ArticlePDF Available

Wpływ róż na zdrowie – farmakologiczne i biochemiczne działanie ekstraktów z płatków Rosa rugosa i Rosa damascena.

Authors:

Abstract

Róże od starożytności były uznawane za „lekarstwo na wszystko”. Preparaty różane stosowano w medycynie greckiej, chińskiej, sumeryjskiej, egipskiej i indyjskiej. W starożytnym Rzymie uważano, że róże mają działanie wzmacniające i uspokajające oraz łagodzące skutki nadmiernego spożycia alkoholu. Współcześnie w ziołolecznictwie, medycynie i kosmetyce stosuje się różne formy różanych ekstraktów: olejek, absolut, hydrolat, olej z nasion oraz wyciąg z owoców. Róże mają również szerokie zastosowanie kulinarne, gdzie wykorzystuje się płatki, owoce oraz całą gamę wyciągów i przetworów różanych. Płatki róży zawierają związki fenolowe, szczególnie alkohol fenyloetylowy i antocyjany. Napar lub odwar z kwiatów róży jako dodatek do kąpieli i przemywań działa kojąco i stymuluje gojenie drobnych ran. Wyciąg z płatków róży działa przeciwbakteryjnie, przy czym nie niszczy naturalnej symbiotycznej flory, a jedynie bakterie chorobotwórcze. Glikozydy różane działają uspokajająco. Róże mają działanie rozkurczowe, łagodnie moczopędne i żółciopędne, mogą wspomagać leczenie zaburzeń trawienia i chorób wątroby. Chronią przed zatruciami i wspomagają detoksykację organizmu. Wszystkie formy ekstraktów różanych charakteryzują silne właściwości antyoksydacyjne. Róża zwiększa także aktywność enzymów przeciwutleniających. Najnowsze badania wskazują, że wyciągi z płatków róży mają działanie przeciwnowotworowe, chroniąc materiał genetyczny (DNA) przed nagromadzaniem się w nim uszkodzeń. Olejek różany (R. damascena) w kosmetyce stosuje się przeciwko starzeniu skóry, pękającym naczyniom krwionośnym, rozstępom, dermatozom, martwicy skóry, przesuszeniu, podrażnieniom, ranom, poparzeniom. Wykazano także silne działanie ochronne wyciągów z róży przeciwko uszkodzeniom DNA (wyniki własne). Wyciągi z owoców róż (R. rugosa, R. damascena) działają moczopędnie i wzmacniająco, hamują krwawienia z naczyń włosowatych. Ze względu na bardzo wysoką zawartość witaminy C, kilkukrotnie przewyższającą owoce jagodowe czy cytrusowe, szupinki róży mają doskonałe działanie wspomagające przy przeziębieniach, poważniejszych infekcjach układu oddechowego, chorobach przyzębia i krwawieniu z układu pokarmowego. W pracy przedstawiono przegląd aktualnych doniesień o działaniu farmakologicznym płatków róż oraz wyniki własne dotyczące ich genoprotekcyjnych właściwości.
Małgorzata Kalemba-Drożdż1, Agnieszka Cierniak2
1Wydział Zdrowia i Nauk Medycznych, Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego
2Wydział Biochemii, Bio zyki i Biotechnologii, Uniwersytet Jagielloński
Wpływ róż na zdrowie – farmakologiczne
i biochemiczne działanie ekstraktów z płatków
Rosa rugosa i Rosa damascena1
Streszczenie: Róże od starożytności były uznawane za „lekarstwo na wszystko. Preparaty różane
stosowano w medycynie greckiej, chińskiej, sumeryjskiej, egipskiej i indyjskiej. W starożytnym
Rzymie uważano, że róże mają działanie wzmacniające i uspokajające oraz łagodzące skutki nad-
miernego spożycia alkoholu. Współcześnie w ziołolecznictwie, medycynie i kosmetyce stosuje się
różne formy różanych ekstraktów: olejek, absolut, hydrolat, olej z nasion oraz wyciąg z owoców.
Róże mają również szerokie zastosowanie kulinarne, gdzie wykorzystuje się płatki, owoce oraz całą
gamę wyciągów i przetworów różanych. Płatki róży zawierają związki fenolowe, szczególnie alkohol
fenyloetylowy i antocyjany. Napar lub odwar z kwiatów róży jako dodatek do kąpieli i przemywań
działa kojąco i stymuluje gojenie drobnych ran. Wyciąg z płatków róży działa przeciwbakteryjnie,
przy czym nie niszczy naturalnej symbiotycznej  ory, a jedynie bakterie chorobotwórcze. Glikozy-
dy różane działają uspokajająco. Róże mają działanie rozkurczowe, łagodnie moczopędne i żółcio-
pędne, mogą wspomagać leczenie zaburzeń trawienia i chorób wątroby. Chronią przed zatruciami
i wspomagają detoksykację organizmu. Wszystkie formy ekstraktów różanych charakteryzują sil-
ne właściwości antyoksydacyjne. Róża zwiększa także aktywność enzymów przeciwutleniających.
Najnowsze badania wskazują, że wyciągi z płatków róży mają działanie przeciwnowotworowe,
chroniąc materiał genetyczny (DNA) przed nagromadzaniem się w nim uszkodzeń. Olejek ró-
żany (R. damascena) w kosmetyce stosuje się przeciwko starzeniu skóry, pękającym naczynkom
krwionośnym, rozstępom, dermatozom, martwicy skóry, przesuszeniu, podrażnieniom, ranom,
poparzeniom. Wykazano także silne działanie ochronne wyciągów z róży przeciwko uszkodze-
niom DNA (wyniki własne). Wyciągi z owoców róż (R. rugosa, R. damascena) działają moczo-
pędnie i wzmacniająco, hamują krwawienia z naczyń włosowatych. Ze względu na bardzo wysoką
zawartość witaminy C, kilkukrotnie przewyższającą owoce jagodowe czy cytrusowe, szupinki róży
mają doskonałe działanie wspomagające przy przeziębieniach, poważniejszych infekcjach układu
oddechowego, chorobach przyzębia i krwawieniu z układu pokarmowego. W pracy przedstawio-
no przegląd aktualnych doniesień o działaniu farmakologicznym płatków róż oraz wyniki własne
dotyczące ich genoprotekcyjnych właściwości.
słowa kluczowe: Rosa damascena, Rosa rugosa, uszkodzenia DNA, potencjał antyoksydacyjny,
ROS,  awonoidy, olejek różany
Abstract: Roses form ancient times were used in Greek, Chinese, Sumerian, Egyptian and Indian
medicine. Nowadays various forms of rose extracts: oil, absolute, hydrolate, seed oil and fruit ex-
tracts are used in phytotherapy, medicine and cosmetics. Roses have also culinary uses, which
includes rose petals, fruit and a wide range of rose extracts and preparations.
1 Praca została s nansowana z działalności statutowej Krakowskiej Akademii im. Andrzeja Frycza
Modrzewskiego WZiNM/DS/2/2012.
