ArticlePDF Available

MÜZİK TARİHİNDE BAGATEL TÜRÜ VE BEETHOVEN'IN OP. 119 BAGATELLERİNİN İNCELENMESİ

Authors:

Abstract

This study examines the emergence and development of bagatelle, which is a small musical form and concentrates on compositional analysis of Beethoven’s Op. 119 bagatelles. This form has developed especially after Beethoven’s Op. 33, Op. 119 and Op. 126 bagatelles and many composers used this form in their compositions. In this study, the complete list of Beethoven’s bagatelles is provided along with examples from compositions of various composers. Foreign sources and articles have been used for this research. It is believed that this study will contribute to understanding the importance of bagatelle in piano literature by describing it and researching its development throughout music history.
ISSN: 2146 - 9466
www.ijtase.net
International Journal of New Trends in Arts, Sports &Science Education 2020, volume 9, issue 3
Copyright © International Journal of New Trends in Arts, Sports &Science Education 99
MÜZİK TARİHİNDE BAGATEL TÜRÜ VE BEETHOVEN’IN
OP. 119 BAGATELLERİNİN İNCELENMESİ
BAGATELLE FORM THROUGHOUT MUSIC HISTORY AND
ANALYSIS OF BEETHOVEN’S OP. 119 BAGATELLES
Sıtkı Kandemir BASMACIOĞLU
İstanbul Teknik Üniversitesi Türk Müziği Devlet Konservatuva, İstanbul, Türkiye
ORCID: https://orcid.org/0000-0001-5085-1012
kanbasmacioglu@itu.edu.tr
Received: 07.03.2020 Accepted: 13.07.2020 Published: 30.07.2020
Öz
Bu çalışmada küçük bir müzik formu olan bagatelin ortaya çıkışı ve müzik tarihi içindeki gelişimi araştırılarak Beethoven’ın
Op. 119 bagatelleri bestecilik özellikleri açısından incelenmiştir. Beethoven’ın özellikle Op. 33, Op. 119 ve Op. 126
bagatelleri ile gelişen bu formda birçok besteci eser vermiştir. Beethoven’ın bütün bagatellerinin listesinin yanı sıra, bu
formda eser veren bestecilerden de örneklere bu çalışmada yer verilmiştir. Araştırma sırasında yabancı basılı kaynaklar ve
makalelerden faydalanılmıştır. Bu çalışmanın, bagatel türünün tanımını ve gelişimini araştırarak, verilen örneklerle piyano
repertuvarındaki yerini ortaya koyacağı düşünülmektedir.
Anahtar Terimler: Bagatel, Beethoven, Piyano
Abstract
This study examines the emergence and development of bagatelle, which is a small musical form and concentrates on
compositional analysis of Beethoven’s Op. 119 bagatelles. This form has developed especially after Beethoven’s Op. 33,
Op. 119 and Op. 126 bagatelles and many composers used this form in their compositions. In this study, the complete list of
Beethoven’s bagatelles is provided along with examples from compositions of various composers. Foreign sources and
articles have been used for this research. It is believed that this study will contribute to understanding the importance of
bagatelle in piano literature by describing it and researching its development throughout music history.
Keywords: Bagatelle, Beethoven, Piano
GİRİŞ
Bu çalışmanın amacı, bagatel türünün müzik tarihinde ortaya çıkışını, gelişimini ve kullanımını
incelemek, bu türde eser vermiş bestecilerden örnekler vererek Ludwig van Beethoven’ın eserleri
arasında bagatellerin önemini vurgulamak ve Op. 119 bagatellerinin form, ritim ve armoni
içeriklerinin gözetilerek besteleniş özelliklerini inceleyerek bu türün piyano repertuvarındaki önemini
vurgulamaktır. Bunun yanında Beethoven’ın bilinen tüm bagatellerinin bir listesi, tarihleriyle birlikte
referans olması açısından sunulmuştur.
Bagatel kelimesi 17. yüzyılın sonlarından itibaren müzikte serbest formlu küçük eserlerde
kullanılmaya başlanmıştır. Fransızcada “küçük, önemsiz şey” anlamına gelen bu kelime, müzik
tarihinde ilk kez Marin Marais’nin 1692 yılında yayımlanmış “Pièces en trio” isimli eserinde
“Labagatelle” başlığıyla görülmüştür. 1717 yılında ise François Couperin, klavsen için “Les
bagatelles” isimli rondoyu yayımlamıştır.
Bagatel türü Beethoven’ın 1801 yılından itibaren bestelediği Op. 33, Op. 119 ve Op. 126 serileri
sonrasında ün kazanmıştır. Beethoven gibi, aralarında 32 piyano sonatı, 5 piyano konçertosu, 9
senfoni ve 16 yaylı kuartetin de bulunduğu büyük formlu eserleri bestelemiş bir bestecinin, bagatel
gibi küçük bir türe dikkat vermiş olması oldukça ilgi çekicidir. Bagatellerin yanı sıra piyano için kısa
varyasyonlar, rondolar ve danslar bestelemiş olmasına rağmen, Beethoven’ın sıklıkla çalınan küçük
formdaki eserlerinin başında bagateller gelmektedir.
ISSN: 2146 - 9466
www.ijtase.net
International Journal of New Trends in Arts, Sports &Science Education 2020, volume 9, issue 3
Copyright © International Journal of New Trends in Arts, Sports &Science Education 100
Antonin Dvořák, Camille Saint-Saëns, Franz Liszt, Bedrich Smetana, Jean Sibelius, Anton Webern,
Béla Bartók, György Ligeti ve Nikolay Kapustin, Beethoven’dan sonra bu türde eser vermiş besteciler
arasında sayılabilir.
