ChapterPDF Available

Pionirska hidrobiološka istraživanja Spomenika prirode “Slapovi sopotnice”

Authors:

Abstract

Natural Monument “Slapovi Sopotnice” represents an interesting landscape to investigate from hydrobiological aspect. Cascading structure of the shallow water body with mostly rocky bottom majorly determines conditions for organisms living in it. Field activities were conducted in spring 2017, during which five localities were assessed along the water body downstream from the Gornji (Upper) waterfall. For the macrozoobenthos sampling, the “kick and sweep” method was used, while the environmental parameters were collected based on SWAP and RHA protocols. In the samples 26 families were identified. By calculating the BMWP biotic index preliminary assessment of water quality was given, with BMWP scores from 55 to 103, which indicate very high quality of water. Species richness is also one of the indicators of high water quality of aquatic habitat. The presence of Heptageniidae, Perlodidae, Perlidae and Leuctridae families indicates very clean waters in this area.
Zbornik radova Spomenika prirode „Slapovi Sopotnice”
11
PIONIRSKA HIDROBIOLOŠKA ISTRAŽIVANJA SPOMENIKA PRIRODE
„SLAPOVI SOPOTNICE“
Dimitrija Savić Zdravković 1,2*, Jelena Stanković 1,2, Olivera Stamenković 1,2,
Marko Nikolić 1,2
1Departman za biologiju i ekologiju, Prirodno-matematički fakultet, Univerzitet u
Nišu, Višegradska 33, 18000 Niš, Republika Srbija
2Biološko društvo „dr Sava Petrović“, Višegradska 33, 18000 Niš, Republika Srbija
*autor za korespondenciju: dimitrija@bddsp.org.rs
Spomenik prirode „Slapovi Sopotnice“ predstavlja zanimljiv predeo za istraživanje sa
aspekta hidrobiologije. Kaskadna struktura plitkog vodenog tela sa pretežno stenovitim
dnom u velikoj meri određuje uslove života akvatičnih organizama. Terenska istraživanja su
sprovedena u proleće 2017. godine, tokom kojih je u okviru pet lokaliteta obuhvaćen ceo tok
nizvodno od Gornjeg vodopada. Za uzorkovanje makrobeskičmenjaka korišćena je metoda
„kick and sweep, dok su sredinski parametri prikupljani na osnovu SVAP i RHA protokola.
U uzorcima je identikovano 26 familija. Izračunavanjem BMWP biotičkog indeksa izvršena
je preliminarna procena kvaliteta vode. BMWP skorovi su se kretali u rasponu od 55 do
103, što ukazuje na veoma visok kvalitet vode. Prisustvo familija Heptageniidae, Perlodidae,
Perlidae i Leuctridae indikuje izuzetno čiste vode na ovom području.
BMWP indeks, hidrobiološka istraživanja, makrozoobentos, procena kvaliteta vode,
spomenik prirode
APSTRAKT:
KLJUČNE REČI:
AUTORI:
UVOD
Okvirna direktiva o vodama (Water framework
directive 2000), najviši akt o zaštiti voda u Evropskoj
uniji, ističe neophodnost monitoringa voda kao osnovu
za njihovu adekvatnu zaštitu. Prva terenska istraživa-
nja na području Sopotnice vršena su 2001. godine (Be-
lij 2006), kada je Zavod za zaštitu prirode Srbije vršio
terenska istraživanja radi izrade Studije zaštite Slapova
Sopotnice. Kontinuirani monitoring i kompletna hidro-
biološka istraživanja reke i samih slapova do sada nisu
sprovođena. 2017. godine pokrenuta su hidrobiološka
istraživanja na ovom području sa ciljem da se prelimi-
narno proceni stanje vodenog ekosistema i postavi os-
nova za dalji kontinuirani monitoring.
Fokus ovog rada je na preliminarnoj proceni
kvaliteta akvatičnog sistema na osnovu sastava zaje-
dnice bentosnih makroinvertebrata (makrozoobento-
sa). Ovakav pristup je utemeljen u terenskim hidrobi-
ološkim protokolima tokom više decenija rada (Rosen-
berg i Resh 1993; Carter i sar. 2006). Bentosne makro-
invertebrate predstavljaju ključnu kariku u akvatičnim
sistemima i pogodne su za praćenje distribucije, brojno-
sti, bogatstva vrsta, ujednačenosti zajednice, a prisustvo
i odsustvo određenih osetljivih taksona govori nam o
samom stanju datog sistema (Statzner i sar. 2005).
