ChapterPDF Available

Neoliberal Dönemde Meksika–ABD Göç Koridoru: Ulusal ve Uluslararası Siyaset Bağlamında Bir İnceleme

Authors:
Göç ve Etkileri
Güvenlik, Toplum, Kadın,
Çocuk, Ekonomi, Dış Politika
Editörler:
Prof. Dr. Mehmet KARAKAŞ Doç. Dr. Demet ÇAK
Bu çalışma T.C. İçişleri Bakanlığı tarafından İGSDB 2020/1 Proje Numarası
ile desteklenmiştir.
Editörler: Prof. Dr. Mehmet KARAKAŞ - Doç. Dr. Demet ÇAK
GÖÇ VE ETKİLERİ
Güvenlik, Toplum, Kadın, Çocuk, Ekonomi, Dış Politika
ISBN 978-625-7676-43-4
DOI 10.14527/9786257676434
Kitap içeriğinin tüm sorumluluğu yazarlarına aittir.
© 2021, PEGEM AKADEMİ
Bu kitabın basım, yayım ve satış hakları Pegem Akademi Yay. Eğt. Dan. Hizm. Tic. A.Ş.ye aittir.
Anılan kuruluşun izni alınmadan kitabın tümü ya da bölümleri, kapak tasarımı; mekanik, elektronik,
fotokopi, manyetik kayıt ya da başka yöntemlerle çoğaltılamaz, basılamaz, dağıtılamaz. Bu kitap
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı bandrolü ile satılmaktadır. Okuyucularımızın bandrolü olmayan
kitaplar hakkında yayınevimize bilgi vermesini ve bandrolsüz yayınları satın almamasını diliyoruz.
Pegem Akademi Yayıncılık, 1998 yılından bugüne uluslararası düzeyde düzenli faaliyet yürüten
uluslararası akademik bir yayınevidir. Yayımladığı kitaplar; Yükseköğretim Kurulunca tanınan
yükseköğretim kurumlarının kataloglarında yer almaktadır. Dünyadaki en büyük çevrimiçi kamu
erişim kataloğu olan WorldCat ve ayrıca Türkiye’de kurulan Turcademy.com tarafından
yayınları taranmaktadır, indekslenmektedir. Aynı alanda farklı yazarlara ait 1000’in üzerinde yayını
bulunmaktadır. Pegem Akademi Yayınları ile ilgili detaylı bilgilere http://pegem.net adresinden
ulaşılabilmektedir.
1. Baskı: Mart 2021, Ankara
Yayın-Proje: Şehriban Türlüdür
Dizgi-Grafik Tasarım: Müge Çetin
Kapak Tasarım: Pegem Akademi
Baskı: Vadi Grup Basım A.Ş.
İvedik Organize Sanayi 28. Cadde 2284 Sokak No:105
Yenimahalle/ANKARA
Tel: (0312) 394 55 91
Yayıncı Sertifika No: 36306
Matbaa Sertifika No: 49180
İletişim
Karanfil 2 Sokak No: 45 Kızılay/ANKARA
Yayınevi: 0312 430 67 50 - 430 67 51
Dağıtım: 0312 434 54 24 - 434 54 08
Hazırlık Kursları: 0312 419 05 60
İnternet: www.pegem.net
E-ileti: pegem@pegem.net
WhatsApp Hattı: 0538 594 92 40
ÖN SÖZ
Göç olgusu tarih boyunca ülkelerin sosyal, kültürel, demografik ve ekonomik
yapılarının değişiminde önemli bir rol oynamıştır. İnsanlığın kadim dönemlerin-
den bu yana gündelik yaşamın bir parçası olan göç olgusunun yarattığı etkilerin
zamanla devasa boyutlara ulaşması, günümüzde onu küresel bir realiteye dönüş-
türmüştür.
Göçün küresel bir olgu olarak toplumsal yaşamı derinden etkileyen bir rea-
liteye dönüşmesi, ülkeleri bu karmaşık süreç üzerine etkili tedbirler geliştirmeye
zorlamaktadır. Söz konusu tedbirler öncelikle, göçün hedef ülkelere yönelik mev-
cut ve olası olumsuz etkilerinin bertaraf edilmesini amaçlamaktadır. Bu çerçevede
ilk amaç göçün maliyetini minimize etmek iken, ikinci amaç söz konusu olgunun
hedef ülkeye sosyal ve ekonomik katkılar sunmasını sağlamaktır. Bu amaçların
gerçekleştirilebilmesinin ön koşulu ise iyi yapılandırılmış bir göç yönetimi sistemi
geliştirmektir.
