ArticlePDF Available

SANAL GERÇEKLİĞİN TURİZME ENTEGRASYONU: SAMSUN’DAKİ 5 YILDIZLI OTELLERDE UYGULAMA

Authors:

Abstract and Figures

ÖZ Turizmin küresel dünyada gelişmesiyle birlikte işletmelerin farklılaşma çabaları rekabetin artmasına yol açmıştır. Farklılaşma çabasına giren işletmeler bilginin kolay ulaşılabilirliğini özümseyerek sürekli takip ve sürekli gelişime açık duruma gelmeye başlamıştır. Gelişime ve bilgiye açık olan işletmeler sanal gerçekliği görmezden gelmeyerek turizm sektöründe kullanmayı amaçlamaktadır. Sanal gerçeklik teknolojisi insan-makine etkileşiminde günümüz bilgisayarlarında hâlâ var olan bilgisayar ekranı, klavye veya fare gibi, insanların kendilerini doğal ortamda hissetmelerini engelleyen unsurları ortadan kaldırmayı hedeflemektedir. Bu sayede sanal gerçeklikle ortadan kalkan bu unsurlar sayesinde insanlar daha önceden turizm deneyimi yaşamadığı yerleri sanal ortamda görerek deneyim ve ön bilgi edinmiş olacaktır. Çalışmada sanal gerçeklikle ilgili dünyada farklı alanlarda yapılmış olan araştırmalar incelenmiştir. Bu araştırma Samsun ilindeki dört ve beş yıldızlı otellerde sanal gerçekliğin turizme entegrasyonunun gerçekleşip gerçekleşemediğinin tespitini amaçlamaktadır. Çalışmada araştırma yöntemi olarak nitel araştırma tekniklerinden derinlemesine mülakat tekniği kullanılmıştır. Araştırmada Samsun ilinde bulunan 5 yıldızlı otellerin genel müdürleri ile derinlemesine mülakat gerçekleştirilmiştir.
No caption available
… 
Content may be subject to copyright.
Turkish Journal of Marketing C.:3 S.:1 Yıl:2018, ss. 32-49
Turkish Journal of Marketing Vol.:3 Issue:1 Year: 2018 pp. 32-49
Citation: DURMAZ C., BULUT Y., TANKUŞ E., (2018), Sanal Gerçekliğin Turizme
Entegrasyonu: Samsun’daki 5 Yıldızlı Otellerde Uygulama, TJM, (2018), 3(1): 32-49 doi:
http://dx.doi.org/10.30685/tujom.v3i1.29
SANAL GERÇEKLİĞİN TURİZME ENTEGRASYONU: SAMSUN’DAKİ
5 YILDIZLI OTELLERDE UYGULAMA
Caner DURMAZ
1
Yetkin BULUT
2
Emre TANKUŞ
3
ÖZ
Turizmin küresel dünyada gelişmesiyle birlikte işletmelerin farklılaşma çabaları rekabetin artmasına
yol açmıştır. Farklılaşma çabasına giren işletmeler bilginin kolay ulaşılabilirliğini özümseyerek sürekli takip ve
sürekli gelişime açık duruma gelmeye başlamıştır. Gelişime ve bilgiye açık olan işletmeler sanal gerçekliği
görmezden gelmeyerek turizm sektöründe kullanmayı amaçlamaktadır. Sanal gerçeklik teknolojisi insan-makine
etkileşiminde günümüz bilgisayarlarında hâlâ var olan bilgisayar ekranı, klavye veya fare gibi, insanların
kendilerini doğal ortamda hissetmelerini engelleyen unsurları ortadan kaldırmayı hedeflemektedir. Bu sayede
sanal gerçeklikle ortadan kalkan bu unsurlar sayesinde insanlar daha önceden turizm deneyimi yaşamadığı
yerleri sanal ortamda görerek deneyim ve ön bilgi edinmiş olacaktır. Çalışmada sanal gerçeklikle ilgili dünyada
farklı alanlarda yapılmış olan araştırmalar incelenmiştir. Bu araştırma Samsun ilindeki dört ve beş yıldızlı
otellerde sanal gerçekliğin turizme entegrasyonunun gerçekleşip gerçekleşemediğinin tespitini amaçlamaktadır.
Çalışmada araştırma yöntemi olarak nitel araştırma tekniklerinden derinlemesine mülakat tekniği kullanılmıştır.
Araştırmada Samsun ilinde bulunan 5 yıldızlı otellerin genel müdürleri ile derinlemesine mülakat
gerçekleştirilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Sanal Gerçeklik, Turizm
Jel Kodu: M3
THE INTEGRATION OF VIRTUAL REALITY INTO TOURISM: APPLICATION IN
THE HOTELS WITH FIVE STAR IN SAMSUN
ABSTRACT
Thanks to the development in the global world, diversification efforts of the businesses increased the
competition. Businesses taking advantage of the accessibility and availability of online information remain open
1
Ondokuz Mayıs Üniversitesi, SBE, Turizm İşletmeciliği Anabilim Dalı Yüksek Lisans Öğrencisi, canerdurmz@gmail.com
2
Doç.Dr., Ondokuz Mayıs Üniversitesi Turizm Fakültesi Bölüm Başkanı, yetkin.bulut@hotmail.com
3
Ondokuz Mayıs Üniversitesi, SBE, Turizm İşletmeciliği Anabilim Dalı Yüksek Lisans Öğrencisi, e-tankus@hotmail.com
Caner DURMAZ, Yetkin BULUT, Emre TANKUŞ
Sanal Gerçekliğin Turizme Entegrasyonu: Samsundaki 5 Yıldızlı Otellerde Uygulama
33
to constant research and development. Businesses which are dynamic and open to innovation do not ignore the
importance of virtual reality which use it in the tourism sector. Experience in the tourism sector could be
available only aftermarket. Virtual reality technology aims to remove factors in human-machine interaction such
as mouse, keyboard and monitor which remain as obstacle for humans to feel like in a natural environment.
Thanks to the advancement in virtual reality technology, people will be able to have a virtual travel to the places
where they have never been before and get information readily. Previous studies on virtual reality in different
fields were examined in this study. We aim to examine the integration of virtual reality into tourism in the hotels
with five star in Samsun. In-depth interviewing techniques as part of qualitative research techniques were
employed in the research. Iinterviews were held with the general managers of the hotels with five star.
Keywords: Virtual Reality, Tourism,
Jel Code: M3
1.GİRİŞ
Geçmişten günümüze değişen ve gelişen teknoloji internet kullanımını arttırmış ve
internet çağı olarak da nitelendirilen bir döneme girilmiştir. Bu dönem bilgi paylaşımını ve
bilginin ulaşılabilirliğini hızlandırmakta, insanların hayatlarına kolaylık sağlamaktadır. İnsan
hayatını kolaylaştıran modern teknolojinin getirilerinden biri olan sanal gerçeklik
teknolojisinin gelişimi tıp, mühendislik, inşaat sektöründe olduğu gibi turizm sektöründeki
işletmelerinde bu teknolojiye yönelmesine sebep olmuştur. Sanal turun gelişimi, internet
kullanıcılarında ve potansiyel müşterilerde ilgi ve merak oluşturmak için kullanılmaya
başlanmıştır. Üç boyutlu panoramik görüntülerin yaratılmasıyla birlikte, sanal tur teknolojisi
destinasyonların tanıtımında kullanılmaya başlamıştır. Bunların yanı sıra, işletmelerin ve
destinasyon alanlarının marka imajı yaratmak, ilgi uyandırmak ve merak duygusu aşılayarak
potansiyel müşteri kitlesi oluşturmak için bu teknolojiye yönelmeleri sanal tur kavramının
gelişimine ve kullanımına olanak sağlamaktadır.
Sanal gerçeklik teknolojisi, iki ve üç boyutlu sanal turların üzerine çıkarak
kullanıcıların gerçeğe yakın bir deneyim yaşamasına olanak sağlamaktadır. Eğlence, sağlık,
eğitim ve mühendislik alanları gibi alanlarda kullanılan bu teknoloji kendisine geniş
uygulama alanları bulmuştur.