U datom istraživanju pokušali smo da odgovo-
rimo na naredna pitanja:
1. Kakve su hidromorfološke karakteristike ovog
predela?
2. Kakav je diverzitet faune makrobeskičmenjaka
dna vodenog ekosistema?
3. Da li zajednica makrobeskičmenjaka ukazuje
na dobro stanje ekosistema?
MATERIJAL I METODE
Istraživano područje predstavlja spomenik pri-
rode smešten u jugozapadnoj Srbiji na reci Sopotnici u
jednom od najbogatijih delova Srbije u pogledu geodi-
verziteta, zlatiborskom okrugu (Novković 2008). Sama
reka Sopotnica je pritoka Lima i pripada crnomorskom
slivu, a nalazi se na obroncima planine Jadovnik. Spo-
menik prirode obuhvata izvorište površinskog toka reke
Sopotnice sa više stalnih i povremenih karstnih vre-
la i izvora koji formiraju tokove sa serijom vodopada
na akumuliranim naslagama bigra (Garača i Ratković
2007). Terenskim istraživanjem obuhvaćeno je pet loka-
liteta na vodenom telu od Gornjeg vodopada do zaravni
sa uređenim delom za turiste (Slika 1).
12
Zbornik radova Spomenika prirode „Slapovi Sopotnice”
Na lokalitetima je vršeno prikupljanje sredi-
nskih parametara i uzorkovanje makrozoobentosa. Za
preliminarnu procenu hidromorfoloških karakteristika
vodenog staništa, kao i riparijalne zone korišćena je naj-
jednostavnija metoda modikovanog SVAP protokola
za vizuelnu procenu kvaliteta izvora (eng. Stream Visual
Assessment Protocol) i RHA protokola za brzu procenu
kvaliteta staništa (eng. Rapid Habitat Assessments pro-
tocols) (Newton i sar. 1998; Barbour i sar. 1999). Fizi-
čko-hemijski parametri mereni su na terenu uz pomoć
terenske sonde (WTW multi 340i probe): pH, tempe-
ratura, rastvoreni kiseonik i konduktivitet. Turbiditet
je određen nefelometrijskom metodom uz pomoć tur-
bidimetra „TN-100 EUTECH instruments. Na terenu
su određivane sledeće hidromorfološke karakteristike:
koordinate, nadmorska visina, dubina basena, prozir-
nost, tip podloge, osnovni tipovi riparijalne vegetacije,
procenat zasenčenosti, kao i prisustvo veštačkih izmena
basena i vidljivog otpada.
Uzorkovanje makrozoobentosa vršeno je tromi-
nutnom „kick and sweep“ metodom u skladu sa STAR/
AQEM pristupom. Procedura uzorkovanja podrazu-
meva uzimanje nekoliko poduzoraka (uglavnom 20) u
zavisnosti od reprezentativnih mikrostaništa lokaliteta,
a svaki poduzorak dobijen je korišćenjem ručne mreže
tačno poznatih dimenzija (25 cm × 25 cm veličina rama;
500 μm promer okaca mreže) (Clarke i sar. 2006). Ispi-
ranje uzoraka obavljeno je na terenu, a organizmi su pri-
kupljani pincetama i konzervirani u 70% etil-alkoholu
radi daljeg transporta i analize. Identikacija prikuplje-
nog materijala vršena je u laboratoriji do nivoa famili-
je uz pomoć nekoliko ključeva (Brinkhurst i Jamieson
1971; Kerovec 1986; Nilsson 1997).
Preliminarna procena kvaliteta vode izvršena
je izračunavanjem BMWP biotičkog indeksa (eng. Bi-
ological Monitoring Working Party), na osnovu sastava
zajednice makrozoobentosa (Armitage i sar. 1983). Ovaj
indeks se zasniva na makrobeskičmenjacima kao bio-
indikatorima kvaliteta vode, pri čemu se svakoj familiji
dodeljuje skor tolerancije u odnosu na njenu osetljivost
na organsko opterećenje prisutno u akvatičnom sistemu
(Cota i sar. 2003). Klase kvaliteta odredjene su na osno-
vu sledeće klasikacije (Bick 1963):
0-10 ρ (distrofna) – jako zagađene vode (IV
kategorija)
11-40 α, α-ρ (alfa-mezosaprobna) – srednje
zagađene vode (III kategorija)
41-70 β, β-α (beta-mezosaprobna) – manje
zagađene vode (II kategorija)
71-100 ο, ο-β (oligosaprobna) – relativno čiste
vode (I kategorija)
>100 z, z-ο (katarobna) – čiste vode (I kate-
gorija)
REZULTATI
Zabeležene vrednosti zičko-hemijskih para-
metara prikazane su u Tabeli 1, dok su hidromorfološke
karakteristike prikazane u Tabeli 2.