Bagateller genellikle solo piyano için yazılmış olsalar da Dvořák’ın iki keman için bestelenmiş Op. 47
bagatelleri ile Webern’in yaylı kuartet için yazdığı 6 bagatel, bu türün diğer çalgılar için bestelenmiş
örnekleri arasında gösterilebilir. Bunların yanı sıra Jacques Offenbach’ın da “Bagatelle” isimli tek
perdelik bir operası bulunmaktadır.
Yöntem
Bu araştırmanın hazırlanmasında, dilimizde bu konu üzerine bir çalışma olmadığı için yabancı basılı
kaynaklar ve makaleler kullanılmıştır. Bunun yanı sıra uluslararası akademik veri tabanları taranarak
bu konuda yapılmış çalışmalar incelenmiştir.
Bagatel Türünün Tanımı ve Tarihsel Gelişimi
Küçük formlar özellikle romantik dönemden itibaren sıklıkla kullanılmaya başlansa da minyatürlerle
17. yüzyıldan itibaren karşılaşmak mümkündür. Bu eserlere Fransız lavta sanatçılarının karakteristik
parçaları, Bach’ın iki sesli envansiyonları ve Couperin ile Rameau’nun programlı eserleri örnek
verilebilir
1
.
Bagatel türü, belirli bir formdan bağımsız ve fazla kayda değer olmayan küçük parça olarak
tanımlanmaktadır
2
. Bu türün müzik tarihindeki ilk kullanımı Marais’nin flüt, keman ve viola da
gamba için do majör süitinin “Labagatelle” isimli bölümüyle olmuştur. 1692 senesine ait bu eser
yaklaşık bir buçuk dakika sürer ve üç zamanlıdır. Oldukça zarif bir melodik yapıya sahiptir ve halk
şarkılarında da kullanılan cümle tekrarlarını ve sonrasında ise eserin tümünün tekrar edildiği da capo
tekrarını içermektedir. Bu formu daha sonra Beethoven da bagatellerinin bazılarında kullanacaktır
(Bkz. Görsel 1).
Görsel 1. Marais: Pièces en trio – Labagatelle
Couperin’in 1717 yılında Les Bagatelles ismiyle yayımlanan rondo formundaki eseri ise hafif bir
karakterdedir. Aynı oktavda birbirleriyle kesişen iki ses sürekli hareket halindedir ve bestecinin
kullandığı hemiolalar eserin oyuncu mizacına katkıda bulunmuştur. A A B A C A formunda yazılmış
bu rondo, armonik yapı açısından oldukça basittir, eserin çoğunda tonik ve dominant akorları
hakimdir. Rondonun bu basit armonik yapısı ve hafif karakteri, bestecinin eseri bagatel olarak
adlandırmasının sebeplerinden olarak düşünülebilir (Bkz. Görsel 2).
1
Einstein, A. (1947). Music in the Romantic Era. New York: W. W. Norton & Company, Inc., s. 70.
2
Brown, M. J. (2001). Bagatelle. https://doi.org/10.1093/gmo/9781561592630.article.01758. (Erişim Tarihi:
04/05/2020)
ISSN: 2146 - 9466
www.ijtase.net
International Journal of New Trends in Arts, Sports &Science Education 2020, volume 9, issue 3
Copyright © International Journal of New Trends in Arts, Sports &Science Education 101
Görsel 2. Couperin: Les Bagatelles
Fransız yayımcı Borvin, 1753 yılında çıkardığı dans albümündeki iki parça için bagatel kelimesini
uygun görmüştür. 1797’de ise Breitkopf & Härtel, içerisinde hafif ve neşeli karakterdeki parçaları
bulundurması muhtemel olan “Musikalische Bagatellen isimli seriyi yayımlamıştır
3
.
Bagatel türünün daha sık bir şekilde kullanılması ise Beethoven ile olmuştur. Harvard Dictionary of
Music’e göre Beethoven’ın op. 33, op. 119 ve op. 126 bagatelleri, 19. yüzyıla ait küçük formdaki
geniş karakteristik eser repertuvarının başlangıç noktasını simgeler
4
. Bu eserler arasında Franz
Schubert’in Moments Musicaux”, Felix Mendelssohn’un “Lieder ohne Wörter”, Frédéric Chopin’in
prelütler ve Robert Schumann’ın “Kinderszenen serileri sayılabilir.
Beethoven’ın 1824 senesine ait Op. 126 bagatellerinden sonra ise birçok besteci bu türde eser
vermiştir. Smetana’nın henüz öğrenciyken yazdığı 1844 yılında yayımlanmış “Bagateller ve
Impromptular” albümü bunlara örnek gösterilebilir. Sekiz parçadan oluşan bu serideki eserler
“Hüzün”, “Mutluluk” ve “Aşk” gibi programlı başlıklar taşır.
Saint-Saëns'ın 1856 yılında bestelediği 6 Bagatel Op. 3 de Smetana’nın bagatellerine benzer bir
şekilde bestecinin gençlik yıllarında yazılmıştır. Saint-Saëns bu eseri üç parçadan oluşan iki süit
olarak öngörmüştür. Buna rağmen altıncı bagatelin giriş kısmının birinci bagatel ile aynı olması,
bestecinin bu seriyi bir bütün olarak bestelediğini düşündürmektedir. Eserlerin programlı başlıkları
yoktur, ancak karakter olarak birbirlerine zıt bir şekilde sıralanmışlardır. Saint-Saëns’ın diğer
eserlerinde de görülen kontrpuan içeriği bu bagatellerde de sıklıkla yer almaktadır. Beethoven’ın
bagatellerine kıyasla, Saint-Saëns geniş oktav aralıkları, nüanslardaki ani değişimler ve kromatik
ögelere daha fazla yer vermiştir (Bkz. Görsel 3).