İnternetin gelişimi ile birlikte bilgi paylaşımının artması insanların karar verme
sürecini etkilemektedir. İnsanlar seyahat ve gezi planları hazırlarken, seyahat rotaları çizerken
ve destinasyon konusunda bilgilere ulaşmak isterken artık internetin güçlü ve kapsamlı
gücünden yararlanmaktadır. Dijital pazarlama ajansı We Are Social, Hootsuite işbirliği ile
hazırladığı “Digital in 2017 Global Overview” raporunu incelediğinde, 7,5 milyar insanın 3,8
Turkish Journal of Marketing C.:3 S.:1 Yıl:2018, ss. 32-49
Turkish Journal of Marketing Vol.:3 Issue:1 Year: 2018 pp. 32-49
34
34
milyarının aktif internet kullanıcısı olduğu gerçeği de bulgularımızı destekler nitelik taşıdığı
görülmektedir.
Çalışmamızda sanal gerçeklik kavramının tarihi gelişim süreci açıklanmış, bu
teknolojinin turizme entegrasyonu konusuna değinilerek Türkiye’deki sanal gerçeklik
kullanımı üzerinden bilgiler aktarılmıştır. Diğer bölümlerde ise sanal gerçeklik kavramının
avantaj ve getirileri ele alınarak sanal tur ve sanal tur çeşitleri açıklanmaya çalışılmış, sanal
turların ilgi ve merak duygusu uyandırma özelliği irdelenmiştir.
2. SANAL VE SANAL GERÇEKLİK KAVRAMI
Zihinde oluşturulan ve tasarlanan, mevhum, farazi gibi anlamların karşılığı olan
“sanal” sözcüğü san-mak fiilinden türetilmiştir (TDK, 2014). Sanallık kavramı günümüz
dünyasında elektronik ortama özgü bir oluşumu ifade etmekte fakat daha farklı anlamlara da
sahip olmaktadır. Edebiyat alanında Platon’un Devlet ütopyası, sinema sektöründe Avatar
filmi ve televizyonda benzer veya aynı gerçekliğin farklı bir şekilde haberleştirilmesi gibi
örnekler de “sanal” olarak nitelendirilmektedir. Gerçeklik kavramını, fiziksel gerçekliğin
farklı algılanışlarının öznel bir yorumu olarak ele aldığımızda, varolan ve algılanan ilişki,
oldukça esnek ve yoruma açıktır. Fakat bu belirsizlik beraberinde sınırsız bir soyutlama
olanakları getirmektedir (Timothy, 1997:107). Coates sanal gerçekliği, çeşitli malzemeler
aracılığı ile kullanıcıların üç boyutlu deneyim yaşamasını sağlayan sistemler olarak
nitelendirmektedir (Coates, 1992).
“İngiliz yazar Ray Bradbury’nin 1950 yılında The Weldt adını verdiği hikayesinde ilk sanal
gerçeklik kavramı ortaya çıkmıştır. Hikaye özünde zengin bir ailenin Afrika ülkesi bozkırlarındaki
görüntü, ses, koku gibi akla gelebilecek bazı duyu organlarına hitap eden bir üç boyutlu sistemi satın
alması ve çocukların odasına kurmasını konu almaktadır. Çocuklarının bu sanal Afrika dünyasına artan
bağlılığını fark eden ebeveynler endişeye kapılıp bu sanal dünyayı kaldırmak isterlerken birden bire
ortadan kaybolurlar. Hikayenin sonunda sanal dünyadaki sanal Afrika aslanla iki insan vücudunu
parçalamaktadır. Sanal gerçekliğe tutkuyla bağlı olan çocuklar ise artık bu dünyadan ayrılmayacakları
için mutlulardır…“ (Kurbanoğlu, 1996).
Bilgisayar teknolojisinin gelişimi ile birlikte insanların bilgisayarlar ile etkileşimi
geliştirilmiş, insanların algılarına benzerlik gösterecek unsurlar oluşturulmaya başlanmıştır.
Oluşturulan unsurlardan biri olan sanal gerçeklik teknolojisi, kavram temeli olarak gerçeğe
yakın sanal bir görüntünün yaratılması ve insan-bilgisayar etkileşiminin yapılandırılması
özelliği taşımaktadır. “Ayrıca bu dünyada, gerçek zamanlı bir bağlantıyı, aynı mekânı ve
görselliği paylaşma olanakları sunulmaktadır” (Coleman, 2012:27).
Caner DURMAZ, Yetkin BULUT, Emre TANKUŞ
Sanal Gerçekliğin Turizme Entegrasyonu: Samsundaki 5 Yıldızlı Otellerde Uygulama
35
Sherman ve Craig (Sherman ve Craig, 2002) sanal gerçekliğin oluşturduğu deneyimin
temel unsurları olarak şunlardan bahsetmişlerdir;
1.Sanal Dünya: Verilmiş olan ortamın ana içeriğidir. Sadece oluşturan kişinin
zihninde var olabileceği gibi yayınlanarak başkalarıyla da paylaşılabilir. Sanal dünya bir sanal
gerçeklik sistemi içinde görüntülenmeden var olamaz. Bu bir senaryonun aktörler, sahne,
müzik vb. unsurlar olmadan tek başına bir şey ifade etmemesine benzer (Sürücü, 2017).
2. İçine Girme: Sanal gerçeklik teknolojisinin kullanıcıları zihinsel olarak
yaşadığımız dünyadan sıyrılıp, sanal bir dünyanın içine girmeli ve sanal dünyaya
odaklanmalıdır. Kullanıcı dış etkenlerden uzaklaşmalı ve sanal dünyanın sunduğu içeriğe
odaklanmalıdır.
3. Duyusal Geribildirim: Kullanıcı veri eldiveni, VR gözlük vs. donanımlar ile sanal
dünya içerisinde kendi varlığını hissedip, yaptığı eylemden ve mekandan etkilenmelidir.
Vücut hareketlerini izleyen ve sanal ortama aktaran donanımların sayısının artması
kullanıcının sanal dünyadaki var olma hissini arttıracağı gibi duyusal geribildirim de
oluşturacaktır.
4.Etkileşim: Sanal gerçeklik teknolojisinin gerçeğin simülasyonunu yaratması ve
gerçekçi olması için kullanıcının fiziksel hareketlerine cevap vermesi gerekmektedir.
Kullanıcı donanımlar ile birlikte yaptığı hareketler ile sanal ortamdan bilgi alabilmeli, vücut
hareketleri ile sanal ortamda bakış açısını ve konumunu değiştirebilmelidir.
Sanal gerçekliğin tarihsel gelişimini incelediğimizde şu örneklere rastlanılmaktadır:
1916 yılında Albert B. Pratt tarafından başa takılarak kullanılması hedeflenen
periskopik ekranın geliştirilmesi bu alandaki ilk çalışma özelliğini taşımaktadır. (Şekil 1.1)
Şekil 1.1. Albert B. Pratt Tarafından Tasarlanan İlk HMD (Google.Com/Patents)
Turkish Journal of Marketing C.:3 S.:1 Yıl:2018, ss. 32-49
Turkish Journal of Marketing Vol.:3 Issue:1 Year: 2018 pp. 32-49
36
36
Şekil 1.2. Ivan Sutherland’in Harvard’da Geliştirmiş Olduğu Stereoskopik HMD (Sherman Ve Craig, 2002)
“Sanal gerçeklik, bilgisayar ortamında grafikler, renkler, canlandırmalar ve ses
efektleri ile yaratılan bir ortamın (sanal) insan duyuları ile birleştirilmesi, bir kişinin kendisini
o ortamın bir parçası gibi hissetmesi yaklaşımı üzerinde yapılandırılmıştır” (Arat ve
Baltacıoğlu, 2016:107). Sanal gerçeklikte en önemli hedeflerden biri kullanıcının ortama tam
anlamıyla hâkimiyet sağlaması ve her yönüyle ortamın bir parçası olmasıdır. Uçuş
simülatörleri, sanal gerçeklik olayının ilk örnekleridir (Türker, 2007:4-5).
3. SANAL GERÇEKLİK VE TURİZM
Sanal gerçeklik teknolojisinin gelişimi turizm sektöründe potansiyel turist oluşturma
noktasında etkili olmaktadır. Tanıtım aracı olarak sanal gerçekliğin kullanımının artması,
işletmeler ve devletlerin turizm kazançlarını arttırmak, kişilere ön deneyim yaşatmak ve karar
verme süreçlerini etkilemekte büyük olanaklar doğurmuştur. Ayrıca, insanlar normalde gitme
şanslarının olmadığı veya buna ayıracakları geniş vakitlerinin olmadığı zamanlarda turistik
mekânları sanal gerçeklik uygulamaları sayesinde görebileceklerdir. İşletmeler ve devletler
büyük veri tabanlarının yaratılması, gelişmiş bilgisayar sistemlerinin kullanılmasıyla yaratılan
sanal gerçeklik teknolojisine yönelmişlerdir.