Slika 1. Mapa istraženih lokaliteta (OziExplorer GPS Mapping Soware, v. 3.95, karta Srbije 1:50 000).
Figure 1. Map of the explored sites (OziExplorer GPS Mapping Soware, v. 3.95, Map of Serbia, scale 1:50 000).
Zbornik radova Spomenika prirode „Slapovi Sopotnice”
13
Na osnovu prikupljenog i identikovanog ma-
terijala sa terena izvršena je preliminarna procena sa-
stava i strukture zajednice vodenih bentosnih makrobe-
skičmenjaka. Utvrđeno je prisustvo čak 26 familija koje
se mogu svrstati u devet redova, šest klasa, dva podlu-
ma i tri luma. Spisak pronađenih taksona predstavljen
je u Tabeli 3.
U Tabeli 4 prikazano je prisustvo familija po
ispitivanim lokalitetima i izračunat indeks za date loka-
litete. BMWP skorovi kreću se u rasponu od 55, što je
u β, β-α klasi (beta-mezosaprobna) – manje zagađene
vode (II kategorija) do 103, što predstavlja z, z-ο klasu
(katarobna) – čiste vode (I kategorija).
Prosečna
vrednost ± SD 8.318 ± 0.057
pH
9.88 ± 0.998
Temperatura
vode
(°C)
10.44 ± 0.174
Rastvoreni
kiseonik
(mg/l)
102.66 ± 0.709
Saturacija
kiseonikom (%)
292 ± 12.32
Elektroprovodljivost
(µs/cm)
Tabela 1. Fizičko-hemijski parametri na istraživanim lokalitetima (prosečna vrednost na osnovu merenja
sa svih pet lokaliteta).
Table 1. Physicochemical parameters at the researched localities (average value on the basis of measurements from
all ve sites).
Lokalitet
1
2
3
4
5
Koordinate
N 43°18.108’
E 19°44.587’
N 43°18.089’
E 19°44.556’’
N 43°18.137’
E 19°44.684’
N 43°18.142’
E 19°44.305’
N 43°18.124’
E 19°44.370’
Nadmorska
visina (m)
1078
1080
1076
959
967
Dubina
basena (cm)
6.5
33
5.5
26
15
Prozirnost
(turbiditet)
(ntu)
0
0
0
0
0
Tip podloge
pretežno
bigar
pretežno
bigar
bigar i
veliko
kamenje
pretežno
pesak i
šljunak
bigar i
stene
Riparijalna
vegetacija
zeljasta +
drveće
zeljasta +
drveće
pretežno
zeljasta +
malo drveća
zeljasta +
drveće
mahovine
+ zeljasta +
malo drveća
Zasenčenost
(%)
95-100
95-100
95-100
95-100
95-100
Veštačke izmene
basena i otpad
prisutne izmene +
malo otpada
malo otpada
/
otpad +
betonirane obale
minimalno
Tabela 2. Hidromorfološki parametri istraživanih lokaliteta.
Table 2. Hydromorphological parameters of the researched sites.
Tabela 3. Sastav zajednice makrozoobentosa u SP „Slapovi Sopotnice“.
Table 3. Structure of the macrozoobenthos community in NM “Slapovi Sopotnice”.
