Die rol van kapitaal in die ekonomiese groei en ontwikkeling van onderontwikkelde gebiede*

Article (PDF Available) · March 1961with 109 Reads 
How we measure 'reads'
A 'read' is counted each time someone views a publication summary (such as the title, abstract, and list of authors), clicks on a figure, or views or downloads the full-text. Learn more
DOI: 10.4102/koers.v29i1&2.2096
Cite this publication
Abstract
In die teorie oor ekonomiese groei speel kapitaal ’n besonder prominente rol. Kapitaal met die daarby behorende tegnologiese ontwikkeling, word beskou as die belangrikste enkele faktor verantwoordelik vir die bereiking en instandhouding van ’n „ten voile ontwikkelde” volkshuishouding.
Advertisement
Die rol van kapitaal in die ekonomiese jiroei
en oiitwikkelini» van onderontwikkelde
iiebiede*
Inleiding.
In die teorie oor ekonomiese groei speel kapitaal ’n besonder pro-
niinente rol. Kapitaal met die daarby behorende tegnologiese ontwikkeling,
word beskou as die belangrikste enkele faktor verantwoordelik vir die
bereiking en instandhouding van ’n „ten voile ontwikkelde” volkshuis-
liouding.
Ook in die praktyk van ekonomiese groei word kapitaal beskou as die
sleiitel vir alle moontlikliede tot ’n vergroting van die produksieomvang
en ’n verhoging van die lewenstandaard. Byna daagliks word in die
dagl)lad- en íinansiële pers verwys na die groot beboefte aan binne- en
biiitelandse kapitaal vir die sogenaamde onderontwikkelde gebiede.
Waarskynlik is liierdie stand van sake tot ’n mate te wyte aan die
relatief maklike aanwysbaarlieid van kajiitaaltekorte teenoor die moeiliker
taak om aan te toon wat die nie-materiële faktore is wat noodsaaklik
is vir ’n verboging van die ])eil van ekonomiese aktiwiteit, soos byvoorbeeld
die rol van arbeidsbekwaamheid, die aanwesigbeid van voldoende entre
preneurs met die nodige agtergrond en ervaring om die produksieproses
to organiseer, die bereidwilliglieid en vermoë van die gemeenskap om
aan te pas by die veranderde produksiestruktuur, ens.
Met die liierna volgende bespreking sal ’n poging aangewend word
om die belangrikheid van kapitaal as ’n faktor in die ekonomiese groei
en ontwikkeling van onderontwikkelde gebiede na w'aarde te skat. Om
liierin te slaag moet egter eers duideliklieid oor ’n aantal begrippe
verkry word.
Begrippe en dejinisies.
In die spraakgebruik, maar selfs in die welenskaplike literaluur,
gebeur dit dat begrljjpe sonder nadere aanduiding gebruik word. Twee
van hierdie begrippe wat gewoonlik as ekwivalente aanvaar word, t.w.
„ckonomiese groei” en „ekonomiese ontwikkeling”, vereis die aandag.
Ekonomiese groei en ontwikkeling.
Die proses van verandering in ’n volksliuishouding, wat die onder-
werp van ’n bespreking oor ekonomiese groei en ekonomiese ontwikkeling
* I.csing gclioii voor ilie Afrika-scmiiiaar van die P.IJ. vir C.II.O. op 21 Maarl 1962.
309
vorm, is duidelik onderskeibaar en moet ook vir ’n duidelike uiteensetting
onderskei word in kwantilatiewe en kwalitatiewe veranderinge.
Kwantitatiewe veranderinge kan plaasvind sender dat die struktuur
van die volkshuishouding enige kwaiitatiewe veranderinge hoef te onder-
gaan, net soos wat die gewig van ’n mens kan toe- of afneem sonder dat
’n verandering in die wyse van funksionering van die menslike liggaam
hoef in te tree. Hierdie kwantitatiewe veranderinge kan aangedui word
met groei (wat in beginsel ook negatief kan wees) en wanneer dit gaan
om kwantitatiewe veranderinge binne ’n bepaalde ekonomiese struktuur
kan die begrip ekonomiese groei dan ook gebruik word.
Daarteenoor staan kwaiitatiewe veranderinge wat gekoppel kan word
aan die veranderinge van ’n bepaalde struktuur. Hierdie kwaiitatiewe
veranderinge kan aangedui word met die benaming ontwikkeling en toe-
gepas op veranderinge in die ekonomiese struktuur kan dus gepraat word
van ekonomiese ontwikkeling.
’n Enkele voorbeeld kan die begrippe miskien beter verduidelik.