128 Małgorzata Kalemba-Drożdż, Agnieszka Cierniak
Rose  owers contain phenolic compounds, especially phenyl ethyl alcohol and anthocyanins. Rose
petals infusion or decoction soothes and stimulates the healing of minor wounds. Rose petals
extract show antibacterial properties against pathogenic bacteria however not against symbiotic
ora. Rosal glycosides reveals calming e ect. Roses have antispasmodic, mild diuretic and chol-
agogue e ects.  ey protect against poisoning and support detoxi cation processes. All forms of
rose extracts are characterized by strong antioxidant properties. Roses also increases the activity
of antioxidant enzymes. Recent studies show that rose petals extracts have antitumor activity due
to protection of genetic material. Oil rose (R. damascena) is used in cosmetics to  ght skin ageing,
stretch marks, dermatosis, skin necrosis, dehydration, irritations, wounds and burns. Our results
also show a strong protective e ect of rose extracts against DNA damage.  e rose fruit extracts
(R. rugosa, R. canina) have diuretic e ect and strengthen capillaries. Due to the very high content
of vitamin C, several times exceeding the amount in berries or citrus, rose fruit extracts support
organism during colds, respiratory infections, periodontal disease and the digestive tract bleeding.
is paper presents an overview of current reports on pharmacological action of rose petals and
the results of our own research on genoprotective properties of rose extracts.
Key words: Rosa damascena, Rosa rugosa, DNA damage, antioxidant power, ROS,  avonoids,
rose oil
Wprowadzenie
Róża (Rosa) to rodzaj krzewów należących do rodziny różowatych (Rosaceae).
Kwiaty róż, w kolorach od czerwieni, poprzez odcienie różu, pomarańczu, żółci aż
do bieli, osadzone są pojedynczo lub zebrane w kwiatostany. Korona jest 5-dzielna,
przy czym może występować nawet do 15 okółków płatkowych. Pierwsze skamie-
niałości róż datuje się na 30 milionów lat. W środowisku naturalnym krzewy różane
występowały wyłącznie na półkuli północnej. Karol Linneusz w XVIII wieku wy-
mienił 12 gatunków róż, natomiast obecnie znanych jest około 200 [15]. Hodowla
róż ma około 5000 lat tradycji, rozpoczęli ją Sumerowie i Chińczycy. W Europie
róże rozpowszechniły się dopiero po XIII wieku za przyczyną wracających z krucjat
krzyżowców.
W kosmetyce i medycynie najczęściej wykorzystywanymi odmianami róż są: róża
damasceńska (Rosa damascena) oraz róża karbowana (Rosa rugosa). Wykorzystuje
się również różę stulistną (Rosa centifolia) oraz owoce dzikiej róży (Rosa canina).
Róża damasceńska (R. damascena) pochodzi najprawdopodobniej z Azji Mniejszej,
jest krzewem, który rozrasta się do ponad dwóch metrów średnicy i wysokości, żyje
ponad 50 lat. Liście pierzaście złożone zbudowane są z 5–7 listków, kwiaty – z kil-
kunastu okółków, w kolorze od ciemnego do bardzo jasnego różu. Róża karbowana
(Rosa rugosa), zwana też pomarszczoną, fałdzistolistną lub różą japońską, pochodzi
ze Azji Wschodniej. Jest krzewem dorastającym do 1,5 metra wysokości, zdolnym
tworzyć zarośla o kilkuhektarowej powierzchni [9]. Kwiaty Rosa rugosa są proste,
pięciopłatkowe, różowe, o różnym natężeniu tego koloru lub białe [31].
Wpływ róż na zdrowie – farmakologiczne i biochemiczne działanie ekstraktów... 129
Formy preparatów różanych
Róże wykorzystywane są w różnego rodzaju postaciach. W zależności od sposo-
bu przygotowania wyciągu, różnią się składem i zawartością związków aktywnych,
a także właściwościami farmakologicznymi [7, 29].
Płatki róży
Róże suszy się w formie płatków lub pąków. Płatki róż zawierają terpeny, glikozydy,
awonoidy m.in. kwercetynę i antocyjaniny, witaminę C, taniny, wielonienasycone
kwasy tłuszczowe [24, 37, 38]. Do produkcji ekstraktów różanych najczęściej wy-
korzystuje się różę damasceńską, czasami w celach kosmetycznych stosuje się także
wodny ekstrakt z róży stulistnej, a różę karbowaną zazwyczaj się suszy. W celach
spożywczych w Polsce używa się głównie płatków róży karbowanej oraz stulistnej,
w Chinach i Japonii róży karbowanej, natomiast w krajach arabskich stosuje się
głównie wodę różaną z róży damasceńskiej. Z płatków róży przygotowuje się rów-
nież napary i nalewki.
Absolut różany
Ekstrakt różany w celach perfumeryjnych najprawdopodobniej jako pierwsi na-
uczyli się produkować Grecy – poprzez ekstrakcję z kwiatów rozpuszczalnikiem.
Absolut różany (R. damascena) zawiera: alkohol fenyloetylowy (72,73–78,38%),
cytronelol (9,91–11,26%), nonadekan (4,35%), geraniol (3,71–5,65%), nerol (2,42–
2,47%), alfa-tokoferol 2397,1 ppm, beta-karoten 422,3 ppm [5, 24].
Olejek różany
Tradycyjnie eteryczny olejek różany uzyskuje się poprzez destylację para wodną
płatków róży damasceńskiej. Zawiera: cytronelol (35,23%), geraniol (22,19%), no-
nadekan (13,85%), nerol (10,26%) [37, 38]. Największe, światowe, zagłębia produk-
cji olejku różanego to Bułgaria, Iran i Maroko.
Woda różana
Hydrolat różany to produkt uboczny pozostały po destylacji olejku różanego pa
wodną. Woda różana została wynaleziona w XI wieku przez Awicennę (Abu Ali
130 Małgorzata Kalemba-Drożdż, Agnieszka Cierniak
Husain ebn Abdallah Ebn-e Sina). Zawiera: geraniol (30,74%), cytronelol (29,44%),
alkohol fenyloetylowy (23,74%) oraz nerol (16,12%) [37]. Uzyskuje się ją z Rosa da-
mascena, rzadziej z Rosa centifolia.
Owoce róży
W ziołolecznictwie i gastronomii wykorzystuje się również owoce róż z gatunków
Rosa rugosa, Rosa canina, Rosa centifolia, rzadziej z Rosa damascena. Mają wyso-
ką zawartość witaminy C, która w świeżych owocach może występować w stęże-
niu 1200–2500 mg/100g. Odmiany hybrydowe róż owocowych wyhodowane przez
polskich naukowców mogą posiadać nawet powyżej 4000 mg witaminy C na 100 g
owoców [25]. W mrożonych owocach i soku stężenie to wynosi ok. 400 mg/100 g.
W suszonych owocach wykorzystywanych w tradycyjny sposób jako napar lub mus
(badania własne) stwierdzono występowanie bardzo małych ilości kwasu aksorbi-
nowego (3–8 mg/100 ml). Owoce róż i wyciągi owocowe stosuje się ze względu na
ich właściwości moczopędne, wzmacniające, przeciwszkorbutowe, antyoksydacyj-
ne [10].
Farmakologiczne działanie róż
Róże od starożytności były uznawane za „lekarstwo na wszystko. Ich użycie było
wynikiem wielowiekowej tradycji. Współcześnie prowadzonych jest wiele badań
nad zastosowaniem róż w praktyce medycznej.
Działanie przeciwbakteryjne
Ulusoy i wsp. wykazali, że olejek eteryczny oraz absolut z róży damasceńskiej wy-
kazuje silne właściwości przeciwbakteryjne przeciwko szczepom: Escherichia coli,
Pseudomonas aeruginosa, B. subtilis, Staphylococcus aureus, Chromobacterium vio-
laceum oraz Erwinia carotovora, będące patogenem roślin. C. violaceum okazały się
najbardziej wrażliwe ze wszystkich badanych szczepów na obydwa ekstrakty, nato-
miast E.coli były najbardziej wrażliwe na olejek eteryczny. Stwierdzono, że hydrolat
różany nie wykazuje żadnych właściwości bakteriobójczych [37].
