ArticlePDF Available

COVID-19 Pandemisinin Yükü Emekçilerde

Authors:
İş Sağlığı
Güvenliği
ÇALIŞMA ORTAMI 21
Nisan-Mayıs-Haziran
SARS-CoV-2 virüsünün yol açtığı yeni koronavirüs
hastalığı (COVID-19) pandemisinde 27 Haziran
2020 tarihi itibarıyla tüm dünyada doğrulanmış
olgu sayısı 9,6 milyonu, doğrulanmış ölüm sayısı ise
490 bini aştı (1). Türkiye’de doğrulanmış olgu sayısı
ve doğrulanmış ölüm sayısı sırasıyla 195.883 ve 5.082
olarak kayıtlara geçti (2).
Ancak tanı testi olarak kullanılan PCR testinin kişi
COVID-19 hastası olduğu halde çeşitli gerekçelerle
(Enfekte bireyde hasta materyalinin çok az olduğu
kalitesiz örnek, örneğin enfeksiyonun çok erken ya
da geç evresinde alınması, örneğin uygun bir şekilde
işlenmemesi ve gönderilmemesi, PCR inhibisyonu veya
virüs mutasyonu gibi testin doğasında bulunan teknik
nedenler vb.) negatif sonuç verdiği de bilindiğinden;
doğrulanmış olgulara klinik ve epidemiyolojik olarak
tanı alanlar, olası/kuşkulu olgular da katılacak olursa,
bütün dünyada hasta sayısının ve ölüm sayısının açık-
lanandan daha fazla olduğu tahmin edilmektedir.
COVID19 pandemisinde 27 Haziran 2020 tarihi
itibarıyla Türkiye 209 ülke arasında toplam olgu sayı-
sında 14. sırada, toplam ölüm sayısında 18.sırada
ve yüz bin kişi başına ölüm sayısında 40.sırada yer
almaktadır (3).
Ülkemizde ilk doğrulanmış olgu 11 Mart’ta, ilk
ölüm 17 Mart’ta duyurulmuştur. İlk olgudan bu yana
15.hafta geride kalmış durumdadır ve salgın sürmek-
tedir. Türkiye’de doğrulanmış olgu sayısı 5. ve 6. haf-
tada tepe noktasına ulaşmış, doğrulanmış ölüm sayısı
ise 6.haftada en yüksek sayısıyla karşımıza çıkmıştır.
Ülkemizde salgın eğrisi tepe noktasından sonra bükül-
müş, ancak doğrulanmış olgu sayısı ve doğrulanmış
ölüm sayısı çıktığı hızla azalma göstermemiştir. 13.
haftada en düşük sayıda seyreden olgu sayısı 14.
ve 15.haftada artış göstermiş; 14.haftada en düşük
düzeyde seyreden ölüm sayısı ise 15.hafta ile birlikte
artmaya başlamıştır (Şekil 1) (2).
Ülkemizde salgın eğrisinin bükülmeden sonra sıfıra
yaklaşması, erken yeniden açılma kararlarıyla birlikte
gecikme göstermiştir. Bu gecikme ilk olarak 11 Mayıs’ta
AVM’lerin açılması sonrasında gözlenmiş, ardından
da 1 Haziran’da birçok işletmenin açılmasıyla birlikte
786’ya kadar düşen doğrulanmış olgu sayısının 15
Haziran’da %103 artışla 1.592’ye kadar yükselmesiyle
kendini göstermiştir (2).
Sağlık Bakanlığı halen olguların ve ölümlerin böl-
gelere, il ve ilçelere, yaş gruplarına, cinsiyete, sosyal
sınıara, eşlik eden hastalıklara, hastalık bulgularına
ve risk gruplarına göre dağılımını açıklamaktan kaçın-
maktadır. Türkiye’de olgulara ve ölümlere ilişkin dağı-
lımların açıklanmaması pandemi ile ilgili kapsamlı bir
değerlendirme yapmayı engellemektedir. Türkiye’de
COVID-19 pandemisinin yönetimi şeffaıktan uzak-
tır. Sağlık Bakanlığı, klinik ve epidemiyolojik olarak
COVID-19 tanısı konulan, ancak laboratuvar testi ile
kesinleştirilmemiş olası/kuşkulu olgular ve ölümlerin
Kayıhan PALA (*)
COVID-19 Pandemisinin Yükü Emekçilerde
*Prof.Dr.,BursaUludağÜniversitesiTıpFakültesiHalkSağlığıAnabilim
DalıÖğretimÜyesi,TTBCOVID-19İzlemeKuruluÜyesi.
