ChapterPDF Available

Okul Müdürlerinin Boş Zamanlarını Değerlendirme Alışkanlıkları

Authors:

Abstract

Bu araştırmada, okul müdürlerinin boş zamanlarını nasıl ve nerelerde geçirdiklerini, okul dışı zamanlarında yeterince dinlenip dinlenemediklerini öğrenmek ve açıklamak amaçlanmıştır. Araştırma, olgubilim desenine göre planlanmış olup okul seçiminde maksimum çeşitlilik, okul müdürlerinin seçiminde ise ölçüt örnekleme tekniğiyle yürütülmüştür. Araştırmanın verileri, alanyazın taramasından yararlanılarak hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak toplanmış ve içerik analizi kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmanın çalışma grubu, 2018/2019 eğitim öğretim yılı bahar döneminde, Aydın ili Efeler ilçesinde, 10 kamu okulunda görev yapan 5 kadın ve 5 erkek okul müdüründen oluşmaktadır. Çalışma grubu, iki anaokulu, üç ilkokul, üç ortaokul ve iki lise müdüründen oluşmaktadır Araştırmanın başlıca bulguları şöyledir: Çalışmaya katılan kadın ve erkek okul müdürlerinin boş zamanlarını değerlendirme alışkanlıklarının farklılaştığı, kadın okul müdürlerinin, erkek okul müdürlerine göre daha az dinlenebildikleri, erkek okul müdürlerinin hobilerine daha fazla zaman ayırdıkları saptanmıştır. Okul müdürlerinin kişisel ve mesleki gelişimlerine yönelik eğitimler aldıkları, hafta içi hiç dinlenemedikleri ancak hafta sonları dinlenmeye fırsat buldukları saptanmıştır. Hafta sonlarında okul müdürlerinin şehirden uzak, sakin yerleri tercih ettikleri, aile bireyleriyle birlikte zaman geçirdikleri bulgusuna ulaşılmıştır. Okul içerisinde liderliğin paylaşılması, liderin iş yükünü hafifletebilir. Okul müdürlerinin iş yüklerini azaltmak ve dolayısıyla kendilerine ayıracakları zamanı artırmak için hem müdürlerin hem müdür yardımcılarının iş tanımlarının yeniden yapılması, okullara destek eleman niteliğinde yeterli memur ataması yapılması düşünülebilir.
Uluslarlarası Pegem Eğim Kongresi (IPCEDU - 2020)
340
Okul Müdürlerinin Boş Zamanlarını Değerlendirme Alışkanlıkları
Doç. Dr. Pınar Yengin Sarpkaya, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Türkiye, pinar@sarpkaya.net
Cemal Bilge Kapçak, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Doktora
Öğrencisi, Türkiye, cbilgekapcak@gmail.com
Öz
Bu araştırmada, okul müdürlernn boş zamanlarını nasıl ve nerelerde geçrdklern, okul dışı zamanlarında
yeternce dnlenp dnlenemedklern öğrenmek ve açıklamak amaçlanmıştır. Araştırma, olgublm desenne göre
planlanmış olup okul seçmnde maksmum çeştllk, okul müdürlernn seçmnde se ölçüt örnekleme teknğyle
yürütülmüştür. Araştırmanın verler, alanyazın taramasından yararlanılarak hazırlanan yarı yapılandırılmış
görüşme formu kullanılarak toplanmış ve çerk analz kullanılarak analz edlmştr. Araştırmanın çalışma
grubu, 2018/2019 eğtm öğretm yılı bahar dönemnde, Aydın l Efeler lçesnde, 10 kamu okulunda görev
yapan 5 kadın ve 5 erkek okul müdüründen oluşmaktadır. Çalışma grubu, k anaokulu, üç lkokul, üç ortaokul
ve k lse müdüründen oluşmaktadır
Araştırmanın başlıca bulguları şöyledr: Çalışmaya katılan kadın ve erkek okul müdürlernn boş
zamanlarını değerlendrme alışkanlıklarının farklılaştığı,kadın okul müdürlernn, erkek okul müdürlerne göre
daha az dnlenebldkler, erkek okul müdürlernn hoblerne daha fazla zaman ayırdıkları saptanmıştır. Okul
müdürlernn kşsel ve meslek gelşmlerne yönelk eğtmler aldıkları, haa ç hç dnlenemedkler ancak
haa sonları dnlenmeye fırsat buldukları saptanmıştır. Haa sonlarında okul müdürlernn şehrden uzak,
sakn yerler terch ettkler, ale breyleryle brlkte zaman geçrdkler bulgusuna ulaşılmıştır.
Okul içerisinde liderliğin paylaşılması, liderin iş yükünü haetebilir. Okul müdürlerinin iş yüklerini
azaltmak ve dolayısıyla kendilerine ayıracakları zamanı artırmak için hem müdürlerin hem müdür
yardımcılarının iş tanımlarının yeniden yapılması, okullara destek eleman niteliğinde yeterli memur ataması
yapılması düşünülebilir.
Anahtar Kelimeler: okul müdürleri, boş zaman, boş zaman değerlendirme
Abstract
e am of ths study s to learn and explan how and where school prncpals spend ther free tmes and
whether they can get enough rest outsde of the school. e study was desgned as a phenomenologcal study
and was conducted wth maxmum dversty samplng technque for selecton of schools and crteron samplng
technque for selecton of school prncpals. e data were collected va a sem-structured ntervew form
developed by usng the lterature revew and content analyss was used or the analyss of the data. e study
group of the research conssts of fve female and fve male prncpals workng n 10 publc schools n the Efeler,
Aydın n the sprng term of the 2018/2019 academc year. Schools for the study group were determned by usng
maxmum dversty samplng and two kndergartens, three prmary schools, three secondary schools and two
hgh schools were selected.
e man fndngs of the study are as follows: t was found that the habts of male and female school prncpals
der; female prncpals can rest less compared to males, whle males can spend more tme on ther hobbes. It
was also found that prncpals got tranng for ther personal and professonal development, they cannot rest on
weekdays at all, they have the opportunty to rest only at the weekends. Moreover, t was found that the prncpals
prefer quet places away from the cty lfe and wsh to spend tme wth famly members n the weekends.
As a suggeston, shared leadershp practce wthn the school can decrease the workload of prncpals. In
order to reduce the workload of the prncpals and thus make them allocate more personal tme for themselves,
redefnng job descrptons of both prncpals and vce-prncpals and appontng sucent cvl servants to
support schools can be suggested.
Key Words: School principal, leisure time, time management
Internaonal Pegem Conference on Educaon (IPCEDU-2020)
341
Giriş
Endüstrleşmedek gelşmelere paralel olarak teknolojye dayalı artan üretm ve refah toplumunun yükselş
le brlkte boş zamanlarda öneml br artış görülmektedr. Bu durum boş zaman olgusunun günümüzde gderek
önem kazandığını hemen her kesmden nsanın yaşamının odağına yerleştğn göstermektedr. Breyler ya da
toplumlar, boş zamana dönük olarak daha fazla seçenek ve terchle karşı karşıya bırakılmaktadır. Günümüzde
boş zaman ve bu zamanı değerlendrme cdd br sorun olarak görünse de, nsanların çalışma dışındak serbest
zamanlarında dnlenmekten ve sevdkler le hoşça vakt geçrecek şlerle uğraşmaktan zevk duydukları
blnmektedr. Bu nedenle, çalışma dışında geçrlen zaman, nsanlar çn büyük önem taşımaktadır.
Boş zaman, breyn yaşamak çn başvurması gereken uğraşların dışında breysel terchlerne ayıracağı zaman
olarak tanımlanmaktadır. Br başka tanıma göre boş zaman günlük yaşamın uyku, dnlenme ve çalışma dışında
kalan, breyn stedğ gb kullanableceğ zamandır (Sabbağ & Aksoy, 2011). Boş zaman , breyn yapmakla
yükümlü olduğu aktvtelern dışında kalan ve kend breysel lgs, htyacı ve zevk çn yaptığı etknlklerdr.