Göç süreçlerinin daha iyi yönetilmesi adına göçmenlerin uyum sağlamasını
kolaylaştıran tutarlı politikaların geliştirilmesi, göçmenlerin güvenli ve iyi yaşam
standartlarında yaşamaları ve içinde bulundukları ülke ekonomisine katkı sun-
maları gibi bir dizi olumlu sonucu ortaya çıkarmaktadır. Göç yönetim sisteminin
kontrolündeki düzenli göçler bahse konu hususa örnek teşkil etmektedir. Ancak
her göç hareketliliği kontrollü bir seyir izlememektedir. Düzensiz göçlerde, eko-
nomi ve güvenlik ile ilgili kaygıların zorlaması ile göçmenlerin iradeleri dışında
yerlerinden edilmeleri söz konusudur. Bu çerçevede, özellikle son yıllarda savaş,
çatışma, yoksulluk, eşitsizlik ve çevresel bozulma gibi nedenler ile meydana gelen
düzensiz göç hareketliliğinde bir artış olduğu dikkati çekmektedir.
Tarihin her döneminde politik tartışmaların konusu olan göç, bugün küresel
politik gündemin merkezi sorunlarından birini teşkil etmektedir. Göçe dair gi-
derek artan göstergeler, bahse konu olgunun ulusal ve küresel çaptaki ekonomik,
sosyal, siyasal ve teknolojik dönüşümlerle önemli düzeyde ilişkili olduğunu gös-
termektedir.
Bu proje ile öncelikli olarak, göçün ortaya çıkış nedenlerinin daha iyi anla-
şılması, olumlu etkilerinin nasıl geliştirilebileceğinin ortaya konulması ve sebep
olduğu sorunlara çözüm geliştirilmesi amaçlanmaktadır.
İGSDB 2020/1 proje numarası ile bizleri destekleyen T.C. İçişleri Bakanlığı’na
teşekkürlerimizi sunarız. Proje süresince 13 üniversiteden/kamu kurumundan, 37
akademisyenle/araştırmacıyla çalışılmıştır. Kendilerine özverili ve nitelikli çalış-
maları nedeniyle teşekkür ederiz.
iv Göç ve Etkileri
Projenin gerek kabulü gerekse basılması sürecinde bizlere destek olan T.C.
İçişleri Bakanı Sn. Süleyman SOYLU’ya, Bakan Yardımcısı Sn. Prof. Dr. T. Sabri
ERDİLe ve İç Güvenlik Stratejileri Dairesi Başkanı Sn. Dr. Can Ozan TUNCERe
şükranlarımızı sunarız.
Proje Yürütücüleri
Prof. Dr. Mehmet KARAKAŞ
Doç. Dr. Demet ÇAK
BÖLÜMLER VE YAZARLARI
Editörler: Prof. Dr. Mehmet KARAKAŞ - Doç. Dr. Demet ÇAK
1. KISIM: Güvenlik
Alan Editörü: Dr. Can Ozan TUNCER
1. BÖLÜM: Göçmenlerin Uyum Sorunu Üzerine Kavramsal Bir Çerçeve
Prof. Dr. Mithat Arman KARASU, Harran Üniversitesi
Arş. Gör. Ahmet Vedat KOÇAL, Dicle Üniversitesi
2. BÖLÜM: Türkiye’de Göç ve Uyum Çalışmaları: Sosyal Girişimcilik Yoluyla
Sosyal Dahil Etme Projesi Örneği
Dr. Gökçe OK, İçişleri Bakanlığı
Dr. Öğr. Üyesi Hakan GÜLERCE, Harran Üniversitesi
3. BÖLÜM: Suç Ekonomisi ve Göç
Doç. Dr. Ayşegül KAYAOĞLU, İstanbul Teknik Üniversitesi
2. KISIM: Toplum, Kadın ve Çocuk
Alan Editörü: Doç. Dr. Demet ÇAK
1. BÖLÜM: Göçmenlere Yönelik Tutumları Etkileyen Değerler ve
Demografik Faktörler
Prof. Dr. Veysel BOZKURT, İstanbul Üniversitesi
Arş. Gör. Gülçin KAYA İNCEİPLİK, İstanbul Üniversitesi
Doç. Dr. Nurlan BAİGABYLOV, Gumilev Avrasya Milli Üniversitesi
2. BÖLÜM: Göçün Psikolojik Yansımaları: Gitmek mi Zor Kalmak mı?
Arş. Gör.
