MethodPDF Available

Handreiking Innovatiewerkplaatsen

Authors:
  • Hanzehogeschool Groningen and Hogeschool InHolland

Abstract

Richtlijnen voor het gebruik van een set ontwerpprincipes voor innovatiewerkplaatsen (hybrid learning configurations)
HANDREIKING
INNOVATIEWERKPLAATSEN
HULPMIDDEL VOOR HET ONTWERPEN EN
EVALUEREN VAN INNOVATIEWERKPLAATSEN
OP HET GRENSVLAK TUSSEN ONDERWIJS,
ONDERZOEK EN BEROEPSPRAKTIJK.
COLOFON
Contact: voor reacties of vragen bij het gebruik
van deze handreiking kunt u contact opnemen met
PetraCremers, p.h.m.cremers@pl.hanze.nl.
Dit document is gebaseerd op: Cremers, P.H.M.,
Wals, A.E.J., Wesselink, R.&MulderM. (2016).
Design Principles for hybrid learning configurations
at the interface between school and workplace.
Learning Environments Research, 1-26.
DOI: 10.1007/s1098 4-016 -9209-6
http://link.springer.com/article/10.1007/s10984-016-
9209-6.
Hekman, E.G.A., Buikema H.W.M.,
HoetinkF.&Bomhoff, G.H. (2015). Eindrapportage
Value beyond the Valley.
Value in the Valley (2010). Het leerarrangement in de
praktijk.
Value in the Valley (2010). Evaluatie van het
leerarrangement.
Tek s t : Petra H.M. Cremers
Illustraties: Bert van Ginkel (b.vanginkel@telfort.nl)
Vormgeving en druk: Canon Business Services
© Juni 2016 Hanzehogeschool Groningen
3
INHOUDSOPGAVE
Hoofdstuk 1. Inleiding 4
Hoofdstuk 2. Vormgeving van innovatiewerkplaatsen 6
Hoofdstuk 3. Ontwerpprincipes 8
Hoofdstuk 4. Het ontwikkelingsmodel toegepast op een IWP 10
Bijlage: Format voor het beschrijven van een innovatiewerkplaats 17
4
1. INLEIDING
WAAROM DEZE HANDREIKING?
Steeds vaker vormen kennisinstellingen, bedrijven, overheden en maatschappelijke organisaties
partnerschappen, om gezamenlijk te werken aan vraagstukken in de beroepspraktijk of de
maatschappij. Er zijn veel manieren om deze ‘innovatiewerkplaatsen’ op het grensvlak tussen
onderwijs, onderzoek en beroepspraktijk vorm te geven en er zijn evenzovele namen in omloop,
zoals bijvoorbeeld leerwerkarrangement, kenniswerkplaats, professionele leergemeenschap,
hybride leeromgeving, innovatielab, living lab, atelier. In deze handreiking gebruiken we de term
‘innovatiewerkplaats’ (IWP), die bij de Hanzehogeschool wordt gebruikt als overkoepelende term voor
al deze vormen.
Deze handreiking is bedoeld als hulpmiddel om kennis te delen over innovatiewerplaatsen, om een
bestaande IWP te evalueren en wellicht te verbeteren of om een nieuwe IWP te ontwikkelen.
Deze handreiking is niet bedoeld als een kookboek of checklist, maar als inspiratiebron om het
gesprek te voeren over te maken of gemaakte keuzes. Zo worden deze keuzes expliciet gemaakt en
kunnen ze verder worden uitgewerkt.
WAT IS EEN IN NOVATIEWERKPLA ATS?
In een IWP komen twee of meer werelden samen in één nieuwe omgeving: onderwijs, onderzoek en
beroepspraktijk vormen een geïntegreerd geheel. Daarom wordt de IWP in de wetenschappelijke
literatuur ook wel ‘hybrid learning configuration’ genoemd. Er is niet één algemeen geldende definitie
van een innovatiewerkplaats. Een mogelijke definitie is de volgende:
Een IWP is een sociale praktijk waarin partners van kennisinstellingen en de beroepspraktijk
samenwerken aan complexe vraagstukken waarvan de oplossing vraagt om het co-creëren van kennis
op een manier die de grenzen van bestaande structuren, sectoren, disciplines en/of vormen van leren
overstijgt” (Cremers et al. 2016).
