ArticlePDF Available

Masturbacja u dzieci przedszkolnych – komu i jak pomagać?

Authors:

Abstract

A child is a constantly seeking creature, who continually explores, examines and questions. She/he wants to understand, experience and participate. Also meets his or her body, looking at the processes taking place in it, and learns what and how it works. Generally, in this way, first discovered action autoeroticism. Parents, educators and teachers are interested in the distinction between what is normal and the development of what is pathological, requiring specific, goal-oriented interactions.
Praca
poglądowa/Review
Masturbacja
u
dzieci
przedszkolnych
komu
i
jak
pomagać?
Children
masturbation
to
whom,
and
how
to
help?
Anna
Gulczyńska *
Pracownia
Edukacji
Zdrowotnej
Wydział
Studiów
Edukacyjnych,
Uniwersytet
Adama
Mickiewicza,
Poznań,
Polska
Ustalenia
denicyjne,
rozpowszechnienie
Masturbacja
dziecięca
to
stymulowanie
przez
dziecko
włas-
nego
ciała
głównie
obszarów
erogennych
i
wywoływanie
w
ten
sposób
uczucia
przyjemności
[1]
lub
też
samopobu-
dzanie
okolic
genitalnych,
występujące
u
dzieci
w
wieku
przedszkolnym
[2].
W
niniejszej
pracy
przyjęto,
że
masturbacja
to
forma
oddziaływań
autostymulacyjnych
dziecka
w
obrębie
jego
sfer
erogennych,
której
często
towarzyszą
takie
objawy,
jak
zaczerwienienie,
przyspieszony
oddech,
ksacja
wzroku,
potliwość
oraz
osłabiona
reaktywność
na
bodźce
zewnętrz-
ne.
Warto
podkreślić,
że
powyżej
zaproponowana
denicja
nie
odnosi
się
do,
akcentowanego
w
innych
denicjach,
celu
zachowania,
jakim
jest
uzyskanie
przyjemności.
Wynika
to
z
faktu,
że
to,
co
można
zaobserwować,
czyli
w
tym
przy-
padku
stymulowanie
narządów
płciowych
jest
jedynie
pewnym
zachowaniem
o
bogatej
polietiologii.
Ponieważ
zachodzi
ono
(zazwyczaj)
w
obrębie
narządów
płciowych,
p
e
d
i
a
t
r
i
a
p
o
l
s
k
a
9
2
(
2
0
1
7
)
7
5
3
7
5
7
*
Adres
do
korespondencji:
Pracownia
Edukacji
Zdrowotnej
UAM,
ul.
Szamarzewskiego
89
(bud.
D),
60-568
Poznań,
Polska.
Tel.:
+48
61
829
21
55.
Adres
email:
anna.gulczynska@amu.edu.pl.
i
n
f
o
r
m
a
c
j
e
o
a
r
t
y
k
u
l
e
Historia
artykułu:
Otrzymano:
04.07.2017
Zaakceptowano:
17.07.2017
Dostępne
online:
26.07.2017
Słowa
kluczowe:
zachowania
autoerotyczne
zachowania
erotyczne
pomoc
terapia
Keywords:
Autoeroticism
Sexual
behaviour
Assistance
Therapy
a
b
s
t
r
a
c
t
A
child
is
a
constantly
seeking
creature,
who
continually
explores,
examines
and
ques-
tions.
She/he
wants
to
understand,
experience
and
participate.
Also
get
to
know
his
or
her
body,
looking
at
the
processes
taking
place
in
it,
and
learns
what
and
how
it
works.
Generally,
in
this
way,
rst
discovered
action
is
autoeroticism.
Parents,
educators
and
teachers
are
interested
in
the
distinction
between
what
is
normal
and
the
development
of
what
is
pathological,
requiring
specic,
goal-oriented
interactions.
The
purpose
of
the
article
is
to
answer
the
question
whether
interventions
are
nee-
ded,
and
if
so,
to
what
extent,
in
the
case
of
taking
the
child's
autoerotic
behaviour.
©
2017
Published
by
Elsevier
Sp.
z
o.o.
on
behalf
of
Polish
Pediatric
Society.
Dostępne
online
www.sciencedirect.com
ScienceDirect
journal
homepage:
www.elsevier.com/locate/pepo
http://dx.doi.org/10.1016/j.pepo.2017.07.009
0031-3939/©
2017
Published
by
Elsevier
Sp.
z
o.o.
on
behalf
of
Polish
Pediatric
Society.
często
niesłusznie
kojarzone
jest
tylko
z
potrzebą
seksualną.
W
tym
miejscu
warto
zauważyć,
że
zarówno
u
dzieci,
jak
i
dorosłych,
podejmowanie
zachowań
autoerotycznych
może
wynikać
zarówno
z
motywów
seksualnych,
jak
i
pozaseksualnych,
w
tym
radzeniu
sobie
z
lękiem,
samot-
nością,
a
nawet
agresją
czy
też
potrzebą
więzi.
Według
polskich
badań,
akty
autoerotyczne
w
dzieciń-
stwie
odtworzyło
w
pamięci
około
40%
ankietowanych
[3].
Inne
badania
[4]
podają
niższe
(3%10%)
lub
wyższe
(85%)
dane
świadczące
o
rozpowszechnieniu
zjawiska.