Wanneer die inkome per hoof van die bevolking in ’n land toeneem,
is daar sprake van ekonomiese groei; wanneer privaatondernemings as
gevolg van die nasionalisering daarvan, j)lek maak vir staatsbeheerde
instellings word die ekonomiese struktuur kwalitatief verander vanaf ’n
kapitalistiese na ’n sosialistiese of selfs ’n kommunistiese volkshuishouding
en is daar sprake van ekonomiese ontwikkeling. Die begrippe groei en
ontwikkeling dui egter nie sonder meer op gewenste veranderinge nie,
soos wat duidelik spreek uit die gees waarmee ’n verandering in die
ekonomiese struktuur soos in die voorbeeld genoem, deur ’n kapitalis
bejeen sal word.
Met die voorgaande is egter nog geen definisie gegee van wat
ekonomiese groei presies beteken nie. Ekonomiese groei kan gedefinieer
word as enige proses wat ’n langtermyn kwantitatiewe verandering van
’n bepaalde ekonomiese struktuur tot gevolg het, d.w.s. die werking van
verskillende kragte in die ekonomiese lewe wat ’n kwantitatiewe veran
dering binne die bepaalde struktuur tot gevolg kan he. Gewoonlik word
hierdie groei gemeet in terme van ’n verandering in die reële inkome
per hoof van die bevolking en/of in terme van die peil van die reële
volksinkome (indien aanvaar word dat die bevolking konstant bly of in
alle geval nie vinniger verander as die inkomepeil nie).
Na analogic van die voorgaande definisie kan die volgende definisie
van ekonomiese ontwikkeling gegee word: Enige kwaiitatiewe verandering
van die ekonomiese struktuur van die gebied.
Onderontwikkelde gehiede.
Omdat die bes])reking betrekking het op onderontwikkelde gebiede,
310
is dit nodig oin duidelik te stel wat met ’n onderontwikkelde gebied
hedoel word, ’n Algemene defiiiisie is egler in die verband baie nioeilik
omdat gebiede wat norniaalvveg as onderontwikkelde gebiede bestempel
word, soveel onderlinge verskille vertoon en reeds verskillende stadiums
in die proses van groei bereik liet. Die etiigste oplossing is diis om ’n
aantal I)elangrike eienskaj)pe op te noem wat kenmerkend is van alle
gel)iede wat normaalweg as onderontwikkeld bestempel word en om aan
(lie hand daarvan te besliiit of ’n bepaalde gebied onderontwikkeld is of nie.
’n Onderontwikkelde gebied is dan enige gebied ten opsigte waarvan
’n aantal van, of al die volgende eienskappe ) geld:
1. Landbou en/of mynbou lewer die belangrikste enkele bydrae tot die
volksinkome van die gebied.
2. ’n Neiging tot werkloosheid as gevolg van gebrekkige indiensname-
moontlikhede buite die landbou.
3. In die landbou self ’n lae opbrengs per arbeider.
4. Beperkte kapitaalvoorraad per arbeider.
5. n Lae per capita-inkomepeil, met die grootste deel van die volks
inkome toegedeel aan die laer inkomstegroepe.
6. ’n Lae peil van binnelandse besparing en die spare wat nog plaasvind
is gewoonlik nie beskikbaar vir investerings in nywerhede nie.
7. ’n Besonder lioë persentasie van die privaatuitgawes word op ’n
beperkte aantal voedselsoorte bestee.
8. Uitvoer van slegs landbouprodukte en ander grondstowwe in onver-
werkte vorm.
9. ’n Swakontwikkelde kredietmark.
10. Slegs ’n klein deeltjie van produksie word bemark, die grootste deel
word deur die ]>rodusent self verbruik.
] 1. Lae opbrengs per produksiefaktor gebruik.
]2. Onvoldoende opleidingsfasiliteite vir tegnici.
13. Swak vervoer- en kommunikasiegeriewe.
Uit die voorgaande is dit egter duidelik dat met onderontwikkelde
gebiede ’n relatiewe begrip ter sprake kom, aangesien die maatstaf eintlik
geleë is in die ekouomiese struktuur van die moderne industriële lande
van die Weste. Volgens bierdie maatstaf word dus eintlik aanvaar dat die
liuidige Westerse volksbuishoudingstipe ook die gewenste tipe is vir alle
gebiede wat nog nie aan die eienskappe daarvan beantwoord nie — en
dit is nie sonder meer waar nie!
1) Vir ’n vollediger lys van kenmerke van onderontwikkelde gebiede, sien Harvey
Leibenstein: Economic Backwardness and Economic Growth, 1957, pp. 40—41.
311
Die kenmerkende eienskajjpe van so ’n orulerontvvikkelde gehiod kaii
egter o])gesoni word in die volgcnde funksionele verhande:
(i) ’n Verbruiksfunksie, sodanig dat verl)ruik toeneeni by ’n toename
in die reële inkome van die gemeenska]) en wel sodanig dat in die
geval van die laer inkomstegroejjc die toename in verl)ruik feillik
eweredig is met die toename in die inkome van daar(]ie groP])e,
terwyl in die br inkomstegroe])e die toename beelwat m inder
as eweredig is met die toename in liulle inkomes.