Şekil 1. Türkiye’de Haftalara Göre Doğrulanmış Olgu ve Ölüm Sayıları
ÇALIŞMA ORTAMI Nisan-Mayıs-Haziran 2020
22
İş Sağlığı
Güvenliği
sayısını açıklamadığı için meslek örgütleri ve bağımsız
bilim insanları tarafından pandeminin gerçek etkisi
değerlendirilememektedir (4).
Ayrıca Sağlık Bakanlığı’nın COVID-19 ile ilgili yapıla-
cak bütün araştırmaları izne tabi tutması da Türkiye’de
COVID-19 araştırmalarının yeterince yaygın olarak
yapılmasını engelleme, en azından yavaşlatma potan-
siyeline sahiptir.
COVID-19 salgınının başlangıcından bugüne kadar
yapılan araştırmalar, hastalığa yol açan virüsün (SARS-
CoV-2) kesin olmamakla birlikte vahşi yaşamdan kay-
naklandığını göstermektedir. COVID-19’a özgü bir aşı
ve hastalığa karşı etkili bir ilaçla tedavisi henüz mevcut
değildir. SARS CoV-2 daha önce insanları hastalandır-
dığı bilinmeyen bir etkendir ve hastalığı (COVID-19)
geçirip sağlığına kavuşanlarda kalıcı bağışıklığın gelişip
gelişmediği de henüz kesin olarak bilinmemektedir.
Dünyanın değişik ülkelerinden elde edilebilen veri-
lere göre (Ülkemizde olguların ve ölümlerin dağılımına
ilişkin herhangi bir veri yayınlanmadığı için, Türkiye’ye
özgü risk grupları değerlendirmesi yapılamamaktadır)
ilerlemiş yaş (60 yaş ve üzeri), kronik hastalığı olan eriş-
kinler (Kalp/damar hastalıkları, hipertansiyon, diyabet,
kronik tıkayıcı akciğer hastalığı, astım, kronik böbrek
hastalıkları, karaciğer hastalıkları, bağışıklık sistemini
zayıatan rahatsızlıklar ve kanser), obesite ve tütün
kullanımı risk grubunu oluşturmaktadır (5).
Pandeminin yükü sosyal sınıar arasında eşitsiz
dağılmaktadır. Örneğin ABD’de beyazlara göre siyah-
larda, Latin Amerikalılarda, göçmenlerde ve Amerika
yerlilerinde hastalığın yükünün daha fazla olduğu
gösterilmiştir (6). İngiltere’de yapılan çalışmalarda
da COVID-19’a bağlı ölümlerde beyazlarla karşılaş-
tırıldığında siyahlar, Asya kökenliler ve etnik azınlık
grupları arasında kabul edilemez farklılıklar olduğu
ortaya çıkarılmıştır (7).
Elde edilen bilgiler, diğer birçok hastalıkta olduğu gibi
yoksullar, yoksunlar, göçmenler ve sığınmacıların bu
hastalıktan daha fazla etkilendiğini göstermektedir.
Ülkemizde sayıları dört milyonu aşan sığınmacı ya-
şamakta olduğu halde, henüz sığınmacılarda görülen
olgu ve ölümlere ilişkin veri yayınlanmadığından de-
ğerlendirme yapılamamaktadır.
Türkiye’de gerek DİSK’in yaptığı açıklamalar
(DİSK-AR tarafından 27 Nisan’da yayınlanan raporda
DİSK üyesi işçiler arasında COVID-19 pozitif vaka
oranının Türkiye’deki toplam vaka oranının 3,2 katı
olduğuna dikkat çekildi), gerekse de iş cinayetlerinin
pandemi sırasında azalma göstermemesi (2019 yılı
Nisan ayında 153 çalışan vefat ederken, en az 103’ü
COVİD-19 nedenli olmak üzere 2020 Nisan’ında 220
çalışan yaşamını yitirdi), hastalığın yükünün emek-
çilerde daha ağır olduğunu ve ağır bedeller ödemek
zorunda kaldıklarını göstermesi bakımından önem
taşımaktadır.