W innej pracy analizowano wpływ ekstraktów ze świeżych i suszonych płatków
róży damasceńskiej na bakterie: Aeromonas hydrophila, Bacillus cereus, Enterobacter
aerogenes, Enterococcus feacalis, Escherichia coli, Klebsiella pneumoniae, Mycobacte-
rium smegmatis, Proteus vulgaris, Proteus aeruginosa, Proteus  uorescens, Salmonel-
la enteritidis, Salmonella typhimurium, Staphylococcus ureus i Yersinia enterocolitica.
Wpływ róż na zdrowie – farmakologiczne i biochemiczne działanie ekstraktów... 131
Obydwa ekstrakty wykazywały działanie przeciwbakteryjne, choć nie przeciwko E.
coli; najsilniej działały na S. enteritidis i M. smegmatis. Ekstrakt ze świeżych płatków
był skuteczniejszy niż z suszonych [30].
Wykazano również, że spulweryzowane płatki Rosa rugosa stosowane w hodowli
szalkowej w stężeniach: 0,1; 0,5; 0,1; 0,05% (w/v) zahamowały wzrost bakterii: Bac-
teroides vulgatus, Escherichia coli, Staphylococcus aureus, Bacillus cereus, natomiast
wzrost szczepów: E. coli, S. aureus, B. cereus, Salmonella sp. został zahamowany
w hodowli zawiesinowej. Bardzo ciekawa okazała się obserwacja, że szczepy bakterii
komensalnych Bi dobacterium breve i Lactobacillus salivarius w hodowli płytkowej
nie zahamowały wzrostu pod wpływem płatków róż, natomiast ich wzrost w ho-
dowli zawiesinowej był przez róże stymulowany [19]. Stąd wniosek, że płatki róży
nie niszczą naturalnej symbiotycznej i komensalnej  ory bakteryjnej, natomiast po-
magają w zwalczaniu bakterii patogennych.
Olejek aromatyczny z róży damasceńskiej był również badany pod kątem wła-
ściwości bakteriobójczych przeciwko Staphylococcus aureus, E. coli, Proteus aerugi-
nosa, a także grzybobójczym przeciwko Candida albicans, wykazując silne działanie
w niskich stężeniach [23]. Działanie bakteriobójcze olejku różanego może wynikać
przede wszystkim z obecności cytronelolu, geraniolu i nerolu, których właściwości
bakteriobójcze wielokrotnie były potwierdzane [2, 14]. Natomiast wysokie stężenie
alkoholu fenyloetylowego w absolucie różanym może wpływać na jego silne właści-
wości przeciwbakteryjne [11].
Działanie na układ nerwowy
Awale i wsp. wykazali, że chloroformowy ekstrakt z R. damascena wywiera po-
zytywny efekt w leczeniu demencji wpływając na wzrost neurytów, jednocześnie
wykazano zahamowanie działania amyloidu β [4]. Za główny składnik aktywny
ekstraktu chloroformowego uznano wielonienasycony kwas tłuszczowy o bardzo
długim łańcuchu (very long polyunsaturated fatty acid – VLPUFA, VLFA) C37H64O2.
Wpływ tego składnika na długość dendrytów można porównać z efektem wywiera-
nym przez NGF (nerve growth factor), w związku z tym można przypuścić, że róża
damasceńska chroni przed demencją.
Badano również działanie olejku eterycznego z R. damascena w uzupełniającej
terapii w nawracających opornych na leki napadach drgawkowych u dzieci. U pa-
cjentów z farmakooporną epilepsją stosujących olejek różany wykazano istotne
zmniejszenie częstotliwości napadów drgawkowych [3]. Przeciwdrgawkowe działa-
nie wyciągów z róży stwierdzono również w badaniach na szczurach [20, 34].
R. damascena może wykazywać również wpływ hipnotyczny. Wodne i etano-
lowe ekstrakty podawane myszom w dawkach 500 i 1000 mg/kg wydłużały okres
132 Małgorzata Kalemba-Drożdż, Agnieszka Cierniak
snu indukowanego pentobarbitalem, który to efekt może być porównywalny z dia-
zepamem [32]. Mechanizm hipnotycznego działania róży damasceńskiej nie został
jeszcze dokładnie wyjaśniony, sugerowane jest oddziaływanie na receptory benzo-
diazepamowe lub poprzez oddziaływanie na szlaki GABA-ergiczne.
W badaniach na myszach wykazano, że wodno-alkoholowe wyciągi z róży da-
masceńskiej działają przeciwbólowo, jednak eteryczny olejek różany nie ma żad-
nych zdolności łagodzenia odczuwania bólu [16, 33]. Mechanizm nie jest całkowi-
cie wyjaśniony, prawdopodobnie za ten efekt odpowiedzialne są  awonoidy zawarte
w płatkach róży.
Działanie przeciwkaszlowe
Wodne i alkoholowe wyciągi z R. damascena istotnie zmniejszają odruch kaszlowy
wywołany kwasem cytrynowym u świnek morskich [36]. W innym badaniu wyka-
zano relaksujące działanie olejku eterycznego i ekstraktu etanolowego na mięśnie
gładkie tchawicy świnek morskich [6]. Sugerowany mechanizm bazuje na stymula-
cji receptorów β-adrenalinowych lub inhibicji receptorów histaminowych H1.
Działanie na układ krążenia
Wodno-alkoholowe wyciągi z róży damasceńskiej mogą poprawiać tempo i silę
skurczu mięśnia sercowego, co wykazano w badaniach na wyizolowanych ser-
cach świnek morskich [8] prawdopodobnie poprzez oddziaływanie na receptory
β-adrenalinowe. Jednakże wykazano również, że jeden z aktywnych składników
płatków róży damasceńskiej, cyanidyno-3-O-β-glukozyd, istotnie hamuje ak-
tywność ACE (angiotensin I-converting enzyme), enzymu płucnego kluczowego
w syntezie angiotensyny II [22], która zwiększa częstotliwość pracy serca i nasila
wydzielanie kortykoidów. W związku z tym wyjaśnienie roli wyciągów różanych
w oddziaływaniu na układ krążenia wymaga dalszych badań.
Działanie na enzymy układu trawiennego
Stwierdzono, że metanolowy ekstrakt R. damascena podawany doustnie zmniejsza
poposiłkowe stężenie glukozy we krwi u szczurów zdrowych oraz cukrzycowych.
Odkryto, że mechanizm tego oddziaływania polega na hamowaniu aktywności al-
fa-glukozydazy [12]. Wykazano również, że etanolowy ekstrakt róży damasceńskiej
wykazuje zdolności inhibicji lipazy trzustkowej [13].
Wpływ róż na zdrowie – farmakologiczne i biochemiczne działanie ekstraktów... 133
Działanie przeciwstarzeniowe
W badaniach Ng i wsp. przeprowadzonych na myszach SAM (Senescence Accelera-
ted Mice), które charakteryzują się przyspieszonymi procesami starzenia, wykazano,
że dodawanie do pokarmu 9-miesięcznych myszy ekstraktu z płatków Rosa rugo-
sa wydłużyło średni czasu życia do 423 dni, w porównaniu do grupy kontrolnej,
w której myszy żyły średnio 373 dni. Myszy charakteryzowała też wyższa aktywność
i bardziej lśniąca sierść [28].
