BookPDF Available

Konteksty cierpienia. [Context of suffering]

Authors:

Abstract

Cierpienie oznacza – w ujęciu Słownika Języka Polskiego (Dubisz, 2008, s.467) – wielki ból fizyczny lub psychiczny. Cierpi zatem ten, kto choruje, boleje nad czymś lub z powodu czegoś, znosi kogoś lub coś cierpliwie, ponosi stratę lub szkodę (ibid.). Pomimo tego, że cierpienie towarzyszy codziennemu życiu – sami je doświadczamy lub obserwujemy u innych, próżno szukać przedmiotowej definicji w słownikach psychologicznych. Fakt ten może wynikać z wielowymiarowości cierpienia, obejmującego obszar somatyczny i fizyczny, duchowy i psychologiczny. Również różnorodne są przyczyny cierpienia, upatrywane zarówno w utracie sprawności fizycznej, poczuciu samotności oraz odrzucenia jak i zagrożenia życia lub zdrowia. Cierpienie stanowi zatem trudne przeżycie, nasycone różnego rodzaju bólem, wywołujące lęk co do możliwości uporania się z nim, kwestionujące sens budowania konstruktywnej perspektywy przyszłościowej naszego życia. Możliwa jest jednak inna interpretacja cierpienia: jako wyzwania oraz szansy dla człowieka, tak, by mógł on głębiej i pełniej „być” (Popielski, 2008). Jak się wydaje, współczesna psychologia akcentuje ten właśnie aspekt, widząc w cierpieniu źródło pozytywnych zmian określanych jako wzrost potraumatyczny (Ogińska-Bulik,2013). Składają się nań zmiany w relacjach interpersonalnych w postaci nawiązywania bliższych relacji z innymi, odkrywanie w sobie sił i nowych możliwości czy wartości, mobilizowanie zasobów (Ogińska-Bulik, Juczyński, 2012). Przedstawiona pozycja jest odpowiedzią na zaproszenie do dyskusji o cierpieniu, sformułowane przez studentów z Koła Naukowego Psychologów UMCS w Lublinie. Książka stanowi zbiór 10 prac autorów z pięciu ośrodków akademickich (UMCS, KUL, UM w Lublinie, Uniwersytet Papieski w Krakowie, Staropolska Szkoła Wyższa w Kielcach). Ukazuje, jak różnorodna może być interpretacja przedmiotowego konstruktu, akcentowanie odmiennych jego wymiarów, sposobów przejawiania się i skutków, wreszcie - last but not least - prób osobniczego radzenia sobie z nim i metod profesjonalnej pomocy cierpiącym. Nadając strukturę tej pozycji zdecydowaliśmy się przyjąć formalny charakter prezentowanych prac, jako kryterium porządkujące. Wprowadziliśmy zatem dwie części opracowania, oznaczone etykietami: Z rozważań nad różnymi kontekstami cierpienia oraz Doniesienia z badań własnych. Uznaliśmy, że właśnie ta najprostsza zasada organizacji treści książki umożliwi najpełniejsze respektowanie bogactwa autorskich interpretacji. Na część pierwszą pracy składa się sześć tekstów. Otwierająca zbiór praca Beaty Daniluk przedstawia kompendium wiedzy o depresji osób w starszym wieku. Dyskutuje zarówno kwestię wieloprzyczynowości depresji, jak i jej współchorobowość, nade wszystko zaś – złożoność relacji pomiędzy tymi czynnikami, jako przyczyny trudności diagnostycznych. Akcentuje, iż nieprawidłowość lub opóźnienie diagnozy depresji drastycznie obniża jakość schyłkowej fazy życia. Następne opracowania prezentują autorską interpretację problematyki cierpienia, jako specyficznej dla fazy dzieciństwa i adolescencji. Natalia Kopiś i Andrzej Cudo analizują zjawisko samookaleczeń wśród młodzieży, intensyfikujące się w gimnazjalnym etapie kształcenia (13-16 lat). Ukazując wielowymiarowość uwarunkowań tej formy autodestrukcji, autorzy podkreślają dramatyzm sytuacji młodego człowieka, w której dopiero wymierzony sobie ból fizyczny może przynieść pożądane ukojenie. Jonasz Wethacz opisuje natomiast cierpienie psychiczne osób mających trudności z identyfikacją z płcią, niejasno rejestrowane w okresie dzieciństwa, a boleśnie dotkliwe w fazie adolescencji. Wartym podkreślenia wydaje się, że ten potrzebny, interesujący tekst powstał nie tylko w efekcie przeglądu literatury przedmiotu. Wzbogacony jest także doświadczeniami autora, zdobytymi podczas pracy z osobami transseksualnymi. I wreszcie – Agnieszka Pisarska proponuje niezwykle ważną interpretację cierpienia i jego konsekwencji w przypadku dorosłych kobiet, sprawczyń zabójstw tzw. rodzinnych. Ten szczegółowy problem