Kübra KOÇ
,
İstanbul Üniversitesi
Dr. Öğr. Üyesi Elif SEVER
,
İstanbul Üniversitesi
3. BÖLÜM: Türkiye’deki Suriyeli Kadın ve Çocukların Sosyo-Ekonomik
Açıdan Entegrasyon Sorunu: Durum Tespiti ve Çözüm Önerileri
Doç. Dr. Demet ÇAK, İstanbul Üniversitesi
Doç. Dr. Seda BAYRAKDAR, Kırıkkale Üniversitesi
Dr. Öğr. Üyesi Elife AKİŞ, İstanbul Üniversitesi
vi Göç ve Etkileri
4. BÖLÜM: İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları
ve Doğum Kliniği Göçmen Gebelerinin Değerlendirilmesi
Prof. Dr. Kutsiye Pelin ÖÇAL, İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa
Dr. Elif BAYRAKTAR, İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa
5. BÖLÜM: Türkiye’de Bulunan Suriyelilerin Hukuki Statüleri ve
Sahip Oldukları Haklar
Doç. Dr. Murat ORUÇ, Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi
3. KISIM: Ekonomi
Alan Editörü: Prof. Dr. Mehmet KARAKAŞ - Prof. Dr. Murat ÇAK
1. BÖLÜM: Göçün Makroekonomik Etkileri
Prof. Dr. Murat ÇAK, İstanbul Üniversitesi
Prof. Dr. Mehmet KARAKAŞ, Yalova Üniversitesi
Arş. Gör. Volkan OĞHAN, İstanbul Üniversitesi
2. BÖLÜM: Türkiye’de Bölgelerarası Göçün Belirleyicileri: Bir Dinamik Panel
Veri Analizi
Prof. Dr. Ahmet İNCEKARA, İstanbul Üniversitesi
Arş. Gör. Abdullah Şuhan GÜRBÜZ, İstanbul Üniversitesi
3. BÖLÜM: Dış Göçün Türkiye’nin İşgücü Piyasasına Etkileri
Prof. Dr. Sayım YORĞUN, İstanbul Üniversitesi
Doç. Dr. Aycan HEPSAĞ, İstanbul Üniversitesi
Arş. Gör. Sera YILDIRIM DALYAN, İstanbul Üniversitesi
4. BÖLÜM: Geçici Koruma Altındaki Suriyelilerin Türkiye Ekonomisi Ve
Kamu Bütçesi Üzerinde Yarattıkları Maliyetler ve Kazançlar
Dr. Arş. Gör. Cihan KIZIL, İstanbul Üniversitesi
vii
Bölümler ve Yazarları
4. KISIM: Dış Politika
Alan Editörü: Prof. Dr. Levent ÜRER
1. BÖLÜM: Kararalma Süreçlerinde Nüfus Faktörü ve Dış Politika
Uygulamalarına Göç Temelinde Demografik Bakmak
Prof. Dr. Levent ÜRER, İstinye Üniversitesi
2. BÖLÜM: Uluslararası Göçmenler ve Görmezlikten Gelinen İnsan Hakları
Doç. Dr. O. Can Ünver, İstinye Üniversitesi
3. BÖLÜM: Yumuşak Gücün Araçsal Kullanımı: Medya ve Göç
Dr. Öğr. Üyesi Asuman KUTLU, Beykent Üniversitesi
Dr. Öğr. Üyesi Evin DOĞAN, İstanbul Şişli Meslek Yüksekokulu
4. BÖLÜM: İttihat ve Terakki’nin Balkan Savaşları Sonrası İskân ve
Sosyal Politikaları
Dr. Öğr. Üyesi Suat Eren ÖZYİĞİT, İstinye Üniversitesi
5. BÖLÜM: Türkiye ve Yunanistan Arasındaki Dış Politika ve Göç İlişkisine
Ege Denizi Perspektifinden Bir Bakış
Arş. Gör. Ceren Ece GÖCEN, İstinye Üniversitesi
6. BÖLÜM: Fransa’nın Göç Politikasının Avrupa Birliğinin Politikalarına
Yansıması
Arş. Gör. Ahmet GEDİK, İstinye Üniversitesi
7. BÖLÜM: Afrika Birliği Göç Politikası’nın Libya İç Savaşına Etkisi
Doç. Dr. Fahri ERENEL, İstinye Üniversitesi
Dr. Öğr. Üyesi Ebru CAYMAZ, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi
8. BÖLÜM: Neoliberal Dönemde Meksika – ABD Göç Koridoru: Ulusal ve
Uluslararası Siyaset Bağlamında Bir İnceleme
Dr. Öğr. Üyesi Efe Can GÜRCAN, İstinye Üniversitesi
Arş. Gör. Can DONDURAN, İstinye Üniversitesi
İÇİNDEKİLER
Ön Söz .................................................................................................................................... iii
Bölümler ve Yazarları .............................................................................................................v
Giriş ..................................................................................................................................... xvii
1. KISIM
GÜVENLİK
1. BÖLÜM
GÖÇMENLERİN UYUM SORUNU ÜZERİNE KAVRAMSAL
BİR ÇERÇEVE
Giriş ..........................................................................................................................................4
1. Göçmenlerin Uyum Sorunu Nedir? ...............................................................................4
2. Uyum Sorununun Öğeleri ................................................................................................7
3. Uyum Sorununun Çözümü Konusunda Farklı Yaklaşımlar .......................................9
4. Uyum Sürecinin Ölçülmesi Sorunu ..............................................................................12
Sonuç ......................................................................................................................................16
Kaynakça ...............................................................................................................................17
2. BÖLÜM
TÜRKİYE’DE GÖÇ VE UYUM ÇALIŞMALARI: SOSYAL
GİRİŞİMCİLİK YOLUYLA SOSYAL DAHİL ETME
PROJESİ ÖRNEĞİ
Giriş ........................................................................................................................................22
Türkiye’de Göç Olgusu .........................................................................................................23
Türkiye’de Suriyeliler; Geçici Koruma ve Uyum ..............................................................24
Göç İdaresi Genel Müdürlüğü (GİGM) ............................................................................29
Uyum ve İletişim Dairesi Başkanlığı ..................................................................................29
Sosyal Girişimcilik Yoluyla Sosyal Uyum Projesi .............................................................30
Sonuç ......................................................................................................................................32
Kaynakça................................................................................................................................33
xGöç ve Etkileri
3. BÖLÜM
SUÇ EKONOMİSİ VE GÖÇ
1. Suç ve Göç .........................................................................................................................35
2. Ekonomi Teorisinde Suç ve Göç İlişkisi ........................................................................37
3. Ampirik Analizlerde Suç ve Göç ...................................................................................39
4. Türkiye’de Suç ve Göç .....................................................................................................42
4.1. Türkiye’de Suç ve İç Göç .........................................................................................42
Sonuç ......................................................................................................................................48
Kaynakça................................................................................................................................48
2. KISIM
TOPLUM, KADIN VE ÇOCUK
1. BÖLÜM