Natomiast Jafari i wsp. wykazali, że ekstrakty różane wpływały na zmniejszenie
śmiertelności muszki owocowej. Istotne statystycznie różnice dotyczyły przedsta-
wicieli obydwu płci Drosophila, przy czym, co bardzo istotne, nie zaobserwowano
zaburzenia rozrodczości lub tempa metabolizmu [17].
Działanie przeciwutleniające
Liczne prace potwierdzają silne właściwości przeciwutleniające wyciągów różanych
[1]. Saxena wykazał, że olejek z róży damasceńskiej chroni szczury przed induko-
wanym stresem oksydacyjnym [35], natomiast Nazıroğlu zaobserwował, iż olejek
ten zmniejsza stres oksydacyjny w szczurzym mózgu spowodowany depresją [27].
W badaniach na myszach SAM, wykazano, że u myszy karmionych dojelitowo
wodnym wyciągiem z płatków R. rugosa w dawce 80 mg/kg m.c., nastąpił istotny
wzrost aktywności katalazy wątrobowej po 30 dniach i po 60 dniach wzrost aktyw-
ności katalazy we krwi. Stwierdzono również istotny wzrost aktywności peroksydaz
glutationowych we krwi i wątrobie już po 30 dniach karmienia wyciągiem z róży
karbowanej. Zaobserwowano również spadek stężenia malonyloaldehydu w mózgu
i wątrobie po 30 dniach karmienia [28].
W badaniu Moein i wsp. wykazano, że ekstrakt z róży damasceńskiej ma bar-
dzo silne właściwości usuwające wolne rodniki w porównaniu do innych roślin
żyjących na terenie Iranu [26]. Podobnie w badaniach własnych: ekstrakty różane
wykazywały najsilniejsze właściwości redukcyjne mierzone przy pomocy meto-
dy FRAP (ferric reducing antioxidant power) spośród badanych roślin (analizom
podlegały m.in. nagietek lekarski, lawenda wąskolistna, koniczyna czerwona, sto-
krotka, chaber bławatek, hibiskus szczawiowy). Badano ekstrakty w formie: olej-
ków eterycznych, 1% nalewek w 40% etanolu, maceratów, naparów. Do badania
włączono również półsyntetyczny aromat różany. Stwierdzono, że zdolności prze-
ciwutleniające są wprost proporcjonalnie skorelowane z zawartością związków
polifenolowych (ryc. 1).
134 Małgorzata Kalemba-Drożdż, Agnieszka Cierniak
Rycina 1. Całkowita zawartość polifenoli mierzona standardową metodą
Folina-Ciocalteau i zdolności przeciwutleniające mierzone metodą FRAP 1%
roztworów i wyciągów różanych na tle wyciągów z innych roślin (Calendula
o cinalis, Lavandula angustifolia, Centaurea cyanus, Hibiscus sabdarifa, Bellis
perenis, Trifolium pratense, Aniba rosaeodora). 1. wyciąg wodno-alkoholowy
R.rugosa; 2. wyciąg wodno-alkoholowy R.damascena; 3. napar R.rugosa; 4. olejek
R.damascena; 5. wyciąg wodno-alkoholowy z owoców R.rugosa; 6. napar z owoców
R.rugosa; 7. macerat R.rugosa; 8. aromat różany; 9. napar z pąków R.damascena
Wyniki FRAP przedstawiono jako siłę redukcyjną w porównaniu do 1% roztworu witaminy C.
W przypadku zdolności do generowania wolnych rodników (mierzone przy
użyciu dwuoctanu 2’,7’-dichloro uoresceiny DCFH-DA) pod wpływem nadtlenku
wodoru przez komórki HaCaT (unieśmiertelniona linia ludzkich keratynocytów)
wykazano, że wszystkie badane wyciągi różane zmniejszały produkcję reaktywnych
form tlenu (reactive oxygen species, ROS), czego jednak nie mógł dokonać aromat ró-
żany. Najlepsze właściwości ochronne przed działaniem H2O2 charakteryzowały wy-
ciągi alkoholowe z płatków róży damasceńskiej i karbowanej oraz napar z owoców
róży (tab. 1). Stwierdzono też, że pomimo niskich wartości względnych ilości gene-
rowanych ROS pod wpływem nadtlenku wodoru, olej z pestek róży może generować
duże ilości wolnych rodników, najprawdopodobniej przez łańcuchowy proces pe-
roksydacji wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, które wchodzą w jego skład.
Naturalny olejek eteryczny oraz aromat różany rozcieńczono 100-krotnie, ponieważ
w formie stężonej wykazywały silną toksyczność względem badanych komórek.
Silne właściwości przeciwutleniające ekstraktu z róży damasceńskiej potwierdził
również Kalim i wsp. Wykazał on w testach in vitro na plazmidach pBluescript II
Wpływ róż na zdrowie – farmakologiczne i biochemiczne działanie ekstraktów... 135
SK, że spośród roślin tradycyjnie stosowanych w medycynie indyjskiej, wyciąg R.
damascena ma jedne z najsilniejszych właściwości ochronnych przed oksydacyjny-
mi uszkodzeniami DNA [18].
Tabela 1. Produkcja wolnych rodników w komórkach HaCaT pod wpływem
25 uM nadtlenku wodoru i 1% ekstraktów różanych mierzona przy pomocy
uorescencji DCFH-DA
ekstrakt ROS S.D. ROS H2O2S.D. H2O2/K OD
kontrola 100,0 0,0 191,5 15,3 1,92 1,00
R. canina olej z nasion 184,7 63,1 205,2 36,4 1,11 0,58*
R. canina owoc napar 107,1 18,1 136,5 3,3 1,27 0,67*
R. damascena nalewka 99,1 17,4 130,9 0,5 1,32 0,69*
R. damascena olejek 132,8 26,7 176,7 17,0 1,33 0,69*
R. rugosa nalewka 97,4 17,5 148,3 15,7 1,52 0,80*
R. rugosa napar 119,1 29,0 159,8 28,9 1,34 0,70*
aromat różany 95,6 7,6 184,5 40,9 1,93 1,01
* wyniki istotne statystycznie
Tabela 2. Wyniki pomiaru ilości uszkodzeń DNA mierzonych metodą kometową
wyrażonych jako procentowa zawartość DNA w ogonie komety (%TDC – Tai l
DNA Content) w ludzkich limfocytach po inkubacji z 1% ekstraktami różanymi
i 25 uM H2O2
Ekstrakt ekstrakt
%TDC S.D. 25uM H2O2
%TDC S.D. H2O2 /
ekstrakt OD
K 4,457 0,580 27,132 0,284 22,675 1,000
R. canina olej 5,542 2,167 13,725 0,322 8,183 0,361*
R. canina owoc nalewka 5,124 0,996 29,901 5,159 24,777 1,093
R. canina owoc napar 5,197 0,911 22,087 1,027 16,890 0,745*
R. centifolia hydrolat 5,576 0,115 19,645 1,310 14,070 0,620*
R. damascena hydrolat 4,846 0,073 20,598 0,188 15,753 0,695*
R. damascena nalewka 6,874 0,269 17,183 2,225 10,309 0,455*
R. damascena napar 6,090 0,386 20,021 0,266 13,931 0,614*
R. damascena napar z pąków 4,696 0,311 21,974 0,813 17,278 0,762*
R. damascena olejek 0,01% 4,815 0,485 21,780 0,263 16,966 0,748*
R. rugosa macerat 4,414 0,193 28,236 5,642 23,822 1,051
R. rugosa nalewka 6,942 2,109 15,796 1,073 8,854 0,390*
R. rugosa napar 9,312 3,575 41,383 3,626 32,070 1,414
różany aromat 0,01% 5,260 0,182 11,691 2,268 6,431 0,284*
* wyniki istotne statystycznie
136 Małgorzata Kalemba-Drożdż, Agnieszka Cierniak
Badania własne, prowadzone na ludzkich limfocytach, potwierdzają ochronne
działanie różanych ekstraktów przeciwko oksydacyjnym uszkodzeniom DNA indu-
kowanym 25 uM H2O2. Najsilniejsze właściwości genoprotekcyjne charakteryzowa-
ły wyciągi alkoholowe z płatków róży damasceńskiej i róży karbowanej. Skutecznie
przed uszkodzeniami DNA chroni również olej z nasion dzikiej róży, co wynika
najprawdopodobniej z wysokiej zawartości glikozydów [21], jednak badanie ży-
wotności po 24-godzinnej inkubacji oraz wyniki ROS wykazują, że jest to ekstrakt
wrażliwy na utlenianie.
