Conference PaperPDF Available

Etkili Okul Müdürlerinin Özellikleri - Propertıes of Effectıve School Dırectors

Authors:

Abstract

Özet: Okulların eğitim amacına uygun olarak yaşatılması okul müdürlerinin başlıca görevleri arasındadır. Etkili okul müdürleri eğitimin amacına ulaşmasında önemli rol oynarlar. Okul müdürlerinde yetkinin kaynağı yasalardan alır ve yönetici bu yetkisini uzmanlık bilgisi, insanları etkileme gücüyle birlikte kullanırsa başarılı olur. Bu çalışmanın amacı öğretmen adaylarının görüşlerine göre etkili okul müdürlerinin özelliklerini ortaya koymaktır. Batı Karadeniz'de yer alan bir eğitim fakültesinde öğrenim görmekte olan Fen Bilgisi Öğretmenliği adaylarından 4. Sınıf 31 öğrencinin görüşleri değerlendirilmiştir. Nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışmasına uygun olarak düzenlenen bu çalışmada veriler öğrencilerden yazılı olarak alınmıştır. Türk eğitim sistemi ve okul yönetimi dersinde öğrencilerden etkili okul müdürlerinde bulunması gereken özelliklerin sıralanması istenmiş, görüşler yazılı alınmıştır. Doküman incelemesi yöntemine uygun olarak alınan veriler içerik analizi ile değerlendirilmiştir. Elde edilen sonuçlar arasında etkili müdürlerin zamanı iyi kullanma, planlı programlı ve sorun çözücü olma gibi teknik yeterlikleri yanında güler yüzlü ve adil olma gibi insani özelliklerinin de bulunması gerektiği yer almaktadır.. Anahtar Sözcükler: Okul müdürü, okul yönetimi, etkili yönetici, öğretmen adayı Abstract: The principal task of school principals is to keep their schools in line with their educational goals. The schoolmaster takes the authority from the law. A good manager succeeds in using this authority with expertise and power to influence people. Effective school principals play an important role in reaching the goal of education. The purpose of this study is to reveal the characteristics of effective school principals according to the opinions of prospective teachers. The Middle East is a 4th grade student from Science Teacher candidates who are studying at a faculty of education located in the Black Sea. The opinions of the 31st person were evaluated. In this study, prepared in the direction of case study on qualitative research methods, the data were taken in written form. In the course of Turkish education system and school management, students should be asked to list the characteristics of effective school principals and their written opinions. The data obtained in accordance with the document review method was evaluated by content analysis. Among the results obtained, effective managers should have human qualities such as being gentle and fair as well as technical features such as good time, planned program and problem solving.
II. Uluslararası Sınırsız Eğitim ve Araştırma Sempozyumu (USEAS2018)
2nd International Symposium of Limitless Education And Research (ISLER 2018)
Sınırsız Eğitim ve Araştırma Derneği
Limitless Education and Research Association
219
Etkili Okul Müdürlerinin Özellikleri
Dr. Öğr. Üyesi. Gülsün ŞAHAN
Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi
gulsunsahan@hotmail.com
Özet: Okulların eğitim amacına uygun olarak yaşatılması okul müdürlerinin başlıca görevleri arasındadır.
Etkili okul müdürleri eğitimin amacına ulaşmasında önemli rol oynarlar. Okul müdürlerinde yetkinin kaynağı
yasalardan alır ve yönetici bu yetkisini uzmanlık bilgisi, insanları etkileme gücüyle birlikte kullanırsa başarılı olur.
Bu çalışmanın amacı öğretmen adaylarının görüşlerine göre etkili okul müdürlerinin özelliklerini ortaya koymaktır.
Batı Karadeniz’de yer alan bir eğitim fakültesinde öğrenim görmekte olan Fen Bilgisi Öğretmenliği adaylarından
4. Sınıf 31 öğrencinin görüşleri değerlendirilmiştir. Nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışmasına uygun
olarak düzenlenen bu çalışmada veriler öğrencilerden yazılı olarak alınmıştır. Türk eğitim sistemi ve okul yönetimi
dersinde öğrencilerden etkili okul müdürlerinde bulunması gereken özelliklerin sıralanması istenmiş, görüşler
yazılı alınmıştır. Doküman incelemesi yöntemine uygun olarak alınan veriler içerik analizi ile değerlendirilmiştir.
