Conference PaperPDF Available

VRSTE IZ RODA CHIRONOMUS (DIPTERA: CHIRONOMIDAE) KAO BIOINDIKATORI PRISUSTVA NANOČESTICA U VODENIM EKOSISTEMIMA

Authors:

Abstract

The potential of two chironomid species: Chironmus riparius and C. tentans in bioindication with the focus on relevant endpoints in assessing nanoparticle ecotoxicity in fresh waters.
ENTOMOLOŠKO DRUŠTVO SRBIJE
ENTOMOLOGICAL SOCIETY OF SERBIA
XII SIMPOZIJUM ENTOMOLOGA SRBIJE SA MEðUNARODNIM UČEŠĆEM
ZBORNIK REZIMEA
Niš, Univerzitet u Nišu 2529. IX 2019.
XII SYMPOSIUM OF ENTOMOLOGISTS OF SERBIA WITH INTERNATIONAL PARTICIPATION
BOOK OF ABSTRACTS
Niš, University of Niš 2529th IX 2019
ORGANIZATORI / ORGANIZERS
Entomološko društvo Srbije
Entomological society of Serbia
Ministarstvo prosvete, nauke i tehnološkog razvoja
Ministry of Education, Science and Technological Development
Univerzitet u Nišu, Prirodnomatematički fakultet
University of Niš, Faculty of Sciences and Mathematics
ORGANIZACIONI ODBOR / ORGANIZATION COMMITTEE
Prof. dr Vladimir Žikić
Dr Saša Stanković
Dr Marijana Ilić Milošević
NAUČNI ODBOR / SCIENTIFIC COMMITTEE
Dr Akademik Marko Anñelković, redovni član SANU, Biološki fakultet Univerziteta u Beogradu, Beograd
Dr Akademik Radmila Petanović, redovni član SANU, Poljoprivredni fakultet Univerziteta u Beogradu, Beograd
Dr Željko Tomanović, redovni profesor, Biološki fakultet Univerziteta u Beogradu, Beograd
Dr Vladimir Žikić, redovni profesor, Prirodnomatematički fakultet Univerziteta u Nišu, Niš
Dr Ljubiša Stanisavljević, redovni profesor, Biološki fakultet Univerziteta u Beogradu, Beograd
Dr Olivera PetrovićObradović, redovni profesor, Poljoprivredni fakultet Univerziteta u Beogradu, Beograd
Dr Jelica Lazarević, naučni savetnik, Institut za biološka istraživanja „Siniša Stanković“, Beograd
Dr Snežana Pešić, vanredni profesor, Prirodnomatematički fakultet Univerziteta u Kragujevcu, Kragujevac
Dr Draga Graora, vanredni profesor, Poljoprivredni fakultet Univerziteta u Beogradu, Beograd
Dr Aleksandra Konjević, docent, Prirodnomatematički fakultet Univerziteta u Novom Sadu, Novi Sad
Dr Dušanka JerinićProdanović, docent, Poljoprivredni fakultet Univerziteta u Beogradu, Beograd
Dr Milka Glavendekić, redovni profesor Šumarski fakultet Univerziteta u Beogradu, Beograd
Dr Slobodan Makarov, redovni profesor, Biološki fakultet Univerziteta u Beogradu, Beograd
Dr Jelena Jović, naučni savetnik, Institut za zaštitu bilja i životne sredine, Beograd
Dr Slobodan Milanović, Šumarski fakultet Univerziteta u Beogradu, Beograd
Dr Petar Kljajić, Institut za pesticide i životnu sredinu, Beograd
Dr Vesna Perić Mataruga, naučni savetnik, Institut za biološka istraživanja „Siniša Stanković“, Beograd
Dr Ivana Živić, Biološki fakultet Univerziteta u Beogradu, Beograd.
