Conference PaperPDF Available

EBEVEYNLERİN ÇOCUKLARININ SU VEYA SIVI TÜKETİMİ KONUSUNDA BİLGİ, TUTUM VE DAVRANIŞLARI

Authors:
  • Malatya Turgut Özal Üniversitesi

Abstract

Giriş Amaç: Su hayatımızdaki en önemli kaynaktır. Su kaynakları ve sıvılar insan vücudunu dengeler. İnsanlar hareketlerine bağımlı olarak sürekli sıvı kaybı yaşarlar durum böyle olunca kaybedilen sıvının yerine su içilmesi veya sıvı tüketilmesi gereklidir. Özellikle çocuklar sürekli oyun oynama ve eğlence istekleri onları bir hayli yormaktadır. Durum böyle olunca çocukların sıvı tüketimi yetişkinden daha fazla olması beklenir (1). Su tüketimi her çocuğun yaşına, cinsiyetine, kilosuna, boyuna ve aktivite düzeyine, çevresel faktörlere (iklim) ve alınan diyete göre değişebilir (2). Ancak yine de her çocuğun mutlaka alması gereken bir su tüketimi homeostatik olarak kontrol edilir. Yeterli toplam su alımı bazı uluslararası otoriteler tarafından belirli yaş ve cinsiyete göre önerilmiştir. Bununla birlikte, bu miktarlar çok çeşitlidir. 2010’da Avrupa Gıda Güvenliği Ajansı (EFSA) (2) ve Amerika Birleşik Devletleri’ndeki Institute of Medicine (IOM) (3) Tablo 1’deki değerlerde vermişlerdir. Yeterli su alımının, farklı sağlık durumuna, metabolizma ve çevre sıcaklığı ve nem gibi çevresel faktörlere yanıt olarak su ihtiyaçları için bireyler arası değişime bağlı olarak değişkenlik gösteren değişken bir olay olduğunuda araştırmalarında belirtmişlerdir. Aynı zamanda yaş, vücut boyutu ve fiziksel aktivite seviyesi gibi bireysel faktörleri de içerir (4-7). Tablo 1. Bebeklik ve çocukluk döneminde tüketilebilecek su veya sıvı miktarları (2,3) EFSA Toplam Alınması Önerilen Su Miktarı IOM Toplam Alınması Önerilen Su Miktarı Bebeklik Dönemi 0-6 Aylık 680 mL/gün (sütle birlikte) 0,70 mL/gün 6-12 Aylık IOM 7-12 aylık 800-1000 mL/gün 0,80 mL/gün Çocukluk Dönemi 1-2 yaş IOM 1-3 yaş 1100-1200 mL/gün 1.30 mL/gün 2-3 Yaş 1100-1200 mL/gün 4-8 Yaş 1600 mL/gün 1.70 mL/gün 9-13 Yaş Erkek 2100 mL/gün 2.40 mL/gün Kız 1900 mL/gün 2.10 mL/gün Bu çalışmanın amacı; ebevynlerin çocuklarına su veya sıvı tüketimlerini ister besinlerle olsun, isterse su kaybını önlemede olsun, ne derece kontrol ettiklerini belirlemek ve çocuklarına su tüketim davranışı kazandırması konusunda fayda, tutum ve davranış geliştirmeleri konusunda yardımcı olmaktır. Gereç ve Yöntem: Çalışma Bitlis il merkeze bağlı mahallelerde yaşayan yaklaşık her mahalleden 100’er aile olmak üzere toplam 591 ebeveynlerin çocuklarının su tüketimi kontrollerinde tutum ve davranışları kesitsel bir anket çalışması ile incelenmiştir. Anket 2 bölümden oluşturulmuş olup, birinci bölüm ebeveynlerin demografik yapısıyla aile yapısı hakkında bilgi içermiştir. İkinci bölümde ise 0-12 yaş çocuklar hakkında su ve sıvı tüketimlerini sorgulayan sorular yer almıştır. Ebeveynlerin seçiminde en az bir çocuk sahibi olmaları anketin sınırlılıkları arasındadır. Birebir evlere gidilerek