Elde edilen sonuçlar arasında etkili müdürlerin zamanı iyi kullanma, planlı programlı ve sorun çözücü olma gibi
teknik yeterlikleri yanında güler yüzlü ve adil olma gibi insani özelliklerinin de bulunması gerektiği yer
almaktadır..
Anahtar Sözcükler: Okul müdürü, okul yönetimi, etkili yönetici, öğretmen adayı
Propertıes of Effectıve School Dırectors
Abstract: The principal task of school principals is to keep their schools in line with their educational goals.
The schoolmaster takes the authority from the law. A good manager succeeds in using this authority with
expertise and power to influence people. Effective school principals play an important role in reaching the goal
of education. The purpose of this study is to reveal the characteristics of effective school principals according to
the opinions of prospective teachers. The Middle East is a 4th grade student from Science Teacher candidates
who are studying at a faculty of education located in the Black Sea. The opinions of the 31st person were
evaluated. In this study, prepared in the direction of case study on qualitative research methods, the data were
taken in written form. In the course of Turkish education system and school management, students should be
asked to list the characteristics of effective school principals and their written opinions. The data obtained in
accordance with the document review method was evaluated by content analysis. Among the results obtained,
effective managers should have human qualities such as being gentle and fair as well as technical features such
as good time, planned program and problem solving.
Keywords: School manager, school management, effective manager, teacher candida
II. Uluslararası Sınırsız Eğitim ve Araştırma Sempozyumu (USEAS2018)
2nd International Symposium of Limitless Education And Research (ISLER 2018)
Sınırsız Eğitim ve Araştırma Derneği
Limitless Education and Research Association
220
1. Giriş
Tüm toplumlarda eğitim vazgeçilmez bir süreçtir. Çocukların geleceğe hazırlanması okullarda
gerçekleştirilir. Geleceğe en iyi hazırlanmış öğrenciler etkili yönetici ve öğretmenlerin bulunduğu
başarılı okullarda eğitim alanlardır. Okulların başarısı okul müdürünün başarısı ile doğru orantılıdır.
Etkili okul müdürü okulunu en iyi yöneten, tüm öğrencilerini seviyelerinin en üst düzeye gelmesinde
payı olan yöneticidir. Etkili okullar, birçok özelliğe ve değişkenlere sahiptir. Okulda bulunan
öğrencilerin sosyo-ekonomik durumu, okulun yer aldığı sosyal çevre, öğrenim seviyeleri, yönetim
yapısı, okulun büyüklüğü ve öğrenci gurubunun yapısı, üst yönetimin başarıya ilişkin çabaları, okulun
harcamaları, liderlik biçimleri, içsel ve dışsal ödüllendirme yapısı, öğretim programlarındaki
farklılıklar, ailelerin okul ile olan ilişkileri, beklentiler, öğretmenlerin okul yöneticileriyle olan
iletişimi, gibi bir çok faktör etkili okul değişkenleri arasında yer alır (Ghani, 2013; Carrasco ve Martin,
2012, Akt. Uğurlu, Demir, 2016). Etkili okullarda öğrenciler başarılıdır, etkili okulların diğer okullara
göre hangi iş ve işlemleri gerçekleştirdiği önemlidir. Edmonds'un (1979) geliştirdiği etkili okul formülü
diye adlandırılan yaklaşıma göre, öğrenci başarı düzeyindeki farklılıklar beş temel maddede
açıklanmaktadır.
1. Okul iklimi disiplin sorunlarından arındırılmış ve öğrenmeye uygun olmalıdır.
2. Okul yöneticisi öğretimsel liderlik özelliğine sahip olmalı, amaçları belirlemeli, disiplini
sağlamalı, sık sık sınıf gözlemi yapmalı ve öğrenme için özendirici koşullar oluşturmalıdır.
3. Temel beceri dallarına, özellikle matematik ve okumaya ağırlık verilmelidir.
4. Öğretmenler, tüm öğrencilerin başarılı olabileceği beklentisine sahip olmalıdır.