Phylum
Annelida
Arthropoda
Subphylum
Crustacea
Hexapoda
Class
Hirudinea
Clitellata
Malacostraca
Insecta
Arachnida
Ordo
Hirudinida
Opisthopora
Plecoptera
Amphipoda
richoptera
Familia
Erpobdellidae
Psychomyiidae
Lumbricidae
Perlodidae
Tubicidae
Gammaridae
Polycentropodidae
Limnephilidae
Philopotamidae
Rhyacophilidae
Glossosomatidae
14
Zbornik radova Spomenika prirode „Slapovi Sopotnice”
Mollusca Gastropoda
Ephemeroptera
Diptera
Coleoptera
Basommatophora
Leuctridae
Chironomidae
Perlidae
Baetidae
Nemouridae
Heptageniidae
Tipulidae
Elmidae
Tabanidae
Scirtidae
Psychodidae
Planorbidae
Stratiomyidae
Bithyniidae
Simulidae
Phylum Subphylum Class Ordo Familia
Leuctridae
Chironomidae
Perlidae
Baetidae
Nemouridae
Heptageniidae
Tipulidae
Elmidae
Tabanidae
Scirtidae
Psychodidae
Planorbidae
Stratiomyidae
Bithyniidae
BMWP skor i
klase kvaliteta
Simulidae
Familia Lokalitet 1
Prisutna-1, Odsutna-0
1 11 1 1
1 11 1 1
0 01 0 0
0 10 0 1
1 11 0 1
1 11 1 1
0 10 0 0
1 11 1 1
1 01 0 1
0 10 0 1
1 11 1 1
1 11 1 1
0 10 0 1
0 00 1 0
1 11
1
1
1
1
0
1
1
1
1 1
0 0 0 1
1 11
1
1
1
1
1 1
1 10 0 1
0 01 0 1
0 00 0 1
0 00 1 0
0 00 1 0
1 11 1 1
1 01 0 1
1 11 0 1
1 10 0 0
0 10 0 0
77
o,o-β
Lokalitet 2
72
o,o-β
Lokalitet 3
90
o,o-β
Lokalitet 4
55
β, β-α
Lokalitet 5
103
z, z-o
Erpobdellidae
Psychomyiidae
Lumbricidae
Perlodidae
Tubicidae
Gammaridae
Klasa Arachnida
Polycentropodidae
Limnephilidae
Philopotamidae
Rhyacophilidae
Glossosomatidae
Tabela 4. Zastupljenost identikovanih familija na istraživanim lokalitetima i vrednosti BMWP indeksa.
1 – prisutno, 0 – nije prisutno.
Table 4. Presence of the identied families at the research sites: 1- present; 0- not present, and the BMWP index.
Zbornik radova Spomenika prirode „Slapovi Sopotnice”
15
DISKUSIJA I ZAKLJUČAK
Visoka geomorfološka struktuiranost samog
vodenog korita područja Spomenika prirode „Slapovi
Sopotnice“, kao i topograja riparijalne zone i okoline
uslovljavaju bogatstvo akvatične zajednice (Barbour
i sar. 1999). Svi zički i hemijski parametri mereni na
terenu mogu biti povezani sa hemijskom strukturom i
hemijskim sastavom podloge, prisutnim gasovima, or-
ganskim i neorganskim materijama u vodi, prisutnim
organizmima, procentom fotosintetišućih organizama i
slično (Feio i sar. 2014), te se u narednom periodu pre-
poručuje ispitivanje većeg broja parametara na većem
broju lokaliteta. Prisustvo familija koje se javljaju samo
u čistim vodama visokog kvaliteta, kao što su Heptage-
niidae, Perlodidae, Perlidae i Leuctridae govori o skoro
referentnim uslovima staništa. Zapaženo stanje samog
istraživanog lokaliteta iziskuje dalja ispitivanja o mo-
gućem antropogenom uticaju na ovom zaštićenom po-
dručju.
Širok raspon skorova kvaliteta vode ukazuje na
neophodnost prikupljanja dodatnih podataka i nastav-
ka uzorkovanja na terenu na većem broju lokaliteta i u
svakoj sezoni. BMWP indeks već duže vreme pokazao
se najboljim od svih biotičkih indeksa ovoga tipa (Ro-
mero i sar. 2017; Armitage i sar. 1983), međutim potreb-
no je napraviti još precizniju procenu, što će biti moguće
jedino temeljnim i dugogodišnjim istraživanjem. Prema
Okvirnoj direktivi o vodama neophodno je obratiti po-
sebnu pažnju na referentna staništa, time podrazume-
vajući vodena tela koja svojim zičko-hemijskim, hi-
dromorfološkim i biološkim elementima pokazuju jako
mali antropogeni uticaj (Moss 2008). Naša preliminarna
istraživanja ukazuju na to da bi ekosistem slapova So-
potnice mogao da predstavlja ovakvo stanište.
Na osnovu ovog preliminarnog i kratkoročnog
ispitivanja u jednoj sezoni mogu se doneti samo pre-
liminarni zaključci o stanju kvaliteta vode Spomenika
prirode „Slapovi Sopotnice“. Međutim, prema prilože-
nim rezultatima možemo slobodno reći da je dalji mo-
nitoring i sezonsko praćenje stanja sistema imperativ u
daljem upravljanju ovim zaštićenim područjem.
