ArticlePDF Available

Complex post-traumatic stress disorder: A breakthrough in treating personality disorders

Authors:

Abstract

Złożony zespół stresu pourazowego (complex post-traumatic stress disorder, cPTSD) to nowe rozpoznanie, które pojawi się w 11. edycji klasyfikacji psychiatrycznej ICD (International Classification of Diseases – Międzynarodowa Klasyfikacja Chorób). Łączy ono cechy zaburzenia stresowego pourazowego i zaburzenia osobowości. W artykule omówiono historię tego rozpoznania i dotychczasowe pomysły na jego konceptualizację. Kryteria cPTSD obejmują objawy stresu pourazowego (ponowne przeżywanie, unikanie i poczucie zagrożenia) oraz trzy grupy objawów nazywane łącznie zaburzeniem organizacji self: dysregulację emocjonalną, negatywny obraz siebie i zaburzenia w relacjach. Na podstawie najnowszych badań zilustrowano podobieństwa i różnice między cPTSD a zaburzeniem osobowości borderline. Postuluje się przede wszystkim kluczowe znaczenie dysocjacji jako patomechanizmu cPTSD. Ma to istotne implikacje dla praktyki klinicznej, gdyż wielu pacjentów spełniających kryteria cPTSD otrzymuje błędną diagnozę i jest leczonych z rozpoznaniem zaburzeń osobowości, bez uwzględnienia standardów postępowania wypracowanych z myślą o osobach z objawami stresu pourazowego. Jedną z istotnych modyfikacji jest zastosowanie terapii fazowej, w której podkreśla się konieczność uzyskania pewnej stabilizacji w zakresie objawów i funkcjonowania przed podjęciem pracy nad urazowymi wspomnieniami.
54
© Medica l Commun ications Sp. z o.o. is isan open-access art icle dist ributed u nder the ter ms oft he Creative Commons At tribution-NonCommercial-NoDerivative s License
(CC BY-NC-ND). Reproduct ion ispermitte d for personal, edu cational, non-c ommercial use , provided that t he origina l article isin w hole, unmodi ed, andproperly c ited.
Złożony zespół stresu pourazowego – przełom w leczeniu
zaburzeń osobowości
Complex post-traumatic stress disorder: a breakthrough in treating personality disorders
Centrum Badań nad Traumą i Dysocjacją, SWPS Uniwersytet Humanistycznospołeczny, Katowice, Polska
Adres do korespondencji: Dr Igor Pietkiewicz, Centrum Badań nad Traumą i Dysocjacją, SWPS Uniwersytet Humanistycznospołeczny, ul. Techników 9, 40-326 Katowice, e-mail: ipietkiewicz@swps.edu.pl
Złożony zespół stresu pourazowego (complex post-traumatic stress disorder, cPTSD) to nowe rozpoznanie, które pojawisię
w 11. edycji klasyfikacji psychiatrycznej ICD (International Classification of Diseases– Międzynarodowa Klasyfikacja
Chorób). Łączy ono cechy zaburzenia stresowego pourazowego i zaburzenia osobowości. W artykule omówiono historię tego
rozpoznania i dotychczasowe pomysły na jego konceptualizację. Kryteria cPTSD obejmują objawy stresu pourazowego
(ponowne przeżywanie, unikanie i poczucie zagrożenia) oraz trzy grupy objawów nazywane łącznie zaburzeniem organizacji
self: dysregulację emocjonalną, negatywny obraz siebie i zaburzenia w relacjach. Na podstawie najnowszych badań
zilustrowano podobieństwa i różnice między cPTSD a zaburzeniem osobowości borderline. Postulujesię przede wszystkim
kluczowe znaczenie dysocjacji jako patomechanizmu cPTSD. Ma to istotne implikacje dla praktyki klinicznej, gdyż wielu
pacjentów spełniających kryteria cPTSD otrzymuje błędną diagnozę i jest leczonych z rozpoznaniem zaburzeń osobowości,
bez uwzględnienia standardów postępowania wypracowanych z myślą o osobach z objawami stresu pourazowego. Jedną
zistotnych modyfikacji jest zastosowanie terapii fazowej, w której podkreślasię konieczność uzyskania pewnej stabilizacji
wzakresie objawów i funkcjonowania przed podjęciem pracy nad urazowymi wspomnieniami.
Słowa kluczowe: złożony zespół stresu pourazowego, złożone PTSD, cPTSD, borderline, diagnoza różnicowa
Complex post-traumatic stress disorder (complex PTSD, cPTSD) is a new diagnosis in the 11th edition of the ICD
(International Classification of Diseases) psychiatric classification. It combines the symptoms of post-traumatic stress
disorder and personality disorder. The article elaborates on the history of this diagnosis and its previous conceptualisations.
The criteria for cPTSD include the symptoms of post-traumatic stress disorder (re-experiencing, avoidance and sense of
threat) and three groups of symptoms defined as disturbance of self-organisation: affective dysregulation, negative self-
concept, and disturbances in relationships. Similarities and differences between borderline personality disorder and cPTSD
are illustrated based on latest research. First of all, the key role of dissociation as the pathomechanism of cPTSD is postulated.
This is important from the clinical perspective as many patients who meet the diagnostic criteria of the latter disorder are
misdiagnosed and treated as personality disorder cases, without implementing therapeutic standards that have been
developed so far for people suffering from post-traumatic symptoms. The use of phase-oriented trauma treatment, which
emphasises the need for achieving certain stability of symptoms and functioning before working on traumatic events, is one
of such important modifications.
Keywords: complex post-traumatic stress disorder, complex PTSD, cPTSD, borderline, differential diagnosis
Streszczenie
Abstract
Radosław Tomalski, Igor J. Pietkiewicz
Received:
24.02.2020
Accepted:
31.03.2020
Published:
30.04.2020
© Psychiatr Psychol Klin 2020, 20 (1), p. 54–60
DOI: 10.15557/PiPK.2020.0006
Złożony zespół stresu pourazowego – przełom w leczeniu zaburzeń osobowości
55
© PSYCHIATR PSYCHOL KLIN 2020, 20 (1), p. 54–60 DOI: 10.15557/PiPK.2020.0006
zainteresowania ani wśród badaczy, ani wśród klini-
cystów. Bliższa analiza stojącej za nim koncepcji prowadzi
do kolejnego pytania, amianowicie: jaki jest związek tego
zaburzenia zrozpoznaniem zaburzenia stresowego poura-
zowego? Według kryteriów dla F62 PTSD może poprze-
dzać tak zdefiniowaną trwałą zmianę osobowości– ale
nie musi. Chociaż zobserwacji klinicznych wynika, że za
trwałą zmianę osobowości częściej odpowiadają wydarze-
nia urazowe zdzieciństwa niż zokresu dorosłości (van der
Hart etal., 2006; Nijenhuis, 2015), ICD-10 nie pozwala na
rozpoznanie takiego stanu udzieci albo udorosłych, któ-
rzy doświadczyli traumy wokresie rozwojowym, zanim ich
osobowość mogła wpełnisię ukształtować. Powyższa pro-
blematyka została podjęta przez badaczy zajmującychsię
rozpoznaniem „zaburzenia związane ze stresem ekstre-
malnym, nieokreślone inaczej” (disorders of extreme stress,
not otherwise specied, DESNOS). Na podstawie danych
zaczerpniętych zliteratury iankiety zudziałem 50 eksper-
tów Pelcovitz iwsp. (1997) stworzyli listę objawów charak-
terystycznych dla zaburzeń związanych ze stresem urazo-
wym, których nie uwzględniały ówczesne kryteria PTSD.