Wnioski
Płatki róż zawierają szereg aktywnych związków, m.in.: terpeny, glikozydy,  awono-
idy, które mogą wywierać pozytywny wpływ na zdrowie. W badaniach laboratoryj-
nych wykazano, że substancje zawarte w różach mają działanie przeciwdepresyjne,
przeciwbólowe, przeciwlękowe, przeciwdemencyjne, rozluźniające, przeciwcu-
krzycowe, antybakteryjne, odmładzające, przeciwzapalne, przeciwutleniające oraz
chronią materiał genetyczny przed powstawaniem w nim uszkodzeń, potwierdzając
tym samym celowość stosowania ekstraktów różanych w praktyce medycznej, ko-
smetyce i ziołolecznictwie. Najsilniejsze właściwości prozdrowotne charakteryzują
związki apolarne zawarte w płatkach róż.
Badania własne wykazały, że najmocniejsze właściwości przeciwutleniają-
ce i ochronne przeciwko uszkodzeniom DNA wykazują alkoholowe wyciągi (1%
w 40% w/v) z róży damasceńskiej i karbowanej. Olej z pestek róży psiej wykazu-
je silne działanie genoprotekcyjne, nie chroni jednak przed wolnymi rodnikami,
nie ma też właściwości przeciwutleniających, a sam pozostaje wrażliwy na utlenia-
nie. Olejek różany uzyskiwany z płatków róży damasceńskiej ma silne właściwości
przeciwutleniające, w rozcieńczeniu wykazuje właściwości genoprotekcyjne, jednak
w formie stężonej jest cytotoksyczny.
Bibliogra a
Altiner D., Kiliçgün H., 1. e Antioxidant E ect of Rosa Rrugosa, Drug Metabol Drug
Interact 2008, 23 (3–4), 323–327.
Andoğan B.C., Baydar H., Kaya S., Demirci M., Özbaşar D., Mumcu E., 2. Antimicrobial
Activity and Chemical Composition of Some Essential Oils, Arch Pharm Res 2008, 25,
860–864.
Ashrafzadeh F., Rakhshandah H., Mahmoudi E., 3. Rosa Damascena Oil: An Adjuncti-
ve  erapy for Pediatric Refractory Seizer, Iranian Journal of Child Neurology 2007, 1,
13–17.
Wpływ róż na zdrowie – farmakologiczne i biochemiczne działanie ekstraktów... 137
Awale S., Tohda C., Tezuka Y., Miyazaki M., Kadota S., 4. Protective E ects of Rosa Dama-
scena and its Active Constituent on Ab(25–35)-Induced Neuritic Atrophy, eCAM 2009,
149, 1–8.
Aydinli M., Tutas M., 5. Production of Rose Absolute from Rose Concrete, Flavour Fragr
J 2003, 18, 32–35.
Boskabady M.H., Kiani S., Rakhshandah H., 6. Relaxant E ects of Rosa Damascena on
Guinea Pig Tracheal Chains and its Possible Mechanism(s), J Ethnopharmacol 2006, 106,
377–382.
Boskabady M.H., Shafei M.N., Saberi Z., Amini S., 7. Pharmacological E ects of Rosa Da-
mascena, Iran J Basic Med Sci 2011, 14 (4), 295–307.
Boskabady M.H., Vatanprast A., Parsee H., Ghasemzadeh M., 8. E ect of Aqueous-
Ethanolic Extract from Rosa Damascena on Guinea Pig Isolated Heart, Iran J Basic Med
Sci 2011 a, 14, 116–121.
Bruun H.H., 9. Rosa Rugosa,  unb. ex Murray, Journal of Ecology 2005, 93, 2, 441–470.
Chrubasik C., Roufogalis B.D., Müller-Ladner U., Chrubasik S., 10. A Systematic Review on
e Rosa Canina E ect and E cacy Pro les, Phytother Res 2008, 22 (6), 725–733.
Etschmann M.M.W., Bluemke W., Sell D., Schrader J., 11. Biotechnological Production of
2-Phenylethanol, Appl Microbiol Biotechnol 2002, 59, 1–8.
Gholamhoseinian A., Fallah H., Shari far F., 12. Inhibitory E ect of Methanol Extract of
Rosa Damascena Mill. Flowers on A-Glucosidase Activity and Postprandial Hyperglyce-
mia in Normal and Diabetic Rats, Phytomedicine 2009, 16, 935–941.
Gholamhoseinian A., Shahouzehi B., Shari far F., 13. Inhibitory E ect of Some Plant Extract
on Pancreatic Lipase, Int J Pharmacol 2010, 6, 18–24.
Gochev V., Wlcek K., Buchbauer G., Stoyanova A., Dobreva A., Schmidt E. et al., 14. Com-
parative Evaluation of Antimicrobial Activity and Composition of Rose Oils from Vari-
ous Geographic Origins, in Particular Bulgarian Rose Oil, Nat Prod Commun 2008, 3,
1063–1068.
Gudin S., 15. Rose: Genetics and Breeding, Plant Breeding Reviews 2000, 17, 159–189.
Hajhashemi V., Ghannadi A., Hajiloo M., 16. Analgesic and Anti-In ammatory E ects of
Rosa Damascena Hydroalcoholic Extract and its Essential Oil in Animal Models, Iran
J Pharm Res 2010, 9, 163.
Jafari M., Zarban A., Pham S., Wang T., 17. Rosa Damascena Decreased Mortality in Adult
Drosophila, J Med Food 2008, 11, 9–13.
Kalim M.D., Bhattacharyya D., Banerjee A., Chattopadhyay S., 18. Oxidative DNA Damage
Preventive Activity and Antioxidant Potential of Plants Used in Unani System of Medi-
cine, BMC Complement Altern Med 2010, 16, 10, 77.
Kamijo M., Kanazawa T., Funaki M., Nishizawa M., Yamagishi T., 19. E ects of Rosa Rugosa
Petals on Intestinal Bacteria, Biosci Biotechnol Biochem 2008, 72 (3), 773–777.
Kheirabadi M., Moghimi A., Rakhshande H., Rassouli MB., 20. Evaluation of  e Anticon-
vulsant Activities of Rosa Damascena on  e PTZ Induced Seizures in Wistar Rats, J Biol
Sci 2008, 8, 426–430.
Kumarasamy Y., Cox P.J., Jaspars M., Rashid M.A., Sarker S.D., 21. Bioactive Flavonoid Gly-
cosides from  e Seeds of Rosa Canina, Pharmaceutical Biology 2003, 41 (4).