Görsel 3. Saint-Saëns: Bagatel Op. 3 No. 5
3
Cooper, J. M. (2013). Historical Dictionary of Romantic Music. Maryland: Scarecrow Press, s. 39.
4
Apel, W. (1974). Harvard Dictionary of Music. Cambridge, Massachusetts: The Belknap Press of Harvard
University Press, s. 68.
ISSN: 2146 - 9466
www.ijtase.net
International Journal of New Trends in Arts, Sports &Science Education 2020, volume 9, issue 3
Copyright © International Journal of New Trends in Arts, Sports &Science Education 102
Liszt’in 1885 yılında bestelediği Tonsuz Bagatel S. 216a ise, Beethoven’dan sonra bu türde
bestelenmiş önemli eserlerden biridir. Ölümünden bir sene önce yazdığı üçlü formdaki ve vals
karakterindeki bu eserde Liszt, kromatik ögeler ve ardışık eksik yedili akorlarını kullanarak tonal bir
merkez olmadan müzik yazmanın sınırlarını genişletmeye çalışmıştır (Bkz. Görsel 4).
Görsel 4. Liszt: Bagatelle sans tonalité
Bartók’un Op. 6 14 bagateli ise, eserin yazılmış olduğu 1908 yılında halen Claude Debussy ve
Aleksandr Skryabin gibi bestecilerin devam ettirdiği 19. yüzyıl müzik geleneğinin aksine, yeni
bestecilik ve piyano teknikleri içermektedir. Buna örnek olarak birinci bagatelin donanımında sağ elde
dört diyez, sol elde ise dört bemol bulunması verilebilir. Bu eserlerle Bartók’un atonal ve modal
müzik üzerine denemeler yaptığı söylenebilir. Bunun yanı sıra, durağan ve sürekli eşlik, dörtlü armoni
ve monofoni de bestecinin bu eserde yararlandığı tekniklerdendir (Bkz. Görsel 5).
Görsel 5. Bartók: Bagatel Op. 6 No. 1
1951-1953 yılları arasında Ligeti’nin “üzerinde düşünülmüş müzik” anlamına gelen Musica
Ricercata albümündeki 11 parça, yapıları itibariyle bagatel olarak değerlendirilebilir. Buna kanıt
olarak, bestecinin bu albümden seçtiği altı eseri nefesli beşli için “6 Bagatel ismi altında yeniden
düzenlemesi gösterilebilir. “Musica Ricercata”daki eserlerin tümü yalnızca belirli ses gruplarından
oluşacak bir şekilde bestelenmiştir ve bu gruplardaki nota sayısı her eserle birlikte bir nota
artmaktadır (Bkz. Görsel 6).
Görsel 6. Ligeti: Musica Ricercata No. 1
ISSN: 2146 - 9466
www.ijtase.net
International Journal of New Trends in Arts, Sports &Science Education 2020, volume 9, issue 3
Copyright © International Journal of New Trends in Arts, Sports &Science Education 103
Kapustin’in 1991 yılında yayımlanan Op. 59 10 bagateli ise bestecinin başlıca ilham kaynaklarından
olan caz müziği ile tonal klasik müzik dilini birleştirmektedir. Oldukça karmaşık caz ritimleri ve
doğaçlamaya yakın bölümler içeren bu eserler oldukça piyanistik bir şekilde yazılmıştır ve yüksek
virtüözite gerektirmektedir (Bkz. Görsel 7).
Görsel 7. Kapustin: Bagatel Op. 59 No. 2
Beethoven’ın Bagatelleri
Beethoven’ın bestelediği bagateller birtakım küçük fikirlerin ve motiflerin birleşmesiyle oluşmuştur.
Bu fikirler her ne kadar geliştirilmeye uygun olsalar da besteci bunları olabildiğince sade bir şekilde
kullanmaya yoğunlaşmıştır. Birbirine zıt karakterlerin, ritmik ve armonik yapıların kullanıldığı
bagatellerdeki stilistik yeniliklerin, klasik dönem ile romantik dönem arasında bir köprü görevi
üstlendiği söylenebilir.
Beethoven’ın Op. 33 7 bagateli, bestecinin yayımlanan ilk bagatel serisidir. 1803 yılında
yayımlanmasına rağmen ilk taslaklarının 1792 yılına dayandığı şünülmektedir
5
. 6 ve 7 numaralı
bagateller ise 1801 ve 1802 yıllarında yazılmıştır. Bu serideki eserler Haydn ve Mozart’ın stilistik
izlerini taşır. Eserlerin tümü ikili veya üçlü basit formlarda yazılmıştır ve hepsi majör tonlarındadır.
Beethoven bu seriyi bir bütün olarak düşünmemiş olsa da eserleri karakter olarak birbirilerine zıt bir
şekilde sıralamıştır.
Op. 33’te olduğu gibi Beethoven’ın Op. 119 bagatelleri de bestecinin yıllar içerisinde yazmış olduğu
eserlerin bir derlemesidir. Op. 119 bagatellerin üzerinde bu çalışmanın devamında detaylı bir şekilde
durulacaktır.
Bu iki opusun aksine Op. 126 ise başından itibaren bir tün olarak düşünülerek bestelenmiştir
6
. Bu
sonuca, birinci bagatelin el yazmasındaki, “Küçük Eserler Dizisi” anlamındaki “Ciclus von
Kleinigkeiten” başlığı ile de ulaşılabilir. Beethoven bu bagatel serisini yayımcısı Schott’a,
“muhtemelen şimdiye kadar yazdıklarımın en iyisi” ibaresi ile yollamıştır
7
. 1823 yılında yazılan bu 6
bagatel 1826 yılında, bestecinin Op. 125 9. senfonisinden ve Op. 127 yaylı çalgılar için dörtlüsünden
hemen önce yayımlanmıştır. Beethoven’ın Op. 126’dan sonra yayımladığı tek piyano eseri Op. 129
“Rondo a capriccio” olmuştur. Op. 126 bagateller arasında açık bir ton ilişkisi vardır. Birinci bagatel
sol majör tonundadır, ikinci bagatel ise sol minörde yazılmıştır. Sonraki bagatellerin tonları ise bir
önceki bagatelin üçlü aralık aşağısındadır. Üçüncü bagatelden itibaren sırasıyla mi bemol majör, si
minör, sol majör ve mi bemol majör tonları kullanılmıştır.
