Poster

Çocuklarda Acil Durumlara Yaklaşım Ebeveyn Eğitiminin Pilot Uygulama Etkinliğinin Değerlendirilmesi

Authors:
  • İstanbul Sağlık Müdürlüğü
To read the file of this research, you can request a copy directly from the authors.

Abstract

Giriş ve Amaç: Acil durumlar, ani olarak ortaya çıkan, kişinin hayatını tehlikeye sokan veya kısa sürede çözülemeyen normal dışı sağlık olaylarının tedavilerinin yapıldığı hizmetleri içermektedir. Ancak, acil servislere yapılan başvurular değerlendirildiğinde, başvuruların çoğunun acil durum niteliğinde olmadığı, özellikle çocukluk çağında sık görülen ateşli hastalıkların acil servis başvurularında göz ardı edilemeyecek bir oranı oluşturduğu görülmektedir. Ebeveynlerin çocuklarda acil durum yönetimi bilgi düzeyi, acil servislere başvuruyu etkileyen başlıca etmenlerden birisidir. Çalışmamızın amacı; çocuklarda sık karşılaşılan acil durumların yönetimiyle ilgili velilerin bilgi düzeyini artırmaya yönelik yapılan yerel bir eğitimin etkinliğini değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Araştırmanın yeri İstanbul’un Sultangazi ilçesi olup araştırmanın yapıldığı tarih 2017 Ocak ayıdır. İlçede çocuklarda acil durumlara yaklaşım konusunda bilgi düzeyini artırmak amacıyla Sultangazi Toplum Sağlığı Merkezi tarafından velilere yönelik eğitim yapılması planlanmıştır. Tüm okullarda eğitime başlamadan önce verilecek eğitimin etkinliğini ölçmek adına bir okulda pilot uygulama yapılması istenmiştir. Araştırma evrenini ilçedeki 82 okul oluşturmaktadır. Pilot uygulama yapılan okul kolayda örnekleme yoluyla seçilmiştir. Eğitim, okul müdüründen gelen talep üzerine, ilçe milli eğitim müdürlüğünün izniyle gerçekleştirilmiştir. Müdahale tipinde olan bu pilot uygulamada 4. sınıf öğrenci velilerine eğitim düzenlenmiştir. Okula devam etmekte olan 8 şubede toplam 264 öğrencinin her biri için bir veliye ulaşmak hedeflenmiştir. Eğitime katılan 59 kişiye eğitim öncesi ve sonrası bilgi düzeyini ölçen 19 maddeden oluşan aynı soru formu uygulanmıştır. Eğitime katılanlara, sorulara rahat cevap vermeleri açısından demografik özellikleri sorulmamıştır. Uygulama öncesi katılımcılardan sözlü onam alınmıştır. Eğitim içeriği, Türkiye’de ve dünyada en sık karşılaşılan çocuk acil sorunları göz önüne alınarak hazırlanmıştır. Öğrenim hedeflerimiz; ateşin doğru ölçülmesini, ateşli çocuğa yaklaşımı, havale öncesi önlemleri, ishal durumunda yapılması ve yapılmaması gerekenler ile koroziv maddelerin risklerini içermektedir. Soru formu, uzman görüşleri ve literatür taramalarına dayanarak hazırlanmıştır. Soruların ikisi açık uçlu olup ateşli çocuğa yaklaşımı ölçmeyi amaçlarken, diğerleri kapalı uçlu sorulardır. Ateş, havale, ishal ve koroziv maddeyle ilgili dörder kapalı uçlu soru sorulmuşken; acil servise başvuruyla ilgili bir kapalı uçlu soru sorulmuştur. Eğitim sonrası grup toplam puanı her doğru cevaba bir puan verilerek hesaplanmıştır. Yanlış veya boş cevaplara puan verilmemiştir. Eğitimi verenlerin tamamı hekimdir. Eğitimin süresi bir saattir. Soru formlarına verilen cevaplar SPSS 22.0 programı ile analiz edilmiştir. Tanımlayıcı istatistikler yüzde olarak verilmiştir. Soruların değerlendirilmesi için McNemar testi, grup ilk ve son puan karşılaştırması ise Wilcoxon testiyle yapılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi olarak p<0.05 kabul edilmiştir. Bulgular: Katılımcılar eğitim öncesi en çok doğru cevabı %91,5 ile “Ateşi olan çocuk üstü sıkıca örtülerek terletilir” önermesine vermiştir. Eğitim öncesi en çok yanlış cevaplanan soru ise %66,1 oranıyla “Çocuğunuzun ateşi olduğunu nasıl anlarsınız?” sorusudur. Açık uçlu olan soruya katılımcılar yaygın olarak “alnından öperek” veya “elimle bakarak” cevaplarını vermişlerdir. Eğitim öncesi en düşük puan 2, en yüksek puan ise 17’dir. Eğitim sonrası ise üç soru %93,2 ile en çok doğru cevabı almıştır. Bu sorulardan ikisi koroziv madde içilmesiyle ilgili olup diğer soru test öncesi de en çok doğru bilinen sorudur. Eğitim sonrası %40,4 ile en fazla yanlış yapılan soru “Çocuğum ishal oluğunda patates/muz yediririm” önermesidir. Eğitim sonrası testlerde bu soru hariç diğer tüm sorularda katılımcıların verdikleri doğru cevap sayısı artmıştır. Eğitim sonrasında en düşük puan 4, en yüksek ise 19 olmuştur. Grubun %13,6’sı tüm soruları doğru cevaplamıştır. Katılımcılar grup olarak ön testte soruların %52’sine doğru cevap vermişlerdir. Son testte ise bu oran %81’e yükselmiştir. McNemar testi ile yapılan analizlerde soruların %63,1’inde olumlu anlamda istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur ((min)p<0.001 – (max)p=0,027). Ayrıca “Çocuğum ishal oluğunda patates/muz yediririm” önermesi için de negatif yönde anlamlı fark bulunmuştur (p=0,027). Grup düzeyinde alınan eğitim öncesi ve sonrası puanlar ise normal dağılım olmadığından Wilcoxon testiyle karşılaştırılmış, istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur (p<0,001). Sonuç ve Öneriler: Elde edilen sonuçlara göre eğitim öncesi katılımcıların büyük kısmının çocuğun ateşini nasıl anlayacağını bilmediği ve çocuklarda acil durumlarla ilgili bilgi eksikliği olduğu tespit edilmiştir. Ancak yapılan eğitimle velilerin çocuklarda acil durumlara yaklaşımında bilgi düzeylerinde anlamlı artış sağlandığı ortaya koyulmuştur. Bilgi düzeyinde olumlu farkın oluşmasında eğitim süresinin bir saatle sınırlı olması ve testin eğitimin hemen ardından uygulanmasının etkisi olabileceği unutulmamalıdır. Ayrıca gereksiz acil başvurularının azaltılması, velilerin yanlış uygulamalarının önlenmesi amacıyla eğitimlerin toplumdaki kapsamı genişletilmeli, bireylerde oluşturduğu tutum değişiklikleri de farklı çalışmalarla ölçülmelidir. Anahtar Kelimeler: Acil servis başvuruları, çocuk acil, toplum eğitimi, müdahale araştırması

No file available

Request Full-text Paper PDF

To read the file of this research,
you can request a copy directly from the authors.

ResearchGate has not been able to resolve any citations for this publication.
ResearchGate has not been able to resolve any references for this publication.