ArticlePDF Available

Türk Dili Ve Edebiyatı Öğretmen Adaylarının Pedagojik Formasyon Eğitimi Programında Yer Alan Özel Öğretim Yöntemleri Dersinin Niteliğine İlişkin Görüşleri

Authors:
  • Erzincan Binali Yıldırım University
Turkish Studies
International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic
Volume 11/3 Winter 2016, p. 2497-2508
DOI Number: http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.9221
ISSN: 1308-2140, ANKARA-TURKEY
Article Info/Makale Bilgisi
Received/Geliş: 02.02.2016 Accepted/Kabul: 21.03.2016
Referees/Hakemler: Prof. Dr. Mehmet Dursun ERDEM
Prof. Dr. Suat UNGAN Doç. Dr. Ali Fuat ARICI
This article was checked by iThenticate.
TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ÖĞRETMEN ADAYLARININ
PEDAGOJİK FORMASYON EĞİTİMİ PROGRAMINDA YER
ALAN ÖZEL ÖĞRETİM YÖNTEMLERİ DERSİNİN NİTELİĞİNE
İLİŞKİN GÖRÜŞLERİ
Oğuzhan YILMAZ* - Bilal Ferhat KARADAĞ**
ÖZET
Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü öğrencilerinin Pedagojik Formasyon
Eğitimi Programında yer alan Özel Öğretim Yöntemleri dersinin niteliğine
ilişkin görüşlerini belirlemek amacıyla yapılan çalışmada fenomenolojik
desen kullanılmıştır. Çalışma bir devlet üniversitesinde pedagojik
formasyon eğitimi alan Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü öğrencileri ve aynı
üniversitede Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü öğrencilerine Özel Öğretim
Yöntemleri dersi veren öğretim üyeleri üzerinde yapılmıştır. Çalışmanın
verileri toplanmadan önce ilgili dersin öğretim üyeleriyle bağlantı
kurulmuş, onlardan alınan bilgiler doğrultusunda örneklem grubu
belirlenmiş, sonrasında ise çalışmanın verileri standartlaştırılmış açık
uçlu anket formu ve yarı yapılandırılmış görüşme formu vasıtasıyla
toplanmıştır. Çalışmada elde edilen veriler öncelikle betimsel analize tabi
tutulmuş, görüşme formundaki sorular doğrultusunda cevaplar iki farklı
şekilde kategorilendirilmiştir. Ardından bu iki kategori altındaki veriler
içerik analizine tabi tutularak kod ve temalara ayrılmıştır. Tüm bu
işlemler esnasında çalışmanın geçerlik ve güvenirliğini sağlayıcı önlemler
alınmıştır. Çalışma sonucunda, pedagojik formasyon eğitimi alan Türk
Dili ve Edebiyatı Bölümü öğrencilerinin Özel Öğretim Yöntemleri dersine
ilişkin düşüncelerinin olumlu olduğu, öğrencilerin özellikle yöntem ve
teknik bilgisi noktasında bu dersten çok fazla istifade ettikleri tespit
edilmiştir. Ayrıca öğrencilerin önemli bir kısmının Özel Öğretim
Yöntemleri dersinde edindikleri kazanımları mesleki hayatlarına
aktaracaklarını beyan ettikleri görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: Türk dili ve edebiyatı, pedagojik formasyon,
öğrenci, öğretmen yetiştirme.
* Yrd. Doç. Dr. Erzincan Üniversitesi, Eğitim Fakültesi Türkçe Eğitimi Bölümü, El-mek: oyilmaz@erzincan.edu.tr
** Arş. Gör. Erzincan Üniversitesi, Eğitim Fakültesi Türkçe Eğitimi Bölümü, El-mek: ferhatkaradag58@gmail.com
2498 Oğuzhan YILMAZ – Bilal Ferhat KARADAĞ
Turkish Studies
International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic
Volume 11/3 Winter 2016
THE VIEWS OF TURKISH LANGUAGE AND LITERATURE
TEACHER CANDIDATES ABOUT NATURE OF THE COURSE,
SPECIAL TEACHING METHODS, IN THE PEADGOGICAL
FORMATION EDUCATION PROGRAM
ABSTRACT
Phenomenological model has been used in the research made to
determine the views of Turkish Language and Literature teacher
candidates about the nature of the course, Special Teaching Methods, in
the pedagogical formation education program. The research has been
carried on the students of Turkish Language and Literature Department
who are taking the pedagogical formation education in a state university
and faculty members at the same university who are giving the course of
Special Teaching Methods to the students of Turkish Language and
Literature. Before collecting data, a connection is established with the
faculty members of the related course, sample group is identified in
accordance with the information given by them; after that, data of the
research is collected via standardized open-ended questionnaire and
semi-structured interview form. Firstly, the data acquired from the
research is subjected to descriptive analysis; the answers are categorized
in two different ways according to questions in the interview form. After
that, data under these two categories is subjected to content analysis and
separated to code and themes. During all this process, precautions
maintaining validity and reliability are taken. In consequence of the
research, it is confirmed that views of Turkish Language and Literature
students about the course of Special Teaching Methods are in a positive
way and they benefit from this course especially in the point of technique
and method knowledge very much. Besides, it is seen that important
majority of the students state they will use knowledge gained from Special
Teaching Methods course in their career.
STRUCTURED ABSTRACT
The world changes, information sources are updated and
accordingly the need for directions of teachers that shape the future of
people within the education system is increasingly required. Kavcar
(2002, 1) that considers teacher as a fundamental factor in education
system affiliates success of education system to teacher that would
process and apply it. Therefore, teachers’ training is a topic to needs
considerable attention for the future of societies. The question of training
teachers though dating back to 16 March 1848 in Turkey has been rising
as a problem due to daily concerns, political tendencies and stalemates
since then (Özoğlu 2010, 29; Yapıcı and Yapıcı 2013, 1421). Even after
the declaration of the republic of Turkey, though different models of
training teachers such as villages institutes, courses of trainers, teachers
as reserve officers, training teachers by letters (distance education),
training teachers through intensive programs have been consulted
(Akyüz 2001, 352-353; Özoğlu 2010, 6), they have been all renounced
since the expectation desired was not obtained. Like the models
mentioned above, an alternative program to that provided in faculties of
education is pedagogical formation program designed for students and
alumni outside faculty of education.
Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmen Adaylarının Pedagojik Formasyon Eğitimi… 2499
Turkish Studies
International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic
Volume 11/3 Winter 2016
Pedagogical formation that could be paraphrased as “education
scientific formation” in Turkish (Yapıcı and Yapıcı 2013, 1423), could be
thought as the programs for training teachers authorized by Higher
Education Council for graduates of other faculties than education to be
teachers (Dündar and Karaca 2013, 20; Özkan 2012, 30). This program
simply covers provision of pedagogical formation of those already having
knowledge in their fields of study and how to teach their specialization.
Phenomenological design was used in this study where it is aimed
to determine opinions of students of Turkish Language and Literature on
Special Teaching Methods in pedagogical formation program. In a
phenomenological research that concentrates on experiences of people
(Merriam 2013, 24), it is aimed to find out how the people perceive a
phenomenon, how they describe, what they think about, how they judge,
recall and mean as well as talk about it with others (Patton 2014, 104).
In this study, based on the experiences of Turkish Language and
Literature students, since their opinions on the course of special teaching
methods were gathered, phenomenological design was used.
This study was conducted on the students of Turkish Language and
Literature admitted to pedagogical formation program in a state
university and faculty members teaching special teaching methods
course to these students. The students to provide the data were selected
through typical situation sampling one of the purposeful samplings.