Według
danych
szwedzkich
[5],
sporządzonych
na
pod-
stawie
obserwacji
w
dziennych
instytucjach
opiekuńczych,
1,2%
dzieci
wieku
26
lat
podejmowało
czasami
zachowania
masturbacyjne,
a
2,4%
często
lub
codziennie.
Dane
amery-
kańskie
[6],
zebrane
na
podstawie
wywiadu
z
rodzicami,
mówią
o
22,6%
chłopców
i
16,3%
dziewczynek
26-letnich
masturbujących
się
ręką
oraz
odpowiednio:
11,2%
i
8,6%
w
wieku
712
lat,
wskazując
na
spadek
zachowań
autoero-
tycznych
wraz
z
wiekiem.
Inne
badania
amerykańskie
[7]
świadczą
o
tym,
że
77%
rodziców
zauważyło
aktywność
o
charakterze
seksualnym
u
swoich
dzieci
(do
lat
6),
w
tym
masturbację.
Analizując
tak
żne
dane
dotyczące
masturbacji
u
dzieci,
warto
zwrócić
uwagę
na
metodologię
badań,
która
wpływa
bezpośrednio
na
uzyskane
wyniki.
Rodzaje
masturbacji
W
literaturze
przedmiotu
[1,
3,
8]
wyróżnia
się
trzy
główne
rodzaje
masturbacji,
przyjmując
za
kryterium
mechanizm
powstawania
oraz
pełnione
funkcje:
dla
przyjemności;
dzieci
mówią,
że
to,
co
robią,
jest:
miłe,
fajne,
dobre,
gilgocze,
przyjemność
odczuwana
przez
dziecko
nie
jest
taka
sama,
jak
ta,
której
doświadcza
osoba
dorosła,
potrzeba
poznawcza,
czyli
odkrycie
czegoś
nowego;
ciało
jest
swojego
rodzaju
poligonem
badawczym,
stanowi
obszar
eksploracji,
poznawania
czegoś
nowego;
zaspokojenie
innych
potrzeb,
na
przykład
bezpieczeństwa,
bliskości,
samouspokojenia,
kiedy
następuje
deprywacja
wyżej
wymienionych
potrzeb.
Uwzględniając
powyższe
kryteria,
zdecydowano
się
wy-
żnić
jeszcze
dwa
rodzaje
masturbacji
u
dzieci:
w
chorobach
przewlekłych
oraz
niepełnosprawnościach;
jej
obraz
jest
odmienny
w
zależności
od
choroby
i
rodzaju
niepełnosprawności;
w
każdym
przypadku
masturbacja
może
mieć
inne
funkcje;
nie
jest
motywowana
seksualnie
(np.
dojrzewanie
psychoseksualne
osób
z
głębszą
niepeł-
nosprawnością
intelektualną
jest
w
dużym
stopniu
zaha-
mowane,
często
jednak
potrzeba
seksualna
wynikająca
z
zjologii
jest
utrzymana;
u
osób
z
diagnozą
ze
spektrum
autyzmu,
niskofunkcjonujących
przejawia
się
w
sposób
kompulsywny,
zaspokajając
inne
potrzeby).
po
nadużyciu/wykorzystaniu
seksualnym
[9,
10].
W
tym
przypadku
masturbacja
ma
charakter
instrumentalny:
służy
radzeniu
sobie
z
lękiem
czy
będąc
wynikiem
zespołu
stresu
pourazowego
(Post
Traumatic
Stress
Disorder;
PTSD)
jest
przejawem
braku
umiejętności
w
poradzeniu
sobie
dziecka
z
traumą.
Rodzaje
oddziaływań
pomocowych
w
zależności
od
etiologii
i
diagnozy
Ważnym
zagadnieniem
pojawiającym
się
przy
kwestiach
pomocy
pozostaje
pytanie:
komu
należy
pomagać?
Z
zachowaniami
autoerotycznymi
dzieci
mają
trudność
i
problem
przede
wszystkim
dorośli:
rodzice,
lekarze
często
jedyni,
którym
rodzice
są
gotowi
o
tym
opowiedzieć,
nauczyciele
w
przedszkolu.
Wydaje
się,
że
dobrym
rozwią-
zaniem
jest
poradnictwo
i
psychoedukacja
rodziców
przez
lekarzy
pediatrów,
nauczycieli,
psychologów,
pedagogów
czy
seksuologów.
Jak
zostanie
pokazane
źniej,
w
przypadku
każdej
z
form
masturbacji
dziecięcej
rozmowa
z
rodzicami
i
ukazanie
im
zachowań
dziecka
w
aspekcie
rozwojowym
[8],
przemocowym
[11],
chorobowym
[12]
czy
po
prostu
dynamiki
życia
domowego,
jest
nieodłącznym
elementem
zachowań
pomocowych.
Odpowiednia
wiedza
pozwala
dobrać
metody,
techniki
i
narzędzia,
stanowi
również
swoisty
bufor
ochronny
przed
nieprawdziwymi,
choć
powszechnie
powie-
lanymi
nieprofesjonalnymi,
a
co
więcej
szkodliwymi
oddziaływaniami.
Na
podstawie
rozmów
z
rodzicami
odnieść
można
wra-
żenie,
że
przestraszeni
erotyzacją
życia
społecznego
lękowo
interpretują
normalne,
rozwojowe
zachowania
swoich
dzieci,
dopatrując
się
w
nich
przyszłych
perwersji
seksual-
nych
czy
wręcz
uzależnień.