Zkolei Luxenberg iwsp. (2001) opracowali iprzeprowa-
dzili wgrupie 520 pacjentów ustrukturyzowany wywiad
kliniczny SIDES (Structured Interview for Disorders of
Extreme Stress), aby określić kryteria dla DESNOS jako
zaburzenia obejmującego sześć grup objawów:
I. zmiany wregulacji afektu iimpulsów (konieczneA
ijedno zB–F):
A. regulacja afektu,
B. modulacja złości,
C. autodestruktywność,
D. myśli samobójcze,
E. kompulsywność lub skrajne zahamowanie wsferze
seksualnej,
F. zachowania ryzykowne;
II. zmiany wzakresie uwagi iświadomości (konieczneA
lub B):
A. amnezja,
B. przejściowe stany dysocjacyjne lub depersonalizacja;
III. zmiany wpercepcji siebie (konieczne dwa zA–F):
A. niewydolność,
B. trwałe uszkodzenie,
C. poczucie winy iodpowiedzialności,
D. wstyd,
E. poczucie, że nikt nie może zrozumieć,
F. pomniejszanie;
IV. zmiany wrelacjach zinnymi (konieczne jedno zA–C):
A. niezdolność do zaufania,
B. rewiktymizacja,
C. wiktymizacja innych;
V. somatyzacje (konieczne dwa zA–E):
A. układ trawienny,
B. przewlekły ból,
C. objawy krążeniowo-oddechowe,
D. objawy konwersyjne,
E. objawy płciowe;
NOWE ZABURZENIE
ZWIĄZANE Z TRAUMĄ
Klinicystka ibadaczka Judith Herman, która odegrała
istotną rolę we wprowadzeniu do klasykacji psy-
chiatrycznej rozpoznania zespołu stresu pourazo-
wego (post-traumatic stress disorder, PTSD), już wlatach 90.
XXwieku zwracała uwagę na istnienie odrębnej jednostki
związanej zdoświadczeniami urazowymi wdzieciństwie
irelacją zopiekunami. Autorka nazwała tę jednostkę złożo-
nym zespołem stresu pourazowego (complex post-traumatic
stress disorder, cPTSD) (Herman, 1992) ipodkreślała:
Koncepcje osobowości rozwijającejsię w zwykłych
warunkach są często stosowane wodniesieniu do osób
zdoświadczeniem traumy, bez zrozumienia zniekształ-
ceń osobowości następujących pod wpływem długo-
trwałej przemocy. Tak więc pacjenci cierpiący zpowodu
złożonych skutków przewlekłej traumy są często błędnie
diagnozowani jako mający zaburzenia osobowości.
Mogą być określani jako „zależni”, „masochistyczni” lub
„autodestrukcyjni”. Wcześniejsze koncepcje „masochi-
zmu” lub „przymusu powtarzania” mogą zostać wbar-
dziej przydatny sposób zastąpione koncepcją złożonego
zespołu pourazowego.
Herman (2015) wyjaśniała później, że to złożone zaburze-
nie pourazowe może obejmować szerokie spektrum obja-
wów, różniącychsię jakościowo od objawów innych zabu-
rzeń: „Objawy somatyczne oar traumy nie są takie same
jak zwykłe zaburzenia psychosomatyczne. Ich depresja nie
jest taka sama jak zwykła depresja. Arozpad ich tożsamo-
ści iżycia relacyjnego nie jest taki sam jak wzwykłym zabu-
rzeniu osobowości” (s.118). Odmienność, októrej pisze
Herman, wiążesię ze złożonością zaburzeń regulacji afektu,
problemów zprzywiązaniem oraz integracji obrazu siebie
iinnych, co zostanie bardziej szczegółowo omówione wdal-
szej części artykułu. Nagłaśniane przez badaczkę koncepcje
znalazły odzwierciedlenie wnowym rozpoznaniu, opatrzo-
nym kodem F62, które pojawiłosię wklasykacji Światowej
Organizacji Zdrowia ICD-10: „trwałe zmiany osobowości
niewynikające zuszkodzenia ani zchoroby mózgu” (Pużyń-
ski iWciórka, 1998). Diagnoza ta znajdujesię zatem wroz-
dziale poświęconym zaburzeniom osobowości iopisuje
zaburzenia zachowania iosobowości udorosłych, którzy
doświadczyli silnego iprzedłużającegosię stresu. Cechy
konieczne do rozpoznania to według ICD-10:
a) wroga inieufna postawa wobec świata;
b) wycofanie zżycia społecznego;
c) odczuwanie pustki ibeznadziejności;
d) przewlekłe uczucie bycia „na krawędzi”, jakby stałego
zagrożenia;
e) wyobcowanie (Pużyński iWciórka, 1998).
Uwzględnienie omawianej kategorii wICD-10 miało dać
klinicystom wyraźny sygnał, że doświadczenia urazowe
mogą wpływać na rozwój osobowości iże obraz kliniczny
tego zaburzenia różnisię od innych znanych zaburzeń oso-
bowości. Jednak rozpoznanie to nie wzbudziło większego
Radosław Tomalski, Igor J. Pietkiewicz
56
© PSYCHIATR PSYCHOL KLIN 2020, 20 (1), 54–60DOI: 10.15557/PiPK.2020.0006
personality disorder, PTPD). Wswojej koncepcji opisali to
zaburzenie jako charakterologiczną adaptację do obja-
wów PTSD związanych zwczesną iprzewlekłą traumaty-
zacją, której istotą jest zaburzenie regulacji emocjonalnej.
Chociaż propozycja ta nie była później rozwijana, stano-
wiła nowy punkt widzenia na różnice między zaburze-
niem osobowości acPTSD.
ZMIANY WPROWADZANE W ICD-11
Wodróżnieniu od twórców DSM-5 grupa robocza Świa-
towej Organizacji Zdrowia pracująca nad zaburzeniami
związanymi ze stresem uznała, że dane zbadań epide-
miologicznych iklinicznych są wystarczające, aby uza-
sadnić odrębność konstruktu cPTSD. Na nowo zdenio-
wano samo zaburzenie stresowe pourazowe, dzięki czemu
projekt rozpoznania cPTSD, uproszczony wstosunku
do DESNOS, zyskał nowe życie (Maercker etal., 2013).
W11.edycji klasykacji masię więc po raz pierwszy poja-
wić cPTSD jako ocjalna diagnoza (ICD-11 for Mortality
and Morbidity Statistics, 2019). Aby ułatwić użycie nowo
zdefiniowanych rozpoznań wpraktyce klinicznej idla
celów badawczych, Cloitre iwsp. (2018) stworzyli Między-
narodowy Kwestionariusz Traumy (International Trauma
Questionnaire, ITQ), dostępny wwielu wersjach języko-
wych, również polskiej, na stronie www.traumameasures-
global.com/itq.
Wzaburzeniu stresowym pourazowym kryterium doty-
czące wydarzenia urazowego pozostaje sformułowane dość
ogólnikowo– jest to wydarzenie lub sytuacja ocharakte-
rze wyjątkowo zagrażającym lub katastrofalnym. WITQ
przekładasię to na instrukcję: „Wskaż, proszę, najtrudniej-
sze wydarzenie życiowe, jakiego doświadczyłeś/łaś, iodpo-
wiedz na poniższe pytania wkontekście tego wydarzenia.