5. Öğrenci başarı düzeyleri sık aralıklarla değerlendirilmeli ve bunun için öğretim amaçları açık
olarak tanımlanmalıdır (Akt. Karip ve Köksal, 1996). Bu ve benzeri tanımlar etkili okullarda nelerin
yapılması gerektiğini açıklar. Bir tanıma göre etkili okul, beklenen amaç ve işlevleri tam olarak yerine
getiren, öğrencilerini her yönden geliştiren, bu gelişim için uygun öğrenme ortamları hazırlayıp
herkesin beklentilerini karşılayan okuldur (Şişman,2002: 124). Okul etkililiği basit düzeyde açıklanacak
olursa okulun ürünü olan öğrencinin öğrendikleridir. Belirli bir sürede ne kadar çok öğrenci öğrenirse,
o okul, o kadar etkilidir. Ancak öğrenme amaçları, toplumların okullara yüklediği görevlere ya da
beklentilere göre giderek çeşitlenmiş ve sayıca artış göstermiştir (Balcı, 2007: 15). Etkili okul
kaynaklarına ilişkin sonuçlar incelendiğinde, sadece başarı değil bunun yanı sıra öğretmenlerin
deneyimi, sözel becerileri, öğrenci başına yapılan harcama, öğretmen maaşı gibi etkenler değişkenler
arasında öne çıkmaktadır. Eğitim finansmanı açısından, eğitimde üretim fonksiyonları, etkili okul
değişkenlerini belirlemek ve eğitim harcamalarını bu değişkenlere göre yapmak durumundadır (Tural,
2002: 44-50). Etkili okul denildiğinde bu etkiyi ortaya çıkaracak elemanların başında netici ve
öğretmenler gelmektedir. Etkili okul yöneticilerinin görev aldığı okullar etkili okul olma yolundadır.
Okul yöneticilerine göre okul yöneticisinin etkili olabilmesi için okuldaki tüm paydaşlar ile işbirliği
yapması, iletişim yeteneğinin iyi olması gerekmektedir. Okul müdürlerinin iletişim yeterlikleri ve
çatışma çözme becerileri önemlidir. Ayrıca etkili okulda okul yöneticilerine düşen görevler arasında
iletişim becerisi, eşitlik-adalet algıları ve uygulama düzeyleri sayılmaktadır (Yılmaz, Taşdan, 2006).
Bir okulun etkili okul olmasının ön koşulu okul yöneticileridir. Okul yöneticilerinin yetiştirilmesi,
atanması özel bir önem arzeder. Etkili okul yöneticisinin kim yada kimler olduğu sorusu tüm eğitim
paydaşlarından alınmalı, birikmiş bilimsel bilgilerle değerlendirilmelidir. Bu çalışmanın amacı
öğretmen adaylarının etkili okul müdürlerine ilişkin görüşlerini değerlendirmektir.
2.Yöntem
Bu çalışma nitel araştırma yöntemlerine uygun olarak yapılmıştır. Nitel araştırmalar değişkenleri
ölçme yerine onların birbirine göre durum ve konumlarını anlamaya çalışır, birincil amaç ölçme değil
olay ya da olgunun bütünselliği içinde değişkenin yerini durumunu saptamaktır. Araştırma deseni
durum çalışmasına uygun olarak düzenlenmiş olup bir ya da birkaç durum derinlemesine incelenmiştir.
II. Uluslararası Sınırsız Eğitim ve Araştırma Sempozyumu (USEAS2018)
2nd International Symposium of Limitless Education And Research (ISLER 2018)
Sınırsız Eğitim ve Araştırma Derneği
Limitless Education and Research Association
221
Nitel çalışmalarda sonuçlar genellenemez ancak örnekler ve deneyimler oluşturması beklenir(Yıldırım,
Şimşek, 2008). Çalışma gurubu benzeşik örnekleme yöntemine göre oluşturulmuştur. Batı
Karadeniz2de yer alan bir eğitim fakültesinde öğrenim görmekte olan Fen Bilgisi Öğretmenliği
adaylarından 4. Sınıf 31 öğrencinin görüşleri değerlendirilmiştir. Türk Eğitim Sistemi ve Okul Yönetimi
dersinde öğrencilerden etkili okul müdürlerinde bulunması gereken özelliklerinin sıralanması istenmiş,
görüşler yazılı alınmıştır. Verilerin toplanması yazılı materyallerin analizinin yapıldığı doküman
incelemesi yöntemine uygun olarak alınmış, içerik analizi ile değerlendirilmiştir. Öğrencilere F1, F2
şeklinde kodlar verilmiş, güvenilirliğin arttırılması amacıyla doğrudan alıntılara yer verilmiştir.
3.Bulgular ve Yorumlar
Bu bölümde verilerin analizi sonucunda elde edilen bulgulara ve yorumlara yer verilmiştir. Etkili
okul müdürlerinde bulunması gereken özellikler Tablo1’de yer almaktadır.