Być
może,
wyposażeni
w
wiedzę,
z
większym
profesjonalizmem
i
spokojem,
rodzice
i
nauczyciele
podejdą
do
naturalnych
zachowań
dziecka
i
zamiast
diagnozować
patologię,
pokierowani
przez
lekarza,
zbadają
mocz
na
wypadek
stanu
zapalnego,
kał
w
przypadku
pasożytów
lub
sprawdzą,
czy
spodnie
i
rajstopy
nie
uciskają
okolic
intymnych,
powodując
nad-
mierne
ich
dotykanie.
Wciąż
jednak
pozostaje
pytanie
jak
pomagać
dzieciom?
Najbardziej
użyteczna
wydaje
się
pomoc
pośrednia,
w
zależności
od
tego,
jaki
to
rodzaj
masturbacji,
to
znaczy,
co
dziecko
chce
masturbacją
uzyskać,
co
chce
poczuć,
czego
doświadczyć.
Zachowania
masturbacyjne
wywołują
lęk
u
rodziców,
czasami
poczucie
niechęci
w
stosunku
do
dziecka.
Dlatego
też
część
dorosłych
chce,
aby
dane
zacho-
wanie
zniknęło
szybko.
W
związku
z
tym
czasami
zadaje
pytanie
o
cudowny
lek
lub
pyta,
co
można
zrobić
i
jak
szybko
to
zadziała.
To,
co
najtrudniej
zrozumieć
jest
rodzi-
com
i
nauczycielom,
to
fakt,
że
zachowania
autoerotyczne
dziecka
nie
znikną,
kiedy
zostaną
zakazane.
Warto
zwrócić
uwagę
na
fakt,
że
zachowanie
autoerotyczne
ma
dla
dziecka
sens,
dlatego
podejmuje
ono
tą
czynność.
Zaniechanie
jej
z
punktu
widzenia
dziecka
jest
bezzasadne,
ponieważ
wiąże
się
z
odebraniem
sobie
przyjemności,
odprężenia,
poczucia
czegoś
fajnego
i
tajemniczego.
Poniżej
zapropo-
nowano
przykładowe
oddziaływania,
w
zależności
od
rodzaju
masturbacji
dziecięcej.
Rozwojowa
Przykład:
dzieci
na
leżakowaniu
kładą
się
na
brzuchu
z
rękami
ułożonymi
na
narządach
płciowych.
Przyczyna:
uzyskanie
przyjemnych
doznań
z
obszarów
erogennych,
p
e
d
i
a
t
r
i
a
p
o
l
s
k
a
9
2
(
2
0
1
7
)
7
5
3
7
5
7754
Przebieg:
zwykle
zachowania
powtarzalne
(dotykanie
członka,
łechtaczki,
ocieranie
o
przedmioty),
często
w
ukryciu,
nasilone
w
okresie
przedszkolnym,
przemija-
jące,
nieszkodliwe.
Proponowane
oddziaływania:
psychoedukacja
rodziców
(zachęcanie
do
niepodejmowania
nadmiernej
aktywności);
ewentualnie
proponowanie
dziecku
czynności
w
wyższym
stopniu
nagradzającej
niż
zachowania
autoerotyczne.
Odbiorcy
pomocy
i
jej
formy:
edukacja
rodziców.
Eksperymentalna
(poznawcza)
Przykład:
chłopiec
sprawdza,
czy
można
przedostać
się
przez
napletek
penisa
do
jego
środka.
Przyczyna:
ciekawość
związana
z
odkrywaniem
ciała,
wtórnie
uzyskanie
przyjemnych
doznań.
Przebieg:
zachowania
zmienne,
podejmowanie
ekspery-
mentów
seksualnych
w
żnych,
nowych
sytuacjach,
częste
wykorzystywanie
przedmiotów
(wkładanie
przed-
miotów
do
pochwy,
odbytu,
cewki
moczowej),
rzadko
w
ukryciu;
niebezpieczeństwo
zachowania
wynika
głów-
nie
z
możliwości
uszkodzenia
narządów,
w
tym
otarć,
skaleczeń,
jak
i
infekcji.
Odbiorcy
pomocy
i
jej
formy:
edukacja
rodziców;
praca
z
dzieckiem
w
zakresie
potrzeby
poznawczej
i
sposobów
jej
realizacji.
Proponowane
oddziaływania:
edukacja
rodziców,
w
tym
zachęcanie
ich
do
kreatywności
w
organizowaniu
dziecku
odpowiednio
stymulującego
środowiska;
zaspokojenie
potrzeb
poznawczych
dziecka,
ukierunkowanie
innowa-
cyjności
dziecka
na
obszary
pozaseksualne;
sport.
Instrumentalna
Przykład:
dziewczynka
uspokaja
się
ocierając
o
oparcie
fotela;
dziecko
boi
się
zgaszonego
światła
w
pokoju
przed
spaniem,
dotyka
genitaliów
do
momentu
zmęczenia
i
zaśnięcia.
Przyczyna:
radzenie
sobie
ze
stresem
i
dyskomfortem
wynikającym
z
określonych
emocji
i
stanów
(lęk,
osa-
motnienie)
lub
sytuacji
(konikt
w
rodzinie,
patologie,
rozłąka)
oraz
przyciąganie
uwagi
otoczenia.