Başka br deyşle rutn faalyetlernn dışında brey dnlendrp blşsel ve bedensel olarak canlanmasını sağlayan
etknlklerdr. (Tezcan, 1993). Çalışanlar çn boş zamanların etkn değerlendrlmes öneml olup boş zama
değerlendrme, çalışma yaşamının neden olduğu stres ve yorgunluktan kurtulma, sosyal ve kşsel yaşamda daha
mutlu ve başarılı olma sonucunu doğuracaktır. Çalışan br nsanın başarılı kabul edleblmes çn, ş yaşamında
olduğu kadar sosyal yaşamda da başarılı olması, çeştl hoblere sahp olması ve özel yaşamına yeterl zaman
ayırablmes gerekr (Aydoğan & Gündoğdu, 2006).
Günümüzde, çalışma yaşamının yoğun, yorucu ve stresl olması, boş zaman değerlendrme etknlklern
yaşamımızın vazgeçlmez br parçası yapmış ve yenlenme, dnlenme, yenden toparlanma aracı halne getrmştr.
Boş zamanların değerlendrlme tarzı; çalışma yaşamının neden olduğu stres ve yorgunluktan kurtulmada, sosyal
ve kşsel yaşamda daha mutlu ve başarılı olmada etkl olablmektedr. Bu doğrultuda okullardak bürokratk
yapının gerekllklernn yanında, tüm paydaşlarla lglenmek durumunda kalan ve okulu etkl yönetmekten
sorumlu olan okul müdürlernn, gerek okul çnde gerekse okul dışında zamanlarını nasıl kullandıkları önemldr.
Ayrıca okul dışı saatlerde okul müdürlernn farklı etknlklere katılıp hobleryle uğraşablmeler okulun daha
sağlıklı şleyş açısından öneml görünmektedr. Şahn, Akten ve Erol’a (2009) göre, ş, özellkle bell br sınırı
aştıktan sonra nsanda yorgunluk ve stekszlk yaratır. Bu nedenle sürekl çalışmamak, hatta ş saatler arasında
boş zamanlar bırakmak çalışan nsan çn büyük br kolaylık sağlar. Bu bağlamda lder olması beklenen okul
müdürünün zaman yönetm becerlernn yüksek olması, okula dnlenerek gelmes ve boş zamanlarını etkl
değerlendrmes beklenr.
Günümüzde boş zaman, çalışmanın yenden üretm çn gerekl br yaşam alanıdır (Aytaç, 2002). Küreselleşen
dünya düzennde, her ne kadar teknolojnn lerleyş bell konularda yardım edp yaşamımızı kolaylaştırsa da
günümüzde kşsel sıkıntılar, hayal kırıklıkları, ekonomk yeterszlkler gb sorunlar nsanları daha gergn ve
snrl yapmaktadır. Bu olumsuz atmosfer çnde okul yönetclernn de olduğu düşünülünce, sahp oldukları
boş zamanı verml şeklde değerlendrp değerlendremedkler konusu merak edlmektedr. Sadece okul
yönetclernn değl, tüm çalışanların şe yeternce dnlenerek gtmes breysel ve örgütsel performans açısından
öneml br konu olarak değerlendrlmektedr.
Bos zaman faalyetler, eğtm destekledğ, kültürel ve ekonomk kalkınmayı hızlandırdığı ve çalışma
vermn artırdığı çn oldukça önemldr (Ağaoğlu, 2006) veBu tür zamanların etkl değerlendrlmes sayesnde,
fzksel ve zhnsel güçler etkl kullanma, yaratıcı ve üretc olma ve dnlenme gb olumlu etkler dolayısıyla
mutlu ve huzurlu br yaşama ve çalışma ortamına devam edeblmektedr (Tel, 2007).
Boş zamanın katkıları şöyle özetleneblr (Çakıroğlu, 1998) :
Yaratıcı gücü geliştirme: Boş zamanlar, nsanın her yaş dönemndek yaratıcılık gücünün ortaya çıkmasına
ve bu gücün gelştrlmesne hzmet eder. Brey boş zamanlarını etkl kullanarak gzl kalmış yönlern ortaya
çıkarablr.
Çalışma başarısını ve iş verimini artırma: Brey, uygun faalyet seçm yaparak veya düzenlenmş br
programa katılarak boş zamanının vermn arttırablmekte ya da başarısına katkı sağlayablmektedr.
İnsanı mutlu etme: Boş zamanın değerlendrlmesnn temel amaçlarından brs nsanın mutluluğunu
sağlamaktır. Günümüzde mutlu, sağlıklı ve çağdaş nsan boş zamanlarını değerlendreblen nsandır. Ntekm
Uluslarlarası Pegem Eğim Kongresi (IPCEDU - 2020)
342
y değerlendrlen boş zamanlar nsanlara mutluluk getrebleceğ gb, değerlendrlmeyen boş zamanlar da
nsanlar çn mutsuzluk kaynağı olablmektedr.
Araştırmanın amacı
Bu araştırmanın amacı, okul müdürlernn boş zamanlarını nasıl ve nerede geçrdklern, yeternce boş
zamana sahp olup olmadıklarını ortaya koymaktır. Belrtlen bu amaç doğrultusunda, okul müdürlernn boş
zaman kavramına lşkn yaklaşımları belrlenmeye çalışılmıştır. Bu nedenle araştırmanın problem cümles
“Devlet okullarında görev yapan okul müdürler boş zamanlarını nasıl değerlendrmektedrler? “ şeklnde
belrlenmştr. Bu problem cümles çerçevesnde yanıt aranan alt problemler şöyledr:
Okul müdürlernn boş zaman kavramına lşkn görüşler nelerdr?
Okul müdürler yeternce dnleneblyorlar mı?
Okul müdürler haa ç okul sonrasında ne tür etknlkler yapmaktadır?
Okul müdürler haa sonu boş vaktlern nasıl değerlendrmektedr?
Okul müdürlernn hobler nelerdr?
Araştırmanın önemi
Okullardak bürokratk yapının gerekllklernn yanında, tüm paydaşlarla lglenmek durumunda kalan ve
okulu etkl yönetmekten sorumlu olan okul müdürlernn, gerek okul çnde gerekse okul dışında zamanlarını
değerlendrme yolları, okul dışı saatlerde farklı etknlklere katılıp hobleryle uğraşablmeler okulun daha sağlıklı
şleyş açısından katkı sağlayıcıdır. Bu bağlamda, okul müdürlernn daha dnç olmaları, öğretmsel lderlğ
daha etkl yapablmeler, öğretmenler daha sağlıklı yönlendreblmeler, letşmlernde daha güçlü olablmeler,
kendlern gelştreblmeler ve dolayısıyla okulu daha etkl hale getreblmeler açısından zamanlarını nasıl
değerlendrdklern anlamak öneml görünmektedr. Alanyazında öğrenclern ve bell branşlarda görev
yapan öğretmenlernn boş zamanlarını değerlendrme alışkanlıklarına lşkn araştırmalar yer alırken, okul
müdürlernn boş zamanlarını değerlendrme alışkanlıklarına yönelk herhang br çalışmaya rastlanmamış
olması da öneml olarak değerlendrlmektedr.
Yöntem
Araştırma Deseni
Bu çalışmada, okul müdürlernn boş zamanlarını nasıl ve nerelerde geçrdklern, okul dışı zamanlarında
yeternce dnlenp dnlenemedklern öğrenmek ve açıklamak amaçlanmıştır. Araştırma, olgublm desenne
göre planlanmış olup, okul seçmnde maksmum çeştllk, okul müdürlernn seçmnde se ölçüt örnekleme
teknğyle yürütülmüştür. olguyu deneymleyen katılımcıların hem breysel deneymlerne hem de deneym
ve görüşlernn ortak yönlerne odaklanıldığı çn (Creswell, 2018;Patton, 2014) çn bu araştırma olgublm
desennde planlanmıştır.Ntekm katılımcıların fadelernn bütüncül br bçmde anlaşılması hedeenyorsa,
soruların sonda sorularla desteklenmes ve böylece katılımcıların deneymlerne lşkn anlatılarını paylaşmasına
olanak sağlayan türden ntel br karakter çermes beklenmektedr (Brannen, 2005: 182).