Beethoven’ın bu üç bagatel dizisi dışında, ölümünden sonra yayımlanmış birçok bagateli vardır. Bu
eserlerin izlerine bestecinin taslak defterlerinde rastlamak mümkündür. Opus numarası taşımayan bu
eserler, Beethoven’ın eserlerini kronolojik olarak numaralandırmayı amaçlayan Biamonti, bestecinin
tüm eserlerini kapsamayı amaçlayan katalogda bulunmayan eserlere yoğunlaşan Hess ve opusu
olmayan eserler anlamındaki WoO ve ek anlamındaki Anh. kısaltmalarıyla Beethoven’ın tüm
5
Lorince, M. (1982). The Beethoven Bagatelles. American Music Teacher, 32(1), s. 8.
6
Cone, E. T. (2016). Beethoven's Experiments in Composition: The Late Bagatelles (Vol. Beethoven). (M.
Spitzer, Ed.) New York: Routledge, s. 379.
7
Irmer, O. v. (1970). Beethoven - Sämtliche Bagatellen - Vorwort. Köln, Münih: G. Henle Verlag.
ISSN: 2146 - 9466
www.ijtase.net
International Journal of New Trends in Arts, Sports &Science Education 2020, volume 9, issue 3
Copyright © International Journal of New Trends in Arts, Sports &Science Education 104
eserlerini sınıflandıran Kinsky-Halm kataloglarında yer almaktadır (Bkz. Tablo 1). Bu bagateller
arasında en bilineni 1867 yılında yayımlanan “Für Elise” isimli la minör tonundaki WoO 59
bagateldir.
Tablo 1. Beethoven’ın Bagatelleri
Eser
Numarası
Başlık
WoO 52
Presto (Bagatel) do minör
WoO 53
Allegretto (Bagatel)
Op. 33
7 Bagatel
No. 1 Andante grazioso, quasi allegretto mi bemol majör
No. 2 Scherzo allegro do majör
No. 3 Allegretto fa majör
No. 4 Andante la majör
No. 5 Allegro, ma non troppo do majör
No. 6 Allegretto quasi Andante re majör
No. 7 Presto la bemol majör
WoO 54
Lustig-Traurig (Bagatel) do majör
WoO 56
Allegretto (Bagatel) do majör
WoO 59
Für Elise (Bagatel) la minör
WoO 60
Bagatel si bemol majör
Op. 119
11 Bagatel
No. 1 Allegretto sol minör
No. 2 Andante con moto do majör
No. 3 a l’Allemande re majör
No. 4 Andante cantabile la majör
No. 5 Risoluto do minör
No. 6 Andante Allegretto sol majör
No. 7 Allegro, ma non troppo do majör
No. 8 Moderato cantabile do majör
No. 9 Vivace moderato la minör
No. 10 Allegramente la majör
No. 11 Andante, ma non troppo si bemol majör
Op. 126
6 Bagatel
No. 1 Andante con moto sol majör
No. 2 Allegro sol minör
No. 3 Andante mi bemol majör
No. 4 Presto si minör
No. 5 Quasi allegretto sol majör
ISSN: 2146 - 9466
www.ijtase.net
International Journal of New Trends in Arts, Sports &Science Education 2020, volume 9, issue 3
Copyright © International Journal of New Trends in Arts, Sports &Science Education 105
7 Bagatel Op. 119
Op. 119 her ne kadar bir derleme olsa da serinin yayımlanmasıyla ilgili olarak öğrencisi Ferdinand
Ries’e yazdığı bir mektubunda Beethoven, Ries’e “altı bagatel veya küçük parçanın yanı sıra
birbiriyle ilişkili olan beş parça daha yolladığını” belirtmiştir. Bu da Beethoven’ın bu serideki 1-6 ve
7-11 numaralı bagatelleri iki ayrı grup halinde düşündüğünü akla getirmektedir
8
.
Op. 119 serisindeki ilk altı bagatelin izlerine farklı tarihlerde ortaya çıkmış kaynaklarda
rastlanmaktadır. 2 ve 4 numaralı bagatellerin taslakları bestecinin 2. piyano konçertosunun 1809
yılında bestelenen kadansının ve tamamlanmamış “Erlkönig” adlı eserinin el yazmaları arasında
bulunmuştur. 3 ve 5 numaralı bagatellere ait çalışmalar 1801-1802 yıllarına ait Wielhorsky ve Kessler
isimli taslak defterlerinde yer almaktadır. 1 numaralı bagatelin de eski tarihli bir kaynağa dayandığı
düşünülse de henüz bunu kanıtlayan bir belge ortaya çıkmamıştır
9
. 6 numaralı bagatele ait bir taslak
bestecinin “Missa solemnis” eserinin çalışma notlarının arasında bulunmuştur. Bu sebeple bu eserin
1819-1820 yıllarında yazıldığı düşünülmektedir.
7-11 arası bagatellerin izleri ise “Missa solemnis” ve Op. 109 piyano sonatının çalışmalarının
bulunduğu defterde bulunmuştur. Bu beş eser 1821 yılında Starke’nin derlediği Wiener
Pianoforteschule isimli pedagojik eserinde yer almıştır
10
.