Przebieg:
zachowania
powtarzalne,
podejmowane
w
określonych
okolicznościach,
często
jawne,
forma
zróżnicowana
zarówno
dotykanie
członka,
łechtaczki,
ocieranie
o
przedmioty,
jak
i
wkładanie
przedmiotów
do
otworów
ciała.
Możliwość
utrwalenia
zachowań
jako
sposobów
radzenia
sobie
z
określonymi
emocjami
i
sytuacjami.
Odbiorcy
pomocy
i
jej
formy:
dla
rodziców
(w
zależności
od
stopnia
nasilenia
objawów)
edukacja,
poradnictwo
(w
tym
trening
umiejętności
rodzicielskich),
czasami
konieczna
terapia;
dla
dzieci
trening
radzenia
sobie
ze
stresem,
często
wskazanie
do
terapii
lub
psychoterapii.
Proponowane
oddziaływania:
zaspokojenie
potrzeb
emo-
cjonalnych
dziecka,
w
pierwszym
etapie
koncentracja
na
eliminacji
przyczyn
masturbacji
oraz
nauce
dziecka
radzenia
sobie
ze
stre-
sem
i
sytuacjami
go
wywołującymi,
w
drugim
na
samych
zachowaniach
problemowych.
W
chorobach
przewlekłych/
niepełnosprawności
Przykład:
dziecko
z
niepełnosprawnością
w
stopniu
głęb-
szym
dotyka
się
przez
spodnie
w
miejsce
intymne,
aż
do
zmęczenia.
Przyczyna:
masturbacja
wynika
ze
specyki
i
rodzaju
niepełnosprawności
i/lub
zaburzenia
(np.
padaczka,
zmniej-
szone
stężenie
estradiolu
[13],
uszkodzenie
rdzenia
kręgo-
wego
[14])
lub/i
działania
środków
farmakologicznych.
Przebieg:
zazwyczaj
charakterystyczny
dla
danej
niepeł-
nosprawności
czy
jednostki
chorobowej;
zachowania
podejmowane
głównie
dla
zaspokojenia
pozaseksualnych
potrzeb,
często
nabierające
charakteru
utrwalonych
nawyków.
Odbiorcy
pomocy
i
jej
formy:
edukacja
rodziców,
w
przypadku
dzieci
oddziaływania
dostosowane
do
choroby
lub/i
stopnia
oraz
rodzaju
niepełnosprawności.
Proponowane
oddziaływania:
odpowiednia
farmakotera-
pia,
rehabilitacja
i
rewalidacja
dostosowane
do
specyki
niepełnosprawności,
w
tym
zaspokajanie
potrzeb
na
innej
niż
seksualna
drodze.
W
wykorzystaniu
seksualnym
Przykład:
wykorzystanie
nietypowych
(niedostosowanych
do
wieku)
narzędzi/
przedmiotów
do
masturbacji
(np.
eklektyczna
szczoteczka
do
zębów);
czy
też
reagowanie
zachowaniami
autoerotycznymi
(przejaw
eksponowania
swojej
seksualności),
za
co
w
przeszłości
dziecko
mogło
otrzymywać
nagrodę
(np.
prezenty)
lub
wpływać
na
agresora
(dziecko
nauczyło
się,
że
poprzez
fakt,
że
jest
istotą
seksualną,
może
czasami
wpłynąć,
np.
na
nastrój
sprawcy,
np.
spadek
napięcia
u
dorosłego,
w
efekcie
jego
uspokojenie).
Przyczyna:
wykorzystanie
seksualne,
podejrzenie
wyko-
rzystania
seksualnego,
nadużycie
seksualne.
Przebieg:
zwiększenie
zachowań
seksualizujących,
w
tym
nadmierna
masturbacja,
będąca
konsekwencją
wykorzy-
stania
seksualnego,
Odbiorcy
pomocy
i
jej
formy:
edukacja
rodziców,
terapia
dzieci
z
uwagi
na
fakt
nadużyć
seksualnych.
Proponowane
oddziaływania
związane
są
bezpośrednio
z
pięcioma
grupami
czynników:
a)
biograi
dziecka,
b)
biograi
rodziców
(w
tym:
cech
rodziców,
relacji
dziecka
z
rodzicami
przed
zdarzeniem,
ich
sposobu
zareagowania
na
samo
zdarzenie
i
podjęcie
lub
nie
przez
rodziców
kolejnych
kroków
pomocowych),
c)
siły
urazu
(min.
częstość
urazowych
kontaktów,
czas
trwania,
fakt
użycia
siły,
penetracja
lub
jej
brak),
d)
rodzaju
podjętych
czynności
(zarówno
z
zakresu
wsparcia
i
pomocy
psychologiczno-pedagogicznej,
jak
i
prawnych,
m.in.:
faktu
zgłoszenia
nadużycia/wykorzystania,
podję-
cia
kroków
prawnych,
przyznanie
się
sprawcy
do
pod-
jętego
czynu),
e)
czasu,
jaki
minął
od
zdarzenia
do
chwili
zachowań
autoerotycznych.
W
każdym
przypadku
konieczna
jest
pomoc
odpowied-
nich
profesjonalistów
(np.
psychologów,
pedagogów,
leka-
rzy,
prawników)
zarówno
dla
dziecka,
jak
i
rodziców.
p
e
d
i
a
t
r
i
a
p
o
l
s
k
a
9
2
(
2
0
1
7
)
7
5
3
7
5
7
755
Masturbacja
patologiczna
Zachowania
autoerotyczne
mogą
przybrać
również
postać
utrwalonych,
nieadaptacyjnych
i
niebezpiecznych
nawyków.