Dr Ljubodrag Mihajlović, redovni profesor, Šumarski fakultet Univerziteta u Beogradu
Dr Ante Vujić, redovni profesor, Prirodnomatematički fakultet Univerziteta u Novom Sadu, Novi Sad
IZDAVAČ / PUBLISHER
Entomološko društvo Srbije
Entomological society of Serbia
UREDNIK / EDITOR
Prof. dr Vladimir Žikić
GODINA IZDAVANJA / YEAR OF PUBLICATION
2019
PRIPREMA TEKSTA / COMPUTER LAYOUT
Dr Saša Stanković
10
TAKSONOMSKE ODLIKE PODZEMNE VRSTE NIPHARGUS ZAGREBENSIS S. KAR. 1950
(CRUSTACEA: AMPHIPODA: NIPHARGIDAE), VARIJABILITET I
RASPROSTRANJENJE NA BALKANU
Gordan S. Karaman
Crnogorska akademija nauka i umjetnosti, Podgorica, Crna Gora
Email: karaman@tcom.me
Vrsta Niphargus zagrebensis S. Kar. 1950 (Crustacea Amphipoda, Niphargidae) svojevremeno opisana iz
podzemnih voda okoline Zagreba (Hrvatska) od strane Stanka Karamana (1950). Kasnije je bila spomenuta u više
radova, ali je nedostajao detaljni opis te vrste. Kako je ta vrsta veoma slična nekim drugim vrstama iz roda Niphargus
koji naseljavaju podzemne vode u istom region iz grupe Supraniphargus (S. Karaman, 1950), detaljno je opisana ova
vrsta na osnovu tipičnog materijala. Tokom naših istraživanja, utvrdili smo neke nove lokalitete ove vrste iz Hrvatske i
Bosne i Hercegovine, i dali smo varijabilitet nekih njenih taksonomskih odlika. Dato je sadašnje poznato rasprostranjenje
ove vrste i komentarisan je taksonomski odnos te vrste prema nekim drugim sličnim vrstama iz roda Niphargus.
Ključne riječi: taksonomija, Niphargus zagrebensis, description, distribution, Balkan
VRSTE IZ RODA CHIRONOMUS (DIPTERA: CHIRONOMIDAE) KAO BIOINDIKATORI
PRISUSTVA NANOČESTICA U VODENIM EKOSISTEMIMA
Dimitrija SavićZdravković*
1,2
, Boris Jovanović
3
, Aca ðurñević
1,2
, Jelena Stanković
1,2
, Stefan Nikolić
1
, Nastasija Manić
1
, Zorana
Lazarević
1
, Marko Janković
1
, Vladimir Nikolić
1
, Djuradj Milošević
1
1 Prirodnomatematički fakultet, Departman za biologiju i ekologiju, Univerzitet u Nišu, Višegradska 33, 18000 Niš, Srbija.
2 Biološko društvo „Dr Sava Petrović“, Višegradska 33, 18000 Niš, Srbija
3 Department of Natural Resource Management and Ecology, Iowa State University, Ames, IA, USA
Email: * dimitrija.savic@pmf.edu.rs
Familija Chironomidae (Diptera) široko je rasprostranjena i sadrži veliki broj vrsta koje svoj larvalni stupanj provode u
sedimentima vodenih ekosistema, zbog čega predstavljaju idealan model organizam za testiranje toksičnih materija
koje se talože na dnu vodenih tela. Za potrebe ovog istraživanja vršeni su eksperimenti na vrstama Chironomus
tentans i Chironomus riparius u laboratorijskim uslovima. Ispitivani su fabrički proizvedeni oksidi metala u nanoformi:
TiO
2
(E171, koji se koristi kao boja u ljudskoj ishrani), CeO
2
(koji se koristi u automobilskoj industriji kao aditiv
gorivima) i Fe
3
O
4
(magnetne nanočestice proizvedene za upotrebu u medicini). Eksperimenti su dizajnirani na
osnovu postojećeg OECD protokola, konkretno protokola 218 (eng. „SedimentWater Chironomid Toxicity Using
Spiked Sediment. OECD Guidelines for the Testing of Chemicals, Section 2. Effects on Biotic Systems“). Pored
standardnih parametara za praćenje toksičnog dejstva ovih nanočestica na larve Chironomidae (mortalitet, stopa
preživljavanja, dinamika eklozije), primenom softverske metode geometrijsko morfometrijske analize, analiziran je
uticaj toksičnosti na oblik delova usnog aparata larvi (mentum i mandibule), kao i na oblik prednjih krila imaga.
Ovakva analiza utvrñuje direktne razlike u veličini i obliku struktura i rezultate povezuje sa različitim koncentracijama
nanočestica u sedimentu. Ovom metodom utvrñene su razlike na strukturama tretiranih i netretiranih grupa jedinki u
sva 3 slučaja. Jedino su nanočestice TiO
2
uticale i na životne parametre i izazvale promene morfologije usnog
11
aparata, dok se u slučajevima izlaganja nanočesticama CeO
2
i
Fe
3
O
4
uticaj odrazio samo na oblik i veličinu praćenih
morfoloških struktura. Rezultati pokazuju da vrste C. riparius i C. tentans imaju veliki potencijal za testiranje
toksičnosti nanočestica u sedimentima. Na osnovu dobijenih rezultata ovog istraživanja moguće je predložiti izmene
standardnih OECD protokola kako bi se prilagodili testiranju toksičnog efekta oksida metala u nanoformi i kako bi se
omogućilo uvoñenje metode geometrijske morfometrije u standardne ekotoksikološke testove.