Beethoven, bu eserleri daha önce yazdığı altı bagatel ile birleştirerek bir seri oluşturmuştur ve bu seri
Schlesinger tarafından Paris’te ve Clementi tarafından Londra’da “11 Yeni Bagatel” ismiyle 1823
yılında yayımlanmıştır. Schlesinger bu seriye, yine kendilerinin yayımladığı Op. 111 32 numaralı
piyano sonatı üzerine Op. 112 numarasını vermiştir. Clementi edisyonunda ise opus numarası
verilmemiştir. Daha önceden Op. 112 numarası verilen “Meeresstille und Glückliche Fahrt” isimli
8
Marston, N. (1986). Trifles or a Multi-Trifle? Beethoven's Bagatelles, Op. 119, Nos 7-11. Music Analysis,
5(2/3), s. 196.
9
Cone, E. T. (2016). Beethoven's Experiments in Composition: The Late Bagatelles (Vol. Beethoven).
(M. Spitzer, Ed.) New York: Routledge, s. 380.
10
Cooper, B. (1986-1987). Beethoven's Portfolio of Bagatelles. Journal of the Royal Musical Association,
112(2), s. 208.
No. 6 Presto mi bemol majör
WoO 213a
Andante (Bagatel) re bemol majör
WoO 213b
Finale (Bagatel) sol majör
WoO 213c
Allegro (Bagatel) la majör
WoO 213d
Rondo (Bagatel) la majör
WoO 214
Allegretto (Bagatel) do minör
WoO 216a
Bagatel do majör
WoO 216b
Bagatel mi bemol majör
Hess 57
Bagatel do majör
Anh. 21
Bagatel sol majör
ISSN: 2146 - 9466
www.ijtase.net
International Journal of New Trends in Arts, Sports &Science Education 2020, volume 9, issue 3
Copyright © International Journal of New Trends in Arts, Sports &Science Education 106
koro eseriyle karıştırılmaması için Breitkopf & Härtel tarafından 1851 yılında yayımlanan
Beethoven’ın eser kataloğunda ise Op. 119 numarası ilk kez kullanılmıştır
11
.
Op. 119 serisindeki bagatellerin farklı zamanlarda yazılmış kaynaklardan ortaya çıkmış olmasına
rağmen, bu eserler rasgele veya tarihsel bir şekilde sıralanmamıştır. Beethoven sıralamada tonalite,
oktav, ölçü ve zıt karakterleri göz önünde bulundurmuştur. İlk beş bagatel birbirini izleyen hızlı ve
yavaş tempoları içerir ve sırasıyla 3/4, 2/4, 3/8, 4/4 ve 6/8 ölçüleriyle yazılmıştır. Altıncı bagatel ise
yavaş bir girişten sonra gelen hızlı bir bölümden ve kodadan meydana gelir ve 3/4, 2/4 ve 6/8
ölçülerini kullanarak bu altı bagatelden oluşan seriyi tamamlar. 7-11 numaralı bagateller de karakter
olarak birbirleriyle kontrast oluşturacak şekilde sıralanmıştır.
Op. 119 No. 1
Bir numaralı bagatel sol minör tonundadır. Allegretto temposu ve 3/4 ölçüsüyle bir menueti andırır. A
B A ve koda formundadır. Besteci röpriz bölümünde ana temanın çeşitlemesinden faydalanmıştır.
Koda, büyük bir crescendo ile forteye ulaştıktan sonra, ani bir şekilde pianoya düşülür ve eser
pianissimo olarak sol majör akoru ile biter. Bu akor, do majör tonundaki ikinci bagatelin dominantı
rolünü oynamaktadır (Bkz. Görsel 8).
Görsel 8. Bagatel Op. 119 No. 1 ölçü 1-6
Op. 119 No. 2
Birinci bagatel ile zıt karakterde olan do majör tonundaki ikinci bagatel 2/4 ölçüde yazılmıştır ve
andante con moto başlığını taşır. Küçük bir köprüyle bağlanan birbirinin neredeyse aynısı iki kısım ve
kodadan oluşur. Eserin çoğunda sağ el eşlik görevini üstlenir, sol el ise birbirinden uzak oktavlarda
oyuncu karakterli, sürekli kalın ve ince oktavlar arasında gidip gelen ve büyük atlamalar içeren
melodiyi çalar. İnce oktavda gelen kodanın yarattığı etki ise bir müzik kutusuna benzemektedir (Bkz.
Görsel 9).
Görsel 9. Bagatel Op. 119 No. 2 ölçü 1-4
Op. 119. No. 3
Re majör tonundaki üçüncü bagatel 16. yüzyılda Alman arsitokrasisinde ünlü bir dans olan allemande
başlığını taşır ve bu formda sıklıkla görüldüğü gibi eksik ölçüyle başlar. Bir önceki bagatelin tiz
oktavdaki kodası, bu eserin başlangıcını hazırlar. Geleneksel 2/4 veya 4/4 ölçülerine sahip
11
Tyson, A. (1963). The First Edition of Beethoven's Op. 119 Bagatelles. The Musical Quarterly, 49(3), s. 332.
ISSN: 2146 - 9466
www.ijtase.net
International Journal of New Trends in Arts, Sports &Science Education 2020, volume 9, issue 3
Copyright © International Journal of New Trends in Arts, Sports &Science Education 107
allemandeların aksine, eserde 18. yüzyılın sonlarında bu türde görülmeye başlanan 3/8 ölçü
kullanılmıştır. Eserin dans karakterini kimi ölçülerdeki hafif ikinci vuruştan sonra gelen kuvvetli
üçüncü vuruş ortaya çıkarmaktadır. Bu bagatel birbirine zıt karakterli A ve B kısımları ile B kısmının
materyali kullanılarak oluşturulmuş bir kodadan oluşmaktadır (Bkz. Görsel 10).