Besides, by means of convenience sampling, we reached three faculty
members teaching special teaching methods to Turkish Language and
Literature in pedagogical formation.
Prior to data collection, the faculty members of the relevant course
were contacted and the sampling group was formed in accordance with
the information given by these lecturers. The sampling group was
informed about the goal, content and the topic of the study. In order to
prevent possible ethical problems, they voluntarily participated in the
study. Then, the data were standardized and collected by means of open-
ended questionnaire and semi-structured interview form. Prior to
preparation of standardized open-ended questionnaire, relevant
literature was reviewed and to items were considered in accordance with
the objective of the study. These items were first revised by one qualitative
research expert and one language specialist. A pilot study was conducted
on 10 students by giving these two items. Following this application, no
change was considered on these items.
The data collected through standardized open-ended questionnaire
were descriptively analyzed first then the replies were classified in two
ways according to the questions. The data under these two categories
were analyzed in terms of content and encoded then divided into themes.
The reason is to gather similar data with respect to certain notions and
themes and interpret them in a way that lay reader understands (Yıldırım
and Şimşek 2011, 227). Besides, the data were not only analyzed in one
way according to qualitative research method but data analysis
continued now reading literature then data collection process.
In order for the study to have a scientific form and to avoid some
concerns related to validity and reliability, measures were taken. The first
one of these precautions is related to encoding reliability. Time based
reliability, which means evaluation of the phenomenon the way that it
2500 Oğuzhan YILMAZ – Bilal Ferhat KARADAĞ
Turkish Studies
International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic
Volume 11/3 Winter 2016
was measured in the time past was conducted. Observation based
reliability test, which is to signify more than one researcher’s evaluation
of a phenomenon or event in the same way within the same period of time
(Yıldırım and Şimşek 2011, 260). The results of the tests showed that the
study was reliable. Secondly, the data of the study were not collected from
one source but indeed from more than one source. In order to shed light
on the present situation from different perspectives, in data collection
process, Turkish Language and Literature students and faculty members
teaching special teaching methods were also interviewed. Therefore,
variety of data was provided. In addition, the data collected from the
students and faculty members alike were revised repeatedly and
described in detail. So as to provide internal validity, participant
confirmation was ensured.
It was found that the views of Turkish language and literature
students in pedagogical formation were positive on the course of special
teaching methods and the students benefited a lot specifically from the
course in terms of methodology and technique. Moreover, they stated that
they would practice what they have learned in this course in their
professional lives.
Keywords: Turkish language and literature, pedagogical formation,
student, teacher education.
Giriş
Dünya değişmekte, bilgi kaynakları güncellenmekte buna karşın toplumun geleceğini
şekillendiren öğretmenin eğitim sistemi içindeki yönlendirmelerine duyulan ihtiyaç her geçen gün
daha da artmaktadır. Öğretmeni eğitim sisteminin temel unsuru olarak gören Kavcar (2002, 1), eğitim
sisteminin başarısını onu işletip uygulayacak öğretmenlere bağlamaktadır. Dolayısıyla öğretmen
yetiştirme toplumların geleceği açısından ciddiye alınması gereken bir meseledir. Ne var ki
Türkiye’de tarihi 16 Mart 1848’e dayanan öğretmen yetiştirme meselesi geride kalan 167 yılda
günlük kaygılar, siyasi yaklaşımlar ve politik açmazlar yüzünden hâlâ rayına oturmamıştır (Özoğlu
2010, 29; Yapıcı ve Yapıcı 2013, 1421). Cumhuriyetin kurulmasından sonra bile köy enstitüleri,
eğitmen kursları, yedek subay öğretmenler, mektupla öğretmen yetiştirme, hızlandırılmış programla
öğretmen yetiştirme gibi farklı şekillerde öğretmen yetiştirme modelleri denenm (Akyüz 2001,
352-353; Özoğlu 2010, 6), fakat bu modellerden arzu edilen düzeyde verim alınamadığı için
vazgeçilmiştir. Anılan modeller gibi öğretmen yetiştirme noktasında alternatif bir model de eğitim
fakültesi dışındaki fakültelerin öğrencilerine ve mezunlarına yönelik düzenlenen Pedagojik
Formasyon Eğitimi Programı olmuştur.
Eğitimbilimsel biçimlendirme olarak Türkçeleştirilebilecek pedagojik formasyon eğitimi
(Yapıcı ve Yapıcı 2013, 1423), eğitim fakülteleri mezunları dışındaki fakültelerden mezun olanların
öğretmen olabilmeleri için Yükseköğretim Kurumu tarafından izin verilen öğretmenlik eğitimi
programları şeklinde düşünülebilir (Dündar ve Karaca 2013, 20; Özkan 2012, 30). Bu program, basit
anlamıyla alan eğitimi almış kişilere alanlarını nasıl öğreteceklerine dair pedagoji eğitimi vermeyi
kapsamaktadır. Daha önce de farklı şekillerde uygulanmakla beraber günümüzde anlaşıldığı şekliyle
2010 yılında YÖK Genel Kurulunun aldığı bir kararla uygulamaya konulan Pedagojik Formasyon
Eğitim Programı, genelde bütün fakülte mezunlarına olduğu gibi özelde de Fen Edebiyat Fakültesi
mezunlarına öğretmen olabilme hakkını yeniden vermiştir (Dündar ve Karaca 2013, 29). Başlangıçta
tezsiz yüksek lisans eğitiminde yer alan formasyon derslerinin Atatürk, Uludağ, İstanbul ve Marmara
Üniversiteleri Fen-Edebiyat ve İlahiyat Fakültelerinde isteyen öğrencilere lisans eğitimleri esnasında
verilmesinin kabul edilmesine dayanan bu program, sonrasında belirli şartları taşıyan bütün
Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmen Adaylarının Pedagojik Formasyon Eğitimi… 2501
Turkish Studies
International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic
Volume 11/3 Winter 2016
üniversitelere genellenmiştir (Özoğlu 2010, 10). Ardından her ne kadar YÖK 5 Nisan 2012 tarihinde
aldığı bir kararla ortaya çıkan öğretmen fazlasını neden göstererek Pedagojik Formasyon Sertifika
Programını kaldırsa da 18 Nisan 2013 tarihinde yeniden Pedagojik Formasyon Sertifika Programının
devamına karar vermiştir (Yıldırım ve Vural 2014, 80). Alanında uzman kimseleri pedagojik
anlamda donanımlı kılarak mesleğe hazır hâle getirmeyi amaçlayan bu programda öğretmen adayları,
Eğitim Bilimine Giriş, Gelişim Psikolojisi, Öğrenme Öğretme Kuram ve Yaklaşımları, Program
Geliştirme ve Öğretim, Sınıf Yönetimi, Rehberlik, Ölçme ve Değerlendirme, Öğretim Teknolojileri
ve Materyal Tasarım, Özel Öğretim Yöntemleri ve Öğretmenlik Uygulaması adı altında 10 ders
almaktadır (Nayır ve Çınkır 2014, 72). Kuşkusuz programda yer alan her bir ders kendi içinde önemli
olmakla birlikte öğretmen adaylarının alan bilgisi ile alanına ilişkin pedagojik bilgisini karması
açısından Özel Öğretim Yöntemleri dersinin de ayrı bir yeri vardır. Uçgun’un (2010, 717-718)
deyişiyle öğretmen adaylarının alanı tanımaları, alanla ilgili becerilere sahip olmaları ve bunları
geliştirmeleri, alana yönelik yöntem, teknik ve stratejileri öğrenmeleri, bunları uygulamaya
dönüştürme becerisini kazanabilmeleri için Özel Öğretim Yöntemleri dersi bir fırsat olarak
görülmelidir. Bu kapsamda Türk dili ve edebiyatı öğretmeni olabilmek için Pedagojik Formasyon
Eğitim Programına devam eden öğrenciler 14 haftalık zaman diliminde ve haftada dört saat olmak
kaydıyla Özel Öğretim Yöntemleri dersinde “alana özgü temel kavramlar ve bu kavramların alan
öğretimiyle ilişkisi, alanın yasal dayanakları, alan öğretiminin genel amaçları, kullanılan yöntem,
teknik, araç-gereç ve materyaller, Türk Dili ve Edebiyatı Öğretim Programının değerlendirilmesi,
ders kitabı, öğretmen kılavuz kitabı ve öğrenci çalışma kitabı örneklerinin incelenmesi; ilerleyen
süreçte ders planı hazırlama, sınıfta ortam, araç-gereç ve materyalleri düzenleyerek ders verme ve
sınıf ortamında yapılan sunumları mesleki açıdan değerlendirme (www. kafkas.edu.tr)” şeklinde
konular işlemekte, uygulamalar yapmaktadır. Bir başka deyişle Özel Öğretim Yöntemleri dersinde
alan öğretimine ilişkin bir kısım temel bilgiler verildikten sonra bilgilerin beceriye dönüşmesine
imkân verecek uygulamalar yapılmakta, bu uygulamaların öğretmen adaylarını mesleki anlamda
daha donanımlı kılması amaçlanmaktadır.