Tablo 1. Etkili okul müdürlerinin özellikleri
Etkili okul müdürleri
n
Zaman yönetimini bilip, doğru kullanmalıdır
14
Öğrenci problemleriyle ilgili olmalıdır
10
Denetim yapmalıdır
9
Yenilikçi olma, kendini ve okulu geliştirmelidir
8
İletişim becerisi olmalıdır
7
Güleryüzlü olmalıdır
6
Sorun çözücü olmalıdır
6
Anlayışlı olmalıdır
5
Kuralları, yasaları bilmelidir
4
Demokratik olmalıdır
4
Yönetim becerisi olmalıdır
4
Disiplin sağlamalıdır
3
Ulaşılabilir olmalıdır
2
Korkulmayan bir kişi olmalıdır
2
Adil olmalıdır
2
Toplumu iyi tanımalıdır
2
Lider olmalıdır
2
Hoşgörülü olmalıdır
2
Esnek olmalıdır
2
Tarafsız olmalıdır
1
Dürüst olmalıdır
1
Şiddet eğilimli olmamalıdır
1
Mesleği sevmelidir
1
Velilerle etkileşim içinde olmalıdır
1
Tablo 1 incelendiğinde öğrenci görüşlerine göre etkili okul müdürlerinin zaman yönetimini bilip,
doğru kullanması (14), öğrenci problemleriyle ilgili olması (10), denetim yapması (9), Yenilikçi olma,
kendini ve okulu geliştirmesi (8), iletişim becerisinin olması (7), güleryüzlü olması (6), sorun çözücü
olması (6), anlayışlı olması (5), kuralları, yasaları bilmesi (4), demokratik olması (4), yönetim becerisi
olması (4), disiplin sağlaması (3), ulaşılabilir olması (2), korkulmayan bir kişi olması (2), adil olması
(2), toplumu iyi tanıması (2), lider olması (2), hoşgörülü olması (2), esnek olması (2), tarafsız olması
(1), dürüst olmalı Şiddet eğilimli olmaması (1), mesleği sevmesi (1), velilerle etkileşim içinde olması
(1) gerektiği görülmektedir. Öğrenciler ilk sırada zaman yönetimin önemine dikkat çekerek iyi bir okul
müdürünün zamanı iyi kullanması gerektiğini düşünmektedirler. Zaman yönetimi konusunda
öğrenciler,
“Zamanı iyi kullanmalı, planlı ve programlı olmalı” (F4),
“Zamanının en az yarısını okulda geçirmeli” (F10),
II. Uluslararası Sınırsız Eğitim ve Araştırma Sempozyumu (USEAS2018)
2nd International Symposium of Limitless Education And Research (ISLER 2018)
Sınırsız Eğitim ve Araştırma Derneği
Limitless Education and Research Association
222
“Sabah okula zamanına gelip öğrencileri kontrol etmeli “(F27), gibi açıklamalar yapmıştır. İkinci
sırada yer alan diğer bir görüş ise okul müdürlerinin öğrencilerle ilgili olması gerektiğine ilişkindir. Bu
konuda yer alan görüşler;
“Öğrencilerle ilgili olmalı, onları dinlemeli, öğrenciyi her zaman kazanmaya yönelik davranışlar
sergilemeli “(F5),
“Öğrencilerle iletişimde olup dertlerini dinlemeli “(F9),
“Teneffüslerde öğretmenlerden problemli öğrencilerle ilgili bilgi almalı, öğrencilerin
sorunlarıyla ilgilenmeli, sıkıntılı öğrencilerle görüşüp ailelerle iletişime geçmeli” (F27), şeklinde yer
almıştır. Öğrenciler iyi bir okul yöneticisinin okulu sürekli kontrol etmesi gerektiğini
düşünmektedirler. Bu konudaki görüşler arasında;
“Öğretmenlerin görevini kontrol eder, Sürekli odasında oturmaz, koridor ve sınıfları dolaşarak
herhangi bir sorun olup olmadığını kontrol eder” (F1),
“Öğretmenler odasına girmeli, gelip gelmeyen öğretmeni kontrol etmeli, odasında oturmamalı,
okulu gezmeli, okulun eksiklerini kontrol etmeli gerekirse öğretmen ve öğrencilerle konuşmalı” (F3),
“Milli eğitimle evrak yazışmaları kontrol etmeli, denetlemeli, e- okulu kontrol etmeli,
öğrencilerin okul içi davranışlarını gözlemlemeli, ders aralarında koridoru dolaşmalı, derse girmeyen
öğrencileri kontrol etmeli, okul çıkışında servisleri, gidip gelen öğrencileri kontrol etmeli,
hizmetlilerin yaptığı işleri kontrol etmeli (F15)”, gibi düşünceler yer almaktadır. Okul müdürleri