De sociale praktijk is hier een hybride omgeving of organisatie die kenmerken heeft van de
deelnemende partnerorganisaties (bijv. onderwijs, onderzoek, bedrijfsleven). De complexe
vraagstukken komen altijd vanuit de beroepspraktijk of de maatschappij. Het co-creëren van kennis
betekent dat de partners naast het opdoen en delen van bestaande kennis ook gezamenlijk nieuwe
kennis creëren. Grensoverstijgend of ‘cross-boundary’ werken betekent dat er bij het samenwerken
gebruik wordt gemaakt van de verschillende perspectieven (disciplines, sectoren, etc.) die de partners
inbrengen.
Deze definitie beschrijft de meest uitgebreide variant van een IWP; daarbinnen kunnen verschillende
vormen en ontwikkelingsstadia voorkomen.
WAAROM INNOVATIEWERKPLAATSEN?
In een IWP komen twee doelen van het hbo bij elkaar: het opleiden van innovatieve professionals
en het bijdragen aan de oplossing van problemen en uitdagingen in de beroepspraktijk en de
maatschappij. Alle deelnemers leren en creëren nieuwe kennis doordat ze vanuit verschillende
achtergronden en perspectieven samenwerken aan complexe maatschappelijke vraagstellingen.
5
1 Hanzehogeschool Groningen (2014). Onderwijsvisie 2020.
De Hanzehogeschool verwoordt dit als volgt in haar visie op onderwijs1: “De Hanzehogeschool
(HG) leidt vakmensen op die in staat zijn om innovatieve oplossingen te bedenken voor onbekende
situaties en complexe problemen. Ze durven vaste kaders en traditionele rollen los te laten en slaan
nieuwe en onvermoede bruggen tussen onderwijs, onderzoek en praktijk. Onderlinge verschillen
zijn geen belemmering, maar juist een springplank naar grensverleggende samenwerking. Leren en
werken blijft een leven lang met elkaar verbonden. […] De HG leidt deze vakmensen op door middel
van innovatiewerkplaatsen waarin studenten, docenten en werkveldpartners samenwerken. In dat
proces van co-creatie vindt persoonlijke en professionele ontwikkeling plaats. De leden van de
leergemeenschap versterken elkaar en worden geprikkeld om verborgen kwaliteiten te ontdekken en
te gebruiken.
6
2. VORMGEVING VAN INNOVATIE-
WERKPLAATSEN
Hoe de IWP wordt vormgegeven, hangt af van de uitgangspunten. Er is altijd een aanleiding, of
maatschappelijke urgentie voor het ontstaan van een IWP: wat wil de IWP betekenen en waarom.
Daaruit komen de doelen en ambities voort. Deze doelen en ambities worden weer mede bepaald
door de context en randvoorwaarden: wie zijn de deelnemende partijen, hoe en waar is de IWP
gepositioneerd, en welke mensen en middelen zijn beschikbaar. Deze uitgangspunten bepalen
samen de beoogde opbrengsten.
De opbrengsten krijgen vorm in
(kennis)producten zoals onderzoeksresultaten, adviezen, ontwerpen, prototypes, producten,
procedures, richtlijnen, etc.;
(persoonlijke, professionele) ontwikkeling van individuen, teams, organisaties, netwerken;
verduurzaming, de blijvende impact die de IWP heeft in de maatschappij door innovatie, transitie
en duurzaam leren.
De opbrengsten worden tot stand gebracht door processen van kennisproductie. Voorbeelden van
dit type processen zijn: kennis verwerven, onderzoek doen, kennis toepassen, nieuwe combinaties
zoeken, nieuwe kennis en producten (co-)creëren, sociaal kapitaal opbouwen, reflectie, zelfsturing,
etc.
De IWP wordt zodanig vormgegeven of ingericht dat de gewenste processen kunnen plaatsvinden.
Elementen van de inrichting zijn: de kenmerken en rollen2 van de deelnemers, de cultuur, de
organisatie, de werkvormen/didactiek, de fysieke en virtuele omgeving, etc.
De inrichting of vormgeving wordt onderbouwd en ingekaderd door de ontwerpprincipes voor IWP.
Alle bovengenoemde elementen of variabelen worden samengevat in het ‘Ontwikkelingsmodel
innovatiewerkplaatsen’. De variabelen hangen allemaal met elkaar samen; ze beïnvloeden elkaar en in
de ontwikkeling van een IWP zullen ze in samenhang met elkaar veranderen3. Het ontwerpen van een
IWP is geen lineair, maar eerder een cyclisch of spiraalvormig proces.