Wprzypadku cPTSD (ICD-11 for Mortality and Morbidity
Statistics, 2019) denicja wydarzenia urazowego jest bar-
dziej precyzyjna: wydarzenie lub seria wydarzeń ocharak-
terze wyjątkowo zagrażającym lub katastrofalnym, najczę-
ściej długotrwałe lub powtarzającesię wydarzenia, przed
którymi ucieczka była trudna lub niemożliwa (np. tortury,
niewolnictwo, ludobójstwo, długotrwała przemoc domowa,
powtarzającesię nadużycie seksualne lub zyczne wdzie-
ciństwie). Innymi słowy, przyczyną cPTSD jest trauma
złożona (Courtois, 2004).
Złożone PTSD składasię zdwóch grup objawów: PTSD
izaburzenia organizacji self (disturbance of self organiza-
tion, DSO). Oznacza to, że muszą być spełnione wszyst-
kie kryteria dla PTSD, aponadto występują objawy odno-
szącesię do „osobowościowego” aspektu cPTSD.
Według nowej definicji kryteria PTSD obejmują trzy
grupy objawów (ICD-11 for Mortality and Morbidity
Statistics, 2019):
1. Objawy ponownego doświadczania (re-experienc-
ing) wteraźniejszości wydarzenia urazowego– wfor-
mie intruzywnych wspomnień, którym towarzyszy lęk
lub przerażenie, ashbacków lub koszmarów sennych.
VI. zmiany wsystemie wartości (konieczne Alub B):
A. rozpacz lub poczucie beznadziei,
B. utrata wcześniejszych przekonań dających oparcie.
Badania nad tak sformułowanym rozpoznaniem DESNOS
pozwoliły stwierdzić, że reakcja na stres traumatyczny
znacznie wykracza poza opisane dotychczas objawy PTSD
iobejmuje objawy somatyzacji, dysocjacji oraz dysregu-
lacji afektu. Zwracano też uwagę na fakt, że wymienione
objawy iich konstelacje zmieniająsię dynamicznie wczasie
(van der Kolk etal., 1996). Chociaż wDSM-5 zpowodu
niewystarczającej liczby badań uzasadniających wyod-
rębnienie nowej jednostki nie wprowadzono rozpozna-
nia cPTSD/DESNOS (Resick etal., 2012), badania nad
zaburzeniami stresu ekstremalnego (disorders of extreme
stress, DES) przyczyniłysię do znacznego poszerzenia
kategorii PTSD w5. edycji amerykańskiej klasykacji,
wprowadzonej w2013 roku (Friedman, 2013; Zawadzki
iPopiel, 2014).
Jednym zprzejawów owego poszerzenia jest uwzględnie-
nie wDSM-5 podtypu PTSD udzieci wwieku 6 lat imłod-
szych, który zyskał odrębne kryteria (Gałecki iŚwięcicki,
2015). Dalszy rozwój wiedzy na temat skutków doświad-
czeń urazowych (np.przemocy zycznej lub wykorzysta-
nia seksualnego) udzieci pokazał, że oprócz objawów PTSD
możnasię spodziewać innych, złożonych problemów wyni-
kających zwpływu takich doświadczeń na rozwijającysię
umysł (Ackerman etal., 1998). Zinicjatywy National Child
Traumatic Stress Network sformułowano kryteria diagnozy
posttraumatycznych zaburzeń rozwojowych (developmen-
tal trauma disorder, DTD) jako odpowiednika diagnozy
DESNOS udzieci (Ford etal., 2018; van der Kolk, 2018).
Kryteria DTD są następujące:
A. ekspozycja (na doświadczenie urazowe);
B. zaburzenia regulacji afektywnej izjologicznej (kryte-
ria B1–B4);
C. dysregulacja uwagi izachowania (kryteria C1–C5);
D. dysregulacja wrelacjach iwodniesieniu do self (kryte-
ria D1–D6);
E. objawy ze spektrum stresu pourazowego.
Jakkolwiek rozpoznanie DTD nie guruje obecnie wżad-
nej ocjalnej klasykacji psychiatrycznej, stanowi punkt
odniesienia wdiagnozowaniu udzieci imłodzieży złożo-
nych zaburzeń związanych ztraumą.
Można wskazać kilka powodów, z których cPTSD/
DESNOS nie zostały uwzględnione wDSM-5 (Resick etal.,
2012). Jednym było nakładaniesię opisywanych przez te
jednostki objawów zzaburzeniem osobowości borderline,
gdyż dopiero późniejsze prace pozwoliły wyraźniej zazna-
czyć granice między zaburzeniami. Ponadto nie jest jasny
status ontologiczny cPTSD/DESNOS: czy to skutek traumy
(azatem należałoby włączyć nowe jednostki do utworzo-
nej wDSM-5 grupy „zaburzenia pourazowe izwiązane
zczynnikiem stresowym”), czy też zaburzenie osobo-
wości? Podążając za tą drugą linią myślenia, Classen iwsp.
(2006) zaproponowali analogiczny do cPTSD koncept
potraumatycznego zaburzenia osobowości (post-traumatic
Złożony zespół stresu pourazowego – przełom w leczeniu zaburzeń osobowości
57
© PSYCHIATR PSYCHOL KLIN 2020, 20 (1), p. 54–60 DOI: 10.15557/PiPK.2020.0006
WITQ odpowiadają temu itemy P1 (występowanie
przygnębiających snów, wktórych to wydarzenie było
odtworzone częściowo lub które wcałości do niego
nawiązywały) iP2 (występowanie intensywnych obra-
zów lub wspomnień, wktórych na nowo przeżywasz tu
iteraz tamto wydarzenie).
2. Unikanie (avoidance) myśli czy wspomnień dotyczących
wydarzenia urazowego lub unikanie czynności isytuacji
je przypominających. WITQ odpowiadają temu itemy
P3 (unikanie wewnętrznych przeżyć, które mogą przy-
pominać owydarzeniu, np. myśli, uczuć, doznań zycz-
nych) oraz P4 (unikanie zewnętrznych sytuacji, które
mogą przypominać owydarzeniu, np. ludzi, miejsc,
rozmów, przedmiotów, aktywności).
3. Objawy poczucia zagrożenia (sense of threat) związane
zprzeżywaniem zagrożenia wteraźniejszości, wyra-
żającesię nadmierną czujnością (hypervigilance) lub
wzmożoną reakcją na bodźce, np. na nieoczekiwany
hałas (enhanced startle reactions). WITQ odpowiadają
temu itemy P5 (bycie bardzo czujnym, ostrożnym,wsta-
łej gotowości) iP6 (podenerwowanie lub płochliwość).
Również zaburzenie organizacji self obejmuje trzy grupy
objawów, asą to (Shevlin etal., 2018):
1. Dysregulacja afektu (aective dysregulation, AD), czyli
problemy zradzeniem sobie zsilnymi stanami emocjo-
nalnymi lub zpowrotem do normalnego funkcjono-
wania. WITQ odpowiadają temu itemy C1 („Kiedy
jestem zdenerwowany, dużo czasu zajmuje mi uspoko-
jeniesię”) iC2 („Czujęsię odrętwiały emocjonalnie
lub zablokowany emocjonalnie”).
2. Negatywny obraz siebie (negative self-concept, NSC),
czyli utrwalone negatywne przekonania osobie jako
kimś bezwartościowym, którym towarzyszy głębo-
kie uczucie wstydu, winy iporażki. WITQ odpowia-
dają temu itemy C3 („Czujęsię jak nieudacznik”) iC4
(„Czujęsię bezwartościowy”).