lokowany jest w szerszym kontekście problematyki zabójstwa w stanie silnego wzburzenia usprawiedliwionego okolicznościami. Dzięki zarówno psychologicznemu, jak i prawniczemu przygotowaniu, autorka przedstawiła opracowanie erudycyjne i jednocześnie komunikatywne dla szerokiego grona Czytelników. Dwa kolejne opracowania stanowią propozycje profesjonalnych metod pomocy osobom cierpiącym. Stanisław Radoń wnikliwie rezentuje zasady stosowania interwencji opartych o uważność, lokowanych w nurcie terapii poznawczo-behawioralnych. Piotr Szczukiewicz natomiast przedstawia istotę egzystencjalnego podejścia psychoterapeutycznego. Ten ciekawy tekst ukazuje, w jaki sposób traktowanie cierpienia jako ważnego zadania życiowego człowieka, może pomóc w jego godnym przeżywaniu. Konkluzje z obu tych rozważań, tyleż interesujących, co sytuowanych w odmiennych stanowiskach, cechuje ważna spójność – ukazują bowiem potencjalną perspektywę rozwojową przeżywanego cierpienia W drugiej części książki autorzy ilustrują badaniami własnymi różne przyczyny, przejawy i sposoby radzenia sobie z cierpieniem.. Rozdział Jacka Olszewskiego odnosi się do cierpienia przeżywanego przez osoby obciążone chorobami zagrażającymi życiu tj. układu sercowo-naczyniowego i nowotworami. Autor opisuje dwie główne formy zdrowia emocjonalnego tych pacjentów wskazując, że osoby tzw. przytłoczone, w porównaniu do tzw. odważnych, odznaczają się niższym poziomem satysfakcji z życia, wyższym poziomem lęku i rzadziej akceptują zaistniałe trudności. Paweł Błaszkiewicz wraz ze współpracownikami zwraca uwagę na cierpienie doświadczane przez osoby z zaburzeniami rytmu serca. Autorzy charakteryzują przyczyny oraz epidemiologię migotania przedsionków wyjaśniając, jak obciążające dla jakości życia jest stałe przeżywanie niepokoju co do dalszego życia i efektów leczenia, poczucie zależności od innych, konieczność przestrzegania zaleceń lekarskich. Źródłem cierpienia może być także sam proces starzenia się, zwłaszcza jeśli powiązane jest ono z osamotnieniem i brakiem aktywności. Ostatnie dwa rozdziały dotyczą młodych osób, lecz koncentrują się na odmiennych aspektach cierpienia. Michał Sprawka i współautorzy podejmują ważki problem – nadmiernego spożywania alkoholu przez studentów, poszukując osobowościowych predyktorów nadużywania tych substancji. Marlena Stradomska i Karolina Zoszak analizują postawy młodych, zdrowych osób względem chorych psychicznie. Wyniki tych badań pozwalają włączyć się w dyskusję na temat wciąż aktualnej, mimo wielu inicjatyw społecznych, tendencji do stereotypizacji osób psychicznie chorujących. Na zakończenie chcielibyśmy zwrócić uwagę na ważki aspekt prac prezentowanych Czytelnikowi w tym tomie. Wszystkie artykuły prezentują wnioski o charakterze praktycznym, dotyczącym nie tylko źródeł cierpienia, lecz również sposobów radzenia sobie z nim. Nie mają znaczenia wyłącznie poznawczego, zawierają także ważne przesłania aplikacyjne. Wyrażamy zatem nadzieję, że zebrane tu opracowania zainteresują i spełnią oczekiwania wielu Czytelników. Mogą też stać się źródłem dalszych inspiracji badawczych. Dorota Turska Ewa Małgorzata Szepietowska Michał D. Sprawka Lublin, marzec 2017
A preview of the PDF is not available
ResearchGate has not been able to resolve any citations for this publication.
Article
Full-text available
The paper presents the origin of existential approach and its relation to philosophy. The main principles of existential psychology and psychotherapy were presented. The aims of existential therapy as well as the differences among some strands of this therapeutic movement were discussed. The authors show advantages of existential approach, especially in overcoming reductionism in psychology. They point to the influence exis-tential psychotherapy exerts on understanding of health, the meaning of therapeutic relationship and subjectivity of a patient. The attention was paid to presenting a new attitude towards super ego and problems related to unconsciousness. The article also points at some risks and limitations which are present in activities based on existential principles.