GÖÇMENLERE YÖNELİK TUTUMLARI ETKİLEYEN DEĞERLER VE
DEMOGRAFİK FAKTÖRLER
Giriş ........................................................................................................................................54
1. Değer Kuramı ...................................................................................................................55
1.1. Göçe İlişkin Tutumların Temel İnsani Değerlerle İlişkisi ..................................58
2. Göçe İlişkin Tutumlar, Politik Görüş ve Demografik Faktörler.................................59
3. Veri .....................................................................................................................................60
4. Bulgular .............................................................................................................................63
Sonuç ve Değerlendirme .....................................................................................................68
Kaynakça................................................................................................................................69
2. BÖLÜM
GÖÇÜN PSİKOLOJİK YANSIMALARI: GİTMEK Mİ
ZOR KALMAK MI?
Giriş ........................................................................................................................................74
Göçün Psikolojik Etkileri ....................................................................................................74
Göçün Toplumsal Etkileri ...................................................................................................76
Kayıp .....................................................................................................................................76
Ülkenin ve Evin Kaybı .........................................................................................................77
Dilin Kaybı ...........................................................................................................................78
Yıkıcılık ve Kültür- Medeniyet: Psikanalitik Kuramda Savaşın Yeri .............................80
Sonuç Olarak .........................................................................................................................81
Kaynakça................................................................................................................................83
İçindekiler xi
3. BÖLÜM
TÜRKİYE’DEKİ SURİYELİ KADIN VE ÇOCUKLARIN
SOSYO-EKONOMİK AÇIDAN ENTEGRASYON SORUNU:
DURUM TESPİTİ VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ
Giriş ........................................................................................................................................86
1. Kavramsal Tartışmalara Son Verilmesi: Göçmen- Sığınmacı- Mülteci,
Entegrasyon- Uyum .........................................................................................................86
2. Ülkemizdeki Suriyeli Sığınmacılara Ait Güncel Veriler ..............................................88
3. Kadın, Çocuk ve Göç İlişkisinde Temel Noktalar ........................................................90
3.1. Eğitim .......................................................................................................................90
3.2. Aile ............................................................................................................................92
3.3. Sağlık .........................................................................................................................94
3.4. Barınma ....................................................................................................................96
3.5. İstihdam ...................................................................................................................96
3.6. Gelir ..........................................................................................................................98
4. Göçün Türk Toplumuna Sosyo-Ekonomik Etkisi ........................................................99
5. Entegrasyon ve Uyum Politikaları..................................................................................99
6. Saha Araştırması Bulguları .......................................................................................... 101
7. Sonuç ve Politika Önerileri ........................................................................................ 107
Kaynakça............................................................................................................................. 109
4. BÖLÜM
İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ CERRAHPAŞATIP FAKÜLTESİ KADIN
HASTALIKLARI VE DOĞUM KLİNİĞİ GÖÇMEN
GEBELERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
Giriş ..................................................................................................................................... 112
Materyal ve Metod ............................................................................................................ 113
Bulgular .............................................................................................................................. 114
Tartışma ............................................................................................................................. 119
Kaynakça ............................................................................................................................ 121
xii Göç ve Etkileri
5. BÖLÜM
TÜRKİYE’DE BULUNAN SURİYELİLERİN HUKUKİ STATÜLERİ VE
SAHİP OLDUKLARI HAKLAR
Giriş ..................................................................................................................................... 124
I. Mülteci Hukukuna İlişkin Temel Kavramlar .............................................................. 124
A. Uluslararası Koruma Kapsamındaki Statüler ..................................................... 125
B. Uluslararası Koruma Kapsamına Dâhil Olmayan Statüler ............................... 126
II. Türkiye’de Bulunan Suriyelilerin Hukuki Statüsü ................................................... 127
III. Geçici Koruma Statüsü ile Ülkemizde Bulunan Suriyelilerin
Sahip Olduğu Haklar .................................................................................................. 128
A. Genel Olarak ........................................................................................................... 128
B. Haklar ...................................................................................................................... 128