yenilikçi olmalı, hem kendini, hem okulu geliştirmelidir. Bu görüşü paylaşan öğrencilere göre okul
müdürleri;
“Okulun refah ve eğitim kalitesini arttırmak için çalışmalı, okulun eksiklerini göz ardı etmemeli
“(F14),
“Kendini yenileyen geliştiren, değişime açık olup yenilikçi eğitimi benimsemeli “(F17),
“Yenilikçi, değişime ve gelişime açık olmalı,okulu ve öğretmen ve öğrencileri daha iyiye nasıl
getireceğini bilmeli (F18)” dir. Bir diğer bulgu ise yöneticilerin iletişim becerisinin olması gerektiğine
ilişkindir. Bu bulguya göre okul müdürleri;
“Çalıştığı öğretmen grubu ile iletişim ve işbirliği içinde olmalı, yaptıklarından yapacaklarından
veli, öğrenci ve öğretmeni bilgilendirmeli “(F18),
“İletişim becerisi yüksek olmalı, empati yapabilmeli” (F23),
“İyi iletişim kurmalı, öğretmenlerle işbirliği içinde olmalı (F25)”, dır. Bir diğer özellik ise okul
müdürlerinin güler yüzlü olması gerektiğine ilişkindir. Öğretmen adayları okul müdürlerinin güler yüzlü
olması gerektiğini düşünmektedirler. Öğrenciler göre okul müdürleri:
“Öğretmen ve öğrencilere karşı güler yüzlü” (F11),
“Güler yüzlü olmalı “(F13), dır. Öğrenciler etkili okul müdürlerinde sorun çözücü bir özelliğin
bulunması gerektiğini düşünmektedirler. Sorun çözücü okul müdürleri;
“Sorunları başından savmamalı” (F4),
“Okul sorunlarıyla yakından ilgilenmeli -Okula ayrılan bütçeyi okulun ihtiyaçlarına ve yararına
kullanmalı” (F11),
“Bana sorun getirin, çözmek için varım demeli, sorumluluk sahibi olmalı (F26)” dır. Bir diğer
özellik ise anlayışlı olmayla ilgilidir. Öğrenciler okul müdürleri;
“Anlayışlı olmalı (F2)”, diyerek bu özelliği kısaca açıklamışlardır. Etkili yöneticiler kuralları,
yasaları iyi bilmeli, doğru uygulamalıdır. Bu bulguya göre öğrenciler okul müdürleri;
II. Uluslararası Sınırsız Eğitim ve Araştırma Sempozyumu (USEAS2018)
2nd International Symposium of Limitless Education And Research (ISLER 2018)
Sınırsız Eğitim ve Araştırma Derneği
Limitless Education and Research Association
223
“Amaçlarını iyi tanıyor olmalı “(F13),
“Yasaları kuralları,bilmeli” (F18),
“Kurumunu iyi tanımalı, kurumun amaçlarına uygun çalışmalı (F20)” dır şeklinde görüş
belirtmişlerdir. Bir başka bulgu okul müdürlerinin demokratik olması gerektiğine ilişkindir. Öğrenciler
gör okul yöneticileri;
“Demokratik olmalı “(F6)
“Demokratik eğitim ortamı sunmalı” (F17)
“Kararları demokratik bir biçimde almalı, kendi dışındaki fikirleri önemsemeli (F21)” dir. Bir
başka bulguya göre etkili yöneticilerde yönetim becerisi olmalıdır. İncelenen görüşler arasında;
Yönetmesini bilmeli” (F18),
“Yönetme becerisi olmalı, sürekli okulda olmalı, öğretmen yada öğrenciler kolay ulaşabilmeli
“(F23),
“Yönetimi iyi bilmeli ve yapabilmeli, empati kurabilmeli, sorumluluk bilinci olmalı iletişim
kabiliyeti çok iyi olmalı (F24)” dır. Öğrenciler okul müdürlerinin disiplinli olması gerektiğini
düşünmektedirler. Okul müdürler;
“Okulda disiplin ve eğitim için görevlerini yerine getirmeli “(F1),
“Öğretmenlerle aralarında disiplin sağlanmalı” (F9),
“Okulun disiplinini sağlamalı (F14)” dır. Okul müdürleri ulaşılabilir olmalıdır. Öğrenciler bu
konuda;
“Her ana ulaşılabilir olmalıdır (F1)” diyerek kolay ulaşılan müdürlerin etkili olacağını
vurgulamışlardır. Okul dürleri korkulur kişi olmamalı, çevreye korku salmamalıdır. Bu konuda
öğrenciler okul müdürleri için;
“Öğrencinin korktuğu, düşüncelerini paylaşamadığı biri olmamalı “(F5),