3. Zaburzenia wrelacjach (disturbances in relationships,
DR), czyli trwałe trudności wpodtrzymywaniu relacji
ibudowaniu bliskości zinnymi. WITQ odpowiadają
temu itemy C5 („Czujęsię zdystansowany lub odcięty
od ludzi”) iC6 („Trudno jest mi być blisko emocjonal-
nie zludźmi”).
Tak skonstruowane kryteria cPTSD wskazują, że trauma
złożona, szczególnie wokresie rozwojowym, ma wpływ
narozwój całej osobowości inie jest jedynie przyczy
objawów stresu pourazowego.
CZY ZŁOŻONE PTSD TO ZABURZENIE
OSOBOWOŚCI Z OBJAWAMI PTSD?
Ponieważ kryteria diagnostyczne cPTSD obejmują dwa
bloki objawów: PTSD iDSO, awięc problemy osobowo-
ściowe, automatycznie narzucasię pytanie: czym różnisię
ta jednostka od zaburzenia osobowości zobjawami stresu
pourazowego? Wiadomo, że współwystępowanie zabu-
rzeń osobowości borderline (borderline personality
disorder,BPD) iPTSD jest częste; wpopulacji nieklinicz-
nej aż 30% osób zBPD spełniało kryteria PTSD, a24%
osób zPTSD uzyskało jednocześnie rozpoznanie BPD
(Pagura etal., 2010). Współwystępowanie obu zaburzeń
wpopulacjach klinicznych jest jeszcze częstsze. Wśród
pacjentów zPTSD 37–68% spełniało kryteria BPD (Hef-
fernan iCloitre, 2000; Zlotnick etal., 2002), a25–58%
badanych zBPD miało jednocześnie PTSD (Golier etal.,
2003; Harned etal., 2010; Zanarini etal., 1998). Jako że
wdotychczasowych badaniach nie różnicowano między
BPD acPTSD, wysoki poziom współchorobowości, suge-
rowany przez ww.autorów, może częściowo wynikać zbłęd-
nego rozpoznania, czyli znieuwzględnienia cPTSD jako
osobnej grupy. Odmomentu sformułowania nowych de-
nicji PTSD icPTSD wprojekcie ICD-11 przeprowadzono
badania zmierzające do identykacji różnic między cPTSD
aBPD. Jakie wnioski można wysnuć ztych badań?
Zanaliz Cloitre iwsp. (2014) wynika, że oile BPD obejmuje
zmienny, niestabilny obraz siebie oraz burzliwe związki
międzyludzkie, charakteryzującesię skrajnościami (ideali-
zacją idewaluacją) lub przesycone lękiem przed odrzuce-
niem, otyle wcPTSD obraz siebie jest stabilniejszy,stale
negatywny, arelacje– nacechowane unikaniem zamiast
chaotycznym zaangażowaniem. Dla BPD charakterystyczne
są zachowania, gesty igroźby samobójcze, podczas gdy
wcPTSD bardziej typowe są emocjonalna wrażliwość, reak-
tywna złość itrudności wradzeniu sobie zemocjami, co
przekładasię na używanie alkoholu isubstancji psychoak-
tywnych. Zasadniczą odrębność konstruktu cPTSD iBPD
wykazali też, za pomocą analizy klas ukrytych (latent class
analysis), inni autorzy (Hyland etal., 2019; Jowett etal.,
2020). Jednocześnie zwracają oni uwagę, że pod wieloma
względami obie diagnozy nakładająsię na siebie– stąd
potrzeba dalszych, bardziej szczegółowych analiz, zwłasz-
cza analizy różnic między zaburzeniem tożsamości wBPD
anegatywnym obrazem siebie wcPTSD.
Wbadaniach analizowano również występowanie wwywia-
dzie doświadczeń urazowych, które są warunkiem sine
qua non rozpoznania cPTSD, ale nie BPD. Choć wcze-
śniej wskazywano na silniejszy związek dziecięcej traumy
zcPTSD niż zBPD (Cloitre etal., 2013), wnowszych pra-
cach wczesne doświadczenia urazowe nie okazałysię czyn-
nikiem wyraźnie różnicującym cPTSD od BPD (Frost etal.,
2020; Hyland etal., 2019). Czy przy obecnym stanie wie-
dzy można więc uchwycić główne mechanizmy powsta-
wania omawianych zaburzeń idzięki temu wyraźnie zróż-
nicować konstrukty BPD icPTSD? Knefel iwsp. (2016)
analizowali powiązania między objawami PTSD, cPTSD
iBPD izauważyli, że klastery objawów PTSD icPTSD są
związane ze sobą znacznie bardziej niż zobjawami BPD.
Innymi słowy, PTSD icPTSD są do siebie podobne, cho-
ciaż wyraźnie odrębne, natomiast BPD wyraźnie różnisię
od nich obu. Zastosowana przez ww.autorów metodologia
pozwala określić nie tylko powiązania między objawami,
ale także objawy centralne wcałej konstelacji (Knefel etal.,
2016). Wgrupie objawów PTSD/cPTSD centralną rolę
Radosław Tomalski, Igor J. Pietkiewicz
58
© PSYCHIATR PSYCHOL KLIN 2020, 20 (1), 54–60DOI: 10.15557/PiPK.2020.0006
odgrywały objawy dysregulacji afektywnej ‒ derealiza-
cji idepersonalizacji. Może to wskazywać na mechanizmy
dysocjacyjne jako główny motor powstawania ipodtrzymy-
wania objawów wcPTSD wodróżnieniu od BPD. Wswo-
jej metaanalizie Scalabrini iwsp. (2017) zwracają uwagę, że
wdotychczasowych badaniach grupa osób zzaburzeniem
borderline jawisię jako niejednorodna pod względem nasi-
lenia dysocjacji ichociaż wielu autorów umieszcza BPD na
spektrum zaburzeń związanych ztraumą (awięc wśród
zaburzeń, wktórych motorem psychopatologii jest dyso-
cjacja), to zgromadzone dotąd dane nie pozwalają stwier-
dzić, czy dysocjacja jest główną cechą BPD. Wydajesię też,
że konieczne będzie zrewidowanie danych zbadań pod
kątem trafności diagnozy, gdyż zpewnością część uczestni-
ków zrozpoznaniem BPD mogłaby być bardziej adekwat-
nie zakwalikowana do grupy cPTSD.
Należy zauważyć, że pojęcie dysocjacji jest niejednoznacz-
nie używane przez różnych autorów (Pietkiewicz iTomalski,
2018). Niektórzy opisują za jego pomocą depersonalizację
iderealizację jako sposób radzenia sobie zprzytłaczają-
cymi doświadczeniami ocharakterze urazowym, utrud-
niający integrowanie różnych aspektów doświadczenia
(emocji, wrażeń sensomotorycznych) iobrazu siebie. Takie
rozumienie dysocjacji odwołujesię do teorii traumy. Nato-
miast wpsychoanalitycznej teorii relacji zobiektem pojęcie
dysocjacji odnosisię do mechanizmu obronnego, który jest
podstawą (lub synonimem) rozszczepienia obiektu iself na
dobre oraz złe aspekty (Pietkiewicz iTomalski, 2018).
POTRAUMATYCZNE ZABURZENIE
OSOBOWOŚCI A STYL PRZYWIĄZANIA
Jeszcze inny punkt widzenia na różnicowanie między
cPTSD aBPD zaproponowali Classen iwsp. (2006), któ-
rzy wprowadzają koncepcję potraumatycznego zaburzenia
osobowości (post-traumatic personality disorder, PTPD).
Zaburzenie to masię różnić od BPD liczbą iciężkością
doświadczeń urazowych wdzieciństwie (większą wPTPD).