Sonuç ................................................................................................................................... 130
Kaynakça............................................................................................................................. 130
3. KISIM
EKONOMİ
1. BÖLÜM
GÖÇÜN MAKROEKONOMİK ETKİLERİ
Giriş ..................................................................................................................................... 134
1. Göçün Makroekonomik Etkileri ................................................................................. 135
1.1. Göçün Ücretler ve İşsizlik Üzerindeki Etkisi ................................................... 136
1.2. Göçün İktisadi Büyüme Üzerindeki Etkisi ....................................................... 139
1.3. Göçün Enasyon Üzerine Etkileri ..................................................................... 142
2. Göçün Mali Etkileri ..................................................................................................... 143
Sonuç ................................................................................................................................... 146
Kaynakça............................................................................................................................. 147
2. BÖLÜM
TÜRKİYE’DE BÖLGELERARASI GÖÇÜN BELİRLEYİCİLERİ:
BİR DİNAMİK PANEL VERİ ANALİZİ
1. Giriş ................................................................................................................................. 152
2. Literatür .......................................................................................................................... 153
3. Metodoloji ...................................................................................................................... 155
4. Veri Analizi .................................................................................................................... 158
İçindekiler xiii
5. Uygulama ....................................................................................................................... 161
6. Sonuç ............................................................................................................................... 166
Kaynakça............................................................................................................................. 167
3. BÖLÜM
DIŞ GÖÇÜN TÜRKİYE’NİN İŞGÜCÜ PİYASASINA ETKİLERİ
1. Dış Göçler ve işgücü Piyasası ....................................................................................... 171
2. Türkiye’de Dış Göçe Dayalı Nüfus Hareketinin Mevcut Durumu .......................... 174
3. Türkiye’de Dış Göçe Dayalı Nüfus Hareketinin İşgücü Piyasasına Etkileri .......... 176
3.1. Ekonometrik Yöntem ......................................................................................... 180
3.2. Veri Seti ve Ampirik Bulgular ............................................................................ 182
Sonuç ................................................................................................................................... 188
Kaynakça............................................................................................................................. 189
4. BÖLÜM
GEÇİCİ KORUMA ALTINDAKİ SURİYELİLERİN TÜRKİYE
EKONOMİSİ VE KAMU BÜTÇESİ ÜZERİNDE YARATTIKLARI
MALİYETLER VE KAZANÇLAR
Giriş ..................................................................................................................................... 192
1. Türkiye’de Geçici Koruma Altındaki Suriyeliler ........................................................ 193
2. Suriyeli Sığınmacıların İstihdam, Enasyon ve Ekonomik Büyüme
Üzerindeki Etkileri ....................................................................................................... 194
3. Suriyeli Sığınmacıların Ekonomide Yarattıkları Kazançlar ..................................... 198
4. Suriyeli Sığınmacıların Kamu Bütçesi Üzerindeki Yükü .......................................... 200
Sonuçlar .............................................................................................................................. 202
Kaynakça............................................................................................................................. 203
xiv Göç ve Etkileri
4. KISIM
DIŞ POLİTİKA
1. BÖLÜM
KARARALMA SÜREÇLERİNDE NÜFUS FAKTÖRÜ VE
DIŞ POLİTİKA UYGULAMALARINA GÖÇ TEMELİNDE
DEMOGRAFİK BAKMAK
Giriş ..................................................................................................................................... 208
Karar Alma Modelleri ve Politik Alana Yansıması ....................................................... 208
Politikada Meşruiyet Arayışı ve Dış Politika Uygulamalarına Kuramsal Bakış ........ 210
Yurttaşlık Kavramının Eşitlik Temelinde “Eşitsiz” Gelişimi ....................................... 211
Birey Söylemlerinin Eşitsiz Yansıması Olarak Vatandaşlık ......................................... 212
“Unut(tur)ma ve Hatırla(t)ma, İlişkisi içinde Tarihsel Bellek ve
Dış Politikaya Yansıması ................................................................................................... 214
Dış Politikada Devletlerin Kimliklerinde Göç Etkisi ................................................... 217
Dönüşen Nüfusun Politik Söylem ve Uygulamalara Etkisi ......................................... 217
İktidarın Dönüşümünün Sembol ve İdeolojiye Yansıması .......................................... 219
İktidar Kavramının Kongreler ile Yerelleşmesi ve Politik Söylemde
Meclis’e Yansıması ............................................................................................................. 220
Demografik Yapının İdeolojik Tezahürü; Misak-ı Milli ............................................... 221
Kaynakça............................................................................................................................. 223
2. BÖLÜM
ULUSLARARASI GÖÇMENLER VE GÖRMEZLİKTEN GELİNEN
İNSAN HAKLARI
I. Giriş ................................................................................................................................ 226
II. Küresel Göç Olgusu ve Göçmenler ............................................................................ 227
III. Göçmenler ve Güncel İnsan Hakları Yaklaşımı ..................................................... 230
IV. Göçmenlerin İnsan Haklarının İhlali ..................................................................... 236