anne veya babalara anketler verilmiş, bir veya iki gün sonra anketler toplanmıştır. Genellikle hafta sonları anketler dağıtılmaya özen gösterilmiştir. Anne babalara yaş olarak herhangi bir sınırlılık getirilmemiştir. Çalışmaya gönüllü olarak 591 ebeveyn katılım sağlamıştır. Toplamda katılımcılara 25 soruluk bir anket yöneltilerek cevaplamaları istenmiştir. Anket sorularında mevcut medeni durum, annenin veya babanın mesleği, ailenin sosyo-ekonomik durumları ile verdikleri cevaplar ile ilişkili olup olmadıkları sorgulanarak değerlendirildi. İstatistiksel Analiz: Anket verileri numaralandırılarak, excel ortamına girilmiş ve verilerin istatistiksel olarak değerlendirilmesi IBM SSPS Statistics 20® Paket Programı ile, Ki-kare ve Sıklık testleri uygulanıp, değerlendirildi. P﹤0.05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular Ebeveyn Demografik Özellikler: Katılımcılardan anneler (%54.2), babalar (%45,2) ankete cevap vermişlerdir. Ebeveynlerin yaş ortalaması yaklaşık 30-40 aralığındaydı. Annelerin %22.5’ü Lise, %11.9’si Üniversite, %50.8’sı ilköğretim mezunu, babaların ise %34.5 Lise, %22.7 İlköğretim, %38.3’inin üniversite mezunu olduğu tespit edilmiştir. Ailelerin ortalama çocuk sayısı 3 olanların oranı %34.5, 4 olanların oranı %19.1, 5 çocuk olanların oranı %7.6, 6 çocuk olanların oranı %5.7 olarak bulunmuştur. Ankete katılan ebeveynlerden 1 yaşında çocuğu olanların oranının %11.9, 2 yaşında olanların oranının %9.7 olduğu ve diğer yaş gruplarının hemen hemen birbirine yakın(%6-9) olduğu belirlenmiştir. Ailelerin gelir durumunun %54.7 ile ≥2000 TL, %85.6’inin anne-baba ve çocuklar olarak aynı evi paylaştığı ve %12.5’inin geniş aile tipinde olduğu saptanmıştır. Çocukların Su veya Sıvı Tüketim Durumları: Çocukların günlük olarak kahvaltıda, okulda, öğlen yemeklerinde, akşam yemeklerinde, övün aralarında su veya sıvı tüketimi sorularına verilen cevaplarda; Çocukların kahvaltıda en çok (%69.9) çay tükettiği, su tüketen çocukların oranının %11.2, süt tüketenlerin ise %14.8 olduğu, %25.8’ü kahvaltıda 1 bardak sıvı tüketirken, %8.3’ü 2 bardak sıvı tükettiği belirlenmiştir. Çocukların %78’nin öğle yemeğinde 1 bardak su içtiği, %78.2’sinin akşam yemeğinde 1 bardak su içtiği görülmüştür. Çocukların %64’ünün okula giderken en az yarım litrelik su götürdüğü ve bu suyu tükettiği tespit edilmiştir. Çocukların %51.9’inin günde 5 bardak, %24.8’sinin 3 bardak su içtiği ve ebeveynlerin %19.3’sinin çocukların su tüketimini takip etmediği anlaşılmıştır. Ebeveynlerin %29.4’ü hazır su, %23.1’i çeşme suyu, %25.4’u kaynak suyu kullandığı, %6.1’sinin su seçimine dikkat etmediği belirlenmiştir. 0-12 aylık çocuğu olan ebeveynlerin %17.8’unun anne sütünün yanında 1 küçük biberon su verdiği, %2.3’ü hiç su içirmediği, %4.2’sının sadece anne sütü verdiği bulunmuştur. 12-24 aylık çocuğu olan ebeveynlerin %12.7’sinin çocuğu istemedikçe su vermediği, hiç kontrol etmeyen ve ne kadar içtiği bilmiyorum diyenlerin oranının %3.0 olduğu, %12.7’sının ise çocuklarının kendisinin içtiği belirlenmiştir. 