Pedagojik Formasyon Eğitim Programında yer alan Özel Öğretim Yöntemleri dersinin
amacından öğrencilerin bilgilerini beceriye dönüştürmesine imkân sağlayıcı bir ders olduğu anlaşılsa
da teoride var olan bu durumun uygulamaya aktarılıp aktarılmadığı ile ilgili net bir bilgi yoktur. Özel
Öğretim Yöntemleri dersine ilişkin çalışmaların varlığıyla beraber doğrudan Pedagojik Formasyon
Eğitimi Programı içinde Özel Öğretim Yöntemleri dersi alan öğrencilerle yahut bu dersi veren
öğretim üyeleriyle dersin verimliliğine ilişkin herhangi bir çalışmanın yapılmamış olması bir kısım
tereddütleri de beraberinde getirmektedir.
Özel Öğretim Yöntemleri dersine ilişkin yapılan çalışmalar incelenirse yapılan çalışmaya
benzer olması açısından ilk olarak Uçgun’un (2010) çalışmasına burada değinmek gerekir. Uçgun,
Özel Öğretim Yöntemleri dersinin Türkçe öğretmeni yetiştirme sürecine katkısı üzerine yapmış
olduğu çalışmasında dersin uygulama saatinin öğretmen adaylarının mesleki tecrübelerine temel
oluşturması bakımından önemli olduğunu; Özel Öğretim Yöntemleri dersindeki uygulamaların
öğretmen adaylarının kendilerini eksik hissettikleri konulara yönelik olması gerektiğini ifade
etmiştir. Uygulamalı olması yönüyle Uçgun’un çalışmasından farklılaşan ancak yine Türkçe
öğretmeni adayları üzerinde yapılan bir başka çalışma da Akyüz, Özcan ve Altıparmak (2015)
tarafından kurgulanmıştır. Akyüz, Özcan ve Altıparmak, Türkçe öğretmeni adaylarının Türkçe Özel
Öğretim Yöntemleri dersine ilişkin görüşleri üzerine yapmış oldukları araştırmada Türkçe öğretmeni
adayları, Özel Öğretim Yöntemleri dersinde, üzerinde daha çok durulması gereken konuların
başında, gelişen teknolojiyi izleme, ders araç-gereçlerinin kullanımına ilişkin yeterlik kazanma ve
Türkçe öğretimi konusundaki yeni yaklaşımlardan haberdar olma gibi başlıkları belirtmişlerdir. Yine
çalışmada Türkçe öğretmeni adayları, Özel Öğretim Yöntemleri dersinin meslek yaşamlarına katkısı
olacağını düşündüklerini belirtmekte, derse ayrılan sürenin genel olarak yeterli olduğunu ancak
2502 Oğuzhan YILMAZ – Bilal Ferhat KARADAĞ
Turkish Studies
International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic
Volume 11/3 Winter 2016
uygulamaya ayrılan sürenin verimi daha fazla artırabileceğini vurgulamaktadırlar. Yukarıda
değinilen çalışmalardan farklı olarak Demir ve Demir’in (2014) Fizik öğretmenlerinin derslerinde
özel öğretim yöntemlerini kullanma durumlarını inceledikleri araştırmada da öğretmenlerin mesleki
hayatlarında özel öğretim yöntemlerini ne denli kullandıkları araştırılmaya çalışılmış, çalışmada
örneklem alınan Fizik öğretmenlerinin çoğunluğunun geleneksel öğretim yöntemlerinin dışındaki
özel öğretim yöntemlerinden faydalandığı, özel öğretim yöntemlerini uygulayan Fizik
öğretmenlerinin tamamının teknolojik destekli öğretim yöntemlerini tercih ettiği görülmüştür.
Alanyazın incelendiğinde de görülmektedir ki bu çalışmayı diğer çalışmalardan ayıran en
belirgin taraf pedagojik formasyon öğrencileri üzerinde yapılmış olması ve doğrudan Türk Dili ve
Edebiyatı Bölümü öğrencilerinin Özel Öğretim Yöntemleri dersine ilişkin görüşlerini incelemiş
olmasıdır. Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü öğrencilerinin Pedagojik Formasyon Eğitimi Programında
yer alan Özel Öğretim Yöntemleri dersinin niteliğine ilişkin görüşlerini belirlemek amacıyla yapılan
çalışmada aşağıdaki alt sorulara cevap aranmıştır:
1. Pedagojik formasyon eğitimi alan Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü öğrencilerinin Özel
Öğretim Yöntemleri dersine ilişkin düşünceleri nelerdir?
2. Pedagojik formasyon eğitimi alan Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü öğrencilerinin Özel
Öğretim Yöntemleri dersinde öğrendiklerini mesleki hayatlarında kullanma durumları ile ilgili
düşünceleri nelerdir?
Yöntem
Araştırmanın deseni
Türk dili ve edebiyatı öğrencilerinin Pedagojik Formasyon Eğitimi Programındaki Özel
Öğretim Yöntemleri dersinin niteliğine ilişkin görüşlerini tespit etmeyi amaçlayan bu çalışmada
fenomenolojik desen kullanılmıştır. İnsanların yaşanmış deneyimlerine odaklanan fenomenolojik
araştırmada ( Merriam 2013, 24), insanların bir fenomeni nasıl algıladıkları, nasıl betimledikleri,
hakkında ne hissettikleri, nasıl yargıladıkları, nasıl anımsadıkları, nasıl anlamlandırdıkları ve
diğerleri ile onun hakkında nasıl konuştuklarına dikkat edilmektedir (Patton 2014, 104). Bu
çalışmada Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü öğrencilerinin deneyimlerinden hareketle Özel Öğretim
Yöntemleri dersine ilişkin düşünceleri alındığı için fenomenolojik desen kullanılmıştır.