Görsel 10. Bagatel Op. 119 No. 3 ölçü 1-8
Op. 119. No. 4
Andante cantabile başlıklı dördüncü bagatel, bir önceki bagatel ile kontrast yaratacak şekilde sakin bir
karakterdedir ve üçüncü bagatelin dominantı olan la majör tonunda yazılmıştır. Eserin tümü üç sesli
bir korali andırır ve küçük bir A B A formundadır. A ile B kısımlarını bağlayan ölçüde sol elde gelen
trilin kullanılış biçimi, Beethoven’ın 1818 yılında tamamladığı Op. 106 Hammerklavier sonatının son
bölümündeki fügün temasını akla getirmektedir (Bkz. Görsel 11).
Görsel 11. Bagatel Op. 119 No. 4 ölçü 1-4
Op. 119. No. 5
Beş numaralı bagatel risoluto başlığını taşır ve 6/8 ölçüde yazılmıştır. Do minör tonundaki bu eser, bir
önceki la majör tonundaki bagatele göre büyük bir kontrast oluşturmaktadır. Beethoven dördüncü
bagatelin taslağının sonunda “Attaca la seguente Bagatelle” ibaresini kullanarak dört ve beş numaralı
bagatelleri bir parçanın iki bölümü olarak tasarladığını belirtmiştir
12
. Sol elde kullanılan ve eserin
çoğunda kesintisiz bir şekilde devam eden akorlardan oluşan kararlı ritmik yapı, esere marş karakteri
vermektedir. Bestecinin kullandığı gösterişli süslemeler ise barok nemi akla getirmektedir (Bkz.
Görsel 12).
Görsel 12. Bagatel Op. 119 No. 5 ölçü 1-4
Op. 119. No. 6
12
Cooper, B. (1990). Beethoven and the Creative Process. Oxford: Oxford University Press, s. 272
ISSN: 2146 - 9466
www.ijtase.net
International Journal of New Trends in Arts, Sports &Science Education 2020, volume 9, issue 3
Copyright © International Journal of New Trends in Arts, Sports &Science Education 108
Altıncı bagatel sol majör tonundadır ve andante başlığını taşıyan bir girişle başlar. Bir önceki
bagatelin tonuna atıfta bulunarak do notasıyla başlayan cantabile karakterdeki küçük bir kanonu
anımsatan bu giriş kısmı, fermatadan sonra gelen bir kadans ve onu takip eden iki ölçülük akorlardan
oluşan bir köprüyle eserin allegretto bölümüne bağlanır. Beethoven bu bagatelde, serideki ilk beş
bagatelde kullandığı tekniklerin bir özetini sunmuştur. Giriş kısmı yavaş ve 3/4 ölçüdedir, sonrasında
gelen allegretto ise neşeli bir karakterdedir ve 2/4 ölçüde yazılmıştır. Eksik ölçüyle başlayan allegretto
bölümünde birbirine bağlı sekizlik notalar sayesinde ölçü sürekli kaymaktadır. Melodi sağ ve sol eller
arasında gidip gelmektedir. Sonrasında ise ana temanın bir çeşitlemesi 6/8 ölçüde tempo değişimi
olmadan verilmiştir. Eser 2/4 ölçüdeki koda ile sonlanır (Bkz. Görsel 13, 14).
Görsel 13. Bagatel Op. 119 No. 6 ölçü 1-4
Görsel 14. Bagatel Op. 119 No. 6 ölçü 8-12
Op. 119. No. 7
Op. 119 bagateller arasında teknik olarak en zor olan eserlerden biri olan yedinci bagatel do majör
tonundadır. Eser allegro, ma non troppo ibaresi ile verilmiştir. Eserin başında sağ eldeki tril, piano
nüansında kesintisiz bir şekilde alt ve üst sesler arasında gidip gelir. Sonrasında gelen sekiz ölçülük
bölüm kontrpuan ögeleri içerir. İki ölçülük bir köprü sonrasında gelen eserin ikinci yarısında ise sol
elde basta on ölçü boyunca gelen trilin üzerine kurulu sekizlik ve sonrasında onaltılık, üçleme
onaltılık ve otuzikilik notalar eserin doğal bir şekilde zlanmasına yol açar. Pianodan fortissimoya
kadar yükselen bu kısımdan sonra gelen do majör inici arpej ile eser sonlanır. Eserin, her kısmın
kendine has bir bitişi olan A B A formunda olduğu söylenebilir. Bu eserdeki Beethoven’ın son
sonatlarını ve Op. 120 Diabelli Varyasyonları’nı andıran teknik kullanım, yüksek bir piyanizm
gerektirmektedir (Bkz. Görsel 15).
Görsel 15. Bagatel Op. 119 No. 7 ölçü 1-6
Op. 119. No. 8
ISSN: 2146 - 9466
www.ijtase.net
International Journal of New Trends in Arts, Sports &Science Education 2020, volume 9, issue 3
Copyright © International Journal of New Trends in Arts, Sports &Science Education 109
Moderato cantabile başlıklı sekizinci bagatel sakin karakterdedir ve dördüncü bagatelde de olduğu
gibi bir korali andırmaktadır. A A B B sırasıyla ikili formda yazılmıştır. Bir önceki bagatelin tonu
olan do majörde yazılmış bu eserin dokuzuncu ölçüsünde aniden gelen si bemol majör tonu ve farklı
seslerdeki kromatik geçişler bestecinin son eserlerinde görülen armonik kontrastları anımsatır. Bu
eseri olabildiğince bağlı çalabilmek için gerekli parmak değişimleri piyanistik açıdan oldukça
zorlayıcıdır (Bkz. Görsel 16).