2-6 yaş çocuğu olan ebeveynlerin %26.9’inin susadıkça istediği, %1.7’sinin 2-3 bardak su içtiği, %12.7’ünün kendisinin içtiği, %2.5 ebeveynin de çocuklarının ne kadar içtiğini bilmediğini ifade etmiştir. Ailelerin %35.6’si şebeke suyu, %27.5’u kaynak suyu, %24.4’ü hazır su, %2.2’si arıtma cihazı kullandığı bulunmuştur. Ailelerin %28.8’si musluk suyunun temiz olduğunu düşündüğünü, kaynak suyunu herkes içtiği için kullandığını %30.3, %18.9’si hazır suyu herkes kullandığı için tercih ettiğini söylemiştir. Musluk suyu kullananların %44.1’i daha faydalı olduğu için kullandığını, %17.2’si belediyenin aylık tahlillerine güvenmediği için şebeke suyu içmediğini gösterilmiştir. Ebeveynlerin %37.2’si çocuğunuza su tüketimi konusunda nasıl yardımcı oldukları konusunda sorulan sorulara; kendilerinden görüp içtiklerini, %21.9’sinin bulundukları odaya sürahi ile su bırakarak çocukları su içmeye teşvik ettikleri anlaşılmıştır. Ebeveynlerin %53.8’si çocuklarının susadığı zaman kendisi içtiği için su tüketimini takip etmediğini %7.8’si dikkat etmediğini, %5.9’i hatırlattığı zaman içtiğini, %30.3’sinin çocuğunun su tüketimini takip etmediğini, %43.4’sının içtiği bardak veya suluğun içinde kalanına bakarak takip ettiği belirlenmiştir. Ebeveynlerin 0-6 aylık çocuklara içirecekleri sıvı günlük sıvı miktarlarını biliyormuydunuz sorusuna %54’ü biliyordum, %30.8’i bilmiyordum cevabını vermiştir. 6-12 aylık çocuklara içirecekleri sıvı günlük sıvı miktarlarını biliyormuydunuz sorusuna %49.6’ü biliyordum, %31.9’i bilmiyordum cevabını vermiştir. 1-3 yaş çocuklara içirecekleri sıvı günlük sıvı miktarlarını biliyormuydunuz sorusuna %55.1’i biliyordum, %30.5’i bilmiyordum cevabını vermiştir. 4-8 yaş çocuklara içirecekleri sıvı günlük sıvı miktarlarını biliyormuydunuz sorusuna %63.6’i biliyordum, %20.3’ü bilmiyordum cevabını vermiştir. 9-13 yaş çocuklara içirecekleri sıvı günlük sıvı miktarlarını biliyormuydunuz sorusuna %51.3’i biliyordum, %37’si bilmiyordum cevabını vermiştir. Bebeklerde normal alması gereken suyu nasıl kontrol edersiniz sorusuna emziririm diyenler %31.9, bezinin ıslaklığına bakarım %53.8, kontrol etmem diyenler %13,8 olarak bulunmuştur. Çocuklarda normal alması gereken suyu nasıl kontrol edersiniz sorusuna içtiğini takip ederim %50.8, tuvalete gidişinden anlarım %31.4, idrarının rengine bakarım %4.2, kontrol etmem diyenler ise %13.6 olarak bulunmuştur. Çocuğunuz ishal olduğunda ekstra su veya sıvı veriyormusunuz sorusuna ise %63’ü evet, %7.6 hayır, %5 dikkat etmem, %24.4 kendisi içtiğini ifade etmişlerdir. Annelerin eğitim durumu ile kahvaltı yaparken hangi sıvıyı tükettiği, okula giderken su götürmesi ve suyu içip içmemesi, çocuğun içtiği suyun tercihi, tercih edilen suyun ne derece güvenli olduğunu, çocuğa su tüketimi konusunda yardımcı olma davranışları