V. Geleceğe Bakış .............................................................................................................. 240
Kaynakça ............................................................................................................................ 242
3. BÖLÜM
YUMUŞAK GÜCÜN ARAÇSAL KULLANIMI: MEDYA VE GÖÇ
Giriş ..................................................................................................................................... 246
1. Göç Kavramı ................................................................................................................. 247
2. Göç Politikaları ve Uluslararası İşbirliği ................................................................... 249
İçindekiler xv
3. Göç Politikaları ve Medya ........................................................................................... 250
3.1. Yumuşak Güç Aracı Olarak Medya ................................................................... 252
Sonuç .................................................................................................................................. 258
Kaynakça ............................................................................................................................ 259
4. BÖLÜM
İTTİHAT VE TERAKKİ’NİN BALKAN
SAVAŞLARI SONRASI İSKÂN VE SOSYAL POLİTİKALARI
Giriş ..................................................................................................................................... 262
Osmanlı - Rus Savaşı (’93 Harbi) ve Sonrası ................................................................. 263
II. Meşrutiyet ve Balkan Savaşı Öncesi ......................................................................... 264
Balkan Savaşları ve Muhacirler ...................................................................................... 266
Balkan Savaşları Sonrası Muhacirlere Yapılan Yardımlar ve İskanları ...................... 268
Sonuç ................................................................................................................................... 270
Kaynakça............................................................................................................................. 271
5. BÖLÜM
TÜRKİYE VE YUNANİSTAN ARASINDAKİ DIŞ POLİTİKA VE GÖÇ
İLİŞKİSİNE EGE DENİZİ PERSPEKTİFİNDEN BİR BAKIŞ
1. Giriş ................................................................................................................................ 274
2. Dış Politika ve Göç İlişkisi .......................................................................................... 274
3. Türkiye ve Yunanistan İlişkilerinde Uluslararası Göç ............................................. 276
3.1. Türkiye’nin ve Yunanistan’ın Uluslararası Göçle Mücadelesinde
Ege Denizi ............................................................................................................. 278
Sonuç ................................................................................................................................... 280
Kaynakça............................................................................................................................. 281
6. BÖLÜM
FRANSA’NIN GÖÇ POLİTİKASININ
AVRUPA BİRLİĞİNİN POLİTİKALARINA YANSIMASI
Giriş ..................................................................................................................................... 284
Ulus, Göç ve Fransa........................................................................................................... 285
1945 Sonrası Dönemde Fransada Göç ........................................................................... 287
AB’nin Göç Politikaları ve Fransa ................................................................................... 290
AB Ortak Güvenlik Sınırları: Frontex ............................................................................. 292
xvi Göç ve Etkileri
Sonuç ................................................................................................................................... 293
Kaynakça............................................................................................................................. 294
7. BÖLÜM
AFRİKA BİRLİĞİ GÖÇ POLİTİKASI’NIN LİBYA İÇ SAVAŞINA
ETKİSİ
1. Afrika Birliği Göç Politikası ve Afrikada Göç Hareketleri ..................................... 296
2. Göç, Güvenlik Sorunları ve Libya ............................................................................... 297
3. Kaddafi Sonrası Dönemde Libyada Artan Güvenlik Sorunları ve
Mültecilere Etkisi ........................................................................................................... 298
4. Avrupa Göç Yolunda Karşılaşılan Zorluklar ............................................................. 300
5. Göç Hareketlerinde Beklenen Artış ve Önleme Çabaları ........................................ 302
6. Sonuç ve Değerlendirme .............................................................................................. 304
Kaynakça............................................................................................................................. 305
8. BÖLÜM
NEOLİBERAL DÖNEMDE MEKSİKA – ABD GÖÇ KORİDORU:
ULUSAL VE ULUSLARARASI SİYASET BAĞLAMINDA
BİR İNCELEME
Giriş ..................................................................................................................................... 308
Meksika – ABD Göç Koridorunun Tarihsel Gelişimi ................................................. 310
Neoliberal Küreselleşme Döneminde Meksika – ABD Göç
Koridorunun Dönüşümü ................................................................................................. 311
Trump Yönetiminde Dış Politika: Jacksoncu Popülizm ve Göç Politikasına
Yansımaları ......................................................................................................................... 315
Sonuç ................................................................................................................................... 319
Kaynakça............................................................................................................................. 320
Proje Yürütücüleri ve Alan Editörleri Hakkında .......................................... 323
Proje Araştırmacıları Hakkında ........................................................................... 325
Tarihin akışı içinde çok çeşitli gerekçelerle yaşanan göç olgusu, gerek insan
gerekse mekân üzerinde olumlu ve olumsuz olmak üzere güçlü etkilere sahiptir.