Będąc
najpierw
sposobem
uzyskiwania
przyjemności
czy
eksploracji
poznawczej
mogą
przyjąć
formę
niebezpieczną,
stając
się
tym
samym
źródłem
cierpienia
samych
dzieci,
jak
i
otaczających
ich
dorosłych.
Masturbację
patologiczną
diagnozuje
się
wówczas,
gdy
podejmowane
przez
dziecko
czynności:
zagrażają
zdrowiu
i
życiu
lub
są
źródłem
cierpienia;
na
przykład,
gdy
dochodzi
do
samouszkodzeń
(min.
siniaki,
otarcia),
są
nałogowe
i
stanowią
dominującą
lub
jedyną
formę
obniżania
napięcia
psychicznego
(m.in.
uspokajanie
w
sytuacjach
stresowych).
Powtarzalność
i
nadmierna
częstość,
a
także
rytualizacja
i
przymus
stosowania
często
stają
się
podstawą
uzależnienia
od
danej
czynności,
przebiegają
według
dziwacznego
schematu,
który
w
przyszłości
może
być
trudny
do
wkomponowania
w
aktywność
diadyczną
(używanie
specycznych
przed-
miotów,
np.
prysznic;
rytualizacja
stanowiąca
ciąg
ściśle
określonych
zachowań).
Zarówno
rodziców,
jak
i
specjalistów,
spotykających
się
z
tematem
masturbacji
dziecięcej,
sprawa
ta
zajmuje,
kiedy
jest
ona
częsta,
wykonywana
jawnie,
wydaje
się
(lub
jest)
powtarzanym
nawykiem.
Aby
stwierdzić,
na
ile
zachowania
autoerotyczne
wymagają
podejmowania
bardziej
radykal-
nych
interwencji,
zdecydowano
się
poświęcić
temu
tema-
towi
więcej
uwagi.
Przy
ocenie,
na
ile
zachowania
masturbacyjne
dziecka
stanowią
utrwalony
nawyk,
użyteczna
wydaje
się
teoria
uzależnień
czynnościowych
w
sferze
seksualnej
Goodmana
[15]
(korespondująca
z
klasykacją
ICD-10
i
DSM-IV).
Stwo-
rzona
na
potrzeby
diagnozy
osób
dorosłych
może
mieć
zastosowanie
również
w
przypadku
dzieci,
co
zostało
zapre-
zentowane
poniżej.
W
związku
z
tym
najbardziej
użyteczne
wydaje
się
przeprowadzenie
wywiadu
z
rodzicami,
w
którym
porusza
się
tematy
zawarte
w
zaproponowanych
niżej
kryte-
riach.
W
przypadku
braku
uzyskania
odpowiedzi
lub
trudności
z
jej
udzieleniem
zaleca
się
rodzicom
obserwację
lub
określony
repertuar
oddziaływań,
mających
na
celu
werykację
poziomu
obserwowanych
zachowań
autoerotycznych
dziecka.
Poniżej
przedstawione
zostaną
kryteria
rozpoznawania
nałogu
Good-
mana
[16,
17]
oraz
przykłady
zachowań
dla
grupy
dzieci:
1.
Niezdolność
oparcia
się
impulsom
popychającym
do
określonego
zachowania
(np.
dziecko
zaprzestaje
wyko-
nywania
aktualnej
czynności,
przerywa
zabawę,
przestaje
oglądać
bajkę).
2.
Poczucie
narastającego
napięcia
pojawiającego
się
tuż
przed
rozpoczęciem
zachowania
(wzrost
aktywności
ruchowej;
dysforia,
kiedy
pojawiają
się
przeszkody
w
realizowaniu
czynności
autoerotycznych).
3.
Przyjemność
i
ulga
doświadczane
podczas
wykonywania
zachowania
(zmiana
psychosomatyki
dziecka,
obserwo-
wane
odprężenie
lub
uspokojenie
po
zmęczeniu,
będącym
skutkiem
masturbacji).
4.
Poczucie
utraty
kontroli
podczas
wykonywania
zachowa-
nia
(ignorowanie
innych,
atrakcyjnych
bodźców,
które
pojawiają
się
podczas
masturbacji,
nieadekwatnie
mała
reakcja
na
karcące
zachowania
nauczycieli,
opiekunów
czy
rodziców).
5.
Obecność
przynajmniej
pięciu
spośród
poniższych
kryte-
riów:
A.
Częste
zaabsorbowanie
zachowaniem
lub
przygotowy-
waniem
go
(zwężenie
pola
uwagi
do
zachowań
autoe-
rotycznych,
postrzeganie
przedmiotów
jako
potencjal-
nych
przyrządów
do
masturbacji).
B.
Intensywność
i
trwanie
epizodów
zachowania
prze-
wyższające
znacząco
poziom
pierwotnie
pożądany
(zachowania
masturbacyjne
pojawiają
się
coraz
czę-
ściej,
nie
tylko
w
domu,
ale
również
w
przedszkolu;
nie
tylko
przed
snem
czy
oglądaniem
telewizji,
ale
także
podczas
obiadu
czy
zabawy
z
rówieśnikami).
C.