Görsel 16. Bagatel Op. 119 No. 8 ölçü 1-6
Op. 119. No. 9
Bir vals olan dokuzuncu bagatel, bir önceki bagatelin ilgili minörü olun la minör tonundadır. Kodasız
küçük bir A B A formundaki eserde crescendolardan sonra gelen ani pianolar dikkat çekicidir. Kırık
akorlardan oluşan sağ eldeki pasajlara sol eldeki vals ritmi eşlik eder. I, II ve V akorlarının
kullanıldığı eser Beethoven’ın el yazmasında vivace assai ed un poco sentimentale başlığı ile yer
alırken eserin birinci edisyonunda vivace moderato ibaresi yer almaktadır (Bkz. Görsel 17).
Görsel 17. Bagatel Op. 119 No. 9 ölçü 1-6
Op. 119. No. 10
Eser yalnızca 13 ölçü uzunluğundadır ve bir önceki bagatele kontrast olarak la majör tonundadır. Sağ
eldeki staccato aralıklar ile sol eldeki bağlı oktav atlamalarından oluşur. Bir önceki eserde olduğu gibi
burada da yalnızca I, II ve V akorlarının kullanılmış olması ve bu iki eserin kısalığı, Beethoven’ın 9
ve 10 numaralı bagatelleri bir bütün olarak kurguladığını düşündürmektedir (Bkz. Görsel 18).
Görsel 18. Bagatel Op. 119 No. 10 ölçü 1-13
Op. 119. No. 11
ISSN: 2146 - 9466
www.ijtase.net
International Journal of New Trends in Arts, Sports &Science Education 2020, volume 9, issue 3
Copyright © International Journal of New Trends in Arts, Sports &Science Education 110
Op. 119 serisinin son bagateli si bemol majör tonundadır ve andante ma non troppo başlığını taşır. A
B ve küçük bir koda formunda yazılmıştır. Eser, bestecinin Op. 110 sonatının birinci bölümünün
girişini andıran cantabile bir melodiyle başlar, sonrasında gelen doğaçlamayı andıran kadans bir üst
oktavdaki B kısmına bağlanır. Son dört ölçüde verilen ve bir korali anımsatan akorlarla eser son bulur
(Bkz. Görsel 19).
Görsel 19. Bagatel Op. 119 No. 11
Sonuç ve Öneriler
Bu çalışmada bagatel türünün ilk örneklerinden itibaren müzik tarihinde kullanımı araştırılmıştır ve
bu türün önemli örneklerinden olan Beethoven’ın Op. 119 7??? bagateli bestecilik özellikleri
açısından incelenmiştir. Beethoven’ın bütün bagatellerinin bir listesine yer verilmesinin yanı sıra
diğer besteciler tarafından yazılmış bagatel örnekleri de irdelenmiştir.
Müzikte bagatel formu 17. yüzyıldan itibaren görülmeye başlanmış ve günümüze kadar birçok besteci
tarafından kullanılmıştır. “Küçük ve anlamsız şey” kelime anlamının aksine Beethoven’ın bagatelleri,
içerdikleri malzeme kısıtlı olmasına rağmen, küçük formdaki müzikal derinlikleriyle romantik
dönemdeki karakteristik eserlere ilham kaynağı olmuştur. Smetana, Saint-Saëns, Liszt, Bartók, Ligeti
ve Kapustin gibi besteciler ise bu türü geliştirmiştir.
Beethoven’ın bagatellerinin birçoğu geleneksel anlamda teknik olarak zorlayıcı değilse de müzikal
yapıları ve armonik içerikleriyle yorumcuyu düşünmeye sevk etmektedir. Özellikle Op. 119 ve
Op. 126 bagateller Beethoven’ın geç dönem bestecilik anlayışını yansıttığından, bu eserlerde
bestecinin son piyano sonatlarından, Op. 120 Diabelli Varyasyonları’ndan ve son yaylı
kuartetlerinden izler bulmak mümkündür.
Bu çalışma ile bagatel formunun ve özellikle Beethoven’ın bagatellerinin müzik tarihine katkılarının
daha iyi anlaşılması ve özellikle Beethoven’ın bagatellerinin konser programlarında ve konservatuvar
piyano müfredatlarında daha sık bir şekilde yer alması umut edilmektedir.
KAYNAKÇA
Apel, W. (1974). Harvard dictionary of music. Cambridge, Massachusetts: The Belknap Press of Harvard University Press.
Brown, M. J. (2001). Bagatelle. https://doi.org/10.1093/gmo/9781561592630.article.01758. (Erişim Tarihi: 04/05/2020)
Cone, E. T. (2016). Beethoven's Experiments in Composition: The Late Bagatelles (Vol. Beethoven). (M. Spitzer, Ed.) New
York: Routledge.
Cooper, B. (1990). Beethoven and the Creative Process. Oxford: Oxford University Press.
Cooper, B. (1986-1987). Beethoven's Portfolio of Bagatelles. Journal of the Royal Musical Association, 112(2), 208-228.
Cooper, J. M. (2013). Historical Dictionary of Romantic Music. Lanham, Maryland: Scarecrow Press.
Einstein, A. (1947). Music in the Romantic Era. New York: W. W. Norton & Company, Inc.
Irmer, O. V. (1970). Beethoven - Sämtliche Bagatellen - Vorwort. Köln, Münih: G. Henle Verlag.
Lorince, M. (1982). The Beethoven Bagatelles. American Music Teacher, 32(1), 8-11.
Marston, N. (1986). Trifles or a Multi-Trifle? Beethoven's Bagatelles, Op. 119, Nos 7-11. Music Analysis, 5(2/3), 193-206.
ISSN: 2146 - 9466
www.ijtase.net
International Journal of New Trends in Arts, Sports &Science Education 2020, volume 9, issue 3
Copyright © International Journal of New Trends in Arts, Sports &Science Education 111
Tyson, A. (1963). The First Edition of Beethoven's Op. 119 Bagatelles. The Musical Quarterly, 49(3), 331-338.
