PosterPDF Available

Abstract

In dit onderzoek zijn sociometrische groepsverschillen in het niveau van communicatieve taalvaardigheid onderzocht. Bij 570 kleuters (4-6 jaar) is de sociometrische status in kaart gebracht met behulp van een sociogram. De Nijmeegse Pragmatiek Test is gebruikt om het niveau van communicatieve taalvaardigheid te meten. De resultaten van een tweeweg-covariantieanalyse lieten significante groepsverschillen zien: kinderen die genegeerd of afgewezen werden door hun klasgenootjes hadden een lage niveau van communicatieve taalvaardigheid dan kinderen met een populaire, controversiële of gemiddelde status. Deze resultaten laten zien dat de relatie tussen communicatieve taalvaardigheid en sociometrische status ingewikkelder ligt dan voorheen werd gedacht. Leerkrachten die de sociaal-cognitieve ontwikkeling van hun kleuters willen bevorderen, worden aangeraden om ook expliciete aandacht te besteden aan communicatieve taalvaardigheid.
Sociale positie in de kleuterklas
De rol van communicatieve taalvaardigheid
Femke van der Wilt | f.m.vander.wilt@vu.nl | Vrije Universiteit Amsterdam | Faculteit der Gedrags- en Bewegingswetenschappen | Onderwijs Research Dagen 2017
De sociale positie die een kind inneemt in de kleuterklas
wordt gezien als een belangrijke voorspeller van de verdere
ontwikkeling. Onderzoek heeft aangetoond dat kinderen die
op jonge leeftijd door hun klasgenootjes worden afgewezen
later meer gevoelens van depressie en eenzaamheid ervaren,
vaker lage cijfers halen op school en meer agressief gedrag
vertonen. In de huidige studie is gekeken naar de rol van
communicatieve taalvaardigheid: de vaardigheid om effectief
en gepast te communiceren in een sociale context.
Aan het onderzoek hebben 570 kleuters (4-6 jaar)
meegedaan. De Nijmeegse Pragmatiek Test is afgenomen om
de communicatieve taalvaardigheid van kinderen te meten.
Hun sociale positie is in kaart gebracht aan de hand van een
nominatie procedure waarbij kinderen werden gevraagd om
klasgenootjes te nomineren die ze wel en niet leuk vinden.
Op basis daarvan zijn kinderen ingedeeld in vijf
sociometrische groepen: (1) populair (veel positieve
nominaties, weinig negatieve nominaties), (2) afgewezen
(weinig positieve nominaties, veel negatieve nominaties), (3)
genegeerd (weinig positieve nominaties, weinig negatieve
nominaties), (4) controversieel (veel positieve nominaties,
veel negatieve nominaties), en (5) gemiddeld (kinderen die
niet in een van de vorige categorieën vallen).
Resultaten lieten zien dat de sociale positie van kinderen een
significant effect had op communicatieve taalvaardigheid.
Daarnaast bleek het effect van leeftijd significant. Het effect
van geslacht en het interactie-effect van de sociale positie en
geslacht op communicatieve taalvaardigheid was echter niet
significant (zie Tabel 1). Uitkomsten van post hoc analyses
lieten zien dat het niveau van communicatieve
taalvaardigheid van afgewezen en genegeerde kinderen
significant lager was dan dat van populaire, controversiële en
gemiddelde kinderen (zie Figuur 1).
De uitkomsten van het huidige onderzoek laten zien dat
communicatieve taalvaardigheid een rol speelt in de sociale
positie die een kind inneemt in de kleuterklas. Kinderen die
communicatief minder taalvaardig zijn, zouden minder
aantrekkelijke speelmaatjes kunnen zijn voor hun
klasgenootjes. De afwijzing en uitsluiting die daarop volgt zou
de moeilijkheden met communicatieve taalvaardigheid
kunnen verergeren. Er wordt dan ook aangeraden om
expliciet aandacht te besteden aan het stimuleren van de
communicatieve taalvaardigheid.
Embrechts, M., Mugge, A., & Van Bon, W. (2005). Nijmeegse Pragmatiek Test.
Handleiding Amsterdam: Harcourt Test Publishers
Gifford-Smith, M. E., & Brownell, C. A. (2003). Childhood peer relationships: Social
acceptance, friendships, and peer networks. Journal of Schoo l Psychology, 41,235-
284
Hay, D. F., Payne, A., & Chadwick, A. (2004). Peer relations in childhood. Journal of
Child Psychology and Psychiatry, 45,84-108
Newcomb, A. F., Bukowski, W. M., & Pattee, L. (1993). Children’s peer relations: A
meta-analytic review of popular, rejected, neglected, controversial, and average
sociometric status. Psychological Bulletin, 113(1), 99-128
van der Wilt, F., van Kruistum, C., van der Veen, C., & van Oers, B. (2017). Gender
differences in the relationship between oral communicative competence and peer
rejection: an explorative study in early childhood education. European Early
Childhood Education Research Journal, 25(3), 807-817
Covariantieanalyse
van Communicatieve Taalvaardigheid en Sociale Positie (N
= 570)
Bron
SS
df
MS
F
p
Partial ƞ
2
Leeftijd
7138.28
1
7138.28
159.62
<.001
.224
Sociale positie
992.67
4
248.17
5.55
<.001
.039
Geslacht
258.77
1
258.77
5.79
.016
.010
Sociale positie
x
geslacht
235.31
4
58.83
1.32
.263
.009
Error
24775.57
554
44.72
Totaal
380855.36
565
Introductie Methode
Resultaten
Discussie Referenties
ResearchGate has not been able to resolve any citations for this publication.
ResearchGate has not been able to resolve any references for this publication.