Bu pandemi sırasında bütün dünyada sağlık çalı-
şanları çok etkilenmiştir. Zonguldak Valisi tarafından
18 Nisan’da yapılan açıklamaya göre (8), Zonguldak’ta
enfekte olan sağlık çalışanlarının oranı (567 pozitif
vakadan 137’si sağlık çalışanı, %24,2) dünyanın en
yüksek oranlarından birisidir. Sağlık Bakanlığı en son
29 Nisan’da enfekte olan sağlık çalışanı sayısını 7.428
olarak açıklamıştır. Türkiye’ye ilişkin veriler Sağlık
Bakanlığı tarafından düzenli olarak açıklanmadığı için
güncel sayılar bilinmemekle birlikte; 10 binin üzerinde
sağlık çalışanının enfekte olduğu tahmin edilmekte ve
43 kişinin yaşamını yitirdiği bilinmektedir (9).
COVID-19 pandemisi konuyla ilgili bilim insanları
için şaşırtıcı olmamıştır. DSÖ 2007’de pandemik inf-
luenza, sıtma ve tüberküloz gibi yüzyılı aşan hasta-
ÇALIŞMA ORTAMI 23
Nisan-Mayıs-Haziran
İş Sağlığı
Güvenliği
lıkların mutasyon, antimikrobiyal ilaçlara karşı direnç
artışı ve zayıf sağlık sistemleri yoluyla sağlığı tehdit
etmeye devam ettiğini, 1967’den beri HIV, Ebola kana-
malı ateşi, Marburg ateşi ve SARS dahil en az 39 yeni
patojen tanımlandığını ve yeni bulaşıcı hastalıkların
daha önce görülmemiş bir hızda, sıklıkla sınırları hızla
geçip yayılma yeteneği ile ortaya çıktığı konusunda
uyarmıştı (10).
Geçmişten çok daha sık ve çok daha uzak mesa-
felere seyahat eden, daha yoğun nüfuslu bölgelerde
yaşayan ve vahşi hayvanlarla daha yakın temasa giren
insanlar, yeni bulaşıcı hastalıkların ortaya çıkması
ve hızla yayılması ile küresel salgınlara neden olma
potansiyeli taşımaktadır. Küreselleşmenin etkileri, insan
nüfusunun yoğun hareketliliği ve kötü kentleşme göz
önüne alındığında, bir sonraki ortaya çıkacak virüsün
de hızla ve uzağa yayılması olasıdır. Bu virüsün veya
kaynağının doğasını veya nerede yayılmaya başlaya-
cağını öngörmek ise olanaksızdır (11).
COVID-19 pandemisini, pandemiye yol açan virüs
başta olmak üzere, virüslere karşı yürütülmesi gereken
(Aşı, ilaç vb.) tıbbi çalışmalarla birlikte; küresel kapi-
talizmin hayvanların doğal yaşam alanlarını yok eden
ve insanların yaşam alanlarını ve biçimlerini değiştiren
yapısıyla birlikte ele almak gerekir (12).
Kaynaklar
1. WHO Coronavirus Disease (COVID-19) Dashbo-
ard Data last updated:2020/6/27, 5:40pm CEST, https://
covid19.who.int/?gclid=Cj0KCQjw3Nv3BRC8ARIsAPh8h
gLfZy_T28iRYpJjLotVIK0RahIWCgwXMfeY-Hx7CyiT1C-
RkywTb84aAhrlEALw_wcB.
2. T.C. Sağlık Bakanlığı, Türkiye’deki Güncel Durum, 27
Haziran 2020, https://covid19.saglik.gov.tr/.
3. ECDC, COVID-19, 2020/6/27, https://qap.ecdc.europa.
eu/public/extensions/COVID-19/COVID-19.html.