4.SANAL GERÇEKLİK TEKNOLOJİSİNİN TURİZM ÜZERİNDEKİ
AVANTAJLARI
Sanal gerçeklik teknolojisinin avantajlarından büyük ölçüde yararlanabilecek
sektörlerden birisi de turizm sektörüdür. Gelişmiş VR teknolojisi ile birlikte Dünya dışı
yolculukların mümkün kılınması, Mars ve Ay yolculuklarının sanal gerçeklik teknolojisi
sayesinde ışık hızında yapılabilmesinin mümkün olması bir hayal olmaktan çıkmaktadır.
Sanal gerçeklik sayesinde aya seyahat, okyanuslarda gezinme imkânı gibi aktiviteler
sağlanabilir (Thierauf, 1995: 165). Bu konuda ABD'de Carnegie Mellon Üniversitesinde
yapılmış olan bir örnek olarak ışık hızıyla seyahati gösteren bir sanal gerçeklik sistemi elde
edilmiştir (Kurbanoğlu,1996:27).
Caner DURMAZ, Yetkin BULUT, Emre TANKUŞ
Sanal Gerçekliğin Turizme Entegrasyonu: Samsundaki 5 Yıldızlı Otellerde Uygulama
37
Fransa’nın Burgundy bölgesinde Fransız Devrimi sonrasında yok edilen The Abbey
Of Cluny Manastırı sanal gerçeklik teknolojisiyle bilgisayar ortamında tekrardan yaratılmıştır.
(Şekil 2.1)
Şekil 2.1. Sanal Gerçeklik Teknolojisiyle Tekrardan Yaratılan The Abbey Of Cluny Manastırı
(Google.Com/Patents)
DiginetMedia şirketi anlaşmalı otellerin sanal gerçeklik ile yaratılmış görüntülerini
ziyaretçiye sunarak ön deneyim, rezervasyon ve pazarlama odaklı çalışmalar yapmaktadır.
Marriott Otelleri ve Samsung iş birliğinde gerçekleşen proje “VRoom Sevice” ile
müşteriler sanal gerçeklikle Çin’i, Ruanda’yı veya Şili’yi gezdirmektedir. Marriott Otellerinin
sanal gerçeklik servisi “VROOM Service” ile otel sakinleri oda servisinden yemek ya da
kahveden daha ilgi çekici bir şey sipariş edebiliyorlar: VR Postcards (Sanal Gerçeklik
Kartpostalları). Samsung sanal gerçeklik setiyle gerçekleşen deneyim için Marriott,
Framestore ile birlikte çalışarak sanal gerçeklik içeren kartpostallar hazırlamış.
Kartpostallarda eğlenceli, interaktif deneyimler yaratmak için 360 derecelik, üç boyutlu çekim
teknikleri kullanılmış. (Şekil 2.2)
Şekil 2.2. Marriott Oteli VROOM Service (Google.Com/Patents)
Turkish Journal of Marketing C.:3 S.:1 Yıl:2018, ss. 32-49
Turkish Journal of Marketing Vol.:3 Issue:1 Year: 2018 pp. 32-49
38
38
Sanal gerçekliğin kullanımının yaygınlaşması ve avantajlarının gözle görülür bir
şekilde artmasıyla birlikte işletmeler bu alanda gelişmeye ve teknolojiyi takip ederek
kullanmaya yönelmişlerdir. Sanal gerçeklik teknolojisinin kullanımı Şekil 2.3’te görüldüğü
üzere, turizm sektöründe daha önce yaşatılması mümkün olmayan ön deneyimi
yaşatabilmekte ve bu teknolojiyi kullanan işletmelerin diğer işletmelerden farklılaşmasını ve
marka imajı yaratmasını sağlamaktadır. Ön deneyimin yaşatılabilmesi, potansiyel müşterilerin
oluşmasına, insanların teknolojiyi kullanan işletmelere yönelmesine ve buna bağlı olarak
talebin artmasına olanak sağlamaktadır. Artan talebin getirilerinden biri olarak
geribildirimlerin oluşmasıyla birlikte artacak müşteri potansiyeli, tanıtımın bu teknoloji ile
yapılmasıyla rezervasyon ve pazarlama noktasında işletmeleri olumlu yönde etkileyecektir.
Teknolojiye ayak uyduran ve sürekli takip içerisinde olan işletmeler, teknolojiye açık
olmayan işletmelerin önüne geçecek ve sektör rekabeti oluşturarak turizm endüstrisine
öncülük edecek konuma geleceklerdir.
Şekil 2.3. Sanal Gerçekliğin Turizm Sektörüne Etkisi
Caner DURMAZ, Yetkin BULUT, Emre TANKUŞ
Sanal Gerçekliğin Turizme Entegrasyonu: Samsundaki 5 Yıldızlı Otellerde Uygulama
39
5. SANAL TURLAR
Çağımızda hızlı değişimler yaşanmaktadır. Bilgisayar teknolojisinde, dolayısıyla buna
bağlı olarak internet alanında yük değişiklikler meydana gelmiştir. Sanal kavramı, değişen
teknoloji ile birlikte yaşamın her alanında olduğu gibi içinde ve çevresinde bulunan
ortamlarda da değişikliğe yol açmış ve yaratılan sanal ortam “sanal mekân” tanımı ile bu
alanın literatüründe yer almaya başlamıştır (Derman, 2012: 43).
Sanal Tur, üç boyutlu görüntünün son teknoloji ile yazılım ve görsel medya olarak
fotoğraflar üzerine aktarılmasıyla oluşturulmaktadır. Web ortamında ziyaretçilerin içinde
gezinme hissi yaratılarak sanal ortamdaki mekanı rahatça dolaşabilmelerine olanak
sağlamaktadır. Sanal tur kavramının gelişimi ile devletler ve özel işletmeler panoramik
görüntüye dayalı üç boyutlu destinasyonları büyük kitlelere ulaştırmayı hedeflemektedir.
Sanal tur teknolojisiyle oluşturulan turizmdeki ilk uygulamalar müze turlarıdır. Dünya’nın
önde gelen müzelerinden Londra British Museum ve New York Metropolitan Museum Sanal
turlar düzenleyerek geniş kitlelere ulaşmış ve uluslararası bir çekicilik kazanmıştır.
6. SANAL TUR ÇEŞİTLERİ
Sanal turları sayısal teknoloji malzemesine göre iki boyutlu(2B) ve üç boyutlu(3B)
olarak iki bölüme ayırabiliriz” (Arat ve Baltacıoğlu, 2016:111).
6.1. İki Boyutlu Sanal Turlar
“İki boyutlu sanal turları da içeriklerine göre içeriksel sanal turlar, eğitsel sanal turlar
ve broşür sanal turlar olarak üç bölüme ayırabiliriz” (Arat ve Baltacıoğlu, 2016: 111).
6.1.1. İçeriksel Sanal Turlar
Nesnelerin çevrimiçi olarak sunulmasıyla ziyaretçilerin bu nesneleri keşfetmesini
sağlayan sanal tur uygulamalarıdır. Bu uygulama eğitici bir özellikler sağlamazken, nesne
merkezli hareketi sunmaktadır. Uzman kişilerin anlayabileceği şekilde bilgi aktarımı sunan bu
tur çeşidi toplumsal kitleden çok grupsal/uzman kitleye hitap etmektedir. (Şekil 3.1)
Turkish Journal of Marketing C.:3 S.:1 Yıl:2018, ss. 32-49
Turkish Journal of Marketing Vol.:3 Issue:1 Year: 2018 pp. 32-49
40
40
Şekil 3.1. Anadolu Medeniyetler Müzesi İçeriksel Sanal Tur Örneği (Google.Com/Patents)
6.1.2. Eğitsel Sanal Turlar
Ziyaretçilerin demografik özelliklerine göre giriş yapmalarını öngören sanal turlardır.