Çalışma grubu
Çalışma, bir devlet üniversitesinde pedagojik formasyon eğitimi alan Türk Dili ve Edebiyatı
Bölümü öğrencileri ve aynı üniversitede Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü öğrencilerine Özel Öğretim
Yöntemleri dersi veren öğretim üyeleri üzerinde yapılmıştır. Çalışma için veri sağlayacak öğrenciler
amaçlı örnekleme yöntemlerinden tipik durum örneklemesi yapılarak seçilmiştir. Tipik durum
örneklemesi, sıradan bir insanı, durumu, ya da araştırılan olgu örneğini yansıtmak için seçilmektedir
(Meriam 2013, 77). Bu örnekleme yöntemindeki amaç evrene genellemeler yapmak değil (Yıldırım
ve Şimşek 2011, 110), Patton’un (2014, 243) ifadesiyle, tipik, normal ya da ortalama olanı göstermek
ya da belli etmektir. Bu itibarla formasyon eğitimi alan Türk Dili ve Edebiyatı öğrencilerinin Özel
Öğretim Yöntemleri dersine ilişkin başarı puanları göz önünde bulundurularak ortalama başarı
düzeyine sahip 20 öğrenci çalışmada veri kaynağı olarak kullanılmıştır.
Ayrıca elverişli örnekleme yoluyla pedagojik formasyon eğitimi sırasında Türk Dili ve
Edebiyatı Bölümü öğrencilerine Özel Öğretim Yöntemleri dersi veren üç öğretim üyesine de
ulaşılmıştır. Elverişli örnekleme biçiminin burada tercih edilme nedeni, kolay ve pratik olmasıdır
(Güler, Halıcıoğlu ve Taşkın 2013, 93).
Verilerin toplanması
Çalışmanın verileri toplanmadan önce ilgili dersin öğretim üyeleriyle bağlantı kurulmuş,
onlardan alınan bilgiler doğrultusunda çalışma grubu belirlenmiştir. Ardından çalışma yapılacak
gruba çalışmanın amacı, kapsamı ve konusu hakkında bilgi verilmiş, olası etik problemlerin önüne
Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmen Adaylarının Pedagojik Formasyon Eğitimi… 2503
Turkish Studies
International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic
Volume 11/3 Winter 2016
geçebilmek için gönüllülük esasına bağlı olarak çalışmaya katılmaları sağlanmıştır. Sonrasında
çalışmanın verileri standartlaştırılmış açık uçlu anket formu ve yarı yapılandırılmış görüşme formu
vasıtasıyla toplanmıştır.
Standartlaştırılmış açık uçlu anket formu
Standartlaştırılmış açık uçlu anket formu hazırlanmadan önce literatür taranmış, mevcut
literatür ve çalışmanın amacı doğrultusunda iki madde hazırlanmıştır. Sonrasında bu maddeler biri
nitel araştırma uzmanı biri de dil uzmanı olmak üzere iki kişiyle gözden geçirilmiştir. Gözden
geçirilen maddeler 10 öğrenciye sunularak, bir pilot uygulama yapılmış, pilot uygulama sonrası
maddeler üzerinde herhangi bir değişiklik yapılmamıştır. Çalışmada standartlaştırılmış açık lu
anket formunun kullanılmasının sebebi, bu formun daha az maliyetli olması, zaman konusunda
iktisat sağlaması ve soru standardını belirlemesidir (Yıldırım ve Şimşek 2011, 127).
Yarı yapılandırılmış görüşme formu
Çalışma için veri zenginliği oluşturması açısından, pedagojik formasyon eğitimi sırasında
Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü öğrencilerinin Özel Öğretim Yöntemleri dersine giren üç farklı
öğretim üyesiyle yarı yapılandırılmış bir görüşme yapılmış, bu görüşme sırasında ise veri toplama
aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Bir anlamda standartlaştırılmış açık
uçlu anket formuyla öğrencilerden elde edilen bilgileri çeşitlendirmek ve daha da zenginleştirmek
amacıyla kurgulanan maddeler öğretim üyelerine yöneltilmiş, onların yanıtları belirli bir sıra
dâhilinde alınarak zenginleştirilmiştir.
Verilerin analizi
Standartlaştırılmış açık uçlu görüşme formu yoluyla elde edilen veriler öncelikle betimsel
analize tabi tutulmuş, görüşme formundaki sorular doğrultusunda cevaplar iki farklı şekilde
kategorilendirilmiştir. Ardından bu iki kategori altındaki veriler içerik analizine tabi tutularak kod ve
temalara ayrılmıştır. Bunun nedeni, birbirine benzeyen verileri belirli kavramlar ve temalar
çerçevesinde bir araya getirmek ve bunları okuyucun anlayabileceği bir biçimde düzenleyerek
yorumlamaktır (Yıldırım ve Şimşek 2011, 227). Ayrıca nitel araştırma geleneğine uygun olarak tek
bir amada veriler analiz edilmemiş, veri analizi bazen literatür okuma süreciyle bazen de veri
toplama süreciyle iç içe devam etmiştir.
Geçerlik ve güvenirlik
Çalışmanın bilimsel bir kimlik kazanması, geçerlik ve güvenirliğine ilişkin bir kısım
tereddütlerin oluşmaması için çalışma sürecinde bir kısım önlemler alınmıştır. Bu önlemlerden ilki
kodlama güvenirliğiyle ilgilidir. Çalışmada ölçülen olgunun geçen zaman içinde aynı biçimde
ölçülebilmesi anlamına gelen zamana bağlı güvenirlik ve aynı zaman diliminde birden fazla
araştırmacının bir olgu ya da olayı aynı biçimde ölçmesi anlamına gelen gözleme bağlı güvenirlik
testi yapılmıştır (Yıldırım ve Şimşek 2011, 260). Testlerin sonucunda çalışmanın bu yönüyle
güvenilir olduğu anlaşılmıştır. İkinci olarak çalışmanın verilerini tek bir kaynaktan değil de birden
fazla kaynaktan toplayıp farklı bakış açıları ile mevcut durumu aydınlatmak adına veri toplama
sürecinde Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü öğrencileriyle birlikte Özel Öğretim Yöntemleri dersini
yürüten öğretim üyelerinin de görüşlerine müracaat edilmiş, böylece veri çeşitliliği sağlanmaya
çalışılmıştır. Tüm bunlarla birlikte ise öğrenciler ve öğretim üyelerinden elde edilen veriler defalarca
okunmuş, bu veriler ayrıntılı biçimde betimlenmeye çalışılmış, çalışmanın iç geçerliliğini sağlamak
adına katılımcı teyidi alınmıştır.
Bulgular ve Yorumlar
Formasyon Eğitimi Alan Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Öğrencilerinin Özel Öğretim
Yöntemleri Dersine İlişkin Düşünceleri
Formasyon eğitimi alan Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü öğrencilerinin Özel Öğretim
Yöntemleri dersine ilişkin düşünceleri genel anlamda olumludur. Dersin kendileri açısından verimli
2504 Oğuzhan YILMAZ – Bilal Ferhat KARADAĞ
Turkish Studies
International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic
Volume 11/3 Winter 2016
geçtiğini düşünen öğrenciler özellikle bu dersin yöntem ve teknik bilgisini geliştirdiğini ifade
etmektedir. Örneğin, ders anlatırken kullanılacak yöntem ve teknikleri detaylı bir şekilde kavradığını
ifade eden 11 numaralı öğrenci, Özel Öğretim Yöntemleri dersi sayesindedersi nasıl anlatacağını,
derse nasıl başlayacağını, öğrencilerin dikkatini nasıl çekeceğini ve hangi yöntemlerin öğrenci
üzerinde etkili olacağını” öğrendiğini ifade etmiştir. Daha önce öğretmenlik yapmış olmasına
rağmen 13 numaralı öğrenci de bu dersin kendisine eksikliklerini hissettirdiğini, aldığı Özel Öğretim
Yöntemleri dersinin ders anlatma ve öğrenciye yaklaşma noktasında kendisi açısından bir kazanç
olduğunu söylemiştir. Özel Öğretim Yöntemleri dersi vasıtasıyla bir dersi işlemenin çeşitli şekilleri
olduğunu keşfeden 5 numaralı öğrenci ise dersin farklı yöntemlerle öğrencinin ilgisini daima açık
tutabilmek ve öğrenmenin kalitesini artırabilmek açısından verimli olduğunu anlatmaya çalışmıştır.