Çalışma Grubu
Olgublm araştırmalarında ver kaynakları araştırmanın odaklandığı olguyu yaşayan ve bu olguyu dışa
vurablecek veya yansıtablecek breyler ya da gruplardır (Yıldırım ve Şmşek, 2005: 80). Araştırmada yer
alacak müdürlern çalıştıkları okullar maksmum çeştllk örneklemesyle belrlenmştr. Maksmum çeştllk
örneklemes, çok çeştl özellklere sahp farklı brmler örneklem kapsamına alır. Bu bağlamda araştırmacı
heterojen br örneklem grubu oluşturmaya çalışacağından (Baş ve Akturan, 2013: 199) ve breylern çeştllğn
maksmum derecede yansıtacağından (Şmşek ve Yıldırım, 2013: 137) bu araştırmada maksmum çeştllk
örneklemes terch edlmştr. Okul müdürlernn seçm ölçüt örnekleme teknğyle yürütülmüştür. Ölçüt
örneklemede temel anlayış, önceden belrlenmş br dz ölçütü karşılayan durumların çalışılmasıdır (Yıldırım
ve Şmşek, 2013: 140). Burada dkkate alınan ölçüt, kendsyle görüşme yapılacak yönetcnn en az üç yıldır
Internaonal Pegem Conference on Educaon (IPCEDU-2020)
343
okul müdürlüğü yapıyor olma ölçütüdür. Breyn, yönetc olarak boş zamanlarını nasıl değerlendrdğn
anlatablmes çn uzun br süre yönetclk yapmış olması, brkaç yaz tatl dönem geçrmş olması gerektğ
düşünüldüğünden üç yıl ölçütü belrlenmştr.
Araştırmanın çalışma grubu, 2018/19 eğtm öğretm yılı bahar dönemnde, Aydın İl Efeler İlçes’nde
bulunan on devlet okullunda görev yapan beş kadın ve beş erkek okul müdüründen oluşmaktadır. Çalışma
grubunun belrlenmesnde Araştırma kapsamında çalışma grubunda yer alan katılımcıların özellkler,
okullarında bulunan öğrenc, öğretmen ve müdür yardımcıları sayıları aşağıda görülmektedr.
Tablo 1.
Çalışma Grubunda Yer Alan Katılımcıların Özellkler ve Okullarında bulunan Öğrenc, Öğretmen ve
Müdür Yardımcıları Sayısı
Katılımcı Yaş Kıdem Eğtm
Durumu
Kurumun
Kademes
Okulundak
Öğrenc
Sayısı
Okulundak
Öğretmen
Sayısı
Okuldak
Müdür
Yardımcısı
Sayısı
Esra 44 4 Lsans Anaokulu 173 21 1
Betül 50 5 Lsans Lse 1008 112 3
Şeyda 41 6 Yüksek
Lsans Ortaokul 521 40 2
Arda 40 7 Lsans İlkokul 87 6 1
Burak 43 8 Yüksek
Lsans Ortaokul 186 15 1
Gonca 37 10 Yüksek
Lsans Anaokulu 162 27 1
Derya 39 11 Yüksek
Lsans Lse 504 33 2
İbrahm 49 13 Yüksek
Lsans Ortaokul 221 14 1
Atakan 48 13 Lsans İlkokul 245 18 1
Onur 50 15 Lsans İlkokul 134 10 1
Tablo 1 ncelendğnde çalışma grubunun, k lse, üç ortaokul, üç lkokul ve k anaokulu olmak üzere
toplamda on okulda yönetclk yapan on okul müdüründen oluştuğu görülmektedr. Araştırmaya katılan okul
müdürlernn yönetclk deneymler dört la on beş yıl arasında değştğ ve katılımcıların beşnn lsans, beşnn
se yüksek lsans mezunu olduğu, yaş aralıklarının se 37 le 50 arasında değştğ görülmektedr. Araştırma
kapsamında yer alan okulların öğrenc sayıları ncelendğnde, öğrenc sayısı en az olan okulun 87, en fazla olanın
se 1008 olduğu görülmektedr. Öğretmen sayıları 6 la 112 arasında değştğ ve yed okulda 1, k okulda 2, br
okulda se 3 okul müdür yardımcısı bulunmaktadır.
Veri Toplama Aracı ve Süreci
Araştırma verlern toplamak çn araştırmacılar tarafından gelştrlen ve açık uçlu sorulardan oluşan yarı
yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme formunda yer alması planlanan
sorular, kokul müdürü ve (eğtm yönetm alanında k alan uzmanının görüşüne sunulmuştur.Uzman
görüşler dahlnde görüşme formunda gerekl düzenlemeler yapılarak 11 soruluk görüşme formu elde edlmştr.
Araştırmanın ön uygulamasıüç okul müdürüyle yapılmış olup bunlar asıl uygulamaya dahl edlmemştr. Ön
uygulamada tüm soruların okul müdürler tarafından tam olarak anlaşıldığı belrlenmş ve sorularda değşklğe
gdlmemştr. Yarı yapılandırılmış görüşme formunda yer alan sorulara örnekler şöyledr: Boş vakt kavramı sze
ney fade etmektedr? Haa ç okul sonrası boş vaktlernz nasıl değerlendryorsunuz?
Uluslarlarası Pegem Eğim Kongresi (IPCEDU - 2020)
344
1.
Görüşmeler, önceden randevu alınan okul müdürler le knc araştırmacı tarafından yüz yüze yapılmıştır.
Tüm katılımcılar ses kayıt chazının kullanılmasına zn vermş ve görüşmeler kaydedlmştr. Kayıt altına
alınan verler djtal ortamda https://dctaton.o/ web stes kullanılarak yazıya dönüştürülmüştür. Daha sonra
metnler katılımcılara verlerek, kayıtların yanlışsız ve eksksz olduğunun doğrulanması yoluna gdlmş ve bu
yolla verlern güvenlrlğ sağlanmıştır. Ayrıca katılımcıların bu çalışmada yer alma konusunda stekl oldukları
görülmüştür. Bu stekllk ver toplamayı kolaylaştıran en öneml etmen olarak değerlendrlmştr.
Verilerin Analizi
Elde edlen verler çerk analz teknkler kullanılarak analz edlmştr. Verlern kodlanıp kategorleştrlmes
aşamasında NVvo 11 Pro paket programı kullanılmıştır. “Toplanan verlern önce kavramlaştırılması, daha sonra
da ortaya çıkan kavramlara göre mantıklı br bçmde düzenlenmes ve buna göre very açıklayan temaların
saptanması gerekmektedr. Kavramlar bz temalara götürür ve temalar sayesnde olguları daha y düzenleyeblr
ve daha anlaşılır hale getreblrz” (Yıldırım ve Şmşek, 2013: 259).
Bulgular
Bu bölümde okul müdürlernn “boş zaman” kavramını nasıl tanımladıklarına, haa ç ve haa sonu
dnlenp dnlenemedklerne ve boş zamanlarını nasıl değerlendrdklerne lşkn bulgulara ve yorumlara yer
verlmştr.
Birinci Alt Probleme İlişkin Bulgular
Araştırmanın brnc alt problem “okul müdürlernn boş zaman kavramına lşkn görüşler nelerdr?”
olarak belrlenmşt. Araştırmaya katılan okul müdürlernn boş zaman kavramının onlar açısından ne fade
ettğne lşkn görüşler altı tema altında toplanmıştır. Bunlar, “dnlenme, “aleyle zaman geçrme”, “zorunlu
yapılması gereken şler dışında kalan zaman”, “hçbr şey yapılmayan zaman, “tatle gtme” ve “kendne ayrılan
zaman” şeklnde adlandırılmıştır. Brnc alt probleme lşkn model aşağıda gösterlmştr.
