ChapterPDF Available

Domena nauk o bezpieczeństwie – aspekty teoretyczne, metodologiczne i systemowe. http://hdl.handle.net/11331/2949

Authors:

Abstract

Od 2011 roku nastąpiła ożywiona dyskusja nad tożsamością nauk o bezpieczeństwie, co sprowokowały administracyjno-prawne zabiegi w zakresie ustalania dyscyplin, dziedzin, a nawet obszarów nauki. Organy ustalające owe podziały, tj. Centralna Komisja ds. Stopni i Tytułów (2011 r.) oraz Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego (2011 i 2018), nigdy nie podejmowały się ustalenia kryteriów podziału oraz granic tożsamości poszczególnych podziałów administracyjnych nauki, co należy jednak uznać za racjonalne rozwiązanie. Trudno bowiem by było ustalać administracyjnie ścisłe granice dyscyplin naukowych, prowadząc tym samym do ograniczania wolności rozwoju naukowego, a nade wszystko do zamknięcia w sztywnych granicach naturalnego procesu transgresji domen dyscyplin naukowych oraz ich różniczkowania się. Co prawda, w wielu innych dyscyplinach naukowych, mimo zabiegów porządkujących, podejmowanych przez organy administracji publicznej, nie ma większej wątpliwości, czym zajmują się przedstawiciele tych nauk, to jednak w naukach o bezpieczeństwie nie jest to aż takie oczywiste. Nauki o bezpieczeństwie jako dyscyplina naukowa, która niewiele brakowało, a mogłyby przed rokiem przestać istnieć, mają zaledwie 8 lat. Pojawiły się formalnie wraz z naukami o obronności w 2011 roku, na mocy aktu prawa wewnętrznego urzędowania, tj. uchwały Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów jako część dziedziny nauk humanistycznych. A, jak należy odczytywać intencje tego organu regulacyjnego, jedna i druga z tych dyscyplin przejęły dziedzictwo nauk wojskowych. W jakim zakresie, tego jednak nie ustalono. W tym samym roku minister właściwy ds. nauki na mocy rozporządzenia zakwalifikował obie wymienione dyscypliny do nowo powołanej dziedziny nauk społecznych. Rok 2018 przynosi nowe zmiany, a w ślad za tym kończy się krótki „żywot” nauk o obronności, a – na szczęście – pozostają zagrożone likwidacją nauki o bezpieczeństwie. Co z dziedzictwem nauk o obronności, tego nie ustalono, mimo iż stało się tak z woli organu administracji rządowej. Jakby na to nie patrzeć, to dość niefrasobliwe posunięcie, wziąwszy pod uwagę dorobek przedstawicieli tej, i nie tylko tej dyscypliny, a nade wszystko sytuację osób posiadających stopnie naukowe w tej dyscyplinie, a także uczelni posiadających w tym zakresie uprawnienia naukowe. Sporo obaw rodził pomysł likwidacji nauk o bezpieczeństwie i włączenia ich dziedzictwa do nauk o polityce (i części nauk o obronności chyba też, szczególnie w zakresie polityki obronnej i międzynarodowych stosunków militarnych). Dobrze, że jednak się tak nie stało, bo konsekwencje byłyby dość nieprzyjemne, a nawet szkodliwe dla interesów bezpieczeństwa i obronności państwa. A te nietrudno określić, studiując szczególnie prawną i praktyczną materię bezpieczeństwa narodowego, w tym obronności państwa (m.in.: planowania obronnego, przygotowań obronnych, mobilizacji i militaryzacji, powszechnego obowiązku obrony, organizacji sił zbrojnych i sztuki wojennej), zarządzania kryzysowego, bezpieczeństwa i porządku publicznego, ochrony granicy państwowej, ochrony informacji niejawnych, cyberbezpieczeństwa, ochrony ppoż., ochrony ludności i ratownictwa, ochrony infrastruktury bezpieczeństwa narodowego i jeszcze wielu, wielu innych pokrewnych zagadnień. Temu nie sprostano by w ramach nauki o polityce ani też studiów nad bezpieczeństwem. Bogactwo raportów z badań w tym zakresie, publikacji naukowych, konferencji i treści studiów I i II stopnia świadczy samo za siebie. Jest jeszcze wiele innych wątpliwości, których źródłem może być chociażby tłumaczenie na język angielski „Klasyfikacji dziedzin nauki i dyscyplin naukowych oraz dyscyplin artystycznych”, stanowiące załącznik do rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 20 września 2018 r. w sprawie dziedzin nauki i dyscyplin naukowych oraz dyscyplin artystycznych. Wedle tego załącznika nauki o bezpieczeństwie rozumiane są jako security studies, co do tej pory tłumaczono na polskie studia nad bezpieczeństwem lub międzynarodowe studia nad bezpieczeństwem. A te, jak powszechnie się twierdzi, mieszczą się pośród działów nauki o stosunkach międzynarodowych, w których dominującym zagadnieniem były stosunki militarne, polityczne i ekonomiczne, z czasem kulturalne i społeczne między państwami (narodami). Porównanie zakresu studiów nad bezpieczeństwem (studiów bezpieczeństwa) z zakresem aktywności środowiska w naukach o bezpieczeństwie (oraz nauk o obronności) może wywołać duże nieporozumienie, a zarazem i poważne zaniepokojenie.
Chapter
Full-text available
The article is aimed at showing and substantiating that crisis management of the North Atlantic Treaty Organisation may be considered as a subject of research under security studies. Therefore it seemed desirable to explain the gist of the crisis management system and then identify several research areas therein. It was also very important to explain the research model, which seems to be applicable in research on crisis management in the international dimension. The identified problem required the application of theoretical research methods such as: analysis, synthesis, inference and abstraction. The analysis ends with an outline of major conclusions as regards the study of this extremely complex issue.
ResearchGate has not been able to resolve any references for this publication.