ZAHVALNICA
Ovom prilikom se zahvaljujemo Naučno-istra-
živačkom društvu studenata biologije i ekologije „Josif
Pančić“ iz Novog Sada na pozivu i ukazanom poverenju.
Posebno hvala Biološkom društvu „dr Sava Petrović“ iz
Niša na konstantnoj podršci tokom naših istraživanja,
kao i Marku Zdravkoviću na pomoći tokom terenskog
rada.
LITERATURA
Armitage P. D., Moss D., Wright J. F., Furse M. T.
(1983): e performance of a new biological water
quality score system based on macroinvertebrates
over a wide range of unpolluted running-water sites.
Water research, 17(3), 333-347.
Barbour M. T., Gerritsen J., Snyder B. D., Stribling
J. B. (1999):Rapid bioassessment protocols for use
in streams and wadeable rivers: periphyton, benthic
macroinvertebrates and sh. US Environmental Pro-
tection Agency, Oce of Water ,Washington, D.C.
Belij S. (2006): Geomorfološko-hidrološki Spome-
nik prirode ‘Slapovi Sopotnice’ - novi objekt geo-na-
sleđa Srbije. Zaštita prirode, 56(2), 5-19.
Bick H. (1963): A review of central European met-
hods for the biological estimation of water pollution
levels. Bulletin of the World Health Organization,
29(3), 401.
Brinkhurst R.O., Jamieson B. G. M. (1971): Aquatic
Oligochaeta of the world. Oliver and Boyd, Edinbur-
gh.
Carter J. L., Resh V. H., Rosenberg D. M., Reynold-
son T. B. (2006): Biomonitoring in North American
rivers: a comparison of methods used for benthic
macroinvertebrates in Canada and the United Sta-
tes. Biological monitoring of rivers, 203-228.
Clarke R. T., Lorenz A., Sandin, L. Schmidt-Kloiber
A., Strackbein J., Kneebone N. T., Haase P. (2006):
Eects of sampling and sub-sampling variation
using the STAR-AQEM sampling protocol on the
precision of macroinvertebrate metrics. e Ecolo-
gical Status of European Rivers: Evaluation and In-
tercalibration of Assessment Methods, 441-459.
Cota L., Goulart M., Moreno P. Callisto M. (2003):
Rapid assessment of river water quality using an
adapted BMWP index: a practical tool to evaluate
ecosystem health. Internationale Vereinigung fur
eoretische und Angewandte Limnologie Ver-
handlungen, 28(4), 1713-1716.
Directive W. F. (2000): Water Framework Directive.
Directive 2000/60/EC of the European Parliament
and of the Council of 23 October 2000 establishing
a framework for Community action in the eld of
water policy. Common Implementation. Citirano u
tekstu kao (Water framework directive 2000).
Feio M. J., Aguiar F. C., Almeida S. F. P., Ferreira
J., Ferreira M. T., Elias C., Serra S. R. Q., Buagni
A., Cambra J., Chauvin C., Delmas F. (2014): Least
disturbed condition for European Mediterranean
rivers. Science of the Total Environment, 476, 745-
756.
Garača V., Ratković S. S. (2007): Sopotnički vodo-
padi kao kao glavni faktor razvoja turizma u selu
Sopotnica, [www.turizmologija.com], 10.11.2017.
Citirano u tekstu kao (Garača i Ratković 2007).
16
Zbornik radova Spomenika prirode „Slapovi Sopotnice”
Kerovec M. (1986): Priručnik za upoznavanje be-
skralješnjaka naših potoka i rijeka. SNL. Zagreb.
Moss B. (2008): e Water Framework Directive: to-
tal environment or political compromise. Sci Total
Environ 2008;400:32–41.
Newton B., Pringle C., Bjorkland R. (1998): Stream
visual assessment protocol.National Water and Cli-
mate Center Technical Note, 99-1.
Nilsson A. (Ed.) (1997): Aquatic insects of North
Europe: a taxonomic handbook. Apollo books, Sten-
strup.
Novković I. (2008): Geonasleđe Zlatiborskog okru-
ga. Zaštita prirode, 58(1-2), 37-52.
Romero K. C., Del Río J. P., Villarreal K. C., Anillo J.
C. C., Zarate Z. P., Gutierrez L. C., Franco, O. L., Va-
lencia, J. W. A. (2017): Lentic water quality characte-
rization using macroinvertebrates as bioindicators:
An adapted BMWP index. Ecological Indicators, 72,
53-66.
Rosenberg D. M., Resh V. H. (1993): Freshwater Bio-
monitoring and Benthic Macroinvertebrates. Chap-
man & Hall, New York, NY.