Yöntem bilgisi hususunda genellikle önceki bilgilerinin eksik olduğunu kabul eden öğrenciler, 20
numaralı öğrencinin söyleyişi ile genel anlamda “Bu derste çok şey öğrendim. Bir öğretmende
bulunması gereken özellikleri öğrendim” şeklinde bir düşünceye sahiptirler. Nitekim 5 numaralı
öğrencinin dersi kastederek söylediği “Sadece tanımlamalarla ders işlemek yerine, örnekler verip
örnekler üzerinden tanımlamalara gidilmesi, kalıcılığın ve aktif katılımın sağlanması açısından
bizim açımızdan önemliydi.” biçimindeki cümleler dersi alan öğrencilerin dersten faydalandıklarını
somutlamak açısından önemli bir veridir. Öğrenciler gibi dersi yürüten öğretim üyelerinin kanaati de
bu yöndedir. Kendileriyle görüşme yapılan öğretim üyeleri, formasyon eğitimi alan öğrencilerin
yöntem bilgilerinin çok zayıf olduğunu, Özel Öğretim Yöntemleri dersinin yöntem bilgisi ve yöntemi
uygulama becerisi noktasında öğrencilere katkı sağladığını dile getirmişlerdir.
Özel Öğretim Yöntemleri dersinin olumlu etkilerine ilişkin Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü
öğrencilerince dillendirilen ikinci olumlu fikir, dersin öğrenci merkezli bir eğitim noktasında bilinç
oluşturduğudur. Dersin aynı zamanda ezbere dayalı öğrenme mantığını ikinci plana attığını ifade
eden öğrencilerden biri “Bu derste öğrenci merkezli bir eğitim anlayışının nasıl olacağını öğrendik.
Derste elde ettiğimiz kazanımlar sayesinde ezber mantığını çöpe attık. Aktif katılımı ön plana
çıkararak öğrenmeyi daha kalıcı ve kolay hâle getirdik 6).” diyerek Özel Öğretim Yöntemleri
dersi sayesinde öğrenci merkezli bir bakış geliştirdiklerini ifade etmiştir. Aynı şekilde 7 numaralı
öğrenci de Özel Öğretim Yöntemleri dersini aldıktan sonra eksikliğini fark ettiğini söyleyerek
“Önceden bilgilerim sadece ezber üzerineyken şimdi merkeze öğrencileri almamız gerektiğini
öğrendim.” biçiminde bir cümleyle dersin öğrenci merkezli eğitim fikrine katkı sağladığını
belirtmiştir.
Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü öğrencileri içinde sayıca az olsalar da aldıkları Özel Öğretim
Yöntemleri dersinin günlük hayata etki ettiğini 1), dersin kendilerine özgüven kazandırdığını
ifade edenler de vardır. Örneğin 15 numaralı öğrenci, “Öğretmen adayı arkadaşlar bu derste oluşan
ortamdan dolayı özgüven kazandılar.” diyerek dersin öğrenciler üzerindeki bir başka olumlu etkisine
dikkat çekmiştir. Bu noktada dersin öğrencilere özgüven kazandırdığıyla ilgili destekleyici bir görüş
1 numaralı öğretim üyesinden gelmiştir. 1 numaralı öğretim üyesi formasyon öğrencilerinin
yaptıkları anlatımların bir özgüven oluşturduğunu ifade etmiştir.
Genel olarak Özel Öğretim Yöntemleri dersinin faydalı geçtiğini düşünen öğrencilerin
önemli bir kısmının bu dersle ilgili olumsuz bir düşüncesi yoktur (Ö 1, Ö 4, Ö 6, Ö 14, Ö 19). Bu
konuda “Bu dersin kesinlikle olumsuz bir yönünün olduğunu düşünmüyorum (Ö 4).” ya da “Keşke
katılmadığım derslere imkânım olsaydı da katılabilseydim 8).” biçiminde bir düşünce ağırlık
kazanmaktadır. Ancak az da olsa Özel Öğretim Yöntemleri dersine ilişkin olumsuz düşünceler
dillendirilmemiş değildir. Bu düşünceler ya da bir başka deyişle şikâyetler dersin kapsamı ile ilgili
değil, uygulaması ile ilgilidir. Bu şikâyetlerin başında da derse ayrılan süre gelmektedir. Özel
Öğretim Yöntemleri dersi için ikisi teori ikisi de uygulama olmak üzere haftalık 4 saat dersi yetersiz
gören 9 numaralı öğrenci, “Sistemin bir getirisi olarak çok kısa zamanda bir sürü bilgiyi öğrenmek
kötü tabi.” diyerek bu husustaki sıkıntısını dile getirmiştir. Aynı şekilde 15 numaralı öğrenci de
Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmen Adaylarının Pedagojik Formasyon Eğitimi… 2505
Turkish Studies
International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic
Volume 11/3 Winter 2016
“Dersle ilgili ciddi bir sıkıntım yok ancak bu derslere daha fazla saat ayrılması lazım. Herkesin bir
defa sınıfın huzuruna çıkması yerine en az beş altı defa çıkıp daha fazla özgüven kazanması
gerekiyor.” şeklinde görüş belirterek hem ders süresinin azlığına hem de sürenin uygulama yapma
üzerindeki olumsuz tesirine değinmiştir. Öğretim üyeleri de öğrenciler gibi derse ayrılan sürenin
yetersiz olduğunu düşünmektedir. Eğitim Fakültelerinde verilen Özel Öğretim Yöntemleri dersiyle
formasyon eğitimi sırasında verilen Özel Öğretim Yöntemleri dersini mukayese eden öğretim üyeleri
dersin süresiyle ilgili bir eksiklik görmektedir.
Özel Öğretim Yöntemleri dersine ayrılan zaman dışında Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü
öğrencilerinin bireysel olarak dillendirdikleri diğer bir sıkıntı ise 3 numaralı öğrencinin düşüncesiyle
ortaya çıkmıştır. “Her konuya farklı bir bakış açısıyla yaklaşmak öğrencinin kafasını karıştırabilir.
Değişik öğrenme yöntemleri her öğrencide farklı yankı uyandırabilir. Herkese özgü bir yöntem
bulmaya çalışmak dersi amacından saptırabilir.” şeklinde düşünen öğrenci, ders içinde farklı
yöntemlerle öğrenciye ulaşmaya çalışmanın bir ölçüde kafa karışıklığına neden olacağını iddia
etmektedir. Yine çoğunluğun görüşü olmayıp tek tek öğrenciler tarafından derse yönelik yapılan
diğer olumsuz eleştiriler ise formasyon sınıflarındaki heterojen yapı 12), öğretim üyesinin özverili
davranmaması (Ö 20), şehir dışından gelen öğrencilere yeterince kolaylık gösterilmemesi gibi (Ö 17)
konulardır. Tabii bu konuların ne kadar dersin kapsamı ile ilgili olduğu tartışılabilir.