Model 1. Okul Müdürlernn Boş Zaman Kavramına İlşkn Görüşler
Okul müdürlernn boş zaman kavramına lşkn görüşler ana hatlarıyla Model 1’de görülmektedr.
Katılımcıların boş zaman kavramına yönelk görüşler ncelendğnde lk sırada “kendne ayrılan zaman” (Betül,
Gonca, İbrahm, Arda) şeklnde tanımlandığı görülmüştür. İknc sırada, “hçbr şey yapılmayan zaman” (Esra,
Şeyda, Burak) şeklnde tanımlanmıştır. Üç okul müdürünün (Burak, Gonca, Betül) se brden fazla tanımlama
yaptığı gözlenmştr. Bazı katılımcıların boş zaman kavramına lşkn görüşler şöyledr:
Internaonal Pegem Conference on Educaon (IPCEDU-2020)
345
...boş zaman kavramı eğer tamamen rasyonel br şeklde söyleyecek olursak, dnlenmek, hçbr şey düşünmeden
dnlenmek, kend alemle lglenmek olduğunu söyleyeblrm. (Burak).
“Bence boş vakt, yapmak zorunda olduğumuz hçbr şn olmadığı br zaman dlmdr. Yan evmze karşı
sorumluluklarınız Eşnze karşı sorumluluklarınız çocuğunuza karşı ve yaptığınız şle lgl okulda Bulunduğunuz
süreler dışında herhalde hçbr şey yapmanın gerekl olmadığı br zaman dlmdr. Ben hç yaşamadım. Çünkü
çocuklu olmak, br ş yernde darec olmak sze boş vakt kavramını unutturuyor. Öyle br vakt pek olmuyor
kendmz çn.(Şeyda).
…boş zaman kavramı deynce drekt çocuklarım aklıma geld. Boş zamanlarımda onlarla lglenmeye
çalışıyorum. İstek ve beklentlern karşılamaya çalışıyorum.” (Derya).
İkinci Alt Probleme İlişkin Bulgular
Araştırmanın knc alt problem “Okul müdürler yeternce dnleneblyorlar mı?” olarak belrlenmşt.
Aşağıda, kadın ve erkek yönetclern haa ç ve haa sonu dnlenp dnlenemedklerne ve yıllık zn kullanıp
kullanmadıklarına lşkn tablo gösterlmektedr.
Tablo 2.
Okul Müdürlernn Haa İç ve Haa Sonu Dnleneblme Durumları
Katılımcı Yaş Kıdem Eğtm
Durumu
Kurumun
Kademes
Okulundak
Öğrenc
Sayısı
Okuldak
Müdür
Yardımcısı
Sayısı
Haa İç
Dnleneblme
Durumu
Haa Sonu
Dnleneblme
Durumu
Yıllık İzn
Kullanma
Durumu
Esra 44 4 Lsans Anaokulu 173 1 X
Betül 50 5 Lsans Lse 1008 3 X X
Şeyda 41 6 Yüksek
Lsans Ortaokul 521 2 X X
Arda 40 7 Lsans İlkokul 87 1 X
Burak 43 8 Yüksek
Lsans Ortaokul 186 1 X
Gonca 37 10 Yüksek
Lsans Anaokulu 162 1 X X
Derya 39 11 Yüksek
Lsans Lse 504 2 X X X
İbrahm 49 13 Yüksek
Lsans Ortaokul 221 1 X X X
Atakan 48 13 Lsans İlkokul 245 1 X X X
Onur 50 15 Lsans İlkokul 134 1 X X
Tablo 2 incelendiğinde araşrmaya kalan okul müdürlerinin tamamı haa içi dinlenemedikleri, haa
sonu ise, beşinin dinlenemediği görülmektedir. Kadın okul müdürlerinin üçü haa sonu dinlenebiliyorken, erkek
okul müdürlerinin ikisinin haa sonu dinlenebildikleri saptanmışr. Kalımcıların yarısının pazartesi günü okula
dinlenerek gikleri görülmektedir. Pazartesi günü okula dinlenerek giklerini ifade eden okul müdürlerinin
tamamı haa sonu dinlendiğini söyleyen okul müdürlerinden oluşmaktadır. Kıdemleri 10 yıldan fazla olan okul
müdürlerinin tamamının haa içi ve haa sonları dinlenemedikleri ortaya çıkmışr. Kıdemleri 10 yıl ve alnda
olan okul müdürlerinin ise sadece haa sonu dinlenebildikleri görülmektedir.
Tablo 2’de görüldüğü üzere okul müdürlernn yarısının yıllık znlern kullandıkları görülmektedr. Okul
müdürlernn zn kullanma durumları le okuldak öğrenc sayıları ncelendğnde se öğrenc sayısı fazla olan
okullarda görev yapan okul müdürlernn yıllık znlern kullanmadıkları ortaya çıkmıştır. Buna paralel olarak
öğrenc sayısı az olan okullarda görev yapan okul müdürlernn se yıllık znlern kullandıkları görülmektedr.
Uluslarlarası Pegem Eğim Kongresi (IPCEDU - 2020)
346
Konuya lşkn okul müdürlernn görüşler aşağıda verlmştr.
“Haa sonu dnlendğm düşünmüyorum. Bazen haa sonu mu haa ç m ayrımını yapmakta zorlanıyorum.
Ale ç lşkler veya yakın akrabalarla olan lşkler veya sorumluluklar gereğ haa çersnde çok zaman
ayıramadığımız bazı şlere ve htyaçları haa sonuna bırakarak o şeklde gdermeye çalışıyoruz. (Onur).
“Haa ç yeternce dnlendğm düşünmüyorum. Özellkle Çarşamba Perşembe, hele Cuma günü artık
tamamen bttğmz düşünüyorum. Cuma günü İstklal Marşı törennden sonra br nebze rahatlıyoruz Ama
cumartes günler de kurslarımız var cumartes günü de okula gelyoruz. Cumartes günü de mesamz devam
e d  y o r .” (Burak).
“Haa sonu evet dnlendğm düşünüyorum. Ama okulun çok yoğun olduğu dönemlernde dnlendğm
düşünmüyorum. Bazen aklımdan keşke br gün daha br boş vakt olsaydı dye geçrmyor değlm.(Esra).
“Haa çnde okul sonrasında çok fazla boş vaktm olmuyor. Bu daha çok artık evme oğluma eşme ayırdığım
vaktlerm oluyor. O süre çersnde de zaten yne br ş, han dedm ya benm çn boş vakt hçbr şn olmadığı
zamandır. O süre çersnde de evdek şlerm aksamsın dye evdek şlerm yerne getrmeye çalışıyorum. (Şeyda).
Okul müdürlerne yıllık znlern kullanıp kullanmadıkları sorulduğunda katılımcıların beş yıllık znlern
kullandıklarını, beşnn kullanmadıkları saptanmıştır. Yıllık znlern kullanmayan katılımcılardan brahm’n
görüşü şu şekldedr;
Şmdye kadar hçbr yıllık znm kullanmaya fırsatım olmadı. Okulun şleyşn yazın dah olsa, sorumluluk
olduğundan dolayı bırakıp gdemeyeceğmzden kullanamıyorum.
Yıllık znlern kullanan Esra’nın görüşler se şöyledr;
“Yıllık znlerm kullanıyorum ama tab k büyük br kısmını kullanmıyorum. Nye dersenz şkolk
demeyelm ama sank aklım burada kalacakmış gb gelyor. Eksk kalacakmış gb gelyor. Sırf o yüzden. Yoksa
kullanırım tab nye kullanmayayım. Kullanınca alemle beraber vakt geçrmey terch edyorum.
Üçüncü Alt Probleme İlişkin Bulgular
Araştırmanın üçüncü alt problem “Okul müdürler haa ç okul sonrasında ne tür etknlkler yapmaktadır?”
olarak belrlenmşt. Araştırmaya katılan okul müdürlernn haa ç okul sonrası etknlkler altı tema altında
toplanmıştır. Bunlar, “ale ve arkadaşlarla zaman geçrme, “hoblerle uğraşma”, “kşsel gelşm”, “ev şler, “okulla
lgl şler” ve “breysel etknlkler” şeklnde adlandırılmıştır.