Statzner B., Bady P., Doledec S., Schöll F. (2005): In-
vertebrate traits for the biomonitoring of large Eu-
ropean rivers: an initial assessment of trait patterns
in least impacted river reaches. Freshwater Biology,
50(12), 2136-2161.
SUMMARY
Natural Monument “Slapovi Sopotnice” repre-
sents an interesting landscape to investigate from hyd-
robiological aspect. Cascading structure of the shallow
water body with mostly rocky bottom majorly deter-
mines conditions for organisms living in it to a large
degree. Field activities were conducted in spring 2017,
during which ve localities were assessed along the
water body downstream from the Gornji (Upper) wa-
terfall. For the macrozoobenthos sampling, the “kick
and sweep” method was used, while the environmen-
tal parameters were collected based on SWAP and RHA
protocols. In the samples 26 families were identied. By
calculating the BMWP biotic index preliminary assess-
ment of water quality was given, with BMWP scores
from 55 to 103, which indicate very high quality of wa-
ter. Species richness is also one of the indicators of high
water quality of aquatic habitat. e presence of Hep-
tageniidae, Perlodidae, Perlidae and Leuctridae families
indicates very clean waters in this area.
ResearchGate has not been able to resolve any citations for this publication.
Article
Full-text available
1. Multiple biological invertebrate traits (e.g. body size, body form, dispersal potential) each described through multiple categories (e.g. small, intermediate or large body size) could serve as indicators of particular types of human impacts on large rivers. The trait composition of natural invertebrate communities is scarcely constrained by taxonomic differences among them, i.e. individual trait categories could be used to discriminate various types of human impacts across large geographic areas, which would require the definition of trait patterns for conditions of relatively low human impact.
Article
Water quality in lowland lentic system was evaluated through the use of aquatic macroinvertebrates as bioindicators, and their relationship with basic physicochemical factors was considered; thus, two biotopes were established for identifying both groups of macroinvertebrates, one being the population associated with macrophytes (AM) and the other being benthic (B). As a result, 46 families of macroinvertebrates were collected, with Hydrobiidae, Chironomidae, Thiaridae and Polymitarcyidae being the most abundant in the system. In addition, families with high tolerance to extreme conditions, such as Ceratopogonidae, Chironomidae and Syrphidae, were found, as well as some families with low tolerance to these conditions, such as Caenidae and Leptoceridae. The first biotope presented 7.189 individuals (50.42%) and the second 7.056 (49.5%), for a total of 14.259 individuals. Biotope AM presented 100% of the richness, while biotope B was significantly less rich, with 15 families, which represent 32,06%. In order to evaluate the families found in the lowland lentic system, their distribution in the ranges of variation of the physicochemical factors and tolerance levels was taken into account. As a consequence, a new score table was established, where this system obtained a total score of 207 with an average of 166 per sampling station, suggesting signs of contamination. Finally, these results allow an adaptation of the BMWP (Biological Monitoring Working Party) index to be proposed, including the lowland lentic systems.
Chapter
As part of the extensive field sampling programme within the European Union STAR project, replicate macroinvertebrate samples were taken using the STAR-AQEM sampling method at each of 2–13 sites of varying ecological quality within each of 15 stream types spread over 12 countries throughout Europe. The STAR-AQEM method requires the sub-sampling and taxonomic identification of at least one-sixth of the sample and at least 700 individuals. Replicate sub-samples were also taken at most of these sites. Sub-sampling effects caused more than 50% of the overall variance between replicate samples values for 12 of the 27 macroinvertebrate metrics analysed and was generally greatest for metrics that depend on the number of taxa present. The sampling precision of each metric was estimated by the overall replicate sampling variance as a percentage P samp of the total variance in metric values within a stream type. Average over all stream types, the three Saprobic indices had the lowest percentage sampling variances with median values of only 3–6%. Most of the metrics had typical replicate sampling variances of 8–18% of the total variability within a stream type; this gives rise to estimated rates of mis-classifying sites to ecological status class of between 22 and 55% with an average of about 40%. This suggests that the precision of such metrics based on the STAR-AQEM method is only sufficient to indicate gross changes in the ecological status of sites, but there will be considerable uncertainty in the assignment of sites to adjacent status classes. These estimates can be used to provide information on the effects of STAR-AQEM sampling variation on the expected uncertainty in multi-metric assessments of the ecological status of sites in the same or similar stream types, where only one sample has been taken at a point in time and thus there is no replication.