Nesne odaklı olmaktan çok içerik odaklı hareket edilmektedir. Bu tür turların asıl amacı
öğretici olmak ve ziyaretçilerin ilgisini çekerek gelip görme arzularını arttırmaktır. (Şekil 3.2)
Şekil 3.2. Divriği Ulu Camii Ve Daruşşifası Eğitsel Sanal Tur Örneği (Google.Com/Patents)
6.1.3. Broşür Sanal Turlar
Kısıtlı bilgi paylaşımı ile ziyaretçilerde merak duygusu uyandırmayı ve ziyaret isteğini
ortaya çıkarmayı amaçlayan sanal tur türüdür. Bu turları işletmeler genellikle tanıtım odaklı
kullanmaktadır. (Şekil 3.3)
Caner DURMAZ, Yetkin BULUT, Emre TANKUŞ
Sanal Gerçekliğin Turizme Entegrasyonu: Samsundaki 5 Yıldızlı Otellerde Uygulama
41
Şekil 3.3. Berjer Boutique Hotel & Spa Broşür Sanal Tur Örneği (Google.Com/Patents)
6.2. Üç Boyutlu Sanal Turlar
Fiziksel gerçek mekanların 3 boyutlu tasarlanması ve bu tasarının zamanlı işleme
yazılımları ile oluşturulmasına dayanan sanal tur çeşididir. Üç boyutlu panoramik görüntünün
kullanıcı müdahaleli olması ve görsel gerçeklik hissi sağlaması açısından kullanışlıdır. (Şekil
3.4)
Şekil 3.4. Sarıçay Otel Rhodius Üç Boyutlu Sanal Tur Örneği (Google.Com/Patents)
7. ARAŞTIRMANIN AMACI VE ÖNEMİ
Bu çalışmanın amacı, sanal gerçeklik teknolojisinin turizm sektörüne entegrasyonunu
incelemektir. Mimarlık ve mühendislik sektöründe sıkça kullanan bu yeni teknolojinin turizm
sektöründe müşteri deneyimi, hizmet kalitesi ve tanıtım alanında sağladığı/sağlayacağı
olanaklar araştırılmakta ve incelenmektedir. Gelişen ve değişen dünya içerisinde, diğer
Turkish Journal of Marketing C.:3 S.:1 Yıl:2018, ss. 32-49
Turkish Journal of Marketing Vol.:3 Issue:1 Year: 2018 pp. 32-49
42
42
sektörlerde olduğu gibi turizm sektörünün de yeni teknolojilere adapte edilmesi açısından
araştırmamız önem arz etmektedir. Türkiye’de sanal gerçekliğin turizme entegrasyonunu
araştıran öncü niteliğinde bir çalışma olması araştırmanın özgünlüğünü oluşturmaktadır.
8. ARAŞTIRMANIN KISITLARI
Yapılan bu çalışmada beş yıldızlı otel işletmeleri baz alınmıştır. Ancak evren
içerisinde çok fazla işletmenin bulunması ve çalışmada derinlemesine mülakat yönteminin
kullanılması örneklem olarak Samsun ilinin seçilmesine sebep olmuş ve kısıtlamaya
gidilmiştir.
Çalışmadaki bir diğer kısıt ise, derinlemesine lakat tekliflerimizin Samsun ilindeki
oteller tarafından kabul edilmemesinden kaynaklanmaktadır. Bu mülakat yöntemi Samsun
ilindeki tüm beş yıldızlı otellerde uygulanmak istenmiş fakat 2 otel ile sınırlandırılmak
zorunda kalmıştır. Diğer tüm oteller ile her türlü iletişim yolu kullanılarak mülakat
gerçekleştirilmek istenilse de otel yöneticileri taleplerimizi reddetmiştir.
9. YÖNTEM
Çalışmanın önceki bölümleri daha önce yapılmış araştırmalar ve çalışmalar
çerçevesinde, mevcut verilerin gözden geçirilmesiyle teorik olarak incelenmiştir. Yaptığımız
çalışmada sanal gerçeklik kavramı üzerine 22 adet çalışma incelenmiştir. 22 adet çalışmanın 9
tanesi turizm, diğer çalışmalar ise eğitim, mimari, bilişim teknolojileri, mühendislik ve spor
etkinliklerini konu almaktadır.
YAZAR
Yumurtacı, 2016
Ekin, 2013
Balcısoy vd., 2011
Sertalp, 2016
Caner DURMAZ, Yetkin BULUT, Emre TANKUŞ
Sanal Gerçekliğin Turizme Entegrasyonu: Samsundaki 5 Yıldızlı Otellerde Uygulama
43
Arat ve Baltacıoğlu, 2016
Kurbanoğlu, 1996
Kuruüzümcü, 2007
Oruç, 2016
Çolak, 2011
Kayabaşı, 2005
Tussyadiah vd., 2017
Gibberson, 2017
Yung & Khoo-Lattimore, 2017
Cho vd., 2002
Turkish Journal of Marketing C.:3 S.:1 Yıl:2018, ss. 32-49
Turkish Journal of Marketing Vol.:3 Issue:1 Year: 2018 pp. 32-49
44
44
Sanal gerçekliğin tarihsel gelişimi örnekler ile açıklanmaya çalışılmış, literatür tarama
sonuçlarından yola çıkarak sanal gerçeklik teknolojisinin turizme entegrasyonu ve avantajları
incelenerek gelecekte yapılacak çalışmaları destekleyici nitelikte bir çalışma oluşturulmaya
çalışılmıştır. Örnek olay incelemesi ile araştırmanın teorik bölümünde ayrıntılı olarak
incelenen konu, araştırma yapısı ve süreçleri itibariyle nitel araştırma özelliği taşımaktadır.
Nitel araştırmaları gözlem, görüşme ve doküman analizi gibi nitel bilgi toplama yöntemlerinin
kullanıldığı, algıların ve olayların doğal ortamda gerçekçi ve bütüncül bir biçimde ortaya
konmasına yönelik nitel bir sürecin izlendiği araştırma olarak tanımlamak mümkündür
(Yıldırım, 1999: 10). Nitel araştırma yöntemi olarak örnek olay monografileri yani vak’a
metodu kullanılmıştır. Örnek olay, “bir veya az sayıda birbiriyle ilgili denek üzerinde yapılan
ayrıntılı çalışma şeklinde tanımlanabilir. Yapılan derinlemesine sorgulama ile bir kişi, grup
veya kurum hakkında ayrıntılı veriler elde edilir” (Altunişik vd., 2007: 14). “Ne, niçin ve
nasıl” sorularına cevap aranan örnek olay tekniğinde mülakat, anket, gözlem ve doküman
analizleri kullanılabilir.
Araştırmada öncelikle sanal gerçekliğin turizme entegrasyonu hakkında genel görüşler
dikkate alınmış ve ardından mülakat soruları ile araştırma konusuna cevap aranmıştır. Örnek
olay monografisinde bilgi edinme aracı olarak derinlemesine mülakat tekniği kullanılmıştır.
İşletmelerin teknolojiyi takip etme derecesini belirlemeye, takip edilen teknolojinin uygulama
noktasındaki başarısını öğrenmeye yönelik sorular hazırlanmıştır.
10. ARAŞTIRMA BULGULARI
Yapılan derinlemesine mülakatlar sonucunda elde edilen bulgular şu şekildedir:
Katılımcılar sanal gerçeklik kavramında teknoloji kaynaklı 3 boyutlu ortamların
yaratıldığını ve bu teknoloji ile gerçeklik hissinin elde edildiğini belirtmektedirler.
Ayrıca, katılımcılar tarafından teknoloji ve dijitalleşme anlamında sanal gerçeklik
kavramının özel bir yeri olduğu vurgulanmaktadır.
Teknolojinin turizm sektöründe fayda sağlamasıyla birlikte sanal gerçekliğin de
turizmde özellikle tanıtım anlamında firmalara ve destinasyonlara fayda sağlayacağı
beklenmektedir. Bunun yanı sıra turizm destinasyonlarının cazibe merkezi haline
gelmesinde sanal gerçeklik teknolojisinin etkili olacağı öngörülmektedir.
Sanal turlardan önce gidilecek yer/varılacak nokta ile ilgili bilgilere web ortamında
paylaşılan fotoğraflar ile ulaşmak mümkünken, günümüzde ise sanal turlarla birlikte
bu yöntemin gelişim içerisine girdiği belirtilmiştir.
Caner DURMAZ, Yetkin BULUT, Emre TANKUŞ
Sanal Gerçekliğin Turizme Entegrasyonu: Samsundaki 5 Yıldızlı Otellerde Uygulama
45
Sanal turların merak duygusu uyandırarak seyahat isteğini arttırabileceği ve sanal
gerçeklik deneyimi ile beğenilen yerlerin canlı olarak görünmek istenebileceği
belirtilmiş ve katılımcıların özel hayatlarında bu teknolojiyi kullanarak seyahat
planlarını oluşturduğu bilgisine ulaşılmıştır.
Sanal gerçeklik teknolojisinin turizm sektöründe tanıtım gibi maliyeti yüksek
çalışmaları çok daha ucuza indirgeyebileceği belirtilmiştir.