EXTENDED ABSTRACT
The aim of this research is to study the origins of bagatelle as a musical form; its history, development
and usage throughout music literature, to give the complete list of Beethoven’s bagatelles and to focus
on Beethoven’s Op. 119, which is one of the pillars of this genre. The first examples of bagatelles can
be seen in the late 16th and early 17th centuries in compositions by Marais and Couperin. Marais gave
the title “Labagatelle” to a movement in his trio suite for flute, violin and viola da gamba in 1692. This
movement is melodically elegant and uses the repetitions typical to folk songs. Couperin’s rondo
named “Les bagatelles” for harpsichord comprises of two voices in the same octave that constantly
overlap with each other. Harmonically simple, this piece uses hemiolas to contribute to its cheerful
manner. In a dance album published by the French publisher Borvin in 1753, there are two pieces
titled bagatelle. Furthermore in 1797 Breitkopf & Härtel published a cycle called “Musikalische
Bagatellen” that is believed to include pieces of light and cheerful character. Yet the genre defining
pieces of this form were the Op. 33, Op. 119 and Op. 126 bagatelles of Beethoven. Beethoven
composed many short pieces during his life and in the letters to his publishers he called some of them
“little trifles” or “Kleinigkeiten”, and several of those pieces were published as bagatelles. The Op. 33
and Op. 119 bagatelles are collections of pieces that were composed in different periods of
Beethoven’s life. While Op. 33 was published in 1802, it is believed that its first sketches come from
as early as 1792. This opus consists of 7 bagatelles and these pieces are influenced by the styles of
early classical composers, such as Haydn and Mozart. Similarly, Op. 119 was published in 1823, yet
some of the pieces in this cycle can be traced back to 1801. The outlines of the 2nd and 4th bagatelles
can be found among the composer’s manuscript for his second piano concerto dating from 1809. The
traces of the 3rd and 5th bagatelles are in Wielhorsky and Kessler sketchbooks from 1801-1802. While
a draft for the 6th bagatelle can be found along with the composer’s “Missa solemnis” sketches dating
from 1819-1820, the source for the first bagatelle has yet to be found. The bagatelles 7-11 were
composed for Starke’s pedagogic album “Wiener Pianoforteschule” and were published for the first
time in 1821. Beethoven combined his 6 prior pieces with the 5 later ones and they were published as
“11 New Bagatelles” in 1823. While the pieces in this cycle were composed in different periods,
Beethoven arranged them so that there are characteristic and tonal contrasts between them. On the
contrary, Op. 126 was composed as a whole unit in 1823 and was published right before the
composer’s 9th symphony Op. 125 and string quartet Op. 127, and shows unifying features in both
usage of tonality and character. The Op. 119 and Op. 126 bagatelles show Beethoven’s late
compositional style and hint to his larger works such as the late piano sonatas, Diabelli Variations Op.
120 and late string quartets. There are also many bagatelles by Beethoven that were published after his
death, the traces of which can be found in his sketchbooks. These works, some of which were
considered as movements for his piano sonatas, do not have opus numbers but have been catalogued
as WoO, meaning works without opus numbers and Anh., meaning appendix by Kinsky-Halm, as well
as by Biamonti and Hess. The most famous of these works is the bagatelle in a minor WoO 59, also
known as “Für Elise”. The bagatelles of Beethoven were one of the defining compositions that led to
character pieces of small form in the romantic era, Schubert’s “Moments Musicaux”, Mendelssohn’s
“Lieder ohne Wörter”, Chopin’s preludes and Schumann’s “Kinderszenen” to name a few. Smetana,
Saint-Saëns, Liszt, Bartók, Ligeti and Kapustin are also among composers who composed bagatelles
after Beethoven and improved this genre. Especially, Liszt with his “Bagatelle sans tonalite”, Bartók
with his 14 Bagatelles Op. 6 and Ligeti with his “Musica Ricercata” are noteworthy. This study was
conducted to give better understanding of bagatelle as a genre with its early usage and development,
and identify Beethoven’s oeuvre as a milestone in character pieces of small form in music literature,
while analyzing the musical and harmonic content of Op. 119 bagatelles. It is noted that this work will
shed light on the importance of bagatelles in piano repertoire resulting in the inclusion of these works
in concert programs and music school syllabuses more frequently.
ResearchGate has not been able to resolve any citations for this publication.
Article
Beethoven published two sets of bagatelles during the 1820s – op. 119 (11 pieces) and op. 126 (six pieces) – but it is known that he considered publishing several other bagatelles as well at this time. Exactly which pieces these were, and why he did not publish them in the end, are matters which have never been thoroughly investigated; but an examination of these and related questions helps to throw new light on the two published sets as well as revealing interesting features about the unpublished bagatelles, none of which was printed until long after his death.
  • M J Brown
Brown, M. J. (2001). Bagatelle. https://doi.org/10.1093/gmo/9781561592630.article.01758. (Erişim Tarihi: 04/05/2020)
Beethoven's Experiments in Composition
  • E T Cone
Cone, E. T. (2016). Beethoven's Experiments in Composition: The Late Bagatelles (Vol. Beethoven). (M. Spitzer, Ed.) New York: Routledge.
Historical Dictionary of Romantic Music
  • J M Cooper
Cooper, J. M. (2013). Historical Dictionary of Romantic Music. Lanham, Maryland: Scarecrow Press.
Music in the Romantic Era
  • A Einstein
Einstein, A. (1947). Music in the Romantic Era. New York: W. W. Norton & Company, Inc.
The Beethoven Bagatelles
  • M Lorince
Lorince, M. (1982). The Beethoven Bagatelles. American Music Teacher, 32(1), 8-11.