2 Bijvo orbee ld: Leer stoelg roep Educatie en Competentiestudies, Wage ningen Universiteit (2013). Doceren in regioleren, rollen t aken en
competenties van docenten in regionale leerarrangementen.
3 Een IWP kan worde n beschouwd als ee n complex systeem. Zie bijvoo rbeel d: Snowden, D. J. & Boone, M.E. (2007) A Leader’s Framework
for Decision Making. Harvard Business Review.
7
*Gebaseerd op ‘Ontwikkelingsmodel leerwerkarrangementen’,
G.H. Bomh off & E.G. A. Hekman (2015). Eindr appor tage Valu e
beyond the Valley; Sandoval, W. (2014). Conjecture mapping; an
approach to systematic educational design research.
Onderbouwing Vormgeving Processen Opbrengsten
Kenmerken
deelnemers
Motivatie
Kennis
Ervaring
Persoonskenmerken
Inrichting
Cultuur
Didactiek
Organisatie
Fysiekeenvirtuele
omg evi ng
…..
Vormgeving
Kennisproductie
Kennisverwerven,
onderzoeken
Kennis toepas sentbv
vernieuwi ng/ innovatie
Nie uwecombinati es
zoeken
Kennis co-creatie
Sociaalkapitaal
opbouwen
Reflectie,zelfs turing
….
Ontwerpprincipes
Authentieke
werkomgeving
Lerenenwerken
integreren
Gebruikma kenvan
diversiteit
Reflectiefaciliteren
Lerende
gemeenschap
Organisatie
ondersteuntlere nen
werken
Inbedding in
omg evi ng
Producten
Kennis /onde rzoeks-
resultaten
Advies
Ontw erp/ prototype
Procedures , ric htli jnen
Product
Ontwikkeling
Individu
Tea m
Organisatie
Verduurzaming
Bijdrageaan
Innovatie
Transitie
Duurzaamleren
Context,randvoorwaarden, mensen &middelen
,
Aanl eiding & maat schappelijke urgentie, doe len &a mbitie
Ontwikkelingsmodelinnovatiewerkplaatsen*
*Gebaseerdop‘Ontwikk elingsmodelleerwerkarrangementen’,G.H. Bom hoff &E.G .A.Hekma n (201 5).Ei ndrapporta ge Value beyond
theValley;Sandoval,W.(2014).Conjecturemapping;anapproachtosystematiceducationaldesignresearch.
8
3. ONTWERPPRINCIPES
Deze handreiking is gebaseerd op een set van zeven ontwerpprincipes voor innovatiewerkplaatsen, ze
zijn weergegeven in het onderstaande kader. De principes zijn gebaseerd op theoretische concepten
(van leren en organiseren) en op ervaringen van docenten en onderwijskundigen in de praktijk. Ze
zijn door middel van ontwerponderzoek geëvalueerd en gedetailleerd4. Deze set van principes is
het uitgangspunt voor deze handreiking, maar het is goed mogelijk dat door het gebruik van deze
handleiding de set nog wordt uitgebreid of aangepast.
De principes geven geen kant-en-klare recepten voor het inrichten van een IWP, maar kunnen voor
verschillende omgevingen op verschillende manieren worden uitgewerkt. De keuzes die hierbij
worden gemaakt hangen samen met de uitgangspunten van de IWP, zoals de doelen, ambities,
maatschappelijke urgentie, context en randvoorwaarden, en de beoogde opbrengsten en processen.
Een expliciete beschrijving van uitgangspunten, beoogde processen en opbrengsten kan helpen om
verschillende typen IWP met elkaar te vergelijken en van elkaar te leren.
In het volgende hoofdstuk worden de uitgangspunten en de ontwerpprincipes toegelicht aan de hand
van een voorbeeld, de IWP ‘Value in the Valley5. Deze IWP, waarin de set van ontwerpprincipes tot
stand is gekomen, was een samenwerkingsverband tussen de Hanzehogeschool, het Alfa College,
het Van Hall Instituut, AOC Terra en twee bedrijven.
4 Cremers, P.H.M., Wals, A .E.J., Wes selink, R.& Mulde r, M. (2016). Design principles for hybrid learning confi gurations at the interface
between school and workplace. Learning Environments Research.
5 Value in the Valley (2010). Het le erarr angement in de praktijk; Value in the Vall ey (2010). Evaluatie va n het leerarra ngement.