138 Małgorzata Kalemba-Drożdż, Agnieszka Cierniak
Kwon E.K., Lee D.Y., Lee H., Kim D.O., Baek N.I., Kim Y.E. et al., 22. Flavonoids from  e
Buds of Rosa Damascena Inhibit  e Activity of 3-Hydroxy-3-Methylglutaryl-Coenzyme
A Reductase And Angiotensin I-Converting Enzyme, J Agric Food Chem 2010, 58, 882–
886.
Lisin G., Sa yev S., Craker L.E., 23. Antimicrobial Activity of Some Essential Oils, Acta Hor-
ticulturae (ISHS) 1999, 501, 283–288.
Loghmani-Khouzani H., Sabzi-Fini O., Safari J., 24. Essential Oil Composition of Rosa Dam-
ascena Mill Cultivated in Central Iran, Scientia Iranica 2007, 14, 316–319.
Milewski J., 25. Hybrydyzacja róż owocowych w celu uzyskania wysokiej zawartości witami-
ny C w owocniach, Prace Instytutu Badawczego Leśnictwa, Warszawa 1974.
Moein S., Moein M., Khoshnoud MJ., Kalanteri T., 26. In Vitro Antioxidant Properties
Evaluation of 10 Iranian Medicinal Plants by Di erent Methods, Iran Red Crescent Med
J 2012 Dec, 14 (12), 771–775.
Nazıroğlu M., Kozlu S., Yorgancıgil E., Uğuz AC., Karakuş K., 27. Rose Oil (From Rosa
Damascena Mill.) Vapor Attenuates Depression-Induced Oxidative Toxicity in Rat Brain,
J Nat Med 2013, 67 (1), 152–158.
Ng T.B., Gao W., Li L., Niu S.M., Zhao L., Liu J., Shi L.S., Fu M., Liu F., 28. Rose (Rosa
Rugosa)-Flower Extract Increases  e Activities of Antioxidant Enzymes and  eir Gene
Expression and Reduces Lipid Peroxidation, Biochem Cell Biol 2005, 83 (1), 78–85.
Olech M., Nowak R., 29. In uence of Di erent Extraction Procedures on  e Antiradical Ac-
tivity and Phenolic Pro le of Rosa Rugosa Petals, Acta Pol Pharm 2012, 69 (3), 501–507.
Özkan G., Sagdiç O., Baydar N.G., Baydar H., 30. Antioxidant and Antibacterial Activities of
Rosa Damascena Flower Extracts, Int J Food Sci Technol 2004, 10, 277–281.
Popek R., 31. Dziko rosnące róże Europy, O cina Botanica, Kraków 2007.
Rakhshandah H., Shakeri M.T. Ghasemzadeh M.R., 32. Comparative Hypnotic E ect of
Rosa Damascena Fractions and Diazepam in Mice, Iran J Pharm Res 2007, 6, 193–197.
Rakhshandah H., Vahdati-Mashhadian N., Dolati K., Hosseini M., 33. Antinociceptive Ef-
fect of Rosa Damascena in Mice, J Biol Sci 2008, 8, 176–180.
Ramezani R., Moghimi A., Rakhshandeh H., Ejtehadi H., Kheirabadi M., 34. e E ect of
Rosa Damascena Essential Oil on  e Amygdala Electrical Kindling Seizures in Rat, Pak
J Biol Sci 2008, 11, 746–751.
Saxena M., Shakya AK., Sharma N., Shrivastava S., Shukla S., 35. erapeutic E cacy of
Rosa Damascena Mill. On Acetaminophen-Induced Oxidative Stress in Albino Rats, J En-
viron Pathol Toxicol Oncol 2012, 31 (3), 193–201.
Shafei M.N., Rakhshandahb H., Boskabady M.H., 36. Antitussive E ect of Rosa Damascena
in Guinea Pigs, IJPR 2003, 2, 231–234.
Ulusoy S., Boşgelmez-Tinaz G., Seçilmiş-Canbay H., 37. Tocopherol, Carotene, Phenolic
Contents and Antibacterial Properties of Rose Essential Oil, Hydrosol and Absolute, Curr
Microbiol 2009, 59, 554–558.
Yassa N., Masoomi F., Rohani Rankouhi S.E., Hadjiakhoondi A., 38. Correspondence
Chemical Composition and Antioxidant Activity of  e Extract and Essential Oil of Rosa
Damascena from Iran, Population of Guilan, Daru 2009, 17, 175–180.
... Rose gardening started in antiquity, and since the Middle Ages, roses have been cultivated for their beauty, but primarily for perfume, medicinal or culinary usage. Nowadays, rose preparations, such as oils, seed oil and fruit extract or hydrolate, are important commercial products, especially in the fragrance and flavour industries [1,11,19]. The genus Rosa includes 200 species and 18000 cultivars [8]. ...
... and Rosa centifolia L. [1,22]. Roses are well known for their positive influence on skin, among other anti-aging properties, ability to promote skin tonicity; they are used to fight stretch marks, skin necrosis, dermatosis, irritations, wounds, and dehydration [11,19]. Moreover, rose preparations are used for gastrointestinal disorders and have therapeutic properties -antiseptic, antiplasmodic, antiviral and antibacterial [3]. ...
... Roses are used in different forms. An extract preparation method has an impact on the composition, content of active compounds and pharmacological properties [11,18]. Vascular skin is one of the most prevalent defects that cosmetologists and dermatologists have to fight [13]. ...
Article
Full-text available
Rose oil and rose water are components that can be used in the prevention and care of vascular skin. Formulations containing the above-mentioned ingredients strengthen capil-laries and improve the condition of vascular skin. The aim of this study was to form a stable emulsion directed to people with face vascular problems. Compositions of six emulsions with different amounts of emulsifiers and thickeners were developed according to the specifications and requirements of KT-Skor software (based on the Kleeman's method). The average particle size, dispersity index, sensory and skin moisturising properties of emulsions were evaluated. The results obtained indicate emulsion VI (with 10 g of lecithin and 0.2 g of carboxmeth-cellulose) revealed the highest stability. A significant increase of skin capacitance after application of all emulsions was observed, which was maintained for about 120 minutes. The highest level was reached for areas of the skin after application of emulsions II and III. By analysing the sensory properties, it can be concluded that all the emulsions were homogenous and penetrated the skin well. However, all the examined emulsions had a low greasiness score. The respondents assessed emulsion VI as the weakest. It was found that the addition of the thickener in the range 0.5-0.6 g and reducing the amount of the emulsifier at the same time, can change emulsion properties and improve the results of the sensory evaluation performed by respondents.
... Róża damasceńska (Rosa damascena Mill.)róże od wieków były powszechnie stosowane w celu utrzymania piękna (były "lekiem na wszystko") (13). Róża damasceńska jest uprawiana na południu Europy (głównie w Bułgarii), a płatki służą do otrzymywania olejku eterycznego. ...
... Do pozyskania 1 kg olejku różanego zużywa się około 4 ton kwiatów, które są bogate w terpeny, nadające charakterystyczny zapach (geraniol, nerol) (14). Płatki róży są źródłem związków fenolowych, szczególnie alkoholu fenyloetylowego i antocyjanów (13). Olejek z róży damasceńskiej poprawia funkcję bariery skórnej oraz sprzyja różnicowaniu się keratynocytów w skórze, a także ma właściwości przeciwutleniające (15). ...