Article
Full-text available
Importance: Relapse prevention in recurrent depression is a significant public health problem, and antidepressants are the current first-line treatment approach. Identifying an equally efficacious nonpharmacological intervention would be an important development. Objective: To conduct a meta-analysis on individual patient data to examine the efficacy of mindfulness-based cognitive therapy (MBCT) compared with usual care and other active treatments, including antidepressants, in treating those with recurrent depression. Data sources: English-language studies published or accepted for publication in peer-reviewed journals identified from EMBASE, PubMed/Medline, PsycINFO, Web of Science, Scopus, and the Cochrane Controlled Trials Register from the first available year to November 22, 2014. Searches were conducted from November 2010 to November 2014. Study selection: Randomized trials of manualized MBCT for relapse prevention in recurrent depression in full or partial remission that compared MBCT with at least 1 non-MBCT treatment, including usual care. Data extraction and synthesis: This was an update to a previous meta-analysis. We screened 2555 new records after removing duplicates. Abstracts were screened for full-text extraction (S.S.) and checked by another researcher (T.D.). There were no disagreements. Of the original 2555 studies, 766 were evaluated against full study inclusion criteria, and we acquired full text for 8. Of these, 4 studies were excluded, and the remaining 4 were combined with the 6 studies identified from the previous meta-analysis, yielding 10 studies for qualitative synthesis. Full patient data were not available for 1 of these studies, resulting in 9 studies with individual patient data, which were included in the quantitative synthesis. Results: Of the 1258 patients included, the mean (SD) age was 47.1 (11.9) years, and 944 (75.0%) were female. A 2-stage random effects approach showed that patients receiving MBCT had a reduced risk of depressive relapse within a 60-week follow-up period compared with those who did not receive MBCT (hazard ratio, 0.69; 95% CI, 0.58-0.82). Furthermore, comparisons with active treatments suggest a reduced risk of depressive relapse within a 60-week follow-up period (hazard ratio, 0.79; 95% CI, 0.64-0.97). Using a 1-stage approach, sociodemographic (ie, age, sex, education, and relationship status) and psychiatric (ie, age at onset and number of previous episodes of depression) variables showed no statistically significant interaction with MBCT treatment. However, there was some evidence to suggest that a greater severity of depressive symptoms prior to treatment was associated with a larger effect of MBCT compared with other treatments. Conclusions and relevance: Mindfulness-based cognitive therapy appears efficacious as a treatment for relapse prevention for those with recurrent depression, particularly those with more pronounced residual symptoms. Recommendations are made concerning how future trials can address remaining uncertainties and improve the rigor of the field.
Article
Full-text available
We implemented a meta-analysis of randomized trials to estimate the treatment effect of mindfulness-based cognitive therapy in a group format compared to no treatment or alternative group interventions. We inspected moderators of effect size and estimated treatment effects over time across 31 studies with yielded mean effect sizes revealing large and medium effects for no treatment and alternative treatment comparisons, respectively. Moderator analyses revealed differential models for explaining variations in treatment effects related to age, percentage of men in studies, domicile, study setting, and type of alternative treatment comparison. Implications for group work and limitations of this study are discussed.
Article
Introduction: One-third of North American adults with congenital heart disease (CHD) have diagnosable mood or anxiety disorders and most do not receive mental health treatment. There are no published interventions targeting the psychosocial needs of patients with CHD of any age. We describe the development of a group psychosocial intervention aimed at improving the psychosocial functioning, quality of life, and resilience of adults with CHD and the design of a study protocol to determine the feasibility of a potential full-scale randomized controlled trial (RCT). Methods/design: Drawing upon our quantitative and qualitative research, we developed the Adult CHD-Coping And REsilience (ACHD-CARE) intervention and designed a feasibility study that included a 2-parallel arm non-blinded pilot RCT. Eligible participants (CHD, age ≥18years, no planned surgery, symptoms suggestive of a mood and/or anxiety disorder) were randomized to the ACHD-CARE intervention or Usual Care (1:1 allocation ratio). The group intervention was delivered during eight 90-minute weekly sessions. Feasibility will be assessed in the following domains: (i) process (e.g. recruitment and retention), (ii) resources, (iii) management, (iv) scientific outcomes, and (v) intervention acceptability. Discussion: This study underscores the importance of carefully developing and testing the feasibility of psychosocial interventions in medical populations before moving to full-scale clinical trials. At study conclusion, we will be poised to make one of three determinations for a full-scale RCT: (1) feasible, (2) feasible with modifications, or (3) not feasible. This study will guide the future evaluation and provision of psychosocial treatment for adults with CHD.