arasında anlamlı (P﹤0.05)olduğu bulunmuştur. Anne- Baba eğitim durumu ve çocuğun kahvaltıda sıvı tüketimi, okula götürdüğü suyun kontrolü, akşam yemeğinde sıvı tüketimi, çocuğun gün boyunca ne kadar su tükettiği, evinde tüketilen suyu nasıl seçtiği, su tüketimi konusunda çocuğuna nasıl yardımcı olduğu, bebeğin ve çocukların su tüketim miktarları arasında ve içme davranışına nasıl katkı sağladığı sorularına verilen cevaplar arsında anlamlı (P﹤0.05) bir fark bulunmuştur. Ailedeki bulunan çocuk sayısının, su seçimi, kontrolü, alması gereken sıvı miktarları, su tüketim davranışı kazandırılması, arasında anlamlı (P﹤0.05), gelir durumu ile su seçimi, kontrolü, alması gereken sıvı miktarları, su tüketim davranışı kazandırılması arasında da yine anlamlı (P﹤0.05) bir fark bulunmuştur. Sonuç ve Öneriler: Tüm canlılar için elzem olan su elbette, fizyolojik bir dürtüyle ihtiyaç belirtileri gösterir. Her canlı susar ve su ihtiyacı giderilmelidir. İnsanda bu dürtüyü çocukluk çağından itibaren gösterir ve bir şekilde su ihtiyacı karşılanmaya özen gösterilmeye çalışılır. Özellikle ebeveynler bu konuda daha bilinçli olmaya kendini hazırlamalı, çocuklara su veya sıvı dengesini korumalarında yardımcı olmalıdır. Çalışma anketimizde de eğitime bağlı olarak kontrolerin daha sağlıklı olarak takip edildiği görülse de, ebeveynlerin çocuklarının su tüketim davranışlarına yeteri kadar yardımcı olamadıklarını çokta dikkat etmedikleri sonuçlara yansımıştır. Bu çalışma çok önemli olan su tüketimi konusunda bir farkındalık kazandıracaktır. Kaynaklar  Committee on Nutrition and the Council on Sports Medicine and Fitness. Sports drinks and energy drinks for children and adolescents: Are they appropriate? Pediatrics. 2011;127(6):1182–1189. EFSA Panel on Dietetic Products Nutrition and Allergies (NDA) (2010) Scientific opinion on dietary reference values for water. EFSA J 8:1459  IoM (Institute of Medicine), 2004. Dietary Reference Intakes for Water, Potassium, Sodium, Chloride, and Sulfate. National Academies Press, Washington DC. Jequier E, Constant F. Water as an essential nutrient: The physiological basis of hydration. Eur J Clin Nutr 2012;64:115-23.  European Food Safety Authority (2011) Scientific opinion on dietary reference values for water. EFSA J 8, 1459–1506.  Councıl On Sports Medıcıne And Fıtness And Councıl On School Health.Climatic Heat Stress And Exercising Children And Adolescents. Pedıatrıcs Volume 128, Number 3, September 2011  Stahl A, Kroke A, Bolzenius K, Manz F (2007). Relation Between Hydration Status İn Children And Their Dietary Profile - Results From The Donald study. Eur J Clin Nutr 61: 1386-1392. Anahtar Kelimeler: su tüketimi, ebeveynler, su tüketim davranışı, çocuklar
A preview of the PDF is not available
ResearchGate has not been able to resolve any citations for this publication.
ResearchGate has not been able to resolve any references for this publication.