“Öğrencilerin korktuğu değil yardım istediği kişi olmalı (F3)” diye düşünmektedirler. Bulgular
incelendiğinde etkili okul müdürleri adil olmalı, toplumu iyi tanımalı, liderlik vasfı taşımalı, öğretmen
ve öğrencilere karşı hoşgörülü olmalı, katı kuralları olamamalı, esnek olmalı, tarafsız ve dürüst olmalı,
mesleği sevmeli, şiddete eğilimli olmamalı, veliler ile etkileşim içinde olmalıdır. Tüm bulgular genel
olarak değerlendirildiğinde okul müdürlerinin zaman yönetimini konusunda yeterli olması gerektiği,
özellikle öğrenci problemleriyle ilgili olması, çözüm aramasının önemli olduğu, okulu devamlı kontrol
ederek denetim yapması ve yenilikçi birisi olup kendini ve okulu geliştirmesinin önemli olduğu
anlaşılmaktadır. Yöneticilerde mutlaka iyi bir iletişim becerisinin bulunması, yöneticilerin güler yüzlü,
sorun çözücü ve anlayışlı olmaları gerektiği söylenebilir. Etkili müdürler kuralları, yasaları bilmeli,
demokratik olmalıdır. Yöneticilerde yönetim becerisi olmalı, okulda disiplin sağlamalıdır. Okul
müdürlerinin ulaşılabilir ve korkulmayan bir kişi olması önemlidir. İyi bir yönetici adil olmalı, toplumu
iyi tanımalı, lider özelliği taşımalı, hoşgörülü, esnek, tarafsız ve dürüst olmalıdır. İyi bir yönetici
mesleğini sevmeli, şiddet eğilimli olmamalıdır. Okulda öğrencinin iyi bir şekilde yetişmesi için mutlaka
velilerle etkileşim içinde olunması, bunun içinde okul müdürleri velilerle işbirliğini ihmal etmemelidir.
4. Sonuç, Tartışma ve Öneriler
Eğitim fakültesi son sınıf öğrencilerinin etkili okul müdürlerinde bulunması gereken özelliklerin
değerlendirildiği bu çalışmada ulaşılan sonuçlara göre zaman yönetimi oldukça önemli bir beceridir.
Okul müdürleri zaman yönetimini iyi bilmeli, uygulamalı, planlı ve programlı çalışmalıdır. Yöneticiler
zamanını etkili kullanmalıdır. Zamanını etkili ve verimli kullanmayan müdürler farklı rollerini
gerçekleştirirken stres ve tükenmişlik yaşayabilirler, bu durum ise okuldaki eğitim işlerinin niteliğini
II. Uluslararası Sınırsız Eğitim ve Araştırma Sempozyumu (USEAS2018)
2nd International Symposium of Limitless Education And Research (ISLER 2018)
Sınırsız Eğitim ve Araştırma Derneği
Limitless Education and Research Association
224
önemli bir şekilde olumsuz etkileyecektir (Özer, Kış, 2015). Eğitim planlı programlı etkinliklerdir.
Okullarda amaçlı ve planlı etkinlikler yapılır ve bunlar eğitim ve öğretimin kapsamı içindedir (Aydın,
2003: 47). Eğitimin tesadüfe bırakılmamagerekir, plansız eğitimde öğretmen öğrencilerini başka
başka hedeflere yönlendirir. Plan bir pusulaya benzer, gidilecek yönü gösterir, pusulasız bir te
nelerin yaşanacağı kestirilip, kontrol edilemez. Bir diğer sonuç ise etkili okul müdürlerin öğrencilerle
yakından ilgilenmesi, onların problemlerine çözüm araması gerektiği yönündedir. Denetim okul
müdürlerinin başlıca görevleri arasındadır okulu devamlı kontrol ederek denetim yapması
gerekmektedir. Araştırmada öğrenciler de okul müdürü tarafından yapılan denetimin önemli olduğu
vurgulamışlardır. Benzer bir çalışmada okul müdürlerinin kendi okullarına yönelik sonuçlardan
kendilerini sorumlu tuttuklarında (içsel bir denetim odağına sahip olduklarında) okullarının etkili bir
özellik gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır (Yıldırım, Ada, 2015). Bir diğer sonuç okul müdürlerinin
kendilerini geliştirmesi gerektiği, yenilikçi olup yeni uygulamalara yer vermesi gerektiğine ilişkindir.