Powtarzające
się
bezskuteczne
próby
ograniczenia,
kontrolowania
lub
zaprzestania
zachowania
(dziecko,
któremu
zwracana
jest
uwaga
na
niestosowność
zachowań
autoerotycznych,
mimo
deklaracji,
że
prze-
stanie,
kontynuuje
zachowanie,
często
w
ukryciu;
czę-
sto
starsze
dzieci
same
mówią,
że
nie
mogą
tego
nie
robić,
ponieważ
czują,
że
muszą
to
robić).
D.
Poświęcanie
dużej
ilości
czasu
na
przygotowywanie
zachowania,
jego
podejmowanie
lub
powrót
do
niego.
E.
Częste
zaniedbywanie
obowiązków
szkolnych,
społecz-
nych
(masturbacja
podczas
rysowania/pisania/słucha-
nia
nauczyciela
czy
rodzica,
utrudniająca
koncentrację
i
kontynuację
aktywnego
uczestniczenia
w
zajęciach).
F.
Poświęcanie
aktywności
społecznej
czy
rekreacyjnej
na
rzecz
zachowania
(chowanie
się
w
sali
przedszkol-
nej
w
niewidocznych
miejscach,
zostawanie
samemu
w
klasie
podczas
przerw,
wychodzenie
do
toalety
w
celu
podjęcia
zachowań
masturbacyjnych).
G.
Kontynuowanie
zachowania
pomimo
świadomości
do-
świadczania
lub
nasilania
się
trwałych
bądź
nawraca-
jących
problemów
(odsunięcie
od
grupy
rówieśniczej,
groźba
kary).
H.
Wzrost
tolerancji:
potrzeba
zwiększania
intensywności
lub
częstotliwości
zachowania,
aby
osiągnąć
pożądany
efekt
lub
też
zmniejszenie
nasilenia
doznań
wywoła-
nych
przez
zachowania
o
tej
samej
intensywności
co
wcześniej
(w
tym
eksperymentowanie
z
nowymi
przedmiotami).
I.
Niepokój
lub
zdenerwowanie
w
sytuacji
niemożliwości
podjęcia
zachowania.
W
przypadku
masturbacji
patologicznej
czy
nawykowej,
konieczna
jest
zintegrowana
pomoc
wielu
specjalistów,
w
tym:
psychologów,
pedagogów,
wychowawców,
lekarzy,
współpracu-
jących
z
rodzicami.
Ideałem
wydaje
się
być
w
tej
sytuacji
opracowany
kompleksowy
program
oddziaływań
uwzględ-
niający
biograę
dziecka,
konteksty
jego
aktywności
i
systemy
życia
[18].
Na
zakończenie
warto
zauważyć,
że
trudności
w
ocenie
zachowań
dzieci
i
ewaluacji
tego,
co
normalne,
od
tego,
co
wymaga
interwencji,
mają
nawet
wykwalikowane
osoby
zawodowo
zajmujące
się
pracą
z
najmłodszymi
[19].
Podsumowanie
Celem
artykułu
była
próba
odpowiedzi
na
pytanie,
jak
pomagać,
aby
podejmowane
oddziaływania
były
celowe,
p
e
d
i
a
t
r
i
a
p
o
l
s
k
a
9
2
(
2
0
1
7
)
7
5
3
7
5
7756
adekwatne
oraz
skuteczne,
przyczyniając
się
tym
samym
do
poprawy
jakości
życia
i
funkcjonowania
dzieci
i
obecnych
wokół
nich
dorosłych.
Zachowania
autoerotyczne
dzieci
stanowią
jeden
z
przejawów
odkrywania
swojego
ciała,
uzyskiwania
przy-
jemności,
radzenia
sobie
z
emocjami,
mogą
być
również
swoistym
wskaźnikiem
popełnienia
wobec
dziecka
nadużyć
seksualnych
czy
też
bezpośrednio
wiązać
się
z
chorobą
somatyczną
czy/i
niepełnosprawnością.
U
niektórych
dzieci
czynności
autoerotyczne
przechodzą
w
formę
utrwalonych
nawyków,
stając
się
tym
samym
przyczyną
cierpienia
ich
i
bliskich
im
dorosłych.
Polietiologia
zachowań
masturbacyj-
nych
powoduje
trudności,
zarówno
w
zakresie
odpowiedniej
diagnozy,
jak
i
projektowania
właściwych
oddziaływań
lecz-
niczych
czy
terapeutycznych,
tym
bardziej
że
seksualność
dziecka
wydaje
się
należeć
nadal
do
grupy
tematów
objętej
zakazami,
a
zatem
stanowiących
społeczne
tabu.
Warto
zatem
podjąć
reeksję,
na
ile
potrzeba
podjęcia
oddziaływań
związanych
z
zachowaniami
autoerotycznymi
wynika
z
troski
o
dziecko,
a
na
ile
z
nieumiejętności
rodzica
w
poradzeniu
sobie
z
daną
sytuacją.
Niezwykle
ważne
jest,
aby
zarówno
rodzice,
jak
i
nauczyciele
umieli
się
komuniko-
wać,
poruszając
temat
seksualności
dzieci.
Obie
strony
mają
z
tym
kłopot,
dla
obu
stron
jest
to
temat
budzący
napięcia,
jednocześnie
bardzo
podstawowy
i
często
spotykany
u
dzieci
w
tym
wieku.
Konikt
interesu/Conict
of
interest
Nie
występuje.
Finansowanie/Financial
support
Nie
występuje.