9
6 Losse, M . (2012). Verbinding tu ssen onderzoek en onde rwijs . Presentatie Facta confer entie 11 decemb er 2012.
ONTWERPPRINCIPES VOOR EEN INNOVATIEWERKPLAATS
NB ‘Deelnemers’ kunnen zijn: studenten, docenten, onderzoekers, werkveldpartners, etc.
Onder ‘werken’ wordt hier verstaan het uitvoeren van professionele activiteiten waarover of waardoor kennis
wordt gecreëerd, zoals onderzoeken, adviseren, ontwerpen, construeren, handelen6.
Creëer een authentieke werkomgeving
De innovatiewerkplaats (context, taken en activiteiten, rollen en communicatie)
representeert de (beroeps)praktijk, er is een professionele werkcultuur en organisatie.
Vorm een lerende gemeenschap
Elke deelnemer ervaar t dat hij/zij deel uitmaakt van een gemeenschap. Iedere
deelnemer leert, ieder op zijn eigen niveau.
Maak gebruik van diversiteit
Diversiteit is ingebouwd, wordt gewaardeerd en er wordt nuttig gebruik van gemaakt
op het niveau van teams, de organisatie en in- en externe netwerken.
Integreer leren en werken
Leren en werken zijn met elkaar vervlochten. De deelnemers leren door het uitvoeren
van authentieke taken, ondersteund door educatieve interventies die zijn afgestemd
op de individuele lerende.
Faciliteer reflectie
Deelnemers leren door te reflecteren op taken en ervaringen, als persoon, als team
en als organisatie. Kritische situaties of gebeurtenissen zijn het startpunt voor
reflecteren en leren.
Organisatie ondersteunt leren én werken
De organisatiestructuur en cultuur ondersteunt het werkproces én kenniscreatie en
het delen van kennis op alle niveaus (individu, team, organisatie, maatschappij).
Zorg voor een goede inbedding in de omgeving
De innovatiewerkplaats is afgestemd op haar omgeving (partnerorganisaties en
andere stakeholders).
10
4. HET ONTWIKKELINGSMODEL
TOEGEPAST OP EEN IWP
In de volgende paragrafen wordt het ontwikkelingsmodel als voorbeeld ingevuld aan de hand van de
onderzochte IWP ‘Value in the Valley’. Achtereenvolgens wordt aangegeven hoe de uitgangspunten
(4.1), de opbrengsten (4.2) en de processen (4.3) eruit zagen en hoe de ontwerpprincipes waren
vormgegeven (4.4).
4.1 UITGANGSPUNTEN
AANLEIDING & MAATSCHAPPELIJKE URGENTIE, DOELEN & AMBITIE
Value in the Valley wil bijdragen aan duurzame ontwikkelingen op het gebied van milieu, energie,
landbouw, techniek in Noord Nederland.
Doel is om opdrachtgevers in de regio zo goed mogelijk van advies te voorzien en de studenten
daarvan te laten leren. De opdrachten hebben een bepaalde mate van complexiteit en vereisen een
multidisciplinaire aanpak.
Daarnaast wil deze IWP kennis creëren m.b.t. het vormgeven van leerwerkomgevingen (IWP) in de
vorm van modellen en instrumenten die anderen kunnen ondersteunen bij het ontwikkelen van IWP.
Met dit doel worden de ervaringen van de deelnemers en de leeruitkomsten van de IWP elke cyclus
(semester) geëvalueerd en ontwerp en inrichting worden bijgesteld.
CONTEXT, RANDVOORWAARDEN, MENSEN & MIDDELEN
Value in the Valley is een samenwerkingsverband van twee mbo’s, twee hbo’s (groene en technische
opleidingen) en een aantal bedrijven. De IWP is fysiek gehuisvest in een bedrijvencentrum. Een team
van onderwijskundigen, docenten en mensen uit het bedrijfsleven ontwikkelt en implementeert de
IWP. De teamleden werken part-time als projectmedewerker bij de IWP en zijn naast lerende ook
coach, instructeur, expert, acquisiteur (van studenten en opdrachten) en ontwikkelaar /onderzoeker
(van de IWP). De opdrachtgevers worden geworven in de regio en hebben de rol van (actief betrokken)
klant.
Elk semester nemen studenten van groene en technische hbo- en mbo-opleidingen deel.