Ale ve arkadaşlarla zaman geçrme” teması altında “evde zaman geçrme, “brlkte yürüyüş, “çocuklarla
lglenme” ve “arkadaşlarla sohbet etme” kategorler, “Kşsel Gelşm” teması altında, “yüksek lsans” ve “alanla
lgl okumalar” kategorler, “Hobler” teması altında “spor yapma, “ktap okuma, “resm yapma” ve müzk
dnleme” kategorler, “Ev İşler” teması altında “çamaşır yıkama, bulaşık yıkama”, ütü yapma, “evn temzlğ”
ve “alışverş” kategorler, “Okulla İlgl İşler” teması altında “yarım kalmış şlern tamamlanması” kategorler
ve “Breysel etknlkler” teması altında “tv zleme” ve “nternette zaman geçrme” kategorler ortaya çıkmıştır.
Üçüncü alt probleme lşkn model aşağıda gösterlmştr.
Internaonal Pegem Conference on Educaon (IPCEDU-2020)
347
Model 2. Okul Müdürlernn Haa İç Okul Sonrası Etknlkler
Model 2’de görüldüğü üzere, okul müdürler haa ç kşsel gelşmlerne, hoblerne, breysel etknlklere,
alelerne ve arkadaşlarına zaman ayırmakta, ayrıca okul ve ev le lgl şlerle uğraşmaktıkları görülmektedr.
Haa ç okul sonrası yapılan etknlklerle lg l olarak bazı okul müdürlernn deneymler aşağıda verlmştr.
“Okul sonrası benim haanın üç günü kendim için yapğım bir tek sporum var. Beş buçukta işten çıkınca 6
ile 7 arası sporda olurum. Haanın üç günü runim benim o.(Derya).
“Saat 5.30 ailece evde oluruz. Ailemle muhakkak akşam yemeğini beraber yaparız. Mümkün olduğunca
hem büyük oğlum hem küçük kızımla onlara vakit ayırmaya gayret gösteririm her gün. Bunun dışında ailemle
ilgileniyorum genellikle. Fazla dışarı çıkmam.”(Burak).
Haa ç okul sonrası evdeym. Br de küçük kızım kreşe gttğnden dolayı onu alma ş bana düşüyor. Hanım
genellkle ortaokul öğretmen olduğu çn bzden daha uzun okulda kalıyor. Çocuğu eve getrme, annes gelene kadar
onunla lglenme ş bende. (İbrahm).
Katılımcılara yöneltlen “okulda yeternce dnleneblyor musunuz?” sorusuna tüm katılımcılar okulda
dnlenmeye fırsat bulamadıklarını anlatarak yanıt vermştr. Şeyda’nın bu doğrultudak görüşler şu şekldedr;
…çoğu zaman öğlen yemek gb şeymz olmuyor. Beslenmemz de çok düzenl olamıyor. Öğretmen arkadaşlarımız
saat 12’de çıkıyorlar, ama bzm öyle br şansımız olmuyor. 12 le br en yoğun olduğumuz zaman. Ondan sonra
da mesa saatnn btmnde bz darecler olarak okuldan çıkablme durumumuz yok. Çünkü okulum zaten 5’te
öğrencler tarafından terk edlyor. Okulu kapatıp onların arkasında çıkamıyoruz halyle. Ortalığın toparlanması,
temzlk gb sebeplerden dolayı günümüzü 6 - 6 .30 gb anca btrp okuldan ayrılablyoruz.
Dördüncü Alt Probleme İlişkin Bulgular
Araştırmanın dördüncü alt problem “okul müdürler haa sonu boş vaktlern nasıl değerlendrmektedr?”
olarak belrlenmşt. Araştırmaya katılan okul müdürlernn haa sonu okul sonrası etknlkler yed tema altında
toplanmıştır. Bunlar, “aleyle zaman geçrme”, “kşsel gelşm, “şehrden uzaklaşma”, “okulla lgl şler”, “ev şler,
“hoblerle uğraşma” ve “breysel etknlkler” şeklnde adlandırılmıştır.
Aleyle zaman geçrme” teması altında “kahvaltıya gtme, “evde zaman geçrme”, çocuklarla lglenme” ve
“arkadaşlarla zaman geçrme” kategorler ortaya çıkmıştır. “Kşsel Gelşm” teması altında, “alan ç eğtmler”
ve alan dışı eğtmler” olmak üzere k kategor yer almaktadır. “Alan ç eğtmler olarak okul müdürlernn
katıldıkları semnerler, “takım lderlğ”, “etkl sunum teknkler”, “beden dl” ve “sınıf yönetm” ken, alan
dışı eğtm olarak yalnızca “fotoğrafçılık eğtm” belrlenmştr. “Şehrden uzaklaşma” temasının altında “köye
gtme”, “sosyal gezlere katılma” ve “Doğa yürüyüşler,” kategorler, “Okulla lgl şler” temasının altında “kurslar
Uluslarlarası Pegem Eğim Kongresi (IPCEDU - 2020)
348
veya eğtmler”, kategorler, “Ev şler” temasının altında “temzlk”, “çamaşır yıkama, “bulaşık yıkama” , “ütü
yapma” ve “alışverş” kategorler, “Hobler” temasının altında “balık tutma”, “ktap okuma, “yüzme”, “fotoğraf
çekme” ve “spor yapma” kategorler ve “Breysel etknlkler” temasının altında se “TV zleme” ve “ nternette
dolaşma” “kategorler ortaya çıkmıştır. Dördüncü alt probleme lşkn model aşağıda gösterlmştr.
Model 3. Okul Müdürlerinin Haa Sonu Etkinlikleri
Model 3 ncelendğnde okul müdürlernn haa ç ve haa sonu etknlklernn büyük oranda örtüştüğü
görülmektedr. Modelde yıldızla gösterlen kategorler okul müdürlernn haa ç yapamadıkları etknlkler
şaret etmektedr. Katılımcıların konuya lşkn görüşler şöyledr;
“Cumartes günü saat brden sonra genellkle yüzde seksen yüzde doksan dyelm, Güzelçamlı’da br yazlığım
var. Yaz kış demeden saat brden sonra da olsa her haa oraya gdyorum. Gtmeye çalışıyorum. Orada rahatlıyorum.
Cumartes günü saat 1 buçuktan sonra 2 gb buradan çıkış yapıyorum Saat 3-4 gb orada oluyorum Pazar gü
de akşam saat beş buçuk altı gb oradan dönüş yapıyorum... Sessz sakn ben rahatlatan br yer. Bunu yaparsam
dnlendğm düşünüyorum. Eğer herhang br sebepten dolayı gdemezsem, pazartes günü braz zor geçyor benm
çn.(Burak).
Haa sonu boş vaktlerm genellkle Aydın l merkeznden başka br yere çıkmak koşuluyla değerlendryorum.
Köyde br evmz var. Orada ağaç ççek y gelyor. (Derya).
Katılımcı görüşlerne göre okul müdürler haa sonu boş zamanlarını sessz-sakn ortamlarda geçrdkler
(Arda, İbrahm, Burak, Şeyda, Betül, Derya, Esra) ve kşsel gelşmlerne (Atakan, Arda) katkı sunacak
etknlklerde yer aldıkları görülmektedr. Katılımcıların tamamı haa sonu çocuklarıyla zaman geçrmeye
özen gösterdklerne vurgu yapmaktadır. Özellkle kadın okul müdürler (Betül, Esra, Gonca) haa sonu ev
şleryle uğraştıklarını, erkek okul müdürler se (Arda, Onur) evn htyaçları çn alışverşe zaman ayırdıklarını
belrtmşlerdr.
Beşinci Alt Probleme İlişkin Bulgular
Araştırmanın dördüncü alt problem “Okul müdürlernn hobler nelerdr?” olarak belrlenmşt.