Article
Full-text available
Celem niniejszej pracy jest przedstawienie aktualnych danych na temat ziół zalecanych przez św. Hildegardę w pielęgnacji skóry. Do roślin szczególnie cenionych przez świętą Hildegardę zaliczane są: róża damasceńska (Rosa damascena Mill.), szałwia lekarska (Salvia officinalis L.), lawenda lekarska (wąskolistna; Lavandula angustifolia Mill.), lilia biała (Lilium candidum L.), krwawnik pospolity (Achillea millefolium L.), nagietek lekarski (Calendula officinalis L.), tymianek (Thymus vulgaris L.), fiołek wonny (Viola odorata L.) i fiołek trójbarwny (Viola tricolor L.). Święta Hildegarda z Bingen dzięki swoim oryginalnym recepturom, znajomości roślin oraz unikalnej filozofii życia znalazła swój sposób na piękno, który wykorzystywany jest nieprzerwanie, aż do czasów współczesnych. The aim of this study is to present the current data on the herbs recommended by Saint Hildegard in skin care. The plants particularly appreciated by Saint Hildegard include: damascus rose (Rosa damascene Mill.), sage (Salvia officinalis L.), lavender narrow-leaved (Lavandula angustifolia Mill.), white lily (Lilium candidum L.), yarrow (Achillea millefolium L.), calendula (Calendula officinalis L.), thyme (thymus; Thymus vulgaris L.), sweet violet (Viola odorata L.) and violet tricolor (Viola tricolor L.). Saint Hildegard of Bingen, thanks to her original recipes, knowledge of plants and a unique philosophy of life, found her way to beauty, which is used continuously until the present day.
... Cells were seeded at 1 × 10 5 cells/ml in black 96-well plates, treated with the tested compounds for 1 hour and subsequently a cell-permeable fluorogenic oxidant-sensing probe, 2 ,7 -dichlorodihydrofluorescein diacetate (DCFH-DA), was added at a final concentration of 25 M [32]. For the positive control, 1 mM H 2 O 2 was used. ...
... We confirmed that pasteurized juice pressed from rosehips also contains high amounts of vitamin C, over 260 mg/100 ml, while fresh fruit content was found to vary from 400 to 2500 mg/100 g [54][55][56]. Moreover, in this study, a significant anti-radical activity and genoprotective properties of rosehips were confirmed [32]. ...
Article
BACKGROUND: Heterocyclic aromatic amines are formed during thermal processing of meat and are known to be mutagenic and carcinogenic factors, while the consumption of fruit and vegetables decreases the risk of cancer. OBJECTIVE: The aim of the study was to investigate if berry fruit juices, a rich source of antioxidants (polyphenols, flavonoids, anthocyanins, ascorbate), may protect DNA from damages induced by the heterocyclic amine 2-amino-1-methyl-6-phenylimidazo(4, 5-b)pyridine (PhIP). METHODS: Lymphocytes isolated from healthy volunteers were treated with 25–100 μM PhIP in the presence or absence of pressed berry juice (0.1%) from: bilberry (Vaccinium myrtillus), chokeberry (Aronia melanocarpa), cranberry (Vaccinium oxycoccos), raspberry (Rubus idaeus), rosehips (Rosa rugosa), sea-buckthorn (Hippophae rhamnoides), Noni (Morinda citrifolia) and Goji (Lycium barbarum). Antioxidant power, polyphenols, flavonoids, anthocyanins and ascorbate concentration in juices were determined. DNA damage was measured using comet assay. RESULTS: Berry juices were not genotoxic and caused an overall significant decrease in oxidative stress and DNA damage induced by PhIP. The antioxidant properties depend on concentration of polyphenols in juice. CONCLUSIONS: Northern Hemisphere berries bear the negative effects of food mutagens. Berries as natural source of polyphenols should be recommended in daily diet for maintaining health.
... działania: antyoksydacyjne, przeciwbakteryjne, przeciwgrzybicze, przeciwbólowe, moczopędne, przeciwkaszlowe, żółciopędne, rozkurczowe, przeciwcukrzycowe, przeciwzapalne [Mahboubi 2015]. Również wcześniejsze badania prowadzone na ludzkich limfocytach poddanych działaniu wyciągów z róży damasceńskiej potwierdziły właściwości ochronne ekstraktów różanych przeciwko oksydacyjnym uszkodzeniom DNA indukowanym 25 µM H 2 O 2 [Kalemba-Drożdż i Cierniak 2013]. Obecnie, kiedy coraz więcej uwagi poświęca się rozwojowi biokompatybilnych i biodegradowalnych materiałów na bazie metabolitów roślinnych, hybrydowe biomateriały mogą być obiecującymi wektorami w dziedzinie zastosowań biomedycznych o kontrolowanym uwalnianiu, zwłaszcza w terapii nowotworów [Guo i wsp. ...
Conference Paper
Full-text available
In the entire European Union the drupes of the vegetable euterpa (Euterpe oleracea Mart.), known as „acai berries”, are considered to be a very promising source of polyphenols. However, the belief about their high health values may be wrong. However, numerous Ericaceae, producing edible berries, have enormous potential. This chapter discusses a number of heretofore uncultivated species worth domesticating, notably Vaccinium angustifolium Ait., Vaccinium myrtilloides Michx. and the Empetrum nigrum L./Empetrum hermaphroditum Hagerup. The challenges and possibilities of their cultivation and breeding were presented against a broad background of their biology and ecology. Less known heather plants do not require highly peaty substrates, necessary for northern highbush blueberry and large-fruited cranberry, which will reduce the carbon footprint and better protect the last European wetlands. Having its own, new sources of polyphenols will make Europe less dependent on acai berries and other exotic fruits, which is important in times when supply chains break down during pandemic waves.
... działania: antyoksydacyjne, przeciwbakteryjne, przeciwgrzybicze, przeciwbólowe, moczopędne, przeciwkaszlowe, żółciopędne, rozkurczowe, przeciwcukrzycowe, przeciwzapalne [Mahboubi 2015]. Również wcześniejsze badania prowadzone na ludzkich limfocytach poddanych działaniu wyciągów z róży damasceńskiej potwierdziły właściwości ochronne ekstraktów różanych przeciwko oksydacyjnym uszkodzeniom DNA indukowanym 25 µM H 2 O 2 [Kalemba-Drożdż i Cierniak 2013]. Obecnie, kiedy coraz więcej uwagi poświęca się rozwojowi biokompatybilnych i biodegradowalnych materiałów na bazie metabolitów roślinnych, hybrydowe biomateriały mogą być obiecującymi wektorami w dziedzinie zastosowań biomedycznych o kontrolowanym uwalnianiu, zwłaszcza w terapii nowotworów [Guo i wsp. ...
Book
Full-text available
Polifenole są metabolitami wtórnymi roślin i grzybów. Powszechnie występują w kwiatach, korze, korzeniach, łodygach, liściach i owocach roślin. Ich strukturę chemiczną charakteryzuje obecność dwóch lub więcej grup –OH przyłączonych do pierścieni aromatycznych. Do polifenoli zaliczamy lignany, kurkuminoidy, taniny, stilbenoidy, kwasy fenolowe oraz flawonoidy. Ta ostatnia klasa obejmuje: flawony (np. apigenina), flawanony (np. naringenina), flawonole (np. kwercetyna), flawanole (np. katechiny), izoflawony (np. genisteina), antocyjanidyny (np. malwidyna), chalkony (np. buteina), aurony (np. aureuzydyna) i ksantony (np. α-mangostyna). Do tej pory opisano ponad dziesięć tysięcy związków polifenolowych i wciąż nie poznano ich wszystkich. Właściwości polifenoli to temat intensywnie badany na całym świecie ze względu na możliwe wykorzystanie związków polifenolowych w medycynie, farmakologii, kosmetologii, rolnictwie, dietetyce i przemyśle. (...)