Sanal turların yerinde ve doğru bir biçimde kullanılmasıyla elde edilecek ön
deneyimin bilinçli turist üzerinde dezavantaj yaratmayacağı, sanal tur ile ön deneyim
yaşayan bilinçli turistlerin “gittiği yerde beklediğini bulma” noktasında avantaj sahibi
olacağı kanısına varılmıştır.
Bir zamanlar web sitesi olan işletmelerin prestijli bir imaj oluşturması işletmeleri
güvenli kılarken, günümüz teknolojilerini kullanan (Sanal gerçeklik, Sanal Tur vd.)
işletmelerin de zamanla aynı noktaya geleceği vurgulanmış ve sanal gerçeklik
teknolojisinin marka imajına olumlu etki yapması öngörülmüştür. Bunun yanı sıra,
sanal gerçeklik teknolojisinin kurumsal kimliği ve doğru iletişimi olumlu yönden
etkileyeceği öngörülmüştür.
Örnek olay monografisi yani vak’a metodu uygulanan işletmenin genel olarak iş
amaçlı kullanılması ile müşteri portföyünün bu teknolojiyi konakladığı işletmede
aramaması, işletme yönetiminin sanal gerçeklik teknolojisi üzerindeki bakış açısına
olumlu etki yaratmamıştır. Ancak toplantı salonlarında bu teknolojinin bulunmasını
talep eden acentelerden dolayı işletme tarafından sanal gerçeklik teknolojisi takip
edilip değerlendirilmeye alınmıştır. Kurumsal işletme ve merkezi yönetim şeklinin
karar mekanizmasından dolayı, katılımcıların görev aldıkları işletmede bu tür
yeniliklerin kendi bakış açıları doğrultusunda uygulanamadığı gerçeği ön plana
çıkmıştır.
Sanal gerçeklikle yaratılabilen turizmde ön deneyim, müşterilerin satın alacağı tatil
ürününe gerçekten ihtiyacının olup olmadığını görebilmesi açısından imkan
tanıyabilmekle birlikte ayrıca, zaman maliyeti ve maddi kayıptan kaçınma noktasında
müşteriler üzerinde olumlu etki ve istek oluşturabilmektedir.
Günümüze kadar yaşanan tüm teknolojik gelişmeler gibi sanal gerçeklik teknolojisinin
gelişmesi de turizmde rekabetin ve kalitenin artmasına neden olacak ve sürekli
gelişimin önemi artacaktır. Dezavantaj olarak, sanal gerçeklik teknolojisinin
günümüzde pahalı bir teknoloji olduğu gerçeği, işletmeler arası rekabet noktasında
Turkish Journal of Marketing C.:3 S.:1 Yıl:2018, ss. 32-49
Turkish Journal of Marketing Vol.:3 Issue:1 Year: 2018 pp. 32-49
46
46
henüz bir avantaj gibi görülmese de, gelecekte teknolojinin kullanımının artmasıyla
birlikte rekabeti de aynı oranda arttıracağı düşünülmektedir.
Katılımcıların özel hayatında VR ürünlerini kullanıp kullanmadığını incelemek için
sorduğumuz soruya verilen “VR gözlüğü kullanmıştım” cevabı, işletme yöneticinin
teknolojik gelişmeyi takip ederek yenilikçi değişimin içerisinde yer aldığını
göstermektedir.
Satılan ürüne ve sunulan hizmete bağlı olarak, sanal gerçeklik teknolojisinin turizmde
arz ve talebi arttıracağı beklenmektedir.
11. SONUÇ
Teknolojinin insan hayatında önemli bir yere sahip olmasıyla birlikte, insanların bilgi
edinme kanallarından biri olan internet, günümüzde kendi içerisinde gelişimine devam ederek
tatmin, merak, ön deneyim gibi kavramlar da oluşturabilmektedir. Sanal gerçeklik teknolojisi
insanların merak duygusunun artması ve bu merakların haz alma noktasına varması
konusunda geliştirilmiş etkin bir teknolojidir. Sanal gerçeklik donanımlarının arttırılması ve
sanal gerçeklik algoritmalarıyla panoramik görüntünün işlenmeye başlanması, kişilerin iki
boyutlu dünyadan duygu ve gerçeklik hissi veren üç boyutlu dünyaya geçmesine olanak
sağlamıştır.
Araştırma yukarıda ortaya konulan bulgular doğrultusunda incelendiğinde; turizm
işletmelerinin sanal gerçekliğe yoğunlaşması insan ilişkilerinin yoğun yaşandığı bu sektörde,
rekabeti arttıracağı gibi işletmelerin pazar içerisindeki etkinliğini ve kâr maksimizasyonunu
da pozitif yönde etkileyebilecektir. Bu teknoloji, otelciliğin yanı sıra turizm işletmelerinin
genelinde kullanılabilir bir kavram olarak gelişerek birçok kurumda kullanılmaya başlanabilir.
Otelcilik alanında ele aldığımızda, sanal gerçeklik teknolojisinin satın alma kararları
üzerindeki etkisi, müşterilerin otel odalarının sanal turlar ile web ortamına aktarılması,
aktivite ve rekreasyon alanlarında ön deneyiminin yaratılmasıyla geliştirilebilir ve tanıtım ile
pazarlama açısından sektördeki işletmelere önemli kazanımlar sağlayabilir.
Acente ve destinasyon pazarlaması alanlarından ele aldığımızda ise, sanal gerçeklik
teknolojisiyle oluşturulan destinasyon tanıtımları broşür sanal turlar ile oluşturularak
destinasyona çekicilik sağlayabilir, acente turlarına ve destinasyonlara karşı talebin artmasına
Caner DURMAZ, Yetkin BULUT, Emre TANKUŞ
Sanal Gerçekliğin Turizme Entegrasyonu: Samsundaki 5 Yıldızlı Otellerde Uygulama
47
olumlu etki edebilir. Gerçekçilik hissinin VR teknolojisiyle yaratılması, insanların merak
dürtülerini harekete geçirip seyahat arzularını da arttırabilir.
Sonuç olarak sanal gerçekliğin insanlar üzerindeki etkisinden yola çıkıldığında; VR
gözlüklerinin ve diğer sanal gerçeklik donanımlarının kullanımının artması, insanların bu
teknolojiye yöneldiğinin en önemli kanıtlarından biridir. Sanal gerçeklik teknolojisinin bu
denli kullanımı, sürekli gelişim içinde olan işletmelerin bu teknolojiyi müşterilerine
sunmasıyla birlikte, müşteri memnuniyeti oluşturmasına olanak sağlayacaktır. Sanal
gerçekliğin hız gelişimi ilerleyen zamanlarda, insanların evlerinde otururken Ay’a,
gezegenlere veya yıldızlara sanal seyahat etmelerine olanak sağlayabilecektir.
Turkish Journal of Marketing C.:3 S.:1 Yıl:2018, ss. 32-49
Turkish Journal of Marketing Vol.:3 Issue:1 Year: 2018 pp. 32-49
48
48
KAYNAKÇA
Altunişik, R., Coşkun, R., Bayraktaroğlu, S., & Yildirim, E. (2007). Sosyal Bilimlerde Araştırma
Yöntemleri. Sakarya Yayıncılık, Sakarya, 226.
Arat, T., & Baltacıoğlu, S. (2016). Sanal Gerçeklik ve Turizm. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek
Yüksek Okulu Dergisi, 19(1), 103-118.
Balcısoy, S., Kayalar, C., Eren, T., & Koç, E. (2011). Kültürel miras uygulamaları için harici arttırılmış
gerçeklik sistemi geliştirilmesi, TÜBİTAK EEEAG Proje no: 105E087, 2-58.
Binkley, T. (1997). The Vitality Of Digital Creation. The journal of aesthetics and art criticism, 55(2), 107-116.
Cho, Y. H., Wang, Y., & Fesenmaier, D. R. (2002). Searching for experiences: The web-based virtual tour in
tourism marketing. Journal of Travel & Tourism Marketing, 12(4), 1-17.
Coates, G. (1992). Program From Invisible Site-a Virtual Sho, a Multimedia Performance Work Presented By
George Coates Performance Works. San Francisco, CA.
Coleman, B., & Bilge, E. (2012). Hello Avatar: Dijital Neslin Yükselişi. (Çev: E. Bilge) MediaCat Kitapları.
Çolak, C., “Sanal Müzeler”, (Yayımlanmamış Bildiri), 11. Türkiye’de İnternet Konferansı, Ege Üniversitesi,
Bornova, İzmir, Kasım 2011.