Araştırmaya katılan okul müdürlernn hobler on k tema altında toplanmıştır. Bunlar, “ktap okumak”,
“seyahat etmek, “balık tutmak”, “yüzmek”, “fotoğraf çekmek, “spor yapmak”, “resm yapmak, “müzk dnlemek/
müzkle uğraşmak”, “araba kullanmak, “formula 1 yarışlarını zlemek”, “flm zlemek” ve ”halk oyunları” şeklnde
adlandırılmıştır. Beşnc , alt probleme lşkn model aşağıda gösterlmştr.
Internaonal Pegem Conference on Educaon (IPCEDU-2020)
349
Model 4. Okul Müdürlerinin Hobileri - Yıldız (*) ile gösterilen hobiler, yönecilerin gerçekleşrmeye rsat bulamadıkları
hobileridir.
Ortaya çıkan temaya lşkn bazı okul müdürlernn fadeler şöyledr;
“Saz çalmayı çok severm. Saz çalarım. Ünversteden ber müzkler lglenyorum. Türk halk müzğ
korosundaydım ünverstede. Türk halk müzğn severm. Rahatlatıyor yan... Evde yoğunlukla flm zlyorum
son sezon flmlern kaçırmıyorum. Çok sevyorum.” (Derya).
Katılımcıların dördü (Derya, Şeyda, Onur, Arda) yönetclk yapmadan önce hobleryle uğraşmaya
zamanlarının olduğunu ancak yönetc olduktan sonra bunları yapamadıklarını dle getrmşlerdr. Konuya
lşkn Şeyda’nın görüşler şöyledr; “Bu mesleğn bana getrdğ br dezavantaj oldu. Hoblerm vardı. Halk
oyunları, korolara katılıp şarkı söylemek gb. Daha öncek yıllarda bunları yapablyordum. İnşallah dareclkten
sonra hayatımda bunlarla tekrar lglenmek styorum.(Şeyda).
Sonuç, Tartışma, ve Öneriler
Zaman olgusu, yönetclern eşt şeklde sahp olduğu, fakat farklı şekllerde kullanılan, yerne konması, ger
döndürülmes veya satın alınması mümkün olmayan son derece değerl kaynaktır. Özellkle eğtm örgütlernde
bu kaynağın etkl kullanımı ve yönetm oldukça önemldr. Yönetclern zamana lşkn sorunlarını ortadan
kaldırablmeler ve mevcut zamanları üzernde etkn denetm sağlayablmeler etkn br zaman yönetm
uygulaması le mümkün olablmektedr. Zamanı etkn br bçmde kullanablen okul yönetcler yoğun olan
tempolarından sıyrılarak özel yaşamlarında kendlerne daha fazla zaman ayırableceklerdr.
Eğtm kurumlarında lder olarak görülen okul müdürlernn okula dnç br şeklde gdeblmelernn son
derece öneml olduğu düşünülmektedr. Okul dışında dnlenemeyen müdürler, okula yorgun gelmektedrler. Bu
durumun sonucu olarak müdürler gergn olablmekte ve sağlıklı karar vermekte zorlanablmektedrler. Özellkle
haa sonları okullarında farklı eğtm programları düzenlenen okul müdürler daha fazla yorulmaktadırlar.
Okullardak bürokratk yapının gerekllklernn yanında, tüm paydaşlarla lglenmek durumunda kalan ve tek
Uluslarlarası Pegem Eğim Kongresi (IPCEDU - 2020)
350
karar merc olarak görülen okul müdürlernn gerek okul çnde gerekse okul dışında dnleneblmeler, farklı
etknlklere katılıp hobleryle uğraşablmeler okulun daha sağlıklı şleyş açısından öneml görülmektedr.
Okul müdürler, öğrenc ve öğretmenler başta olmak üzere, veller, yerel yönetcler ve poltkacılar gb
brçok paydaşla letşm halndedr. Okuldak eğtm-öğretm faalyetlernn yanında söz konusu paydaşların
beklentlern karşılamak durumunda kalan okul müdürler bunun dışında özel yaşamlarına lşkn farklı roller
ve sorumlulukları da söz konusudur. Dolayısıyla br okul müdürünün zamanını etkl ve verml kullanması
gerekmektedr. Aks taktrde gerek okulunun gerekse özel yaşamının kaltes olumsuz yönde etkleneblecektr.
O halde, okul müdürlernn zaman yönetmne lşkn becerlernn yüksek olması beklenr. Özer ve Kış (2015)
zamanı etkl br bçmde yönetmey başaramayan okul müdürlernn tükenmşlk yaşayableceklerne vurgu
yapmaktadır. Dolayısıyla okul müdürlernn zaman yönetm becerler boş zamanlarını değerlendrmeler
açısında öneml br parametre olarak görülmektedr.
Okul müdürlernn boş zaman kavramına lşkn algılarının farklılık gösterdğ ve bazı katılımcıların brden
fazla tanımlama yaptığı görülmektedr. Bu durum, okul müdürlernn yaşamlarında eksklğn hssettkler
olguları yansıtıyor olablr. Bu bağlamda dört katılımcının boş zaman kavramını «kendne ayrılan zaman»
bçmnde tanımlaması okul müdürlernn kendlerne yeternce zaman ayıramadıklarının br gösterges olablr.
Araştırmaya katılan okul müdürlernn hçbrnn haa ç dnlenemedkler, beşnn se haa sonu
dnlenemedkler görülmektedr. Haa sonlarını dnlenerek geçrdklern söyleyen okul müdürler belrl
şartların gerçekleşmes durumunda dnlenebldklern fade etmşlerdr. Kıdemler 10 yıldan fazla olan okul
müdürlernn hçbrnn haa ç ve haa sonları dnlenemedkler ortaya çıkmıştır. Kıdemler 10 yıl ve altında
olan okul müdürlernn se sadece haa sonu dnlenebldkler saptanmıştır. Bu durumun, uzun yıllar yönetclk
yapan okul müdürlernn letşm ağlarının genşlemesnden kaynaklandığı düşünüleblr.
Yıllık znlern kullanmayan bazı okul müdürler gerekçe olarak «tatl dönüşü şlern brkmes nedenyle çok
daha fazla çalışmak durumunda kalacağım çn yıllık znlerm kullanmıyorum (İbrahm, 13 yıllık yönetc).»,
«Okulun şleyşn yazın dah olsa, sorumluluk olduğundan dolayı bırakıp gdemeyeceğmzden kullanamıyorum
(Atakan, 13 yıllık yönetc).” ve «…sank aklım burada kalacakmış gb gelyor. Eksk kalacakmış gb gelyor.
O yüzden yıllık znlerm kullanamıyorum (Betül, 5 yıllık yönetc).» şeklnde belrtmşlerdr. Bu durum,
okul müdürlernn okulla kendlern özdeşleştrmelernden, şkolklklernden veya mzaçlarından kaynaklı
olableceğ gb, okul müdür yardımcılarına lşkn güven problemnn doğurduğu br sonuç da olablr. Ayrıca
okul müdür yardımcılarının yetştrlememes veya yeternce sorumluluk alamamasından da kaynaklanıyor da
olablr.
Haa sonu dnleneblmş okul müdürlernn okula dnlenerek gdebldkler ortaya çıkmıştır. Bu verler
ışığında haa sonu dnleneblmş okul müdürlernn, pazartes günü okula dnlenerek gdebldğ söyleneblr.
Ayrıca katılımcıların tamamı okulda dnlenemedklern fade etmşlerdr. Okul müdürlernn okulda yoğun
olarak çalışmak durumunda kaldıklarının br gösterges olablr.
Kıdemler 10 yıldan fazla olan okul müdürlernn tamamının haa ç ve haa sonları dnlenemedkler
ortaya çıkmıştır. Kıdemler 10 yıl ve altında olan okul müdürlernn se sadece haa sonu dnlenebldkler
ortaya çıkmıştır. Bu durum, uzun yıllar yönetclk yapan okul müdürlernn letşm ağlarının genşlemesnden
kaynaklanableceğ düşünüleblr. Okul müdürlernn roller gereğ letşmlernn sürekllk arz etmes ve canlı
tutulması haa sonlarında da dnlenemedkler sonucunu doğurablr. Ayrıca bu süre zarfında sorumlulukların
artması, çevrenn genşlemes de okul müdürlernn dnlenemeyşlernn br başka neden olablr.