Etyka/Ethics
Treści
przedstawione
w
artykule
są
zgodne
z
zasadami
Deklaracji
Helsińskiej,
dyrektywami
EU
oraz
ujednoliconymi
wymaganiami
dla
czasopism
biomedycznych.
p
i
s
m
i
e
n
n
i
c
t
w
o
/
r
e
f
e
r
e
n
c
e
s
[1]
Beisert
M.
Eksperymenty
seksualne
okresu
dzieciństwa.
W:
Beisert
M,
red.
Seksualność
w
cyklu
życia
człowieka.
Poznań:
Zakład
Wydawniczy
K.
Domke;
2004.
p.
115145.
[2]
Lew-Starowicz
Z.
Słownik
Encyklopedyczny
Miłość
i
Seks.
Warszawa:
Wydawnictwa
Europa;
1999.
[3]
Beisert
M.
Seks
twojego
dziecka.
Poznań:
Zakład
Wydawniczy
K.
Domke;
1991:
34.
[4]
Lew-Starowicz
Z.
Seksuologia
wieku
dziecięcego
i
okresu
dojrzewania.
W:
Popielarska
A,
Popielarska
M,
reds.
Psychiatria
wieku
rozwojowego.
Warszawa;
2000.
p.
195
216.
[5]
Lindblad
F,
Gustafsson
P,
Larsson
I,
Lundi
B.
Preschoolers'sexual
behavior
at
daycare
centers:
an
epidemiological
study.
Child
Abuse
Negl
1995;19:569577.
[6]
Friedrich
W,
Grambsch
P,
Broughton
D,
Kuiper
J,
Beilke
R.
Normative
sexual
behavior
in
children.
Pediatrics
1991;88:456464.
[7]
Kelly
GF.
Sexuality
Today.
The
Human
Perspective.
New
York:
McGrawHill;
2006:
166.
[8]
Zielona-Jenek
M,
Chodecka
A.
Jestem
dziewczynką,
jestem
chłopcem.
Jak
wspomagać
rozwój
seksualny
dziecka.
Gdańsk:
GWP;
2010:
136139,
141-6.
[9]
Gronkowski
M,
Śpila
B,
Gronkowska
E,
Karakuła
H,
Przywara
G,
Pawęzka
J.
Zaburzenia
psychiczne
u
pacjentki
wykorzystywanej
seksualnie
w
dzieciństwie
schizofrenia
czy
objawy
złożonego
PTSD.
Psychiatr
Pol
2007;XLI
4:561570.
[10]
Wells
R,
McCann
J,
Adams
J,
Voris
J,
Dahl
B.
A
validational
study
of
the
structured
interview
of
symptoms
associated
with
sexual
abuse
(SASA)
using
three
samples
of
sexually
abused,
allegedly
abused,
and
noabused
boys.
Child
Abuse
Negl
1997;12:160167.
[11]
Gil
E,
Johnson
TC.
Sexualized
children
assessment
and
treatment
of
sexualized
children
and
children
who
molest,
http://www.cyc-net.org/cyc-online/cycol-0701-toni1.html
[accesed
10.09.2016].
[12]
Friedrich
WN,
Grambsch
P.
Child
Sexual
Behavior
Inventory:
Normative
and
Clinical
Comparisons.
Psychological
Assessment
1992;4(3):303311.
[13]
Heitham
K,
Ajlouni
K,
Daoud
AS,
Ajlouni
SF,
Ajlouni
KM.
Infantile
and
early
childhood
masturbation:
Sex
hormones
and
clinical
prole.
Ann
Saudi
Medicine
2010;30(6):471474.
http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2994165/
citedby/,
[accesed
05.09.2016].
[14]
Sipski
MA,
Craig
JA.
Recommendations
for
Discussing
Sexuality
After
Spinal
Cord
Injury/Dysfunction
in
Children
Adolescents,
and
Adults
2007.
Spinal
Cord
Medicine
2007;30
(1):6570.
[15]
Goodman
A.
Addiction
dened:
diagnostic
criteria
for
addictive
disorder.
American
Journal
of
Preventive
Psychiatry
and
Neurology
1989;2(1):1215.
[16]
Goodman
A.
Addiction:
denition
and
implications.
British
Journal
of
Addiction
1990;11:14031408.
[17]
Lelonek-Kuleta
B.
Uzależnienia
od
czynności
-
zdeniowanie
pojęcia,
specyki
problemu
oraz
kierunku
diagnozy.
Serwis
informacyjny
narkomania
2012;1(57):1319.
[18]
Ryan
G.
Childhood
sexuality:
a
decade
of
study.
Part
I
research
and
curriculum
development.
Child
Abuse
Negl
2000;24(1):3348.
[19]
Heiman
ML,
Leiblum
S,
Esquilin
SC,
Pallitto
LM.
A
comparative
survey
of
beliefs
about
normal
childhood
sexual
behaviours.
Child
Abuse
Negl
1998;22(4):289304.
p
e
d
i
a
t
r
i
a
p
o
l
s
k
a
9
2
(
2
0
1
7
)
7
5
3
7
5
7
757
... Reasumując zagadnienie zachowań autoseksualnych, tak jak wszystkie zagadnienia związane z płcią, powinny być rozpatrywane w sposób interdyscyplinarny. W praktyce lekarza ginekologa wieku rozwojowego istotna jest współpraca z psychoseksuologami [59][60][61][62][63][64][65][66][67][68][69][70]. ...
