, The Internal Auditor, nr 57(6).
Mock T. J., Bedard J., Coram P., Davis S., Espahbodi R., Warne R. C. (2013), The Audit Reporting Model:
Current Research Synthesis and Implications, Auditing: A Journal of Practice & Theory, 32
(Supplement 1).
Narkchai S., Fadzil F. H. B. (2017), The Communication Skill on the Performance of Internal Auditors in
Thailand Public Limited Company, International Review of Management and Marketing, 2017, vol. 7,
issue 4.
Sawyer L., Dittenhofer M., Scheiner J. (2003), Sawyer’s Internal Auditing, The Institute of Internal
Auditors, Altamonte Springs.
Smith G. (2005), Communication skills are critical for internal auditors, Managerial Auditing Journal,
20(5).
The Institute of Internal Auditors (2013), The IIA’s Global Internal Audit Competency Framework,
Altamonte Springs, https://na.theiia.org/about-us/about-ia/Pages/Competency-Framework.aspx
[dostęp 04.04.2020].
The Institute of Internal Auditors (2020), The IIA’s Global Internal Audit Competency Framework,
Altamonte Springs, https://na.theiia.org/standards-guidance/Pages/IAC-Framework-Who-It-Is-
For.aspx [dostęp 02.03.2021].
Uwaleke U.J., Ubaka I.E. (2016), Effective communication in internal Auditing: a Factor in Internal
Audit Functions Effectiveness in Nigeria Universities, International Journal for Innovative Research in
Multidisciplinary Field, Vol. 2, Issue 12.
Bibliografia
Bibliograa 30
ResearchGate has not been able to resolve any citations for this publication.
Article
Full-text available
Effective communication is a critical mechanism for efficient internal audit performance in tax administration. The objective of this study is to explore the communication process of internal auditors in tax administration. The methodology of the study is a case study on the Federal Inland Revenue Service (FIRS), Nigeria. Nine (9) internal auditors were selected for the data collection using a face-to-face interview. Nvivo10 software was used to analyse the qualitative data collected. The finding of the study shows that internal auditors communicate using horizontal communication and vertical communication approaches. The former is used to communicate with the top management while the latter is used to relate among auditors and to their auditees. This study recommends that other channels of communication such as video conferencing, Skype, Twitter, and other social mediums of communication should be used to enhanced communication efficiency and effectiveness in the FIRS in addition to the conventionally used channels.
Article
Full-text available
em>The issue of performance of internal auditors is important since Thailand was also affected by the accounting scandals. The expanded scope in the definition of internal auditing and new regulatory requirements such as the Sarbanes-Oxley Act 2002 has increased the demands on internal auditing. This study was conducted to examine the relationship between the corporate governance on the performance of internal auditors in Thailand public limited companies. In this study, corporate governance relates to the board of directors size and audit committee size to the performance of the internal auditor. To achieve this objective, two hypotheses were developed based on previous studies and the agency theory. Survey questionnaires were sent to the Chief Audit Executives (CAEs) to determine the effectiveness on their performance based on the professional standards issued by the IPPF (2017) indicators. A total of 520 questionnaires were distributed, but only 146 were usable. Multiple regressions were used to test the relationship between the variables. The result showed that there is insignificant relationship between board of director’s size and internal auditors’ performance. This study however found that audit committee size has a positive relationship on the performance of internal auditors. Therefore, audit committee need to increase higher responsibility with regard to corporate governance by overseeing financial reporting and internal control matters.</em
Article
Purpose – To provide internal auditors with a summary of the communications skills needed for a successful professional career in internal auditing. Design/methodology/approach – A range of recently published (2000‐2004) publications, which aim to show the importance of communication skills to internal auditors, is reviewed to show internal auditors the importance of highly‐developed communication skills in almost every aspect of their activities. Findings – Internal auditors need to possess excellent communication skills in order to succeed and advance in the changing, complex international global marketplace. Auditors utilize communication skills in almost every situation they encounter. Auditors must create an image of adding value to the organization and not just being investigators. Auditors must possess strong listening and interpersonal skills. Auditors have to be careful in using certain voice reflections when working with different types of individuals at various levels within an organization. Auditors must be aware of how their mannerisms impact auditees. Originality/value – This paper identifies the importance of communication skills for internal auditors in their daily activities as professional auditors. Internal auditors will be more cognizant of the need to continually improve their communication skills throughout their professional career after reading this paper.
7 Attributes of Highly Effective Internal Auditor, The Institute of Internal Auditors
  • R F Chambers
  • P Mcdonald
Chambers R.F., McDonald P. (2013), 7 Attributes of Highly Effective Internal Auditor, The Institute of Internal Auditors, https://theiia.org/centers/aec/7-attributes-of-highly-effective-internalauditors.aspx [dostęp 02.03.2021].
The communication contract, The Internal Auditor
  • J Loss
Loss J. (2000), The communication contract, The Internal Auditor, nr 57(6).
  • T J Mock
  • J Bedard
  • P Coram
  • S Davis
  • R Espahbodi
  • R C Warne
Mock T. J., Bedard J., Coram P., Davis S., Espahbodi R., Warne R. C. (2013), The Audit Reporting Model: Current Research Synthesis and Implications, Auditing: A Journal of Practice & Theory, 32 (Supplement 1).
Sawyer's Internal Auditing, The Institute of Internal Auditors
  • L Sawyer
  • M Dittenhofer
  • J Scheiner
Sawyer L., Dittenhofer M., Scheiner J. (2003), Sawyer's Internal Auditing, The Institute of Internal Auditors, Altamonte Springs.
Effective communication in internal Auditing: a Factor in Internal Audit Functions Effectiveness in Nigeria Universities
  • U J Uwaleke
  • I E Ubaka
Uwaleke U.J., Ubaka I.E. (2016), Effective communication in internal Auditing: a Factor in Internal Audit Functions Effectiveness in Nigeria Universities, International Journal for Innovative Research in Multidisciplinary Field, Vol. 2, Issue 12.