Öğrenc sayısı fazla olan okullarda görev yapan okul müdürlernn yıllık znlern kullanmadıkları
belrlenmştr. Buna paralel olarak, yıllık znlern kullanabldğn söyleyen okul müdürlernn öğrenc sayısı
az olan okullarda görev yaptıkları görülmektedr. Araştırmaya katılan okul müdürlernden, öğrenc sayısı
200’ün üzerndek okullardagörev yapanların yıllık znlern kullan(a)madıkları söyleneblr. Bu durum, okul
müdürlernn şkolklğnden veya mzaçlarından kaynaklı olableceğ gb, okul müdür yardımcılarına lşkn
güven problemnn doğurduğu br sonuç da olablr.
Öğrenc sayısı 200’den fazla olan okullarda görev yapan okul müdürlernn yıllık znlern kullanmadıkları
ortaya çıkmıştır. Ayrıca öğrenc sayısı 200’ün altında olan okullarda görev yapan okul müdürlernn yıllık
znlern kullandıkları ortaya çıkmıştır. Dolayısıyla öğrenc sayısı 200’ün olan okullarda görev yapan müdürlern
yıllık znlern kullandıkları söyleneblr. Bu nedenle öğrenc ve vel sayısının fazla olduğu okullarda ş yükünün
Internaonal Pegem Conference on Educaon (IPCEDU-2020)
351
arttığı, zaman yönetm sorunlarının söz konusu olduğu dolayısıyla müdürlern yıllık znlern kullanamadıkları
düşünüleblr. Zaman yönetmne lşkn yapılmış araştırmalarda da benzer sorunlar dle getrlmştr. Okul
mevcudunun fazla olması derslk sayısının yetersz olması gb nedenler eğtmn ntelğn düşürdüğü ve zaman
yönetm gb sorunlara yol açtığı brçok araştırmalarda dle getrlmştr (Köse, 2008; Yakut, 2006; Memduhoğlu,
2008).
Okul müdürler haa ç okul sonrasında aleleryle zaman geçrme çabası çersndedr. Okulun yorgunluğunu
çocuklarıyla zaman geçrerek gdermeye çalışmaları tüm katılımcıların ortak steğ olarak karşımıza çıkmaktadır.
Katılımcıların tamamı haa ç aleleryle zaman geçrdklern ve buna özen göstermeye çalıştıklarına vurgu
yapmışlardır. Dolayısıyla okul müdürlernn haa ç yoğun olmalarına rağmen aleleryle zaman geçrmeye özen
gösteryor oldukları söyleneblr.
Katılımcıların haa sonlarını şehr dışına çıkarak sessz-sakn ortamlarda geçrdkler ve hoblerne zaman
ayırabldkler ortaya çıkmıştır. Dolaysıyla haa ç yorgunluklarını şehrden uzaklaşarak gdermey terch
ettkler söyleneblr. Bazı katılımcıların kşsel gelşmlerne katkı sunacak etknlklerde yer aldıkları saptanmıştır.
Dolayısıyla okul müdürlernn kendlern gelştrmeye stekl olduğu sonucu çıkarılablr. Katılımcıların tamamı
haa sonu çocuklarıyla zaman geçrmeye özen gösterdklerne vurgu yapmaktadır. Kadın okul müdürlernn
haa sonu evn rutn şleryle uğraştıkları çn erkeklerden daha az dnlenebldkler söyleneblr.
Katılımcıların hobler çeştllk göstermektedr. Yönetclern haa çnde hoblerne zaman ayıramadıkları
ancak haa sonunda hoblern yapmaya fırsat buldukları ortaya çıkmıştır. Yönetc olmanın bazı katılımcıları
hoblernden zorunlu olarak uzaklaştırdığı saptanmıştır. Bu durum yönetc olmanın br dezavantajı olarak
görüleblr.
Sonuç olarak kadın ve erkek okul müdürlernn boş zamanlarını değerlendrme alışkanlıklarının
farklılaştığı, kadın okul müdürlernn, erkek okul müdürlerne göre daha az dnlenebldkler, erkek okul
müdürlernn hoblerne daha fazla zaman ayırdıkları saptanmıştır. Okul müdürler, aleleryle brlkte zaman
geçrmeye özen göstermektedrler.Ayrıca okul müdürlernn arkadaşlarıyla zaman geçrdkler, spor yaptıkları,
kşsel gelşmlerne yönelk kurslara gttkler, alanlarıyla lşkl olarak eğtmler aldıkları görülmektedr. Haa
çnde hçbr okul müdürünün dnlenemedğ, haa sonu dnleneblen okul müdürlernn pazartes günü okula
dnlenmş br şeklde geldkler, kıdemler fazla olan müdürlern yıllık zn kullan(a)madıkları, kıdemler az
olan okul müdürlernn yıllık znlern kullandıkları, öğrenc sayısı 200’ün üzernde olan okullarda görev yapan
okul müdürlernn yıllık znlern kullanmadıkları ve son olarak okul müdürlernn hçbrnn konser ve tyatro
gb etknlklere katıl(a)madığı ortaya çıkmıştır.
Araşrma bulguları doğrultusunda uygulamacılar için aşağıdaki öneriler gerilebilir::
Okul çersnde lderlğn paylaşılması, ldern ş yükünü hafeteblr. Böylecedaha az yorulması bek-
lenen okul müdürler, daha etkl yönetclk yapablr.
Okul müdürlernn ş yüklern azaltmak ve dolayısıyla kendlerne ayıracakları zamanı artırmak çn
hem müdürlern hem müdür yardımcılarının ş tanımlarının yenden yapılması, okullara destek ele-
man ntelğnde yeterl memur ataması yapılması düşünüleblr.
İnsanların, boş zamanlarında yaptıkları etknlklerden yaşam doyumu sağlayablmeler, günlük yaşa-
mın sıkıntı ve stresnden uzaklaşablmeler ve topluma uyum sağlayablmeler açısından son derece
öneml olduğu düşünülmektedr. Bu bağlamda okul müdürlernn haa sonları mutlak br dnlenme
sürecnde olmaları çn br poltka üretlmes yararlı olablr.
Araştırma kapsamında öğrenc sayısı 200’ün üzernde olan okullarda görev yapan okul müdürlernn
yıllık znlern kullanamadıkları göz önünde bulundurulacak olursa, yönetc norm kadrolarına lşkn
yönetmelğn yenden gözden geçrlmes ve öğrenc sayısı 200 ‘ün üzernde olan okullarda 2 müdür
yardımcısı norm kadrosunun verlmes önerleblr.
Okul müdürlerne zaman yönetm eğtm verleblr.
Öğrenc sayısı 200’ün üzernde olan okullarda görev yapan okul müdürlernn yıllık znlern kulla-
namadıkları sonucundan yola çıkarak, yen yapılacak okulların çok büyük olmaması, butk okullara
ağırlık verlmes; yönetclern ş yüklernn azaltılması, kendlerne ve alelerne ayıracak zamanların
arttırılması açısından önerleblr.
Bulgular ışığında araştırmacılar çn aşağıdak önerler getrleblr;
Uluslarlarası Pegem Eğim Kongresi (IPCEDU - 2020)
352
İzn kullanmayan okul yönetclernn zn kullanmama nedenler ayrıntılı olarak araştırılablr.
Yönetclern zn kullanıp kullanmadıkları üzerne ncel br araştırma yapılablr.
İzn kullanmayan okul müdürlernn bulunduğu okullardak öğretmen ve müdür yardımcılarının gö-
rüşlern belrlemeye yönelk ayrıntılı ntel araştırmalar yapılablr.
Okul müdürlernn boş zamanlarını değerlendrme bçmler le okuldak öğretmsel lderlkler arasın-
da br lşknn olup olmadığı araştırılablr.