Ponadto autorzy rozróżniają dwa rodzaje PTPD, wzależno-
ści od typu przywiązania: zorganizowany (PTPD-O) izdez-
organizowany (PTPD-D); wpierwszej sytuacji typ przywią-
zania może być bezpieczny lub lękowy. Autorzy identykują
BPD jako zaburzenie cechującesię głównie zdezorganizo-
wanym typem przywiązania (Classen etal., 2006). Chociaż
ten prosty podział wydajesię oferować klarowne możliwo-
ści różnicowania, nie jest wystarczająco poparty badaniami.
Cechy zdezorganizowanego przywiązania rozpoznajesię
upołowy lub większego odsetka pacjentów zBPD, lecz nie
jest to jedyny styl przywiązania obserwowany wtej gru-
pie– niektórzy pacjenci prezentują styl ambiwalentny albo
lękowy (Agrawal etal., 2004; Buchheim iDiamond, 2018;
Liotti, 2014).
Pacjenci zPTPD (czyli zwariantem cPTSD) mogą według
Classen iwsp. (2006) prezentować różne typy przywią-
zania, zarówno zorganizowane, jak izdezorganizowane.
Wdrugim przypadku dochodziłoby więc do nakładaniasię
cech zaburzenia borderline zcPTSD. Obecnie nie ma jed-
nak badań porównujących obie grupy pod kątem typu przy-
wiązania, trudno zatem ocenić, na ile proponowany przez
autorów punkt widzenia jest przydatny wpraktyce klinicz-
nej lub konceptualizacji cPTSD. Choć wprzypadku cPTSD
należysię spodziewać pozabezpiecznego typu przywiąza-
nia, obecnie brakuje nam danych (Powers etal., 2017).
IMPLIKACJE DLA TERAPII
Wprowadzenie rozpoznania cPTSD ma istotne znaczenie
praktyczne. Po pierwsze zwraca uwagę na obecność obja-
wów pourazowych uosób, które prezentują problemy oso-
bowościowe. Po drugie zachęca klinicystów do wnikliwszej
analizy obrazu klinicznego wcelu lepszego zrozumienia
problemów iuwzględnienia szerszego wachlarza opcji tera-
peutycznych. Klinicyści mają tendencję do pomijania obja-
wów stresu pourazowego, co przekładasię na gorsze wyniki
leczenia (Tallon, 2015; Taycan iYildirim, 2015). Wprzy-
padku BPD istnieje kilka udowodnionych naukowo metod
leczenia: terapia oparta na mentalizacji (mentalisation-
based treatment, MBT) (Bateman iFonagy, 2019), terapia
skoncentrowana na przeniesieniu (transference-focused psy-
chotherapy, TFP) (Clarkin etal., 2013), terapia schematów
(schema-focused therapy, SFT) (Jacob iArntz, 2013) iterapia
dialektyczno-behawioralna (dialectical behaviour therapy,
DBT) (Linehan etal., 1993). Żadna znich nie uwzględnia
jednak wbezpośredni sposób objawów stresu pourazowego
lub skutków traumy, przykładowo objawów dysocjacyjnych,
chociaż ich znaczne nasilenie przyczyniasię zwykle do gor-
szych wyników terapii (Zanarini etal., 2008). Ma to otyle
duże znaczenie, że wpolskich warunkach iwpublicznej
opiece zdrowotnej pacjenci zcPTSD wydająsię najczęściej
uzyskiwać rozpoznanie zaburzeń osobowości borderline.
Niewiele jest danych dotyczących łączenia ww. metod
terapii zaburzeń osobowości zmetodami skupionymi na
traumie. Wjednym zbadań zastosowano techniki DBT
iterapię ekspozycyjną, co przełożyłosię na wyraźnie
lepsze wyniki (Harned etal., 2014).
Leczenie cPTSD stanowi wyzwanie zpowodu (jak sama
nazwa wskazuje) złożoności zaburzenia, gdyż konden-
sująsię tutaj trudności wynikające zobjawów stresu poura-
zowego, problemów zprzywiązaniem idysregulacji afek-
tywnej. Zuwagi na złożony obraz kliniczny Judith Herman
zaproponowała fazowy model leczenia cPTSD (Herman,
1992). Pierwsza faza skupiona jest na stabilizacji funkcjo-
nowania– stosujesię wznacznej mierze psychoedukację
na temat zaburzenia iobjawów stresu pourazowego, naukę
umiejętności radzenia sobie zobjawami PTSD oraz metody
poprawiające dysregulację afektywną. Wfazie pierwszej
może znaleźć zastosowanie wiele technik wypracowanych
przez DBT. Praca nad urazowymi wspomnieniami rozpo-
czynasię dopiero wfazie drugiej, po osiągnięciu odpowied-
niego poziomu stabilizacji. Ma to uchronić pacjenta przed
nasilaniemsię objawów, dekompensacją lub drop-outem
wynikającym zprzedwczesnego podjęcia tematu traumy.
Złożony zespół stresu pourazowego – przełom w leczeniu zaburzeń osobowości
59
© PSYCHIATR PSYCHOL KLIN 2020, 20 (1), p. 54–60 DOI: 10.15557/PiPK.2020.0006
Celami przepracowywania traumy są integracja różnych
aspektów urazowego doświadczenia (wspomnień, afek-
tów, wrażeń sensomotorycznych) iprzeżycie żałoby zwią-
zanej zutratami, które spowodowało to doświadczenie.
Metodami pracy mogą być terapie oudowodnionej sku-
teczności wPTSD: terapia poznawczo-behawioralna skon-
centrowana na traumie (trauma-focused cognitive-behav-
ioural therapy, TF-CBT), terapia przedłużonej ekspozycji
czy EMDR (eye movement desensitisation and repro-
cessing) (Cuijpers etal., 2018). Faza trzecia polega na inte-
gracji zmian uzyskanych wróżnych obszarach codziennego
życia ijest zbliżona do standardowej psychoterapii inter-
personalnej.
Fazowy model leczenia pacjentów ztraumązłożoną zysk
później dużą popularność (Cloitre etal., 2012; Luxenberg
etal., 2001). Jednym z przykładów ustrukturyzowanej
terapii fazowej jest terapia narracyjna, znana jako skills
training in aective and interpersonal regulation (STAIR)
(Cloitre iSchmidt, 2015). Wostatnich latach toczysię co
prawda dyskusja nad zasadnością stosowania fazy stabi-
lizacji, która wocenie części klinicystów opóźnia zajmo-
waniesię głównym problemem, jakim są wspomnienia
urazowe (De Jongh etal., 2016), ale wdotychczasowych
badaniach nad efektami terapii skoncentrowanych na
traumie (EMDR, terapia ekspozycyjna, CBT) jako wyłącz-
nej metody leczenia wykazano ich zaledwie umiarkowaną
skuteczność wcPTSD. Jest jednak jasne, że znajdujemysię
dopiero na bardzo wstępnym etapie zdobywania wiedzy
oanalizowanym tu zaburzeniu (Karatzias etal., 2019).
Obecnie wydajesię, że najlepsze efekty może przynieść
leczenie odnoszącesię welastyczny sposób do istotnych
trudności pacjenta. Abybyło ono możliwe, konieczne są:
precyzyjne rozpoznanie problemu, rozumienie skutków
wydarzeń urazowych iprocesów dysocjacyjnych oraz
techniczne umiejętności terapeuty, pozwalające przełożyć
wiedzę na praktykę.