Studenten hebben de rol van adviseur en lerende. Studenten kunnen afhankelijk van hun opleiding
onderwijseenheden vervangen door werk bij de IWP. De leeruitkomsten van de betreffende
onderwijseenheden moeten door het werken in de IWP worden behaald en de student toont dit aan
bij zijn of haar eigen opleiding. De studenten kunnen minimaal twee dagen per week tot maximaal vijf
dagen per week deelnemen. De IWP is extern gesubsidieerd als project, de onderwijsinstellingen zijn
penvoerder.
11
4.2 OPBRENGSTEN
OPBRENGSTEN – (KENNIS)PRODUCTEN
Enerzijds levert deze IWP via de studentenprojecten adviezen aan opdrachtgevers over verschillende
soorten innovaties op het gebied van milieu, landbouw, energie en techniek; anderzijds levert de IWP
concepten, modellen en instrumenten op die anderen kunnen ondersteunen bij het ontwikkelen van
een IWP.
OPBRENGSTEN - ONTWIKKELING
Alle deelnemers werken aan hun persoonlijke professionele ontwikkeling. Er vindt
teamontwikkeling plaats door intervisie en door het samenwerken aan adviesopdrachten (de junior
medewerkers) en het gezamenlijk ontwikkelen en evalueren van de IWP (de senior medewerkers).
Studenten werken aan leeruitkomsten/competenties van de ‘innovatieprofessional’ voor studiepunten.
Voor zowel junior als senior medewerkers zijn de leeropbrengsten geformuleerd als ‘functie-eisen’
waarbinnen elke deelnemer vanuit zijn eigen niveau en inhoud vorm geeft aan het leren. De functie-
eisen zijn: innovatievermogen, verdiepen en inbrengen van vakexpertise, netwerken, samenwerken en
–leren, communiceren, professioneel handelen, persoonlijke ontwikkeling.
De IWP ontwikkelt zich in de richting van een ‘lerende organisatie7’.
OPBRENGSTEN – VERDUURZAMING
Er is een begin gemaakt met het voortbouwen op eerder ontwikkelde adviezen, en het aanbrengen
van samenhang in de adviestrajecten.
4.3 PROCESSEN
Basistheorieën voor de leerprocessen in de IWP zijn het model van Illeris, het 4C/ID model,
coachingsmodellen, en ‘assessment for learning’. Coaching is de basis, aanvullende educatieve
activiteiten (workshops, bijeenkomsten, excursies, etc.) worden, just-in-time, en op maat
georganiseerd.
De adviesopdrachten worden uitgevoerd volgens de methode ‘projectmatig creëren’ en de resultaten
worden vastgelegd in adviesrapporten.
De deelnemers reflecteren op hun persoonlijke ontwikkeling en op de samenwerking en ontwikkeling
van de teams waarin ze samenwerken.
De senior medewerkers reflecteren regelmatig op de ontwikkeling van de IWP als een lerende
organisatie.
7 Zie bi jvoorbeeld Senge P.M. (2006). The fifth dis cipline. The ar t and practice of the learning organ ization.
12
4.4 ONTWERPPRINCIPES EN VORMGEVING
Op basis van ervaringen van de deelnemers zijn in onderstaande tabellen de ontwerpelementen
of kenmerken (kolom 1) beschreven waarmee dit principe werd vormgegeven in de onderzochte
IWP ‘Value in the Valley’ (VitV)’. Per kenmerk zijn vervolgens de effecten beschreven (kolom 2) en
de benodigde randvoorwaarden (kolom3). De junior deelnemers, de studenten, worden aangeduid
met een ‘J’; een ‘S’ verwijst naar de senior deelnemers, de docenten, onderwijskundig adviseurs en
deelnemers uit de beroepspraktijk.
Kenmerk Effect(en) Randvoorwaarde(n)
Authentieke opdrachten Uitdagend, motiverend (J) Actief geïnteresseerde
opdrachtgevers
Professionele cultuur Professioneel gedrag (J) Respecteren en naleven van regels
en waarden (nog verbeteren)
Gezien worden als een bedrijf Makkelijk toegang tot externe
experts (J) en (potentiële)
opdrachtgevers (S)
-
Senior medewerkers van
onderwijs en werkveld
Feedback van docenten en mensen
uit het werkveld vergroot kwaliteit
van werk door junioren (S)
Evenwichtige verdeling
medewerkers onderwijs en
werkveld
Gehuisvest in bedrijfsomgeving Professioneel gedrag,
bedrijfsomgeving wordt op prijs
gesteld (J); serieus genomen worden
door externe relaties (S)
Financiering van de huur
Senior and junior medewerkers
als collega’s
Elkaar meer serieus nemen (J+S) -
Integratie van school- en
werkcultuur
IWP wordt ervaren als een bedrijf
(J,S); IWP wordt ervaren als school
(J,S) – geen consensus
-
PRINCIPE 1: CREËER EEN AUTHENTIEKE WERKOMGEVING
De innovatiewerkplaats (context, taken en activiteiten, rollen en communicatie) is een afspiegeling van
de (beroeps)praktijk, er is een professionele werkcultuur en organisatie.