Article
Full-text available
Jesienią 2018 r. w Food and Chemical Toxicology ukazał się artykuł na temat bezpieczeństwa spożycia kwiatów serwowanych w duńskich restauracjach pt.: “Are wild and cultivated flowers served in restaurants or sold by local producers in Denmark safe for the consumer?” autorstwa: Mikael M. Egebjerg, Pelle T. Olesen, Folmer D. Eriksen, Gitte Ravn-Haren, Lea Bredsdorff i Kirsten Pilegaard z Technical University of Denmark. Pomimo ogromu pracy, jaką wykonali autorzy analizując zawartość talerzy w 150 restauracjach, artykuł obarczony jest licznymi nieścisłościami i tendencyjnością wnioskowania wskazującą, że niektóre kwiaty podawane w restauracjach nie są bezpieczne do spożycia. Ze względu na sensację, jaką wzbudziła notka prasowa dotycząca tego artykułu w Polsce, warto wyjaśnić występujące w nim nieścisłości, by nie wzbudzać paniki odnośnie stosowania jadalnych kwiatów, które nie tylko są bezpieczne do spożycia, ale też włączenie ich do diety może przynieść wymierne korzyści zdrowotne.
Article
Full-text available
Background and the purpose of study: Rosa damascena Mill. (Rosaceae) has cooling, soothing, astringent, and anti-inflammatory effects, and has been used in the north of Iran as a cardiotonic agent. The aim of this study was to identify components of R. damascena (cultivated in Guilan Province) extract and essential oil and to study their biological activities. Methods: Essential oil of R. damascena was prepared by hydrodistillation and analyzed with GC/MS instrument. The antioxidant activity of hydro-alcohlic extract of petals and essential oil was measured using free radical scavenging activity with 2-2-diphenyl, 1-picrylhydrazyl (DPPH) and lipid peroxidation (ferric ammonium thiocyanate) methods. Results: Hydro-alcoholic extract showed strong free radical scavenging capacity compared to lipid peroxidation inhibitory effects. IC50 values of the extract were 2.24 μ g/mL and 520 μg/mL in free radical scavenging and lipid peroxidation assays, respectively. The major components of essential oil were linalool (3.8%), nerol (3.05%), geraniol (15.05%), 1-nonadecene (18.56%), n-tricosane (16.68%), hexatriacontane (24.6%) and n-pentacosane (3.37%). The bioassayguided fractionation of extract led to the isolation of three flavonol glycosides: quercetin-3-Oglucoside, kaempferol-3-O-rhamnoside and kaempferol-3-O-arabinoside. The IC50 value of the radical scavenging activity of kaempferol-3-O-rhamnoside which was, 530 μg/mL was weaker than the extract. Major conclusion: The petal of this cultivated rose has no bitter taste and because of its potential antioxidant activity and good taste, can be used as food flavor and a preventing agent for many diseases.
Article
Full-text available
In the present study we evaluated the composition and antimicrobial activity of various rose oils from Bulgaria, Turkey, Morocco, Iran and China against three Gram-positive, three Gram-negative bacteria and two yeasts. The composition of the studied essential oils was determined by GC and GC/MS. Citronellol was the major compound of all the oil samples: 31.7% (Chinese oil); 32.6% (Iranian oil); 33.6% (Moroccan oil); 34.9% (Bulgarian oil) and 38,7 % (Turkish oil). For the Bulgarian oil we could determine the highest activity against all microorganisms. Bacillus cereus ATCC 11778 was the most sensitive strain to Bulgarian rose oil (MCC 128 μg/mL) and Pseudomonas aeruginosa ATCC 9627 and P. fluorescens were more resistible strains (MCC 4096 μg/mL). Antimicrobial activity of rose oils is mainly due to the action of oxygenated acyclic monoterpenes citronellol, geraniol, nerol and linalool, their acetate derivatives and the phenolic compound eugenol.
Article
Full-text available
Rosa damascena mill L., known as Gole Mohammadi in is one of the most important species of Rosaceae family flowers. R. damascena is an ornamental plant and beside perfuming effect, several pharmacological properties including anti-HIV, antibacterial, antioxidant, antitussive, hypnotic, antidiabetic, and relaxant effect on tracheal chains have been reported for this plant. This article is a comprehensive review on pharmacological effects of R. damascena. Online literature searches were performed using Medline, medex, Scopus, and Google Scholar websites backed to 1972 to identify researches about R. damascena. Searches also were done by going through the author's files and the bibliographies of all located papers.
Article
The essential oil of Rosa damascena Mill cultivated in central Iran (Kashan region) from the petals and whole flower (petals and retals), were extracted using a Clevenger apparatus in aqueous and acidic (10% v/ v) solutions. Depending on the conditions of the steam distillation, eighteen major components of the essential oil extracts were identified by GC-MS in a 0.4-1% yield. The volatile components obtained from the retals were compared with the volatile oil from whole flowers (retals and petals) in aqueous and acidic solutions. The major differences were, first, some of the effective component in the retals, like β-citronellol, which is responsible for the higher quality of the rose oil obtained in a better yield, and, secondly, some of the toxic components, like 2-octanamine (0.47% in E sample), which can reduce the quality of the rose oil and which are completely removed in the acidic solution. According to the GC-MS results, β-citronellol (14.5-47.5%), nonadecane (10.5-40.5%), geraniol (5.5-18%) and henicosane (7-14%), were the major components of the oil.
Article
Rose absolute was produced from rose concrete at two temperatures (−25°C, −20°C) using two concentrations (96%, 80%) of ethanol as solvent. Chemical composition of the absolute was determined by GC and GC–MS and then some properties of it such as refractive index and density were examined. It was found that the absolute mainly consists of phenylethyl alcohol, citronellol, geraniol, nerol, 1-nonadecene, methyl eugenol, eugenol, nonadecane, benzyl alcohol. The amounts of these compounds were found to depend largely upon the conditions of production of absolute and the concentration of the ethanol used. The yields of absolute were found to be in the range of 58–64%. Copyright © 2002 John Wiley & Sons, Ltd.
Article
Oxidative stress is a critical route of damage in various physiological stress-induced disorders, including depression. Rose oil may be a useful treatment for depression because it contains flavonoids which include free radical antioxidant compounds such as rutin and quercetin. We investigated the effects of absolute rose oil (from Rosa × damascena Mill.) and experimental depression on lipid peroxidation and antioxidant levels in the cerebral cortex of rats. Thirty-two male rats were randomly divided into four groups. The first group was used as control, while depression was induced in the second group using chronic mild stress (CMS). Oral (1.5 ml/kg) and vapor (0.15 ml/kg) rose oil were given for 28 days to CMS depression-induced rats, constituting the third and fourth groups, respectively. The sucrose preference test was used weekly to identify depression-like phenotypes during the experiment. At the end of the experiment, cerebral cortex samples were taken from all groups. The lipid peroxidation levels in the cerebral cortex in the CMS group were higher than in control whereas their levels were decreased by rose oil vapor exposure. The vitamin A, vitamin E, vitamin C and β-carotene concentrations in the cerebral cortex were lower in the CMS group than in the control group whereas their concentrations were higher in the rose oil vapor plus CMS group. The CMS-induced antioxidant vitamin changes were not modulated by oral treatment. Glutathione peroxidase activity and reduced glutathione did not change statistically in the four groups following CMS or either treatment. In conclusion, experimental depression is associated with elevated oxidative stress while treatment with rose oil vapor induced protective effects on oxidative stress in depression.