PODSUMOWANIE
Nowe rozpoznanie „złożony zespół stresu pourazowego”
pojawisię wICD-11 iwistotny sposób wpłynie na rozu-
mienie, diagnozę różnicową oraz leczenie pacjentów,
uktórych zasadniczo skupianosię na trudnościach inter-
personalnych lub problemach wregulacji emocjonalnej,
przypisywanych zaburzeniom osobowości, ale pomijano
występujące objawy PTSD. Klinicyści będą musieli się
zapoznać ze złożonym obrazem klinicznym cPTSD iróż-
nicować je z zaburzeniami osobowości borderline ze
współwystępującymi objawami stresu pourazowego lub
bez nich. Mato duże znaczenie praktyczne, gdyż lecze-
nie osób zcPTSD wymaga bardziej złożonych interwencji
niż terapie zorientowane na leczenie zaburzeń osobowości.
Niezbędne jest tu zastosowanie stabilizacji iodpowied-
nich technik pracy zurazowymi wspomnieniami. Wiedza
naukowa na temat leczenia cPTSD wciąż ma wiele luk,
konieczne są więc dalsze badania.
Konflikt interesów
Autorzy nie zgłaszają żadnych nansowych ani osobistych powiązań
zinnymi osobami lub organizacjami, które mogłyby negatywnie wpły-
nąć na treść publikacji oraz rościć sobie prawo do tej publikacji.
Piśmiennictwo
Ackerman PT, Newton JE, McPherson WB etal.: Prevalence of post
traumatic stress disorder and other psychiatric diagnoses in three
groups of abused children (sexual, physical, and both). Child
Abuse Negl 1998; 22: 759–774.
Agrawal HR, Gunderson J, Holmes BM etal.: Attachment studies with
borderline patients: areview. Harv Rev Psychiatry 2004; 12:
94–104.
Bateman A, Fonagy P: Mentalization-based treatment for borderline
and antisocial personality disorder. In: Kealy D, Ogrodniczuk JS
(eds.): Contemporary Psychodynamic Psychotherapy. Evolving
Clinical Practice. Academic Press, 2019: 133–148.
Buchheim A, Diamond D: Attachment and borderline personality
disorder. Psychiatr Clin North Am 2018; 41: 651–668.
Clarkin JF, Levy KN, Lenzenweger MF etal.: Evaluating three treat-
ments for borderline personality disorder: amultiwave study.
Focus 2013; 11: 269–276.
Classen CC, Pain C, Field NP etal.: Posttraumatic personality disor-
der: areformulation of complex posttraumatic stress disorder and
borderline personality disorder. Psychiatr Clin North Am 2006; 29:
87–112.
Cloitre M, Schmidt JA: STAIR narrative therapy. In: SchnyderU,
CloitreM (eds.): Evidence Ba sed Treatments for Trauma-Related
Psychological Disorders. A Practical Guide for Clinicians.
Springer, 2015: 277–297.
Cloitre M, Courtois CA, Ford JD etal.: The ISTSS expert consensus
treatment guidelines for complex PTSD in adults. 2012.
Cloitre M, Garvert DW, Brewin CR etal.: Evidence for proposed
ICD-11 PTSD and complex PTSD: alatent profile analysis. Eur
JPsychotraumatol 2013; 4. DOI: 10.3402/ejpt.v4i0.20706.
Cloitre M, Garvert DW, Weiss B etal.: Distinguishing PTSD, complex
PTSD, and borderline personality disorder: alatent class analysis.
Eur J Psychotraumatol 2014; 5. DOI: 10.3402/ejpt.v5.25097.
Cloitre M, Shevlin M, Brewin CR etal.: The International Trauma Ques-
tionnaire: development of aself-report measure of ICD-11 PTSD
and complex PTSD. Acta Psychiatr Scand 2018; 138: 536–546.
Courtois CA: Complex trauma, complex reactions: assessment and
treatment. Psychotherapy: Theory, Research, Practice, Training
2004; 41: 412–425.
Cuijpers P, van Veen SC, Sijbrandij M etal.: Eye movement desensiti-
zation and reprocessing for mental health problems: asystematic
review and meta-analysis. 2018. Available at SSRN: 3244037.
De Jongh A, Resick PA, Zoellner LA etal.: Critical analysis of the cur-
rent treatment guidelines for complex PTSD in adults. Depress
Anxiety 2016; 33: 359–369.
Ford JD, Spinazzola J, van der Kolk B etal.: Toward an empirically
based developmental trauma disorder diagnosis for children: fac-
tor structure, item characteristics, reliability, and validity of the
Developmental Trauma Disorder Semi-Structured Interview.
JClin Psychiatry 2018; 79. pii: 17m11675.
Friedman MJ: Finalizing PTSD in DSM-5: getting here from there and
where to go next. J Trauma Stress 2013; 26: 548–556.
Frost R, Hyland P, Shevlin M etal.: Distinguishing Complex PTSD
from Borderline Personality Disorder among individuals with
ahistory of sexual trauma: alatent class analysis. European Jour-
nal of Trauma & Dissociation 2020; 4: 100080.
Gałecki P, Święcicki Ł (eds.): Kryteria diagnostyczne zDSM-5®. Desk
reference. Edra Urban & Partner, Wrocław 2015.
Golier JA, Yehuda R, Bierer LM etal.: The relationship of borderline
personality disorder to posttraumatic stress disorder and trau-
matic events. Am J Psychiatry 2003; 160: 2018–2024.
Radosław Tomalski, Igor J. Pietkiewicz
60
© PSYCHIATR PSYCHOL KLIN 2020, 20 (1), 54–60DOI: 10.15557/PiPK.2020.0006
Harned MS, Korslund KE, Linehan MM: Apilot randomized con-
trolled trial of Dialectical Behavior Therapy with and without the
Dialectical Behavior Therapy Prolonged Exposure protocol for
suicidal and self-injuring women with borderline personality
disorder and PTSD. Behav Res Ther 2014; 55: 7–17.
Harned MS, Rizvi SL, Linehan MM: Impact of co-occurring posttrau-
matic stress disorder on suicidal women with borderline person-
ality disorder. Am J Psychiatry 2010; 167: 1210–1217.
van der Hart O, Nijenhuis ERS, Steele K: The Haunted Self: Structural
Dissociation and the Treatment of Chronic Traumatization.
W.W. Norton & Company, New York/London 2006.
Heffernan K, Cloitre M: Acomparison of posttraumatic stress disor-
der with and without borderline personality disorder among
women with ahistory of childhood sexual abuse: etiological and
clinical characteristics. J Nerv Ment Dis 2000; 188: 589–595.
Herman JL: Complex PTSD: asyndrome in survivors of prolonged
and repeated trauma. J Trauma Stress 1992; 5: 377–391.
Herman JL: Trauma and Recovery: The Aftermath of Violence– From
Domestic Abuse to Political Terror. Hachette, UK, 2015.
Hyland P, Karatzias T, Shevlin M etal.: Examining the discriminant
validity of complex posttraumatic stress disorder and borderline
personality disorder symptoms: results from aUnited Kingdom
population sample. J Trauma Stress 2019; 32: 855–863.
ICD-11 for Mortality and Morbidity Statistics: 6B41 Complex post
traumatic stress disorder. 2019. Available from: https://icd.who.int/
browse11/l-m/en#/http://id.who.int/icd/entity/585833559.
Jacob GA, Arntz A: Schema therapy for personality disorders–
areview. Int J Cogn Ther 2013; 6: 171–185.
Jowett S, Karatzias T, Shevlin M etal.: Differentiating symptom pro-
files of ICD-11 PTSD, complex PTSD, and borderline personality
disorder: alatent class analysis in amultiply traumatized sample.