Voorbeelden van kenmerken van VitV:
CREËER EEN AUTHENTIEKE WERKOMGEVING
13
PRINCIPE 2: VORM EEN LERENDE GEMEENSCHAP
Elke deelnemer ervaart dat hij/zij deel uitmaakt van een gemeenschap. Iedere deelnemer leert, ieder
op zijn eigen niveau.
Voorbeelden van kenmerken van VitV:
VORM EEN LERENDE GEMEENSCHAP
PRINCIPE 3: MAAK GEBRUIK VAN DIVERSITEIT
Diversiteit is ingebouwd, wordt gewaardeerd en er wordt nuttig gebruik van gemaakt op het niveau
van teams, de organisatie en in- en externe netwerken.
Voorbeelden van kenmerken van VitV:
MAAK GEBRUIK VAN DIVERSITEIT
Kenmerk Effect(en) Randvoorwaarde(n)
Leren van en met elkaar Nuttige tips en ideeën (J,S) Activiteiten voor het uitwisselen van
informatie tussen teams, werken in
Communities of Practice (J,S)
Eigenaarschap Verantwoordelijkheid nemen,
initiatief nemen (J)
Junioren verantwoordelijk maken,
heldere verwachtingen, professionele
omgeving, coaching (S)
Gemeenschap Serieus werken en informele sfeer;
elkaar willen helpen; je thuisvoelen
(J); jezelf kunnen zijn (S)
Cultuur van respect, openheid,
oprechte interesse in elkaar,
gelijkwaardigheid, elkaar
persoonlijk kennen
Gelijkwaardigheid tussen
lerenden
Beter coachen van junioren en meer
leren (S)
Congruente leeractiviteiten door
senior en junior medewerkers,
elk op hun eigen niveau (nog
verbeteren)
Kenmerk Effect(en) Randvoorwaarde(n)
Met mensen werken van
verschillende disciplines en
opleidingsniveaus
Veel leren van andere disciplines,
samenwerking met (J) en coaching
van (S) mensen met ander
opleidingsniveau soms moeilijk.
Goede coaches
Leren van elkaar Motivatie om te leren, nieuwe ideeën
(J)
-
Gebruikmaken van verschillende
visies
Meer mensen = meer ideeën = betere
resultaten (J) en beter leren (S)
Evenwichtige verdeling diversiteit in
kenmerken teamleden
Samenwerken Kennis combineren vraagt
samenwerking; taken verdelen is niet
genoeg (J); samenwerken stimuleert
leren door kennis te combineren (S)
-
Feedback van verschillende
mensen
Stimuleert reflectie en vergroot
zelfkennis (J,S)
Feedback van mensen met
verschillende achtergronden en
visies
Nieuwe, interessante mensen
ontmoeten
Inspiratie door nieuwe collega’s van
andere vakgebieden te ontmoeten (S)
-
Gebruik maken van elkaars
sterke punten
Iedereen wordt uitgedaagd om bij te
dragen, voelt zich gerespecteerd en
gewaardeerd om hun input (J, S)
Ieders bijdrage is nodig om de taak
goed uit te voeren
Uitleggen aan anderen Het zelf beter begrijpen,
hulpvaardiger en meer assertief
worden (J)
Ieders bijdrage is nodig om de taak
goed uit te voeren
14
PRINCIPE 4: INTEGREER LEREN EN WERKEN
Leren en werken zijn met elkaar vervlochten. Deelnemers leren door het uitvoeren van authentieke
taken, ondersteund door educatieve interventies die zijn afgestemd op de individuele lerende.