Ključne reči: Chironomidae, C. tentans, C. riparius, ekotoksikologija, geometrijska morfometrija, nanočestice
NOVE VRSTE VESLARA ZA FAUNU SRBIJE (COLEOPTERA: HYDROPHILIDAE)
Gabor Mesaroš
Lazarevačka 2, Subotica
Email: gabor@mesaros.net
Fauna akvatičnih tvrdokrilaca Srbije je kod nas samo sporadično ispitivana. Raspoloživ materijal iz Srbije u muzejima
i privatnim zbirkama kao i publikovani podaci uglavnom se zasnivaju na slučajnim, «usputnim», nalazima. Zbog svoje
specifične ekologije, najbolji rezultati u upoznavanju akvatičih tvrdokrilaca se mogu postići samo kombinovanjem
većeg broja metoda. Za potrebe ovog rada, pored standardne metode košenja podvodne vegetacije akvatičnom
mrežom, za prikupljanje veslara korišćene su i podvodne klopke, UV lampe za noćni lov kao i materijal iz
Tulgrenovog aparata dobijenog tretmanom submerzne vegetacije i prosejanog obalskog detritusa.
Tokom sistematskih ispitivanja faune tvrdokrilaca stajaćih i sporotekućih voda Srbije, realizovanih od 2011. do 2016.
godine, utvrñeno je prisustvo čitavog niza vrsta koje, na osnovu Catalogue of Palaearctic Coleoptera volume 2.
HydrophiloideaStaphylinoidea (Löbl & Löbl, 2015) kao i uvida u evropsku bazu Fauna Europea, do sada nisu bile
poznate sa područja Srbije. To su: Anacaena globulus (Paykull, 1798), Cercyon (Cercyon) bononiensis Chiesa,
1964, Cercyon (Cercyon) convexiusculus Stephens, 1829, Cercyon (Paracycreon) laminatus Sharp, 1873, Cercyon
(Cercyon) marinus Thomson, 1853, Cercyon (Cercyon) sternalis (Sharp, 1918), Cercyon (Cercyon) unipunctatus
(Linnaeus, 1758), Cymbiodyta marginella (Fabricius, 1792), Dactylosternum abdominale (Fabricius, 1792), Enochrus
(Methydrus) affinis (Thunberg, 1794), Enochrus (Lumetus) bicolor (Fabricius, 1792), Enochrus (Methydrus)
coarctatus (Gredler, 1863), Enochrus (Lumetus) fuscipennis (Thomson, 1884), Enochrus (Lumetus) halophilus
(Bedel, 1878), Enochrus (Lumetus) ochropterus (Marsham, 1802), Enochrus (Lumetus) quadripunctatus (Herbst,
1797), Helochares (Helochares) obscurus (O. F. Muller, 1776), Hydrophilus (Hydrophilus) aterrimus Eschscholtz,
1822, Megasternum concinnum (Marsham, 1802), Sphaeridium scarabaeoides (Linnaeus, 1758) i Sphaeridium
substriatum Faldermann, 1838.
Najveći broj novih vrsta za faunu Srbije su široko rasprostranjene u celom palearktiku. Mnoge od njih se javljaju u
velikom broju i njihovo pronalaženje u Srbiji je prirodno i očekivano. Njihovo dosadašnje odsustvo sa liste vrsta za
Srbiju je samo rezultat nedostatka publikovanih podataka. Meñu nešto reñe vrste spadaju Enochrus halophilus, koja
naseljava slatinske stajaće vode panonskog basena i Hydrophilus aterrimus, krupan tvrdokrilac koji naseljava velika,
neuznemiravana vodna tela bogata trskom i rogozom širom palearktika. Cercyon laminatus i Dactylosternum
abdominale su alohtone vrste introdukovane u Evropu proteklih decenija i trenutno se nalaze u fazi ekspanzije.
ResearchGate has not been able to resolve any citations for this publication.
ResearchGate has not been able to resolve any references for this publication.