Araştırmada yöneticilerin iletişim becerisinin de iyi olması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Yöneticilerde mutlaka iyi bir iletişim becerisinin bulunması, yöneticilerin güler yüzlü, sorun çözücü
ve anlayışlı olmaları gerektiği söylenebilir. Etkili müdürler kuralları, yasaları bilmeli, demokratik
olmalıdır. Yöneticilerde yönetim becerisi olmalı, lider özelliği taşımalıdır. Bu çalışmayı destekleyen
bir çalışmada okul müdürlerinin liderlik ve yöneticilik konusunda bilgi edinmesi gerektiği, yetişmeleri
için hizmet içi eğitim almaları gerektiği (Gürbüz, Erdem, Yıldırım, 2013) bilgisine ulaşılmıştır.
Okullarda disiplin sağlamalıdır. Okul müdürlerinin ulaşılabilir ve korkulmayan bir kişi olması önemlidir.
İyi bir yönetici adil olmalı, toplumu iyi tanımalı, hoşgörülü, esnek, tarafsız ve dürüst olmalıdır. İyi bir
yönetici mesleğini sevmeli, şiddet eğilimli olmamalıdır. Okulda öğrencinin iyi bir şekilde yetişmesi için
mutlaka velilerle etkileşim içinde olunması, bunun içinde okul dürleri velilerle işbirliğini ihmal
etmemelidir.
Etkili okul müdürlerinde bulunması gereken özelliklerin öğrenci görüşlerine belirlendiği çalışmada
bazı önerilere yer verilebilir. Okul müdürleri etkili okul yöneticileri konusunda bilgilendirilmelidir.
Okul yöneticileri liderlik, etik, denetim ve yönetim konularında eğitim almalıdır. Benzer bir çalışma
okul müdürü, öğretmen ve velilerle yapılmalı, çıkan sonuçlar karşılaştırılmalıdır. Yapılan akademik
çalışmalar konusunda yöneticiler bilgilendirilmelidir.
Kaynaklar
Aydın,İ.(2003).Eğitim Ve Öğretimde Etik. Pegem Yayınları
Balcı, A. (2007). Etkili Okul, Okul Geliştirme Kuram Uygulama ve Araştırma.
4. Baskı. Ankara: PegemA Yayıncılık
Gürbüz, R,Erdem, E, Yıldırım,K. (2013). Başarılı Okul Müdürlerinin Özellikleri, Dicle Üniversitesi Ziya
Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 20 167-179
Karip, E &Köksal, K. (1996)Etkili Eğitim Sistemlerinin Geliştirilmesi. Eğitim Yönetimi, 2, 2,
Özer, N., & Kış, A. (2015). Okul müdürlerinin zaman yönetimi becerileri ile yaşadıkları iş aile çatışması
arasındaki ilişki. Eğitim ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori ve Uygulama [Journal of Education and
Humanities: Theory and Practice], 6 (11), 103-122.
Şahan, G.(2003). Öğretimi Planlama, Eğitim Denetim Dergisi, Tem Sen Yayınları, Ankara
Şişman, M. (2002). Eğitimde Mükemmellik Arayışı. Ankara: PegemA
Yayıncılık.
Tural, N, K. (2002). Öğrenci Başarısında Etkili Okul Değişkenleri ve itimde Verimlilik, Ankara
Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi. 35 (1-2), 39-54.
Uğurlu, C,T, Demir, A.(2016). Etkili Okullar İçin Kim Ne Yapmalı? Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi
Dergisi, 12(1): 53-75
II. Uluslararası Sınırsız Eğitim ve Araştırma Sempozyumu (USEAS2018)
2nd International Symposium of Limitless Education And Research (ISLER 2018)
Sınırsız Eğitim ve Araştırma Derneği
Limitless Education and Research Association
225
Yılmaz, K. V& Taşdan, M. (2006). İlköğretim okulu yöneticilerinin okul yönetiminde etkililik hakkındaki
görüşleri ile ilgili nitel bir araştırma. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi,2 (39),
125-150
Yıldırım, A, & Şimşek, H. (2008) Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Seçkin
Yayıncılık.