Derman, E.,(2012), "360 Derece Panoramik Sanal Tur Uygulaması (Dumlupınar Üniversitesi Örneği)",
Yayınlanmış Yüksek Lisans Tezi, Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kütahya.
Ekin, V. (2013). Sanal Gerçeklik Ortamları ve Uygulamalar: Spor ve Sanal Ortam Göstergeleri. AJIT-e: Online
Academic Journal of Information Technology, 4(13). 8-22.
Giberson, J. (2017). Generation Y, Virtual Reality and Tourism. Tourism Travel and Research Association:
International Conference. 10.
Kayabaşı, Y. (2005). Sanal Gerçeklik ve Eğitim Amaçlı Kullanılması, The Turkish Online Journal of
Educational Technology TOJET, 4(3), 151-158.
Kurbanoğlu, S. S., 1996, Sanal gerçeklik: Gerçek mi, değil mi?, Türk Kütüphaneciliği, 10 (1), 21-31.
Kuruüzümcü, R. (2007). Bir Dijital Ortam ve Sanat Formu Olarak Sanal Gerçeklik. Atatürk Üniversitesi Güzel
Sanatlar Fakültesi Sanat Dergisi, (12). 93-96.
Oruç, Z. (2016). Müzede Yeni Gerçeklik, The Turkish Online Journal of Design, Art and Communication
TOJDAC, 6(2), 273-290.
Sertalp, E., “Artırılmış Gerçeklik (AG) Uygulamalarının Turizm Alanında Kullanımı”, (Yayımlanmamış
Bildiri), 21. Türkiye’de İnternet Konferansı, TED Üniversitesi, Ankara, Kasım 2016.
Sherman, W. R. ve Craig, A. B., (2002), Understanding virtual reality: Interface, application, and design,
Elsevier, p.
Sürücü, O. (2017). Sanal gerçekliğin kültürel mirası korumada kullanımı, Salih Bozok villası örneği (Doctoral
dissertation, Selçuk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü).
Caner DURMAZ, Yetkin BULUT, Emre TANKUŞ
Sanal Gerçekliğin Turizme Entegrasyonu: Samsundaki 5 Yıldızlı Otellerde Uygulama
49
TDK, 2014, Türk Dil Kurumu, Güncel Türkçe Sözlük.
Thierauf, Robert (1995), "Virtual Reality Systems for Business", Greenwood Publishing Group, USA, 165-173.
Tussyadiah, I. P., Wang, D., & Jia, C. H. (2017). Virtual reality and attitudes toward tourism destinations.
In Information and Communication Technologies in Tourism 2017. Springer, Cham. 229-239.
Türker, İ. Halil (2007), "İmgeden Sanal Gerçekliğe", Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi, Samsun.
Yıldırım, A. (1999). Nitel Araştırma Yöntemlerinin Temel Özellikleri ve Eğitim Araştırmalarındaki Yeri ve
Önemi. Eğitim ve Bilim, 23(112), 7-17.
Yumurtacı, O. (2016). A Theoretical Framework For The Evaluation Of Virtual Reality Technologies Prior To
Use: A Biological Evolutionary Approach Based On A Modified Media Naturalness Theory. The Turkish
Online Journal of Design, Art and Communication TOJDAC, 6(2), 181-192.
Yung, R., & Khoo-Lattimore, C. (2017). New realities: a systematic literature review on virtual reality and
augmented reality in tourism research. Current Issues in Tourism, 1-26.
Chapter
Technology has transformed the tourism industry over time, and today, this transformation has accelerated with digitalization and Industry 4.0. With the application of new generation technologies that shape Industry 4.0 to the tourism industry, the concept of smart tourism has entered the literature and digitalization has accelerated in tourism. It can be said that digital transformation has had an impact on tourist experiences. In this context, this chapter aims to describe the potential impact of digital transformation on the tourist experience. For this purpose, the following topics and concepts will be studied: uses of Industry 4.0 technologies in tourism industry, digital transformation, tourist experiences, and effects of digital transformation on tourist experience.
Chapter
Full-text available
In a destination that cares about information technologies and can keep up with new technological developments, it may be possible to provide that tourism resources are used correctly, not destroyed, and transferred to future generations. From this point of view, it can be said that technology has strategic importance in the production, development, marketing, and future existence of a destination or a tourism product in sustainable tourism. In addition, technological innovations developed in the service sector such as tourism can also provide the renewal of the products. Creating added value of the product is the core of the innovation process and is very important. Therefore, it is important to use information technologies to create alternative tourism types such as soft tourism developed as alternative to the environmental destruction of mass tourism, and rural tourism and farm tourism within the scope of ecotourism based on the creation of economic opportunities. Thus, the positive economic impacts of tourism by developing a new product and also using of ithe resources without being destroyed by eliminating environmental adverse effects can be sustained. In this context, the purpose of the research is to examine sustainable tourism practices in tourism destinations in Asia, and to reveal the importance of technological applications in terms of sustainable tourism, and to make recommendations to destinations for developing technology-based sustainable tourism applications
Book
Full-text available
Çalışma hayatı değişimin etkisiyle her geçen gün yeni bakış açıları, yeni kavramlar ve yeni çalışma davranışları ile zenginleşmektedir. Bu zenginliğin dinamikleri, işgücü piyasasını daha fazla kâr ve daha yüksek verimlilik beklentileriyle etkilemektedir. Dolayısıyla, işgücünün çalışma hayatının kendisinden beklediği şekilde davranış sergileyebilmesi, istihdam edilebilirliği için daha da önemli hale gelmektedir. İşgücünün sadece zihinsel ve fiziksel emeğini değil, aynı zamanda niteliklerini, duygularını, kişiliğini ve karakterini de değişime uydurarak örgütsel amaç doğrultusunda davranış sergilemesi, işgücü piyasasını pek çok farklı noktalarla etkileyerek karmaşık süreçleri yaratmaktadır. Küreselleşme, teknolojik gelişmeler, esneklik, kuralsızlaşma gibi etkilerle çalışma hayatı pek çok proaktif iş süreçlerine kavuşsa da aynı zamanda daha belirsiz, daha güvencesiz, daha riskli ve daha stresli bir çalışma hayatını da beraberinde getirmiştir. Bu nedenle değişimin dinamiklerini tanımlamak, çalışan davranışları ve işgücü piyasasında yaratacağı etkileri öngörebilmek işgücüne istihdam gücü sağlarken, örgütlere de önemli bir rekabet avantajı kazandıracaktır. Bu kitapta çalışma hayatındaki değişim dinamiklerinin işgücü piyasasına yansımaları, farklı başlıklar altında ele alınmaktadır. Alanında uzman akademisyenlerin perspektifinden değişimin etkileri çok değerli içgörüler içermektedir. Öncelikle değişim dinamiklerinden teknolojik gelişimin çalışma hayatına yansıması, sonrasında göçmenlerin işgücü piyasasına etkileri ele alınmaktadır. Değişimin çalışan ve örgüt davranışlarında yarattığı etkileri ifade eden bölümlerle çalışma hayatındaki değişim ve davranışa ilişkin yelpaze genişletilerek aktarılmaktadır. Doç. Dr. Özlem DEMİR tarafından yazılan “Endüstri 4.0 ve İşgücü Piyasasına Etkileri” bölümü, teknolojik gelişmeler ve dijitalleşmenin çalışma hayatındaki değişim sürecine değinerek, Endüstri 4.0 ‘nın çalışma hayatına etkisini yeni çalışma biçimleri olarak yansıttığı gig ekonomisi ve platform çalışma kavramları üzerinden ele almaktadır. Teknolojik gelişmeler ve dijitalleşme, yeni meslek ve iş fırsatları sunarken aynı zamanda emeği teknoloji ile yarıştırmasından dolayı istihdam kayıpları ve güvencesiz çalışma biçimleri yaratarak işgücünü ekonomik, sosyal ve psikolojik pek çok risklere de maruz bırakmaktadır. Teknolojik gelişmenin en büyük risklerinden birisi de teknostrestir. Doç. Dr. Serdar YENER tarafından yazılan “ Teknostres“ bölümü ile teknolojik gelişmenin