Bahse konu küresel olgu ulusal ve bölgesel ölçekli savaş, politik çatışma gibi ge-
rekçelerle ortaya çıkmakla birlikte kimi zaman değişen çevresel faktörlerden de
kaynaklanabilmektedir. Söz konusu faktörlerin ortaya çıkardığı toplumsal, siyasal
ve ekonomik sonuçlar göç olgusunu daha da görünür kılmakta ve etkilerini hisse-
dilir hale getirmektedir. Sığınmacılar üzerinde yapılan bilimsel araştırmalarda, bu
grupların başta Almanya olmak üzere Avrupa Birliği ülkelerine ve diğer gelişmiş
ülkelere gitmek istemeleri özellikle bahse konu ülkeleri, bu sorunu uluslararası
kamuoyunun gündemine taşımalarına ve dünya devletlerini bu konuda tedbir al-
maya yöneltmektedir.
Siyasal, ekonomik ve toplumsal nedenlerle yapılan uluslararası göçün kaynak
ülkeler (göçü veren), ev sahibi ülkeler (göçü alan) ve transit ülkeler üzerinde çeşitli
etkileri olmaktadır. Göçün neden olduğu bu etkiler pozitif ve negatif dışsallıklar
olarak kategorilendirilebilir. İlgili ülkeler göç yönetimi kapsamında gerçekleştir-
dikleri uyum çalışmaları ile göçün pozitif dışsallıklarını artırabilmekte ve negatif
dışsallıklarını azaltabilmektedir. Diğer bir deyişle göç hareketliliğine maruz kalan
ülkeler gerek ön hazırlık gerekse ileri aşamalarda bütüncül bir perspektie göç
süreçlerine gereken önemi verdikleri takdirde, göç nedeniyle oluşan sorunlarını
minimize ederek dinamik şekilde işleyen bir ekonomik ve sosyal yapı oluşturabil-
mektedirler. Bununla birlikte, soruna yalnızca güvenlik odaklı bir perspektien
bakan ülkelerde söz konusu yapının oluşturulamadığını ifade etmek gerekmek-
tedir.
Dünya Bankası kaynaklarına göre, mülteci ya da sığınmacı sayısının en fazla
olduğu ülkelerin Türkiye, Ürdün, Filistin, Lübnan, Pakistan, Uganda, İran, Alman-
ya, Bangladeş ve Sudan olduğu söylenebilir. Söz konusu hareketliliği gerçekleştiren
mülteciler/sığınmacılar ise ağırlıklı olarak Suriye, Afganistan, Sudan, Somali gibi
ülkelerden gelmektedir. Hedef ülkeler arasında özellikle gelişmekte olan ülkeler
var olan ekonomik sorunlarına ilave olarak, sığınmacılara yapılan harcamaların
oluşturduğu mali yükün finansmanı sorunuyla karşı karşıya kalmakta, uluslara-
rası kuruluşlar ev sahibi ülkelere mali yardım konusunda verdikleri sözleri tut-
mamaktadır. Oysa göç olgusunun “uluslararası kamusal mal” olarak görülmesiyle
bahse konu sorunun makul bir çözüme ulaşacağı açıktır.
GİRİŞ
Türkiye, sahip olduğu sınırlı imkânlar ile başta Suriye olmak üzere çok sayıda
ülkeden gelen sığınmacıya ev sahipliği yapmaktadır. Bununla birlikte ülkemizin
imkânlarının sınırlılığı göz önünde bulundurulduğunda, bütünlüklü bir çözüm
stratejisinin oluşturulması için uluslararası camianın devreye girmesi, hem çözü-
mün hızlanmasına hem de sürdürülebilir olmasına katkı sağlayacaktır.