Yıldırım, İ, Ada, Ş, (2015).Okul Müdürlerinin Kişilik Özellikleri Ve Denetim Odakları
İle Okul Etkililiği Arasındaki İlişki. Inesjournal Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi / The Journal of
International Education Science, 2, 5, 113-130
ResearchGate has not been able to resolve any citations for this publication.
Article
Full-text available
Bu araştırmanın amacı etkili okulu oluşturmada yöneticilerin, öğretmenlerin, öğrencilerin ve velilerin sahip olması gereken özellikler ile yöneticilere, öğretmenlere, öğrencilere ve velilere düşen görevleri okul müdürleri ve öğretmenlerin ifadelerine dayalı olarak betimlemektir. Araştırma durum deseninin kullanıldığı nitel bir çalışmadır. Araştırmanın çalışma grubunu Sivas ilinde bulunan okullardan müfettiş görüşlerine dayalı olarak belirlenen, aileler tarafından tercih edilirliği yüksek olan üç başarılı ve aileler tarafından tercih edilirliği az olan üç orta düzey başarılı okul seçilmiştir. Bu okulların her birinden bir müdür iki öğretmen olmak üzere toplam 18 kişi ile görüşülmüştür. Açık uçlu sorular yoluyla toplanan veriler, betimsel analiz ve içerik analizi kullanılarak analiz edilmiştir. Katılımcıların etkili okula yönelik sorulara verdikleri cevaplarının analizi neticesinde araştırma bulguları etkili okul göstergeleri, etkili okul için müdür özellikleri ve görevleri, etkili okul için öğretmen özellikleri ve görevleri, etkili okul için öğrenci özellikleri ve görevleri ve etkili okul için veli özellikleri ve görevleri olmak üzere beş başlık altında incelenmiştir. Araştırma sonucunda etkili okul göstergelerinden okul özelliklerine yönelik ifadeler ve bunların içinden de okul başarısı en fazla vurgulanan tema olmuştur. Etkili okul müdürü özelliklerinden kişilik özellikleri, etkili öğretmen özelliklerinden görev ve uzmanlık, etkili öğrenci özelliklerinden eğitim öğretim, etkili veli özelliklerinden okul aile ilişkileri temalarına vurgu yapılmıştır.
Article
Full-text available
The purpose of this study is to determine whether there is a relationship between time management skills and workfamily conflict experiences of school principals. To this end, data collection tools were administered to 272 school principals attending Formation Course for School Principals, organized by the cooperation of Inonu University College of Education and Malatya Provincial Directorate for National Education. To analyze data, descriptive statistics, one way ANOVA and multiple regression analysis were used. Results showed that, on a weekly basis, principals devote more time to lead the school, meet with the parents and also talk with school staff about the ways of improving school and increasing the student success. It was also found that principals allocate relatively less time for preparation of school-course program, planning professional training for the teaching staff and making phone calls. For the school size variable, the analysis results showed no statistically significant difference between the scores of time management skills and work-family conflict. Regression analysis suggests that time attitudes of school principals explain approximately 5% of the variance in family-work conflict and 12% that of work-family conflict.
Etkili Okul, Okul Geliştirme Kuram Uygulama ve Araştırma
  • İ Aydın
Aydın,İ.(2003).Eğitim Ve Öğretimde Etik. Pegem Yayınları Balcı, A. (2007). Etkili Okul, Okul Geliştirme Kuram Uygulama ve Araştırma.
Başarılı Okul Müdürlerinin Özellikleri, Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi
  • R Gürbüz
  • E Erdem
  • K Yıldırım
Gürbüz, R,Erdem, E, Yıldırım,K. (2013). Başarılı Okul Müdürlerinin Özellikleri, Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 20 167-179
Öğretimi Planlama, Eğitim Denetim Dergisi
  • G Şahan
Şahan, G.(2003). Öğretimi Planlama, Eğitim Denetim Dergisi, Tem Sen Yayınları, Ankara Şişman, M. (2002). Eğitimde Mükemmellik Arayışı. Ankara: PegemA Yayıncılık.
Okul Müdürlerinin Kişilik Özellikleri Ve Denetim Odakları İle Okul Etkililiği Arasındaki İlişki. Inesjournal Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi / The Journal of International Education Science
  • İ Yıldırım
Yıldırım, İ, Ada, Ş, (2015).Okul Müdürlerinin Kişilik Özellikleri Ve Denetim Odakları İle Okul Etkililiği Arasındaki İlişki. Inesjournal Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi / The Journal of International Education Science, 2, 5, 113-130