örgütlere yansıyacak olumsuz sonuçlarına ilişkin, yöneticilerin strateji geliştirmelerinin ve müdahaleler yapmalarının, yaşanacak teknostresi azaltmada oldukça etkili olduğunun altı çizilmektedir. Teknolojik gelişmenin ve dijitalleşmenin etkisiyle ortaya çıkan metaverse kavramı da çalışma hayatını etkilemektedir. Dr. Öğr. Üyesi Okan TÜRK tarafından yazılan “Turizm ve Metaverse Üzerine Kavramsal Bir İnceleme” bölümü ile metaversenin tarihsel gelişim süreci ele alındıktan sonra turizm sektöründeki etkileri aktarılmaktadır. Metaversenin gelişmesiyle turizm sektörü çalışanlarının işlerini, sanal teknolojiye kaptırma riskinin olduğunun altı çizilmektedir. Teknolojik gelişmelerin çalışma hayatına yansıması ele alındıktan sonra göçün işgücü piyasası üzerindeki etkisi Dr. Öğr. Üyesi Neslihan KILINÇ ve İrem Nur KARAÖZKÖK tarafından yazılan “Yedek İşgücü Ordusu Olarak Göçmenler: Tokat İli Örneği“ bölümü ile ele alınmaktadır. Çalışmada, yerli işgücünün çalışmaktan kaçındığı alanlarda göçmen işçilerin çalışmaya rıza göstermelerinin, işgücü piyasasını sermaye lehine tabakalaşması sonucunu doğurduğu önemle belirtilmektedir. Değişimin çalışma hayatında yarattığı etkiler Dr. Öğr. Üyesi Duygu ÖZYILMAZ MİSİCAN tarafından yazılan “İş Becerikliliği Davranışının X ve Y Kuşağı Üzerinden Çalışma Hayatına Yansıması” bölümü ile aktarılmaktadır. Kuşaklar arasındaki çalışma davranışı farklarının silikleşerek, kuşakların çalışma hayatının beklediği çalışma davranışlarını sergilemesi ve değişimin yarattığı çalışan tipinde buluşturması dikkat çekmektedir. Değişimin örgüt tarafında proaktif iş süreçleri yaratarak kâr ve verimliliği artıran, rekabet avantajı sunan etkilerinde örgütün izlediği stratejik yönetimler oldukça etkilidir. Dolayısıyla, liderin özellikleri çalışanların iş performanslarından, örgütsel aidiyete kadar pek çok örgütsel çıktıyı önemli ölçüde tetiklemektedir. Dr. Öğr. Üyesi Nuray TÜRKOĞLU tarafından yazılan “Otel Çalışanlarının Yöneticilerine Duydukları Güven Hususunda Ateşleyici ve Sorumlu Liderliğin Rolü” bölümü ile liderin tutumu ile motivasyonu düşmüş, iş tatmini azalmış çalışanlar üzerinde nasıl etkisi olduğu tanımlanmaktadır. Değişimin işgücü üzerinde yarattığı yeni çalışma davranışlarının çalışan üzerindeki yarattığı baskı ve stresi kontrol etmede lider tutumunun vurgusu öne çıkmaktadır. Hümeyra YENER tarafından yazılan “Spiritüel (Manevi) Liderlik” bölümü ile spirütüel liderliğin özellikle çalışanların performanslarını, örtük ve açık bilgi paylaşım davranışlarını, inovasyon ve proaktif davranışlarını etkileyerek iç motivasyonlarını yükselten etkisi ele alınmaktadır. Kitap içerdiği konularla, çalışma hayatındaki değişimi ve etkilerini tanımlamaya dair literatüre katkı sağlamayı hedeflemektedir.
Article
Full-text available
Bilgi ve iletişim teknolojilerinin hızlı gelişimi turizmde çeşitli fırsatlar ve yenilikler yaratarak bazı alanlarda dönüşümler yaşanmasına sebep olmaktadır. Sanal ortamlarda gerçekleşen P2P turizm faaliyetlerine olan ilgi de bu doğrultuda artmaktadır. Bu yeniliklerden biri olan Airbnb platformundaki "Airbnb çevrimiçi deneyimler" ise platforma ev sahibi olarak kaydolan bireylerin küresel izleyici grubuna çevrimiçi etkileşimli video oturumu hizmeti sunmasına olanak tanımaktadır. Çalışma kapsamında, yeniliklerin yayılması kuramından yola çıkarak çevrimiçi rehberli turizm deneyim hizmetlerine katılmış kişilerin üzerinde deneyimin yarattığı etkileri nasıl değerlendirdiklerini belirlemek amaçlanmaktadır. Bu doğrultuda, Airbnb platformunda yer alan çevrimiçi sanal tur deneyim hizmetleri arasında en çok katılımın sağlandığı “Panaromik Paris” deneyimine yönelik netnografik bir araştırma yapılmış ve kullanıcı yorumlarından elde edilen veriler içerik analizi tekniği ile incelenmiştir. İçerik analizi ile; kişiselleştirilmiş deneyim, seyahat planlama, memnuniyet, farklı yerler keşfetme ve davranışsal niyetler olmak üzere deneyime yönelik beş tema belirlenmiştir. Çalışmadan elde edilen sonuçlar, çevrimiçi yerel rehberli tur deneyimlerinin; kişiselleştirilmiş hizmet, seyahat planlama imkanı ve farklı bilgiler keşfedebilme sayesinde turist memnuniyetini ve davranışsal niyetleri olumlu yönde etkilediğini ortaya koymaktadır.
Article
Full-text available
The rapid spread of the COVID-19 epidemic and its transformation into a pandemic caused travel restrictions around the world and people had to stay in their homes. In this period, businesses that offer product or service that require physical contact or make it compulsory to be together with other people, especially businesses operating in the tourism sector, are among the most affected by the COVID-19 pandemic. In order to reduce these effects, many tourism businesses have started to develop virtual travel tours for their target audience to experience a destination at home. In this context, it is aimed to investigate the effects of the information quality of the virtual travel experience and the satisfaction created by the perceived sense of the virtual travel experience on the intentions of visiting that destination in the real world. The population of the research consists of individuals who have virtual travel experience. Among the individuals constituting the population, 564 people were reached by convenience sampling method, 172 people were excluded because they stated that they did not have a virtual travel experience or because they were under the age of 18, and 392 people were included in the study. In the research, factor, correlation, and regression analyzes were applied with a statistical package program to the data obtained by the online survey application. In the results of the analysis, it was found that the sense of virtual travel and the quality of information perceived from a destination experience in the virtual world have a positive and significant effect on satisfaction with virtual reality travel. It has been determined that this satisfaction, which consists of virtual reality travel, has a positive and relatively strong significant effect on visit intention.
Chapter
Full-text available
zet Teknoloji ve internet kullanımının yaygınlaştığı günümüzde doğru ve hız-lı bir şekilde bilgiye ulaşılmasında rol üstlenen cihazlar son yıllarda keşfedilme-ye başlanmış ve insanlığın kullanımına sunulmuştur. Gelişen teknolojinin orta-ya çıkardığı sanal dünyada gerçeklik hissi veren uygulamalar ve cihazların etkin kullanımı insanlara farklı deneyimler yaşatabilmektedir. Bu deneyimler özellikle turizm alanında oldukça yoğundur. Sanal gerçeklik (Virtual reality-VR), artırıl-mış gerçeklik (Augmented reality-AR) ve karma gerçeklik (Mixed reality-MR) teknolojilerinin turizm sektöründe kullanılarak turistlerin gerçek tatil deneyimle-rini yaşamadan onlara gerçeklik hissi sağlayarak gidecekleri destinasyonları deneyimleme olanağı sağlaması turistlerin destinasyon tercihlerini kolaylaştır-maktadır. Bu teknolojileri kullanan "Metaverse" son birkaç yıl içinde teknoloji dünyasında en çok konuşulan konular arasında yerini almıştır. Metaverse fizik-sel gerçekliğin üç boyutlu sanal bir ortamda vücut bulması şeklinde ifade edile-bilir. Sanal, artırılmış ve karma gerçeklik teknolojilerini kullanan metaverse hali hazırda bazı küresel turizm şirketlerinin kısıtlı bir şekilde kullanımında olsa da gelecekte turizm alanında rehberlik hizmetleri, satış-pazarlama ve tanıtım, ko-naklama, seyahat, yiyecek-içecek ve ulaşım hizmetlerinin turizm pazarına su-nulmasında baş rol oynayacağı ve sanal evrende alınan kararların egemen bir şekilde uygulamaya geçirileceği düşünülmektedir.