Formasyon Eğitimi Alan Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Öğrencilerinin Özel Öğretim
Yöntemleri Dersinde Öğrendiklerini Mesleki Hayatlarında Kullanma Durumlarına İlişkin
Düşünceleri
Formasyon eğitimi alan Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü öğrencilerinin büyük bir bölümü
Özel Öğretim Yöntemleri dersinde öğrendikleri bilgileri mesleki hayatlarında kullanabileceklerini
ifade etmişlerdir. Bu konuda “Derste birçok şey öğrendim ve bunları atandığımda kesinlikle
kullanacağım 3).” şeklindeki söyleyiş formasyon eğitimi alan öğrencilerin ortak fikri
niteliğindedir. Bu noktada Açık Öğretim Fakültesi mezunu olduğunu ifade eden 8 numaralı öğrenci,
bu sürecin kendisi açısından oldukça faydalı olduğunu, birebir uygulama yapmak koşuluyla bazı
şeyleri öğrendiğini dolayısıyla formasyon sürecinin başından sonuna kadar öğrendiklerini mesleki
hayatında rahatlıkla kullanabileceğini dile getirmiştir. Benzer şekilde 19 numaralı öğrenci de Özel
Öğretim Yöntemleri dersinde öğrendiklerinin çok faydalı ve kullanılabilir olduğunu söyleyerek
“Formasyon eğitiminden önceki hâlimle sonraki hâlim arasında farklar olduğunu gördüm.
Dolayısıyla özellikle Özel Öğretim Yöntemleri dersinde öğrendiklerimi mesleki hayatımda
kullanabileceğimi düşünüyorum.” şeklinde düşüncelerini aktarmıştır. Özel Öğretim Yöntemleri
dersinde öğrendiklerini mesleki hayatında kullanacağını net bir biçimde ifade eden bir başka öğrenci
ise “Fen Edebiyat Fakültesinde belki birçok şey öğrendim derslere ilişkin ama açıkçası Özel Öğretim
Yöntemleri dersinde öğrendiklerim mesleki hayatımın seyri açısından bana çok şey kattı. Sadece alan
eğitiminin ve kuru bilgilerinin bir öğretmen için yeterli olmadığını anladım 20).” biçiminde görüş
belirterek Özel Öğretim Yöntemleri dersinde öğrenilenlerin önemine dikkat çekmiştir.
Özel Öğretim Yöntemleri dersinde öğrenilenlerin mesleki hayata mutlak suretle
aktarılacağını dile getiren çok önemli bir kesimin yanında bu düşünceye ihtiyatlı yaklaşan öğrenciler
de vardır. Örneğin 15 numaralı öğrenci Özel Öğretim Yöntemleri dersinde öğrendiklerini mesleki
hayatında kullanma fikri ile ilgili “Kullanmamız gerekiyor. Ama ne kadar kullanabiliriz onu şartlar
gösterecek. Çalıştığımız şehir, okul, vs. Bunların uygunluğuna göre öğrendiklerimizi aktarabiliriz.”
diyerek çevre şartlarının da öğrendiklerini aktarma konusunda etkili olduğuna vurgu yapmıştır. Bir
diğer öğrenci ise derste öğrendiklerini mesleki hayatına aktarabilme konusunda kaygılı olduğunu
dile getirmekte, görev yapılan okulun olumsuz iklimini öğrenilenlerin aktarılmasına bir engel
olduğunu savunmaktadır. Konuya ihtiyatlı yaklaşan son öğrenci ise “Öğrendiklerimi mesleki
hayatıma uygulayabilmeyi istemekle birlikte, bunu sağlamanın zaman alacağı bir gerçektir. Zira
2506 Oğuzhan YILMAZ – Bilal Ferhat KARADAĞ
Turkish Studies
International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic
Volume 11/3 Winter 2016
yıllardır öğrendiklerimizle, gördüğümüz öğretmen modelleriyle bize anlatılanlar arasında ciddi
farklar vardır.” biçiminde cümlelerle geçmişte var olanla bugün arasında bir çatışma olduğunu ve
bunu özümsemenin zaman alacağını dile getirmektedir. Özel Öğretim Yöntemleri dersinde
öğrenilenlerin meslek hayatına aktarılmasıyla ilgili görüşüne başvurulan öğretim üyelerinin
düşünceleri de konuya ihtiyatlı yaklaşan öğrencilerle paraleldir. Öğrencilerin yeni bilgileri öğrenme
noktasında direnç gösterdiklerini, eskiye ait alışkanlıklarını terk etmekte zorlandıklarını belirten
öğretim üyeleri, kısa vadede öğrenci davranışlarında bir kısım değişikler gözlense de derste
öğrenilenlerin ileride kullanılıp kullanılmayacağına ilişkin net cümleler kurmanın doğru
olmayacağını düşünmektedirler.
Özel Öğretim Yöntemleri dersinde öğrendiklerini mesleki hayatlarına tamamen ya da kısmen
aktarabileceklerini dile getiren önemli kesim dışındaki bir öğrenci ise bu derste öğrenilenlerin
sonrasındaki süreçte kullanılamayacağını belirtmiştir. 14 numaralı öğrenci çok fazla detay vermeden
“Açıkçası Özel Öğretim Yöntemleri dersinde öğrendiklerimi liselerde kullanabileceğimi
düşünmüyorum. Bize anlatılmaya çalışılan öğrenci profili ile liselerdeki öğrenci profili çok farklı.
Bunda staj yaptığım okulun da etkisi olabilir.” şeklinde cümlelerle bir ölçüde teoride anlatılanlarla
uygulamanın farklı olduğunu anlatmaya çalışmıştır.
Sonuç ve Tartışma
Çalışmada pedagojik formasyon eğitimi alan Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü öğrencilerinin
Özel Öğretim Yöntemleri dersine ilişkin düşünceleri büyük oranda olumludur. Özellikle aldıkları
dersin kendileri açısından yöntem ve teknik bilgisi noktasında faydalı olduğunu düşünen öğrenciler
genel olarak 2 numaralı öğrencinin “Öğretim yöntem ve tekniklerinin eğitim sürecinde ne denli
önemli olduğunu, etkili bir eğitim öğretim sürecinin yöntem ve teknikleri bilmekle mümkün
olabileceğini öğrendim.” biçimindeki düşüncesini desteklemektedirler. Yöntem ve teknikleri bilme
noktasında dersin verimli olduğunu çok sayıda öğrencinin dile getirmesi olumlu olmakla beraber
buradaki sıkıntı, Özel Öğretim Yöntemleri dersinin yalnızca yöntem ve teknik öğretilen bir dersten
ibaret görülmesidir. Oysa Özel Öğretim Yöntemleri dersi yöntem bilgisinin yanı sıra alana özgü
temel kavramların, alan öğretiminin yasal dayanaklarının, alan öğretiminin genel amaçlarının
tanıtıldığı; Türk Dili ve Edebiyatı Programına ilişkin bilgilerin verildiği; bu bilgiler vasıtasıyla
uygulamaların ve değerlendirmelerin de yapıldığı bir derstir. Dersin kapsamı dâhilinde olan bu
konular hakkında hiçbir öğrencinin görüş belirtmemiş olması, bu dersin Öğretme Öğrenme Kuram
ve Yaklaşımları dersinin benzeri biçiminde işlenişinden ya da derse ayrılan kısa süreden ötürü
öğretim üyesinin yöntem konusunu öncelemesinden kaynaklanıyor olabilir. Türk Dili ve Edebiyatı
Bölümü öğrencilerinin Özel Öğretim Yöntemleri dersine ilişkin dile getirdikleri ikinci olumlu nokta
ise dersin öğrenci merkezli bir eğitim noktasında bilinç oluşturmasıdır. Çalışmada görüşüne
başvurulan öğrenciler, dersin ezbere dayalı bir yaklaşım yerine öğrenciyi ve öğrencinin aktif
katılımını esas alan bir kurgu içinde işlendiğini, bu durumun ise öğrenciyi merkeze alan bir anlayış
ekseninde düşüncelerini değiştirdiğini ifade etmişlerdir. Alan bilgisinin neredeyse kutsandığı Fen
Edebiyat Fakültelerinde yetişen öğrencilerin zihinsel dünyasında en az bilgi kadar bilginin öğrenciye
aktarımının da önemli olduğunu hissettirmesi bakımından bu sonuç oldukça önemlidir.