Voorbeelden van kenmerken van VitV:
INTEGREER LEREN EN WERKEN
Kenmerk Effect(en) Randvoorwaarde(n)
Nieuwe manieren van leren Leren door doen en discussie (J);
leren door samenwerken (S)
-
Leren van rolmodel Leren door anderen aan het werk te
zien (J, S)
Werken in dezelfde ruimte
Balans structuur-loslaten Te veel structuur (J,S); niet genoeg
structuur (J,S) – no consensus
-
Projectmatig werken (methodisch) Studenten leren op een efficiënte
manier (S)
Eerst focus op probleemstelling,
dan op mijlpalen
Externe expertise gebruiken Verifiëren van informatie, nieuwe
ideeën genereren, inspiratie (J)
Junioren coachen en stimuleren om
‘naar buiten te gaan’
Focus(sen) van leren in evenwicht Goede balans tussen focus op taak,
proces, persoon, kennis (S) – geen
consensus over wat de goede
balans is
-
Balans in leer- en werkactiviteiten Leeractiviteiten ondersteunen
werkactiviteiten (activiteiten moeten
elkaar niet hinderen) (J, S)
Ondersteunende informatie/kennis
is tijdig, to-the-point, op maat.
Adaptieve (flexibele) interventies Interventies plegen wanneer nodig,
maar niet té ad hoc werkt goed (J,S)
Onderliggende didactische
concepten en instrumenten
Toenemende complexiteit in taken Eerst leren ‘hoe het hier werkt’
tijdens makkelijkere taken werkt
goed (J)
Efficiency, genoeg tijd nemen
voor de meest complexe opdracht
(S nog niet duidelijk hoe dit te
realiseren)
Begeleiden van het leren Erg nuttig (J) Verschillende rollen senioren: coach,
interne opdrachtgever, expert
Kenmerk Effect(en) Randvoorwaarde(n)
Beoordelen om van te leren Nadenken over het geleerde (J) Doelen stellen en reflecteren op het
leren met een coach
Focus op persoon Eigen gedrag en dat van anderen
begrijpen; bewuster keuzes maken
voor de toekomst, groeien als hele
persoon (J)
Individuele persoonlijke en
professionele ontwikkeling
faciliteren
Reflectie op acties Verantwoordelijkheid nemen voor
het leren, willen verbeteren en aan
verwachtingen willen voldoen (J)
Instrumenten voor en dialoog over
feedback
Reflection in actie Steeds weer denken over wat we
doen en waarom (J)
Feedback uit de praktijk, snelle
aanpassing en verbetering.
Verbinding met opleiding Leeruitkomsten afgestemd met
opleiding (J)
Heldere communicatie met
opleiding, relevante opdrachten van
opdrachtgevers
PRINCIPE 5: FACILITEER REFLECTIE
Deelnemers leren door te reflecteren op taken en ervaringen, als persoon, als team en als organisatie.
Kritische situaties of gebeurtenissen zijn het startpunt voor reflecteren en leren.
Voorbeelden van kenmerken van VitV:
FACILITEER REFLECTIE
15
PRINCIPE 6: ORGANISATIE ONDERSTEUNT LEREN ÉN WERKEN
De organisatiestructuur en cultuur ondersteunt het werkproces én kenniscreatie en het delen van
kennis op alle niveaus (individu, team, organisatie, maatschappij).
Voorbeelden van kenmerken van VitV:
ORGANISATIE ONDERSTEUNENT LEREN ÉN WERKEN
Kenmerk Effect(en) Randvoorwaarde(n)
Ondersteunen van leren én werken Zowel creatief als goed georganiseerd
zijn (S)
Kleine gemeenschap, tijd om
elkaar te ontmoeten, flexibele
organisatiestructuur
Gemeenschappelijke werkruimte Makkelijk contact tussen junioren en
senioren; weten wie welke expertise
heeft; leren van voorbeeldgedrag (J, S)
Junior en senior medewerkers werken in
één ruimte
Verbinding met stakeholders
(belanghebbenden)
Deelnemende instellingen zijn betrokken
en gecommitteerd (inhoudelijk en
financieel) (S)
Gedeelde visie en concepten,
communicatie afgestemd op
verschillende stakeholders (nog
verbeteren)
Lerende organisatie Continue ontwikkeling en innovatie van
de IWP als organisatie (S)
Onderzoek, reflectie, monitoren en
evaluatie (niet: routine, specialisatie,
differentiatie in taken)
Expliciete cultuur Coachen op cultuuraspecten (S) Cultuur expliciet maken als er nieuwe
deelnemers komen.