Personal Disord 2020; 11: 36–45.
Karatzias T, Murphy P, Cloitre M etal.: Psychological interventions for
ICD-11 complex PTSD symptoms: systematic review and meta-
analysis. Psychol Med 2019; 49: 1761–1775.
Knefel M, Tran US, Lueger-Schuster B: The association of posttrau-
matic stress disorder, complex posttraumatic stress disorder, and
borderline personality disorder from anetwork analytical per-
spective. J Anxiety Disord 2016; 43: 70–78.
van der Kolk B: Strach ucieleśniony: mózg, umysł iciało wterapii
traumy. Wydawnictwo Czarna Owca, 2018.
van der Kolk BA, Pelcovitz D, Roth S etal.: Dissociation, somatization,
and affect dysregulation: the complexity of adaptation of trauma.
Am J Psychiatry 1996; 153 (Suppl): 83–93.
Linehan MM, Heard HL, Armstrong HE: Naturalistic follow-up of
abehavioral treatment for chronically parasuicidal borderline
patients. Arch Gen Psychiatry 1993; 50: 971–974.
Liotti G: Disorganised attachment in the pathogenesis and the psycho-
therapy of borderline personality disorder. In: Danquah AN,
Berry K (eds.): Attachment Theory in Adult Mental Health:
AGuide to Clinical Practice. Routledge, 2014: 135–150.
Luxenberg T, Spinazzola J, van der Kolk BA: Complex trauma and dis-
orders of extreme stress (DESNOS) diagnosis, part one: assess-
ment. Dir Psychiatry 2001; 21: 373–392.
Maercker A, Brewin CR, Bryant RA etal.: Diagnosis and classification
of disorders specifically associated with stress: proposals for
ICD-11. World Psychiatry 2013; 12: 198–206.
Nijenhuis ERS: The Trinity of Trauma: Ignorance, Fragility, and
Control. The Evolving Concept of Trauma / The Concept and
Facts of Dissociation in Trauma. Vandenhoeck & Ruprecht,
Bristol, CT2015.
Pagur a J, Stein MB, Bolton JM etal.: Comorbidity of borderline per-
sonality disorder and posttraumatic stress disorder in the U.S.
population. J Psychiatr Res 2010; 44: 1190–1198.
Pelcovitz D, van der Kolk B, Roth S etal.: Development of acriteria set
and astructured interview for disorders of extreme stress (SIDES).
JTrauma Stress 1997; 10: 3–16.
Pietkiewicz IJ, Tomalski R: Zaburzenia związane ztraumą– per-
spektywa teoretyczna. Czasopismo Psychologiczne 2018; 24:
261–268.
Powers A, Fani N, Carter S etal.: Differential predictors of DSM-5
PTSD and ICD-11 complex PTSD among African American
women. Eur J Psychotraumatol 2017; 8: 1338914.
Pużyński S, Wciórka J (eds.): Klasyfikacja zaburzeń psychicznych
izaburzeń zachowania wICD-10. Badawcze kryteria diagno-
styczne. Uniwersyteckie Wydawnictwo Medyczne „Vesalius”,
Kraków 1998.
Resick PA, Bovin MJ, Calloway AL etal.: Acritical evaluation of the
complex PTSD literature: implications for DSM-5. J Trauma Stress
2012; 25: 241–251.
Scalabrini A, Cavicchioli M, Fossati Aet al.: The extent of dissociation
in borderline personality disorder: ameta-analytic review.
JTrauma Dissociation 2017; 18: 522–543.
Shevlin M, Hyland P, Roberts NP etal.: Apsychometric assessment of
Disturbances in Self-Organization symptom indicators for ICD-11
Complex PTSD using the International Trauma Questionnaire.
Eur J Psychotraumatol 2018; 9: 1419749.
Tallon D: The Under-recognition of Trauma i n the Diagnosis of Bor-
derline Personality Disorder (BPD). Oxford Brookes University,
2015.
Taycan O, Yildir im A: An alternat ive approach to the effec ts of mul-
tiple traumas: complex post-traumatic stress disorder. Noro
Psikiyatr Ars 2015; 52: 312–314.
Zanarini MC, Frankenburg FR, Dubo ED etal.: Axis Icomorbidity
of borderline personality disorder. Am J Psychiatry 1998; 155:
1733–1739.
Zanarini MC, Frankenburg FR, Jager-Hyman S etal.: The course of
dissociation for patients with borderline personality disorder and
axis II comparison subjects: a10-year follow-up study. Acta Psy-
chiatr Scand 2008; 118: 291–296.
Zawadzki B, Popiel A: Na rozstaju dróg: struktura objawów stresu
pourazowego (PTSD) po DSM-5, aprzed ICD-11. Nauka 2014;
4: 69–86.
Zlotnick C, Franklin CL, Zimmerman M: Is comorbidity of post-
traumatic stress disorder and borderline personality disorder
related to greater pathology and impairment? Am J Psychiatry
2002; 159: 1940–1943.
ResearchGate has not been able to resolve any citations for this publication.
Article
Full-text available
There is no comprehensive meta-analysis of randomised trials examining the effects of Eye Movement Desensitization and Reprocessing (EMDR) on post-traumatic stress disorder (PTSD) and no systematic review at all of the effects of EMDR on other mental health problems. We conducted a systematic review and meta-analysis of 76 trials. Most trials examined the effects on PTSD (62%). The effect size of EMDR compared to control conditions was g = 0.93 (95% CI: 0.67–.18), with high heterogeneity (I²= 72%). Only four of 27 studies had low risk of bias, and there were indications for publication bias. EMDR was more effective than other therapies (g = 0.36; 95% CI: 0.14–0.57), but not in studies with low risk of bias. Significant results were also found for EMDR in phobias and test anxiety, but the number of studies was small and risk of bias was high. EMDR was examined in several other mental health problems, but for none of these problems, sufficient studies were available to pool outcomes. EMDR may be effective in the treatment of PTSD in the short term, but the quality of studies is too low to draw definite conclusions. There is not enough evidence to advise it for the use in other mental health problems.
Article
Full-text available
Complex posttraumatic stress disorder (CPTSD) was added to the diagnostic nomenclature in the 11th revision of the International Classification of Diseases (ICD-11). Although considerable evidence exists supporting the construct validity of CPTSD, the distinguishability of CPTSD symptoms from those of borderline personality disorder (BPD) has been questioned. The present study examined the discriminant validity of CPTSD and BPD symptoms among a trauma-exposed population sample from the United Kingdom (N = 546). Participants completed self-report measures of CPTSD and BPD symptoms, and their latent structure was assessed using exploratory structural equation modeling (ESEM). A three-factor model with latent variables reflecting PTSD, disturbances in self-organization (DSO), and BPD symptoms provided the best fit of the data, χ² (399, N = 546) = 1,650, p < .001; CFI = .944; TLI = .930; RMSEA = .077, 90% CI [.073, .081]. We identified multiple symptoms distinctive to individual constructs (e.g., disturbed relationships and suicidality) as well as symptoms shared across the constructs (e.g., affective dysregulation). The PTSD, β = .24; DSO, β = .23; and BPD, β = .27, latent variables were positively and significantly associated with childhood interpersonal trauma. The current findings support the discriminant validity of CPTSD and BPD symptoms and highlight various phenomenological signatures of each construct as well as demonstrate how these constructs share important similarities in symptom composition and exogenous correlates. © 2019 International Society for Traumatic Stress Studies.