Özel Öğretim Yöntemleri dersine ilişkin Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü öğrencileri
tarafından dile getirilen bir kısım olumsuzluklar da vardır. Bu olumsuzlukların başında da ders
saatinin yetersiz olduğu düşüncesi gelmektedir. Ders saatinin azlığından ötürü yeterince uygulama
yapamadıklarını ifade eden öğrenciler, ders saatinin yeniden düzenlenmesi gerektiğini
düşünmektedirler. Benzer biçimde öğretim üyeleri de lisans düzeyinde iki dönem ve haftada dört
saat okutulan Özel Öğretim Yöntemleri dersinin bu konudaki bilgileri oldukça zayıf olan formasyon
öğrencilerine daha kısıtlı bir zaman için verilmesinin sorun olduğunu belirtmektedirler. Öğrencilerin
ve öğretim üyelerinin bu düşünceleri ilgili alanyazında da karşılık bulmaktadır. Hem Uçgun’un
Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmen Adaylarının Pedagojik Formasyon Eğitimi… 2507
Turkish Studies
International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic
Volume 11/3 Winter 2016
(2010), hem de Akyüz, Özcan ve Altıparmak’ın (2014) yaptığı çalışmalara bakıldığında, dersin
uygulamasının mesleki tecrübelere temel oluşturması bakımından önemli olduğu, bu yönüyle
uygulamaya ayrılan sürenin artırılması gerektiği fikri öne çıkmaktadır. Gerçekten de daha önce
mesleki anlamda hiçbir ders almamış, sıkıştırılmış bir program vasıtasıyla kısa sürede mesleki bilgi
eksiğini kapamaya çalışan öğrenciler için yalnızca iki saatlik bir uygulama saatinin olması
sıkıntılıdır. Pedagojik Formasyon Eğitimi Programının ülkemizdeki popülerliği, insanların bu
programı bir kapısı olarak görmesi neticesinde oluşan yoğunluk ve bu yoğunluğun beraberinde
getirdiği öğrenci başına düşen uygulama süresinin azalması gibi durumlar da düşünülürse durum
daha sıkıntılı hâl almaktadır. Özel Öğretim Yöntemleri dersine yönelik öğrencilerin dile getirdiği
başka olumsuzluklar olsa da bu olumsuzlukların dersin kapsamı ile ilgili olmayıp genel Pedagojik
Formasyon Eğitimi Programıyla ilgili olduğu görülmektedir. Öğrencilerin Özel Öğretim Yöntemleri
dersi ile ilgili düşünceleri yerine genel olarak şehir dışından gelen öğrencilerin yaşadığı zorluklar
gibi konuları dile getirmesi ya bu hususa dikkat çekme isteklerinden ya da derse ilişkin konulara
yeterince nüfuz edemediklerinden kaynaklanabilir.
Çalışmada Özel Öğretim Yöntemleri dersine ilişkin Türk Dili ve Edebiyatı öğrencilerinin
dile getirdiği bir diğer husus ise derste öğrenilen konuların mesleki yaşamda da kullanılabileceği
düşüncesidir. Pedagojik formasyon eğitimi alan öğrencilerin çok büyük bir kısmı 11 numaralı
öğrencinin de beyan ettiği gibi “Derste öğrendiklerimi sonrasındaki süreçte elbette kullanacağım.”
şeklinde düşünmektedir. Öğrencilerin böyle düşünmesinin nedeni ise esasında bir başka öğrencinin
dile getirdiği “Bu ders bize öğrenciye nasıl yaklaşmamız gerektiğini ve öğretmenliği nasıl yapmamız
gerektiğini öğretti (Ö 13).” cümlesinde gizlidir. Her ne kadar Türk Dili ve Edebiyatı öğretmenleri
üzerinde yapılmamış olsa da Demir ve Demir (2014) tarafından Fizik öğretmenleri üzerinde yapılan
çalışmada da Fizik öğretmenlerinin çoğunluğunun derslerinde özel öğretim yöntemlerinden
faydalandıkları gözler önüne serilmiştir. Bu yönüyle Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü öğrencilerinin
düşünceleri ile Fizik öğretmenlerinin uygulamalarının örtüştüğü söylenebilir. Tabii burada Özel
Öğretim Yöntemleri dersinde öğrendiklerini yalnızca yöntem ve teknik bilgisi olarak ifade eden
öğrencilerin mesleki hayatta derste edindikleri diğer bilgileri nasıl kullanacaklarını da tekrardan
düşünmek gerekir. Çalışmada derste öğrendiklerini mesleki hayatlarına mutlak suretle
aktaracaklarını düşünen öğrencilerin yanında sayıları az da olsa öğrendiklerini mesleki hayata
aktarabilmeyle ilgili kaygıları olan öğrenciler ve öğretim üyeleri de vardır. Özel Öğretim Yöntemleri
dersinde öğrenilenlerin çalışılan şehir, okul, okul iklimi, öğrenci profili gibi sair değişkenlere bağlı
olarak mesleki hayata aktarılabileceğini düşünen öğrenciler, bu konuda biraz daha ihtiyatlı
davranmakta, derste bazı kazanımları elde etme ile bu durumu uygulamaya aktarma arasında her
zaman doğru bir orantı olmadığına dikkat çekmektedirler. Öğretim üyeleri ise öğrencilerin genel
tavrı nedeniyle derste öğrenilenlerin mesleki hayata aktarılmasıyla ilgili çekincelerinin olduğunu
ifade etmekten geri durmamışlardır. Bu hususta öğretim üyeleri, öğrenciler arasındaki ağırlıklı
görüşten farklı düşünmektedir. Bunun nedeni eğitim fakültelerinde de aynı derslere giren öğretim
üyelerinin beklentilerini yüksek tutmaları olabilir.
Sonuç olarak, çalışmada pedagojik formasyon eğitimi alan Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü
öğrencilerinin Özel Öğretim Yöntemleri dersine ilişkin düşüncelerinin olumlu olduğu, öğrencilerin
özellikle yöntem ve teknik bilgisi noktasında bu dersten çok fazla istifade ettikleri tespit edilmiştir.
Ayrıca öğrencilerin önemli bir kısmının Özel öğretim Yöntemleri dersinde edindikleri kazanımları
meslekî hayatlarına aktaracaklarını beyan ettikleri görülmüştür.
KAYNAKÇA
Akyüz, E. , Özcan, Ş. ve Altıparmak, H.M. (2015). Türkçe öğretmeni adaylarının Türkçe Özel Öğretim
Yöntemleri dersine ilişkin görüşleri. Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi, 1/1, 65-76.
2508 Oğuzhan YILMAZ – Bilal Ferhat KARADAĞ
Turkish Studies
International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic
Volume 11/3 Winter 2016
Akyüz, Y. (2001). Başlangıçtan 2001’e Türk eğitim tarihi. İstanbul: ALFA Basım Yayım.
Demir, C. ve Demir, S. (2014). Fizik öğretmenlerinin derslerinde özel öğretim yöntemlerini kullanma
durumlarının incelenmesi. International Journal of New Trends in Arts, Sports
&ScienceEducation, 3/1, 7-13.
Dündar, H. ve Karaca, E. T. (2013). Formasyon öğrencilerinin pedagojik formasyon programına ilişkin
sahip oldukları metaforlar. GaziÜniversitesi Endüstriyel Sanatlar Eğitim Fakültesi Dergisi, 30,
19-34.