Kenmerk Effect(en) Randvoorwaarde(n)
Afstemming met opleidingen over
leeruitkomsten studenten
Studenten kunnen hun leerresultaten
verantwoorden en krijgen
studiepunten bij hun opleiding voor
werk bij de IWP
Goede afspraken IWP en
participerende opleidingen
Werving studenten ism
opleidingen
IWP is een vanzelfsprekend (keuze-)
onderdeel van opleidingen
Medewerkers van opleidingen en
IWP zijn goed bekend met elkaar
Werving geschikte externe
opdrachten
Multidisciplinaire teams van
studenten kunnen worden gematcht
met aanbod opdrachten
Netwerk van opdrachtgevers
opbouwen
….
PRINCIPE 7: ZORG VOOR EEN GOEDE INBEDDING IN DE OMGEVING
De innovatiewerkplaats is afgestemd op haar omgeving (partnerorganisaties en andere stakeholders).
Voorbeelden van kenmerken van VitV:
ZORG VOOR EEN GOEDE INBEDDING IN DE OMGEVING
16
BIJLAGE:
FORMAT VOOR HET BESCHRIJVEN VAN EEN
INNOVATIEWERKPLAATS
AAN DE HAND VAN HET ONTWIKKELINGSMODEL
INNOVATIEWERKPLAATSEN
A. UITGANGSPUNTEN [NAAM IWP]
Aanleiding & maatschappelijke urgentie, doelen & ambitie
Context, randvoorwaarden, mensen en middelen
B. OPBRENGSTEN
Opbrengsten – processen
Opbrengsten – ontwikkeling
Opbrengsten – verduurzaming
C. PROCESSEN
D. ONTWERPPRINCIPES EN VORMGEVING VAN DE IWP
Beschrijf op basis van de ontwerpprincipes de kenmerken, die aangeven hoe de principes
vormgegeven worden in de praktijk. Eén kenmerk van de IWP kan op meerdere ontwerpprincipes zijn
gebaseerd. Bijvoorbeeld het kenmerk ‘alle deelnemers werken in één ruimte’ is een kenmerk van de
manier van organiseren (principe 6) maar bevordert ook het gevoel van ‘community’ (principe 2).
17
1. Creëer een authentieke werkomgeving
De innovatiewerkplaats (context, taken
en activiteiten, rollen en communicatie)
representeert de (beroeps)praktijk, er is een
professionele werkcultuur en organisatie.
2. Vorm een lerende gemeenschap
Elke deelnemer ervaar t dat hij/zij deel uitmaakt
van een gemeenschap. Iedere deelnemer
leert, ieder op zijn eigen niveau.
3. Maak gebruik van diversiteit
Diversiteit is ingebouwd, wordt gewaardeerd
en er wordt nuttig gebruik van gemaakt op
het niveau van teams, de organisatie en in- en
externe netwerken.
4. Integreer leren en werken
Leren en werken zijn met elkaar vervlochten.
De deelnemers leren door het uitvoeren
van authentieke taken, ondersteund door
educatieve interventies die zijn afgestemd op
de individuele lerende.
5. Faciliteer reflectie
Deelnemers leren door te reflecteren op
taken en ervaringen, als persoon, als team
en als organisatie. Kritische situaties of
gebeurtenissen zijn het startpunt voor
reflecteren en leren.
6. Organisatie ondersteunt leren én
werken
De organisatiestructuur en cultuur ondersteunt
het werkproces én kenniscreatie en het delen
van kennis op alle niveaus (individu, team,
organisatie, maatschappij).
7. Zorg voor een goede inbedding in de
omgeving
De innovatiewerkplaats is afgestemd op haar
omgeving (partner organisaties en andere
stakeholders).
NAAM IWP:
ONTWERPPRINCIPE
DATUM:
VORMGEVING VAN DE IWP
Kenmerken van de deelnemers
Inrichting
18
19
HANZE-16_539
Thesis
Full-text available
This thesis contains 6 chapters. 1. Introduction (introducing hybrid learning configurations (HLC) and educational design research). 2. Design principles for HLC. 3. Self-directed lifelong learning in HLCs. 4. Utilizing design principles for HLCs (attachment: Guidebook for living labs); 5. Learning across boundaries during the design and implementation of an HLC. 6. Conclusion (positioning chapters 2 and 3 in the context of a 'conjecture map' (Sandoval 2014) and relating chapters 3 and 4 to a 'conceptual framework for conceptualizing teacher knowledge for technology-enhanced learning design (McKenney et al 2015), drawing conclusions and describing implications for professional practice).
ResearchGate has not been able to resolve any references for this publication.