Göç konusunun çok disiplinli bir alan olması, proje yürütücüleri olarak biz-
leri farklı disiplinlerde çalışan akademisyen/araştırmacılarla birlikte bir çalışma
yapmaya sevk etmiştir. Bu proje ile göçün nedenleri araştırılacak ve farklı alanlar-
daki etkileri ortaya koyulmaya çalışılacaktır. Proje kapsamında 13 üniversiteden/
kurumdan 37 akademisyenle çalışılmıştır. Proje 4 ana bölümden oluşmaktadır.
Projede sunulan makalelerin başlıkları aşağıda yer almaktadır.
1. Bölüm, Güvenlik temalı makaleleri içermektedir. Bu bölümde; Göçmen-
lerin Uyum Sorunu Üzerine Kavramsal Bir Çerçeve; Türkiye’de Göç ve Uyum Çalış-
maları: Sosyal Girişimcilik Yoluyla Sosyal Dahil Etme Projesi Örneği; Suç Ekonomi-
si ve Göç başlıklı makaleler sunulmuştur.
2. Bölüm, Toplum, Kadın ve Çocuk temalı makaleleri içermektedir. Bu bö-
lümde; Göçmenlere Yönelik Tutumları Etkileyen Değerler ve Demografik Faktör-
ler; Göçün Psikolojik Yansımaları: Gitmek mi Zor Kalmak mı?; Türkiye’deki Suriyeli
Kadın ve Çocukların Sosyo-Ekonomik Açıdan Entegrasyon Sorunu: Durum Tespiti
ve Çözüm Önerileri; İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Kadın Hasta-
lıkları ve Doğum Kliniği Göçmen Gebelerinin Değerlendirilmesi; Türkiyede Bu-
lunan Suriyelilerin Hukuki Statüleri ve Sahip Oldukları Haklar başlıklı makaleler
sunulmuştur.
3.Bölüm, Ekonomi temalı makaleleri içermektedir. Bu bölümde; Göçün
Makroekonomik Etkileri; rkiye’de Bölgelerarası Göçün Belirleyicileri: Bir Dinamik
Panel Veri Analizi; Dış Göçün Türkiye’nin İşgücü Piyasasına Etkileri; Geçici Koruma
Altındaki Suriyelilerin Türkiye Ekonomisi ve Kamu Bütçesi Üzerinde Yarattıkları
Maliyetler ve Kazançlar başlıklı makaleler sunulmuştur.
4. Bölüm, Dış Politika temalı makaleleri içermektedir. Bu bölümde; Kararal-
ma Süreçlerinde Nüfus Faktörü ve Dış Politika Uygulamalarına Göç Temelinde De-
mografik Bakmak; Uluslararası Göçmenler ve Görmezlikten Gelinen İnsan Hakları;
Yumuşak Gücün Araçsal Kullanımı: Medya ve Göç; İttihat ve Terakki’nin Balkan
Savaşları Sonrası İskân ve Sosyal Politikaları; Türkiye ve Yunanistan Arasındaki Dış
Politika ve Göç İlişkisine Ege Denizi Perspektifinden Bir Bakış; Fransa’nın Göç Politi-
kasının Avrupa Birliğinin Politikalarına Yansıması; Afrika Birliği Göç Politikası’nın
Libya İç Savaşına Etkisi; Neoliberal Dönemde Meksika-ABD Göç Koridoru: Ulusal
ve Uluslararası Siyaset Bağlamında Bir İnceleme başlıklı makaleler sunulmuştur.
xviii Göç ve Etkileri
ResearchGate has not been able to resolve any citations for this publication.
Politik Görüş ve Demografik Faktörler
  • Tutumlar Göçe İlişkin
Göçe İlişkin Tutumlar, Politik Görüş ve Demografik Faktörler.................................59
Unut(tur)ma ve Hatırla(t)ma
  • . . . Birey Söylemlerinin Eşitsiz Yansıması Olarak Vatandaşlık
Birey Söylemlerinin Eşitsiz Yansıması Olarak Vatandaşlık......................................... 212 "Unut(tur)ma ve Hatırla(t)ma", İlişkisi içinde Tarihsel Bellek ve
93 Harbi) ve Sonrası
  • Osmanlı -Rus Savaşı
Osmanlı -Rus Savaşı ('93 Harbi) ve Sonrası................................................................. 263
1. Türkiye'nin ve Yunanistan'ın Uluslararası Göçle Mücadelesinde Ege Denizi
  • . . . Türkiye Ve Yunanistan İlişkilerinde Uluslararası Göç
Türkiye ve Yunanistan İlişkilerinde Uluslararası Göç............................................. 276 3.1. Türkiye'nin ve Yunanistan'ın Uluslararası Göçle Mücadelesinde Ege Denizi............................................................................................................. 278