Güler, A., Halıcıoğlu, M. B. ve Taşğın, S. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara:
Seçkin Yayıncılık.
Kavcar, C. (2002). Cumhuriyet döneminde dal öğretmeni yetiştirme. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri
Fakültesi Dergisi, 35, 1-2.
Merriam, S. B. (2013). Nitel araştırma desen ve uygulama için bir rehber (S. Turan, Çev.). Ankara: Nobel
Yayınları.
Nayır, F. Ve Şınkır, Ç. (2014). Uygulama öğretmenleri, yöneticileri ve pedagojik formasyon
öğrencilerinin okullarda öğretmenlik uygulamasında karşılaştıkları sorunlar ve çözüm önerileri.
Uluslararası Eğitim Programları ve Öğretim Çalışmaları Dergisi, 4/7, 71-86.
Özkan, H. H. (2012). Öğretmenlik formasyon programındaki öğretmen adaylarının öğretmenlik
mesleğine ilişkin tutumlarının incelenmesi (SDÜ Örneği), Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir
Eğitim Fakültesi Dergisi,13/2, 29-48.
Özoğlu, M. (2010). Türkiye’de öğretmen yetiştirme sorunları [Elektronik sürüm]. Ankara: SETA
Yayınları.
Patton, M. Q. (2014). Nitel Araştırma ve Değerlendirme Yöntemleri (M. Bütün ve S. B. Demir, Çev.).
Ankara:Pegem Akademi Yayınları.
Pedagojik Formasyon Ders Programı (ty).
http,//www.kafkas.edu.tr/dosyalar/egitim/file/ped_for_ders_icr(1).pdf. Erişim tarihi,
08.09.2015.
Uçgun, D. (2010). “Özel Öğretim Yöntemleri” dersinin Türkçe öğretmeni yetiştirme sürecine katkısı.
TÜBAR, 17, 708-719.
Yapıcı M. ve Yapıcı Ş. (2013). Öğretmen Adaylarının Pedagojik Formasyona İlişkin Metaforları.
TurkishStudies-International Periodical fort theLanguages, 8/8, 1421-1429
Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin
Yayıncılık.
Yıldırım, İ. ve Vural, Ö.F. (2014). Türkiye’de Öğretmen Yetiştirme ve Pedagojik Formasyon Sorunu.
Journal of teacher Education an dEducators, 3/1, 73-90.
Citation Information/KaynakçaBilgisi
Yılmaz, O. Karadağ, B.F. (2016). “Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmen Adaylarının Pedagojik
Formasyon Eğitimi Programında Yer Alan Özel Öğretim Yöntemleri Dersinin Niteliğine
İlişkin Görüşleri / TheViews of Turkish Language andLiteratureTeacherCandidatesAbout
Nature of theCourse, Special TeachingMethods, in thePeadgogicalFormationEducation
Program”, TURKISH STUDIES -International PeriodicalfortheLanguages,
LiteratureandHistory of TurkishorTurkic-, ISSN: 1308-2140, (Prof. Dr. Hayati Akyol
Armağanı), Volume 11/3Winter 2016, ANKARA/TURKEY, www.turkishstudies.net, DOI
Number: http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.9221, p. 2497-2508.
Article
Öğretmen yetiştirme, çok yönlü ve önemli bir konudur. Bir eğitim sisteminin en önemli ögesi öğretmendir. Türkiye’de Cumhuriyet döneminde 1982 yılına kadar dal öğretmeni yetiştiren temel kurumlar, eğitim enstitüleri, yüksek öğretmen okulları, üniversitelerdir. 1982’den sonra dal öğretmenlerini sadece üniversiteler yetiştiriyor. 1997 yılında eğitim fakülteleri YÖK tarafından yeniden yapılandırıldı. Bu yapılandırmanın hem olumlu hem de olumsuz yanları var. Bütün bu durumların çok iyi bilinmesi, nitelikli öğretmen yetiştirmek için gerekli özenin gösterilmesi ve sorunlara çözüm bulunması büyük önem taşımaktadır. (Teacher training has different dimensions and is very important matter in Turkey. The most important element of an educational system is the teacher. Basic institutions for branch teacher training during Republican Period in Turkey until 1982, are teacher training institutions, higher teacher training colleges and universities. Since then only universities are training branch teachers. Educational faculties were reconstructed by YÖK (Higher Educational Council) in 1997. This reconstruction has both positive and negative dimensions. In order to solve the problems, it is necessary to be aware of these situations and it is also very important to train better qualified teachers.)
Fizik öğretmenlerinin derslerinde özel öğretim yöntemlerini kullanma durumlarının incelenmesi
  • C Demir
  • S Demir
Demir, C. ve Demir, S. (2014). Fizik öğretmenlerinin derslerinde özel öğretim yöntemlerini kullanma durumlarının incelenmesi. International Journal of New Trends in Arts, Sports &ScienceEducation, 3/1, 7-13.
Formasyon öğrencilerinin pedagojik formasyon programına ilişkin sahip oldukları metaforlar. GaziÜniversitesi Endüstriyel Sanatlar Eğitim Fakültesi Dergisi
  • H Dündar
  • E T Karaca
Dündar, H. ve Karaca, E. T. (2013). Formasyon öğrencilerinin pedagojik formasyon programına ilişkin sahip oldukları metaforlar. GaziÜniversitesi Endüstriyel Sanatlar Eğitim Fakültesi Dergisi, 30, 19-34.
Uygulama öğretmenleri, yöneticileri ve pedagojik formasyon öğrencilerinin okullarda öğretmenlik uygulamasında karşılaştıkları sorunlar ve çözüm önerileri
  • F Nayır
  • Ç Şınkır
Nayır, F. Ve Şınkır, Ç. (2014). Uygulama öğretmenleri, yöneticileri ve pedagojik formasyon öğrencilerinin okullarda öğretmenlik uygulamasında karşılaştıkları sorunlar ve çözüm önerileri. Uluslararası Eğitim Programları ve Öğretim Çalışmaları Dergisi, 4/7, 71-86.
Öğretmenlik formasyon programındaki öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine ilişkin tutumlarının incelenmesi (SDÜ Örneği), Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi
  • H H Özkan
Özkan, H. H. (2012). Öğretmenlik formasyon programındaki öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine ilişkin tutumlarının incelenmesi (SDÜ Örneği), Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi,13/2, 29-48.
Türkiye'de öğretmen yetiştirme sorunları
  • M Özoğlu
Özoğlu, M. (2010). Türkiye'de öğretmen yetiştirme sorunları [Elektronik sürüm]. Ankara: SETA Yayınları.
Nitel Araştırma ve Değerlendirme Yöntemleri
  • M Q Patton
Patton, M. Q. (2014). Nitel Araştırma ve Değerlendirme Yöntemleri (M. Bütün ve S. B. Demir, Çev.). Ankara:Pegem Akademi Yayınları. Pedagojik Formasyon Ders Programı (ty).
Özel Öğretim Yöntemleri" dersinin Türkçe öğretmeni yetiştirme sürecine katkısı
  • D Uçgun
Uçgun, D. (2010). "Özel Öğretim Yöntemleri" dersinin Türkçe öğretmeni yetiştirme sürecine katkısı. TÜBAR, 17, 708-719.
Öğretmen Adaylarının Pedagojik Formasyona İlişkin Metaforları. TurkishStudies-International Periodical fort theLanguages
  • M Yapıcı
  • Ş Ve Yapıcı
Yapıcı M. ve Yapıcı Ş. (2013). Öğretmen Adaylarının Pedagojik Formasyona İlişkin Metaforları. TurkishStudies-International Periodical fort theLanguages, 8/8, 1421-1429