Kaynakça
Ağaoğlu, Y.S. (2006), Serbest Zaman Felsefes, 9. Uluslar Arası Spor Blmler Kongres, Bldrler Ktabı , Mugla
Ünverstes, Mugla.
Aydoğan, İ., & Gündoğan, F., B. (2016). Kadın Öğretm Elemanlarının Boş Zamanlarını Değerlendrme
Etknlkler. Sosyal Blmler Ensttüsü Dergs, Sayı : 21 Yıl : 2006/2 (217-232).
Aytaç, Ö. (2002). Boş Zaman Üzerne Kuramsal Yaklaşımlar, Fırat Ünverstes Sosyal Blmler Dergs,
12(1), 231-260.
Baş, T.,Akturan,U. (2013). Ntel araştrma yöntemler nvvo le ntel ver analz, örnekleme, analz, yorum.
Ankara : Seçkn Yayıncılık.
Brannen, J. (2005). Mxng methods: the entry of qualtatve and quanttatve approaches nto the research
process. Internatonal Journal of Socal Research Methodology (3), 173-184.
Creswell, J.W. (2018). Ntel araştırma yöntemler.(Çev.Ed., M.Bütün, S.B. Demr). Syasal Ktabev: Ankara.
Çakıroglu, H. (1998). Beden eğtm ders ve dğer dersler açısından okullarda ders dışı faalyetlern durumu
eğtsel kollar ve faalyetler, Yayınlanmamşı yüksek lsans tez, Marmara Ünverstes Sağlık Blmler
Ensttüsü , İstanbul.
Köse, M., F. (2008). Yönetc aday öğretmenlern yönetclğe bakş açlar ve yönetclc terch nedenler, Yay ı n -
lanmamış yüksek lsans tez, Gazosmanpaşa Ünverstes Sosyal Blmler Ensttüsü, Tokat.
Memduhoğlu, H., B.(2008). Türk eğtm sstemnn örgüt ve yönetm yaps, H. B. Memduholu & K. Yılmaz (Ed.),
Türk Eğtm Sstem ve Okul Yönetm (73-104), Ankara: Pegem A Yayıncılık.
Patton, M.Q. (2014). Ntel araştırma ve değerlendrme yöntemler. (M. Bütün ve S. B. Demr, Çev. Ed.).
Ankara: Pegem Akadem.
Sabbah, Ç., & Aksoy, E. (2011). Ünverste öğrencler ve çalışanların boş zaman etknlkler: Adıyaman Örneğ.
Mehmet Akf Ersoy Ünverstes Sosyal Blmler Ensttüsü Dergs, 3 (4) 2011-Bahar, 10-23.
Şahn C.,K, Akten S., & Erol, U.E. (2009). Eğrdr Meslek Yüksekokulu Öğrenclernn Rekreasyon Faal-
yetlerne Katılımlarının Belrlenmes Üzerne Br Çalışma, Artvn Çoruh Ünverstes Orman
Fakültes Dergs, 10 (1), 62-71.
Tel, M. (2007), Öğretm üyelernn boş zamjan etknlkler üzerne sosyolojk br araştrma: doğu anadolu örneğ.
Yayınlanmamış Doktora Tez, Fırat Ünverstes, Elazığ.
Tezcan, M. (1993). Serbest zamanlar sosyolojs, Ankara Ünverstes Eğtm Blmler Fakültes Yayınları,
No:174, Ankara.
Özer, N & Kış, A. (2015), Okul müdürlernn zaman yönetm becerler le yaşadklar ş ale çatşmas arasn-
dak lşk, Eğtm ve İnsan Blmler Dergs: Teor ve Uygulama, 6 (11), 103-122.
Yakut, G. (2006). lköğretm okul müdürlernn mevzuattak görev tanmlarna lkn davranşlar gösterme düzey-
ler, Yayınlanmamış yüksek lsans tez, Dokuz Eylül Ünverstes Eğtm Blmler Ensttüsü, İzmr.
Yıldırım, A. & Şmşek H. (2013). Sosyal Blmlerde Ntel Araştırma Yöntemler, Seçkn Yayıncılık:Ankara.
ResearchGate has not been able to resolve any citations for this publication.
Article
Full-text available
The purpose of this study is to determine whether there is a relationship between time management skills and workfamily conflict experiences of school principals. To this end, data collection tools were administered to 272 school principals attending Formation Course for School Principals, organized by the cooperation of Inonu University College of Education and Malatya Provincial Directorate for National Education. To analyze data, descriptive statistics, one way ANOVA and multiple regression analysis were used. Results showed that, on a weekly basis, principals devote more time to lead the school, meet with the parents and also talk with school staff about the ways of improving school and increasing the student success. It was also found that principals allocate relatively less time for preparation of school-course program, planning professional training for the teaching staff and making phone calls. For the school size variable, the analysis results showed no statistically significant difference between the scores of time management skills and work-family conflict. Regression analysis suggests that time attitudes of school principals explain approximately 5% of the variance in family-work conflict and 12% that of work-family conflict.
Article
Full-text available
Qualitative and quantitative research are often presented as two fundamentally different paradigms through which we study the social world. These paradigms act as lightning conductors to which sets of epistemological assumptions, theoretical approaches and methods are attracted. Each is seen to be incompatible with the other. These paradigmatic claims have a tendency to resurface from time to time, manifesting themselves in the effects of different cultural traditions upon intellectual styles of research. There are pressures to view research in terms of this divide but perhaps more pressures to ignore such a divide.
Article
Leisure times, which is in the reproduction of modernity process, in particularly become organized according to appropriate forms of capitalist aims. In addition, it includes new meanings and use values. Theoretical approaches related to leisure bases on critic of the role of sovereign manipulative instruments and its primary nature of closeness to the commercial exploitation by bringing forward to leisures ideological, political, capitalist and societial implications. Consequently, in this study base on main characteristics of pre-modernity approaches (Antique Greek Period, Rome, Middle Period, Puriten Europe), in particularly, new forms taken by leisure through modern times have been evaluated by basing on Marx, Lafargue, Veblen, Russel, Fromm, Riesman, Adorno and Horkheimer, Gorz, Baudrillard, New Times and approaches of Postmodernism related to leisure.
Uluslar Arası Spor Bilimleri Kongresi
  • Y S Ağaoğlu
Ağaoğlu, Y.S. (2006), Serbest Zaman Felsefesi, 9. Uluslar Arası Spor Bilimleri Kongresi, Bildiriler Kitabı, Mugla Üniversitesi, Mugla.
Kadın Öğretim Elemanlarının Boş Zamanlarını Değerlendirme Etkinlikleri
  • İ Aydoğan
  • F Gündoğan
Aydoğan, İ., & Gündoğan, F., B. (2016). Kadın Öğretim Elemanlarının Boş Zamanlarını Değerlendirme Etkinlikleri. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Sayı : 21 Yıl : 2006/2 (217-232).
Nitel araştirma yöntemleri nvivo ile nitel veri analizi, örnekleme, analiz, yorum. Ankara : Seçkin Yayıncılık
  • T Baş
  • U Akturan
Baş, T.,Akturan,U. (2013). Nitel araştirma yöntemleri nvivo ile nitel veri analizi, örnekleme, analiz, yorum. Ankara : Seçkin Yayıncılık.
Nitel araştırma yöntemleri
  • J W Creswell
Creswell, J.W. (2018). Nitel araştırma yöntemleri.(Çev.Ed., M.Bütün, S.B. Demir). Siyasal Kitabevi: Ankara.
Beden eğitimi dersi ve diğer dersler açısından okullarda ders dışı faaliyetlerin durumu eğitsel kollar ve faaliyetleri, Yayınlanmamşı yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü
  • H Çakıroglu
Çakıroglu, H. (1998). Beden eğitimi dersi ve diğer dersler açısından okullarda ders dışı faaliyetlerin durumu eğitsel kollar ve faaliyetleri, Yayınlanmamşı yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.