4. Pala K. COVID-19: Case and Death Notication Prob-
lems in Turkey. Turk Thorac J 2020; 21(3): 213-4.
5. Jordan Rachel E, Adab Peymane, Cheng K K. Covid-
19: risk factors for severe disease and death BMJ 2020;
368:m1198.
6. Dorn AV, Cooney RE, Sabin ML. COVID-19 exacerbating
inequalities in the US. Lancet. 2020 Apr 18;395(10232):1243-
1244.
7. Aldridge RW, Lewer D, Katikireddi SV et al. Black, Asian
and Minority Ethnic groups in England are at increased risk
of death from COVID-19: indirect standardisation of NHS
mortality data [version 1; peer review: awaiting peer review].
Wellcome Open Res 2020;5:88.
8. TTB’den Zonguldak Valisi’ne yanıt: “Sağlık çalışan-
larını koruyamayan toplumu hiç koruyamaz”. BirGün, 18
Nisan 2020, https://www.birgun.net/haber/ttb-den-zonguldak-
valisi-ne-yanit-saglik-calisanlarini-koruyamayan-toplumu-hic-
koruyamaz-297156.
9. TTB’den Sağlık Bakanlığı’na: Sağlık çalışanlarıyla
ilgili COVID-19 bilgilerini açıklayın! Türk Tabipleri Birliği,
18.06.2020, https://www.ttb.org.tr/kollar/COVID19/haber_gos-
ter.php?Guid=63c02558-b161-11ea-a732-c115216aae2a.
10. WHO. International spread of disease threatens public
health security, 23 August 2007, https://www.who.int/medi-
acentre/news/releases/2007/pr44/en/.
11. Managing epidemics: key facts about major deadly
diseases. Geneva: World Health Organization; 2018. Licence:
CC BY-NC-SA 3.0 IGO.
12. Pala K. Salgınlar Çağı Yaşadığımız. Birikim Dergisi,
7 Nisan 2020, https://www.birikimdergisi.com/guncel/10018/
salginlar-cagi-yasadigimiz .
ResearchGate has not been able to resolve any citations for this publication.
Article
Full-text available
Background : International and UK data suggest that Black, Asian and Minority Ethnic (BAME) groups are at increased risk of infection and death from COVID-19. We aimed to explore the risk of death in minority ethnic groups in England using data reported by NHS England. Methods : We used NHS data on patients with a positive COVID-19 test who died in hospitals in England published on 28th April, with deaths by ethnicity available from 1st March 2020 up to 5pm on 21 April 2020. We undertook indirect standardisation of these data (using the whole population of England as the reference) to produce ethnic specific standardised mortality ratios (SMRs) adjusted for age and geographical region. Results : The largest total number of deaths in minority ethnic groups were Indian (492 deaths) and Black Caribbean (460 deaths) groups. Adjusting for region we found a lower risk of death for White Irish (SMR 0.52; 95%CIs 0.45-0.60) and White British ethnic groups (0.88; 95%CIs 0.86-0.0.89), but increased risk of death for Black African (3.24; 95%CIs 2.90-3.62), Black Caribbean (2.21; 95%CIs 2.02-2.41), Pakistani (3.29; 95%CIs 2.96-3.64), Bangladeshi (2.41; 95%CIs 1.98-2.91) and Indian (1.70; 95%CIs 1.56-1.85) minority ethnic groups. Conclusion: Our analysis adds to the evidence that BAME people are at increased risk of death from COVID-19 even after adjusting for geographical region, but was limited by the lack of data on deaths outside of NHS settings and ethnicity denominator data being based on the 2011 census. Despite these limitations, we believe there is an urgent need to take action to reduce the risk of death for BAME groups and better understand why some ethnic groups experience greater risk. Actions that are likely to reduce these inequities include ensuring adequate income protection, reducing occupational risks, reducing barriers in accessing healthcare and providing culturally and linguistically appropriate public health communications.
  • K Pala
  • Salgınlar Çağı Yaşadığımız
Pala K. Salgınlar Çağı Yaşadığımız. Birikim Dergisi, 7 Nisan 2020, https://www.birikimdergisi.com/guncel/10018/ salginlar-cagi-yasadigimiz.