Article
Full-text available
Issues related to psychosexual development require an interdisciplinary approach. It is important to have cooperation between paediatricians, paediatric gynaecologists and psychosexologists. One such issue that is also significant in a period of development is autosexual behaviours.
Article
Full-text available
Pojęcie uzależnienia czynnościowego do tej pory nie zostało ujęte w ważnych międzynarodowych klasyfikacjach chorób, takich jak DSM czy ICD. Niemniej jednak coraz częściej w pracy terapeutycznej, zwłaszcza w dziedzinie terapii uzależnień, padają takie określenia, jak: uzależnienie behawioralne, nałogowe zachowanie, uzależnienie niechemiczne. Obserwacja, praktyka i doświadczenia samych pacjentów sugerują, że odnoszenie pojęcia uzależnienia do pewnych zachowań jest zasadne.
Article
Full-text available
Integration of addiction into the theory and practice of psychiatry has been hampered by the lack of a definition of addiction which is scientifically useful. A definition is proposed, with diagnostic criteria specified in a format similar to that of DSM-III-R. Essentially, addiction designates a process whereby a behavior, that can function both to produce pleasure and to provide escape from internal discomfort, is employed in a pattern characterized by (1) recurrent failure to control the behaviour (powerlessness) and (2) continuation of the behaviour despite significant negative consequences (unmanageability). Some practical and theoretical implications of this definition are then explored.
Article
A normative sample of 880 children was contrasted with a sample of 276 sexually abused children on the Child Sexual Behavior Inventory (CSBI), a 35-item behavior checklist assessing sexual behavior in children 2–12 yrs old. The CSBI total score differed significantly between the 2 groups after controlling for age, sex, maternal education, and family income, with sexually abused children showing a greater frequency of sexual behaviors than did the normative sample. Test–retest reliability, interitem correlations, cross-validation, and correlations with abuse characteristics were also reported. (PsycINFO Database Record (c) 2012 APA, all rights reserved)
Article
Integration of addiction into the theory and practice of psychiatry has been hampered by the lack of a definition of addiction which is scientifically useful. A definition is proposed, with diagnostic criteria specified in a format similar to that of DSM-III-R. Essentially, addiction designates a process whereby a behavior, that can function both to produce pleasure and to provide escape from internal discomfort, is employed in a pattern characterized by (1) recurrent failure to control the behaviour (powerlessness) and (2) continuation of the behaviour despite significant negative consequences (unmanageability). Some practical and theoretical implications of this definition are then explored.
Article
A large-scale, community-based survey was done to assess the frequency of a wide variety of sexual behaviors in normal preadolescent children and to measure the relationship of these behaviors to age, gender, and socioeconomic and family variables. A sample of 880 2- through 12-year-old children screened to exclude those with a history of sexual abuse were rated by their mothers using several questionnaire measures. The frequency of different behaviors varied widely, with more aggressive sexual behaviors and behaviors imitative of adults being rare. Older children (both boys and girls) were less sexual than younger children. Sexuality was found to be related to the level of general behavior problems, as measured by the Achenbach Internalizing and Externalizing T scores and to a measure of family nudity. It was not related to socioeconomic variables.
Article
The frequency of sexual behaviors in a population of preschoolers (n = 251) attending Swedish daycare centers was studied using a questionnaire given to the staff. Some behaviors turned out to be frequently occurring, like searching for body contact and responding to such contact. However, several behaviors were very uncommon (1% or fewer): touching an adult's genitals; attempting to make the adult touch the child's genitals; using objects against own or other child's genitals/anus; to masturbate obsessively, without pleasure or in a way that caused pain. Other behaviors occurred more frequently but were still uncommon (less than 2% of the children displayed such a behavior "sometimes" or "often/daily"): exhibiting own genitals; playing sexually explorative games; initiating games with a similarity to adult sexual activity; using sexual words; attempting to touch a woman's breast. Only masturbation and clinging body contact were positively correlated with behavioral disturbance. The correlations between age and single behaviors may be summarized as manifestations of the process of socialization. The results offer an incipient frame of reference for statistically normal expected sexual behaviors in preschoolers at daycare centers. The rarity of certain behaviors implies that their occurrence in an individual case may necessitate special clinical attention.
Article
With the rapid rise of sexual abuse allegations, there is a growing need to develop instruments to help clinicians determine the likelihood that sexual abuse has occurred. This study evaluated the discriminant validity of a structured parent interview regarding emotional, behavioral, and physical symptoms by comparing results among three subsamples of age matched boys: 22 sexually abused boys whose perpetrator confessed, 47 boys evaluated in a sexual abuse clinic but without a history of perpetrator confession and 52 nonabused boys selected after rigorous screening. In comparison with the nonabused (NA) boys, the sexually abused boys were significantly more likely to demonstrate sudden emotional and behavioral changes, frequent stomach aches, more knowledge about sex and sexual activities than expected for age, unusual aggressiveness toward playmate or toy's private parts, crying easily, difficulty getting to sleep, and a change to poor school performance. The internal reliability of the SASA was determined to be .83 and scoring of an abbreviated 12-item scale demonstrated a sensitivity of 90.9% and a specificity of 88.5%. The findings suggest that Structured Interview of Symptoms Associated with Sexual Abuse (SASA) is an effective tool which may help in the comprehensive assessment of boys who may have been sexually abused.