Article
Full-text available
Background: The 11th revision to the WHO International Classification of Diseases (ICD-11) identified Complex Posttraumatic Stress Disorder (CPTSD) as a new condition. There is a pressing need to identify effective CPTSD interventions. Methods: We conducted a systematic review and meta-analysis of Randomised Controlled Trials (RCTs) of psychological interventions for Posttraumatic Stress Disorder (PTSD), where participants were likely to have clinically significant baseline levels of one or more CPTSD symptom clusters (affect dysregulation, negative self-concept and/or disturbed relationships). We searched MEDLINE, PsycINFO, EMBASE and PILOTS databases (January 2018), and examined study and outcome quality. Results: Fifty-one RCTs met inclusion criteria. Cognitive Behavioural Therapy (CBT), Exposure alone (EA), and Eye Movement Desensitization and Reprocessing (EMDR) were superior to usual care for PTSD symptoms, with effects ranging from g = -0.90 (CBT; k=27, 95% CI -1.11, -0.68; moderate quality) to g = -1.26 (EMDR; k=4, 95% CI -2.01, -0.51; low quality). CBT and EA each had moderate-large or large effects on negative self-concept, but only one trial of EMDR reported data on this outcome. CBT, EA and EMDR each had moderate or moderate-large effects on disturbed relationships. Few RCTs reported affect dysregulation data. The benefits of all interventions were smaller when compared to non-specific interventions (e.g., befriending). Multivariate meta-regression suggested childhood-onset trauma was associated with a poorer outcome. Conclusions: The development of effective interventions for CPTSD can build upon the success of PTSD interventions. Further research should assess the benefits of flexibility in intervention selection, sequencing and delivery, based on clinical need and patient preferences.
Article
Full-text available
Celem tego artykułu jest przedstawienie zagadnień dotyczących rozpoznawania zaburzeń dysocjacyjnych, a przede wszystkim trudności wynikających z niejednoznacznego posługiwania się w literaturze i praktyce klinicznej pojęciem dysocjacji oraz ze złożoności teorii opisujących to zjawisko. Przydatne będzie zatem zaprezentowanie różnych sposobów rozumienia czym jest dysocjacja oraz koncepcji wyjaśniających fenomeny zachodzące u osób z doświadczeniem traumy. Aby osiągnąć ten cel, autorzy artykułu odwołają się do teorii dysocjacji strukturalnej, która ‒ w ich ocenie ‒ opisuje te doświadczenia w sposób najpełniejszy i najbardziej użyteczny z klinicznego punktu widzenia. ****** Abstract in English ****** The aim of this paper is to discuss the notion of trauma and dissociation. Current difficulties with recognising and diagnosing dissociative disorders result from the complexity of theories about dissociation. We elaborate on the problem of post traumatic conditions in relation to the concept of trauma-related disorders spectrum and outline the fundamental principles of the theory of the structural dissociation of the personality. This theory provides a useful framework to understand the psychodynamics characteristic of trauma survivors. It is also useful in the diagnostic process and treatment of dissociative patients.
Article
Complex posttraumatic stress disorder (CPTSD) has been included as a diagnostic category in the International Classification of Diseases, 11th Edition, consisting of six symptom clusters: the three PTSD criteria of reexperiencing, avoidance, and hypervigilance, in addition to three disturbances of self-organization (DSO) symptoms defined as emotional dysregulation, interpersonal difficulties, and negative self-concept. As borderline personality disorder (BPD) shares similar features to DSO presentations and is commonly associated with PTSD, there is debate as to whether and how CPTSD is distinct from PTSD comorbid with BPD. This article aimed to identify groups with distinct profiles of self-reported CPTSD and BPD symptoms and associated trauma history characteristics. A latent class analysis (LCA) using CPTSD and BPD symptom variables was conducted on a sample of 195 treatment-seeking adults at a specialist trauma service. The classes were then compared on demographic and clinical characteristics using a series of analysis of variance and χ2 tests. The latent class analysis determined three distinct classes: a CPTSD/High BPD class characterized by high symptom endorsement across both conditions, a CPTSD/Moderate BPD class characterized by high PTSD and DSO symptom endorsement and moderate BPD, and a PTSD/Low BPD class characterized by PTSD symptoms and low DSO and BPD symptom endorsement. The two CPTSD classes were associated with greater exposure to multiple, interpersonal traumas earlier in life and exhibited higher functional impairment. Findings support the construct of a CPTSD diagnosis as a separate entity although BPD features seem to overlap greatly with CPTSD symptoms in this highly traumatized clinical sample. (PsycINFO Database Record (c) 2019 APA, all rights reserved).
Article
Borderline personality disorder is associated with predominant insecure and unresolved attachment representations, linked history of trauma, impaired cognitive functioning and oxytocin levels, and higher limbic activations. Two randomized clinical trials on transference-focused psychotherapy assessed change of attachment representation and reflective functioning. The first showed that transference-focused psychotherapy was superior, demonstrating significant improvements toward attachment security and higher reflective functioning. The second randomized clinical trial study on transference-focused psychotherapy compared with therapy as usual replicated these results and additionally showed a significant shift from unresolved to organized attachment in the transference-focused psychotherapy group only, suggesting its effectiveness in traumatized patients.
Article
Objective: Developmental trauma disorder (DTD) is an integrative syndrome for assessing the biopsychosocial sequelae of early life traumatization and attachment disruption. The psychometrics of a DTD Semi-Structured Interview (DTD-SI) and the validity and structure of the DTD construct were tested. Methods: The DTD-SI was administered by research clinicians at 5 sites between September 2011 and August 2013 to a convenience sample of 236 children ages 7-17 years (50% female, 47% black or Latino/Hispanic, 91% with trauma histories) and/or a parent, recruited in pediatric or mental health services. Validity data were obtained from structured interviews for traumatic stressor and attachment disruption history (Traumatic Events Screening Instrument), DSM-IV disorders (Kiddie Schedule for Affective Disorders and Schizophrenia, Present/Lifetime Version), and potential alternative DSM-5 disorders; parent ratings on the Child Behavior Checklist; and child self-report on measures of emotion dysregulation and quality of life. Results: Statistical analyses confirmed (a) the DTD-SI's item-level temporal and interrater reliability, informativeness, and absence (with 1 exception) of demographic bias and (b) DTD construct factor structure, unidimensionality, and convergent and discriminant validity. Conclusions: The DTD-SI yielded reliable, structurally meaningful, and valid item- and criterion-level data for the proposed DTD syndrome. Further clinical and scientific investigation of the clinical utility of DTD as a childhood psychiatric syndrome and diagnosis is warranted.
Article
Introduction There has been debate regarding whether Complex PTSD (CPTSD) is conceptually distinct from Borderline Personality Disorder (BPD). Objective To assess whether ICD-11 CPTSD was distinguishable from BPD in a sample of sexual assault survivors. Method A subsample of individuals (n = 956), that selected sexual assault as an index trauma, were selected from a U.S. general population survey dataset. The distribution of PTSD, CPTSD and BPD symptomology was evaluated using latent class analysis (LCA). Multinomial logistic regression analyses were performed to evaluate whether various forms of child maltreatment and cumulative child maltreatment could discriminate between classes. Results CPTSD emerged as a distinct symptom profile within the sample. Conversely, BPD symptomology was evident in two classes but was accompanied by PTSD/CPTSD symptomology in each. Overall, five classes were identified that differed both quantitatively and qualitatively. Cumulative childhood maltreatment and physical neglect predicted CPTSD class membership. Conclusion The findings suggest that CPTSD is distinct from BPD among a sample of individuals who have been shown to be at significant risk for both diagnoses. Further research is required to identify factors that distinguish CPTSD from BPD.