Article
Bu çalışma turist rehberlerinin dijitalleşmeye bakış açısını, dijitalleşmenin ve robot teknolojisinin rehberlik mesleğine olabilecek muhtemel avantaj ve dezavantajlarını turist rehberlerinin perspektifinden değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Çalışmada veri toplama aracı olarak nitel araştırma yöntemlerinden yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmış ve elde edilen veriler içerik analiziyle değerlendirilmiştir. Veriler, ATRO (Aydın Turist Rehberleri Odası)’ya bağlı olarak çalışan 20 turist rehberiyle yapılan yüz yüze görüşmelerle toplanmıştır. Görüşme yapılan turist rehberlerinin turlarında dijital platformlardan Headset, navigasyon, Audio-guide gibi bazılarını kullandığı, özellikle anlatımın zor olduğu yerlerde bu uygulamaların destekleyici rol üstelendiği belirlenmiştir. Turizm endüstrisinde robot rehber kullanımının duygusuz bir anlatımla iletişime engel olabileceği, ancak müze ve ören yerlerinde iş yükünü hafifletmesi açısından avantaj sağlayacağı da ifade edilmiştir. Teknolojinin hızla gelişimi ve hayatın hemen her alanına adapte edilmesiyle birlikte turizm sektöründe de teknoloji uygulamaları yaygınlaşmaya başlamıştır. Bu değişimler turistler ile aktif şekilde iletişim halinde olan turist rehberlerini de büyük ölçüde etkilemiştir. AudioGuide, QR Kod ve sanal gerçeklik gibi uygulamalar turist rehberleri tarafından rakip olarak görülmemeli, uygulamaların turlara adapte edilerek kolaylaştırıcı avantajlarından yararlanılmalıdır.
Article
Full-text available
Modern yaşam ve gelişen teknoloji futuristik romanların hayal ürünü olan yeni bir kavramı/olguyu –metaverse- hayatımızın yeni bir gerçekliği haline getirmek üzeredir. İlerleyen zamanlarda bu ve benzeri teknolojik platform ve uygulamaların günlük yaşantımızın bir parçası haline gelebileceği öngörülmektedir. Bu çalışmanın temel amacı, turizm alanındaki öğretim elemanlarının metaverse kavramına ilişkin değerlendirmelerini tespit etmektir. Bu kapsamda, Türkiye’deki farklı üniversitelerin turizm ile ilgili bölümlerinde görev yapan öğretim elemanlarına yarı yapılandırılmış görüşme formu ile anket uygulanmıştır. Farklı üniversitelerin turizm ile ilgili bölümlerinde görev yapan toplam 82 öğretim elemanından veriler toplanmıştır. Elde edilen veriler, MAXQDA programı aracılığı ile analiz edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre, turizm alanında görev yapan öğretim elemanları metaverse kavramına ilişkin sanal evren, sanal gerçeklik, artırılmış gerçeklik ve sanal ortam kavramlarını ön plana çıkarmıştır. Bununla birlikte öğretim elemanlarına göre metaverse; pazarlama etkinliği, turistlere ekonomik kolaylık, tanıtım kolaylığı gibi fırsatlar sunabileceğini, istihdam sorunu, turizm gelirlerinde azalma, işletmelerin çağa ayak uyduramaması ve güvenlik açığı gibi tehditler oluşturabileceğini dile getirmişlerdir.
Article
Full-text available
Despite the growing interest and discussions on Virtual Reality (VR) and Augmented Reality (AR) in tourism, we do not yet know systematically the knowledge that has been built from academic papers on VR and AR in tourism; if and how VR and AR research intersect, the methodologies used to research VR and AR in tourism, and the emerging contexts in which VR and AR have surfaced in tourism research. By conducting a systematic literature review on VR/AR research in tourism, this work seeks to answer five main research questions: (1) Which tourism sectors and contexts have VR and AR research emerged in?; (2) Which forms of VR and AR have garnered the most attention in tourism research?; (3 and 4) What methodologies/theories are being utilized to research VR and AR in tourism?; and (5) What are the research gaps in VR and AR tourism research? From a synthesis of 46 manuscripts, marketing and tourism education emerged as the most common contexts. However, issues with heterogeneity appeared in terminology usage alongside a lack of theory-based research in VR and AR. Also, gaps were identified where challenges identified revolved around awareness of the technology, usability, and time commitment.
Book
Full-text available
Kitap Nicel Araştırma esaslı olarak yeniden düzenlenmiş ve güncellenmiştir.
Chapter
Full-text available
Recent developments in Virtual Reality (VR) technology present a tremendous opportunity for the tourism industry. This research aims to better understand how the VR experience may influence travel decision making by investigating spatial presence in VR environments and its impact on attitudes toward tourism destinations. Based on a study involving virtual walkthrough of tourism destinations with 202 participants, two dimensions of spatial presence were identified: being somewhere other than the actual environment and self-location in a VR environment. The analysis revealed that users’ attention allocation to VR environments contributed significantly to spatial presence. It was also found that spatial presence positively affects post VR attitude change toward tourism destinations, indicating the persuasiveness of VR. No significant differences were found across VR stimuli (devices) and across prior visitation.
Article
Günümüzde gerçeklik imgesi ile sanallık imgesi sık tartışılan kavramlar olmuştur. Gerçeğin yansıması ya da “gerçekmiş” gibi yapılarak çeşitli uygulamalar gerçekleştirilmesi çoğu alanda gözlemlenmektedir. Gerçeğin göstergeleri ile “gerçekmiş” gibi aktarılan “şeylerin” göstergeleri farklı mıdır? Bu göstergelerin algılanmaları ve “gerçekmiş” gibi aktarılan dünyaların gerçek dünya göstergeleri ile bütünleşmesi ise gözlenen bir olgudur. Bu bağlamda, yeni medya teknolojileri ile yaratılan sanal ortamlarda yaşanan deneyimler, oluşturulan sanal dünyalar gerçek-gerçek olmayan karşıtlığını gözler önüne serse de, bu tür sanal dünyalar kimi alanlardaki uygulamalarla yaşamı da kolaylaştırmaktadır. Çalışmada örneğin; “robot göz” ya da simülasyon uygulamaları aracılığıyla teknolojik gelişmelerle yaratılan ve gerçek-sanal sınırını çizen, kimi zaman da sınırı aşan ortamlar, “spor etkinlikleri” bağlamında ele alınacaktır. Sporcuların performansları ve teknik özellikleri ile ilgili göstergeler, sanal ortama nasıl aktarıldığı; bu göstergeler anlamlandırıldıktan sonra, “gerçekte” nasıl bir iyileştirme ortamı yaratıldığı sorusunun yanıtı sorgulanmaya çalışılacaktır.
Article
In this paper virtual reality technology and how libraries might be affected by this technology are examined. Virtual reality sets out to address a problem. The problem is that of user-friendliness of computer systems. Needless to say, the current generation of computers still involves a barrier between human and machine. This is keyboard or mouse on the human side, and the screen on the computer side. If computers are really going to become a par t of everyone's normal day to day experiences, they must allow users to visualise information in a way familiar to them, not the way the computers forces them to. Virtual reality provides such a way. With the increasing amount s of information available in electronic form, it is clear that virtual reality technology will have a profound impact on libraries. Bu makalede sanal gerçeklik teknolojisi ve kütüphanelerin sanal gerçeklik teknolojisinden nası l etkilenebilecekleri konusuna değinilmektedir. Sanal gerçeklik teknolojisi insan-makine etkileşiminde günümüz bilgisayarlarında hâlâ var olan bilgisayar ekranı , klavye veya fare gibi, insanların kendilerini doğal ortamda hissetmelerini engelleyen unsurlar ı ortadan kaldırmayı hedeflemektedir. Eğer bilgisayarlar günün birinde günlük yaşamın bir parças ı haline gelecekse kullanıcıların bilgiyi aşina oldukları biçimde görmelerini sağlamak zorunda kalacaklardır. İşte sanal gerçeklik teknolojisi bunu sağlayacaktır. Günümüzde elektronik formda elde edilebilen bilginin giderek artmas ı sanal gerçeklik teknolojisinin gelecekteki uygulama alanlarından birisinin de kütüphaneler olacağına kuşku bırakmamaktadır.
Sanal Gerçeklik ve Turizm
  • T Arat
  • S Baltacıoğlu
Arat, T., & Baltacıoğlu, S. (2016). Sanal Gerçeklik ve Turizm. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksek Okulu Dergisi, 19(1), 103-118.
Kültürel miras uygulamaları için harici arttırılmış gerçeklik sistemi geliştirilmesi
  • S Balcısoy
  • C Kayalar
  • T Eren
  • E Koç
Balcısoy, S., Kayalar, C., Eren, T., & Koç, E. (2011). Kültürel miras uygulamaları için harici arttırılmış gerçeklik sistemi geliştirilmesi, TÜBİTAK EEEAG Proje no: 105E087, 2-58.