(ii) ’n Investeringsfunksie, sodanig dat investerings toeneem l>y n
toename in die reële inkome maar minder as eweredig daarmee.
(iii) ’n Produksiefunksie, sodanig dat ’n toename in investerings ’n
toename in die volksproduksie (opbrengs) tot gevolg hot, wat
verder afhanklik is van die bestaande kapitaalvoorraad, van die
omvang van die investerings, van die houding teenoor ekono-
miese groei by die bevolking en van die ontwikkeling van die
tegnologie in die rigting waarin die investerings plaasvind — die
produktiwiteit van die kapitaalgoedere dus.
Kupitaal, investering en belegging:
Tot dusver is reeds gebruik gemaak van die l)egrippe ka])itaal, kaj)itaal-
goedere en kapitaalvoorraad, sonder dat ’n aanduiding gegee was wat
presies daarmee bedoel word, ’n Nadere l)epaling van die begrijjpe is
egter nodig.
In die alledaagse spraakgebniik word met kapitaal gewoonlik verwys
na finansiële of geldka])itaal die lioeveellieid geld waaroor ’n persoon
dus beskik word sy kapitaal genoem. Hierdie begrip moet egter deeglik
onderskei word van die begrip kapitaal soos deur die ekonoom gebruik.
In die Ig. geval word met kapitaal verwys na die voorraad goedere
waaroor beskik word met die oog op produksie en verbruik. Hierdie
begrip word in die vervolg gebruik tensy spesifiek na finansiele kapitaal
verwys word.
Aanwending van kapitaal betoken egter dat die voorraad daarvan
verminder met verloop van tyd. Om liierdie voorraad aan te vul, beteken
om beskikkingsmag oor ander (meer) kapitaalgoedere te verkry en liierdie
toename staan bekend as investerings. Wanneer die toename gedurende
’n periode meer is as die vermindering van die voorraad a.g.v. verbruik
(waardevermindering) word gepraat van netto investerings.
Investerings moet egter onderskei word van beleggings. Met heleg-
gings word bedoel die aanwending van geld vir die verkryging van
sekuriteite sodanig dat ’n voorafbepaalde konstantc vergoeding daaro])
ontvang word en dat dit sonder die moontlikheid van ’n verlies weer
in geld omgesit kan word.
312
Dit hehoort cluidelik te wees dat alie spare dus nie altyd omgesit
word in investerings nie niaar dat daar soms oppotting plaasvind, d.vv.s.
dat spare in die vorm van geld behou word sender om daarmee ’n
vorgroling in die kapitaalvoorraad te l)ewerkstellig.
Omdat die klem in liierdie hetoog verder op kapitaal val is dit nodig
om iets nieer te oor die kapitaalvoorraad, veral van onderontwikkelde
gebiede.
Prohleme by die hepaling van die omvang van die kapitaalvoorraad.
Otn iets sinvol te oor die kapitaalvoorraad van onderontwikkelde
gebiede is dit nodig om in staat te wees om die omvang van hierdie
kapitaalvoorraad te bepaal, en in dié verband is daar ’n aantal belang-
rike probleme wat onderverdeel kan word in probleme van ’n algemene
aard en probleme wat kenmerkend is van onderontwikkelde lande.
Algemene prohleme.
Om ’n beeld te kry van die omvang van die kapitaalvoorraad van
’n onderneniing of van ’n hele gemeenskap is dit nodig om die waarde
van die voorraad te bepaal sodat nie net die fisiese lioeveelbede van
ka])itaalgoedere nie, maar ook die bruikbaarheid daarvan, gemeet kan
word. Om liierdie waarde te bepaal kan op een van twee wyses te werk
gegaan word. Of die waarde kan afgelei word deur die verwagte toe-
komstige o|)brengs van die kapitaalgoedere te verdiskonteer teen ’n
bepaalde diskontokoers tot ’n waardesom in die hede, of deur die koste
van die ka])itaalgoedere teen ’n bepaalde rentekoers of rentekoerse te
bereken vir die lewensduur van die goedere, d.w.s. vir die periode waarin
’n bepaalde boeveellieid geld vir die gebruik van die goedere daarin opge-
sliiit is plus die oors])ronklike koste van die bate.
Albei bierdie metodes lewer egter ’n belangrike probleem op, en dit
is dat all)ei subjektief van aard is en dus geen suiwer resultate waarborg
nie. In die eerste geval moot die verwagte lewensduur van die bate
subjektief geskat word asook die opbrengs van hierdie bate gedurende die
periode, en laasgenoemde moet dan teen die heersende rentekoers verdis
konteer word. Die skattings kan uit die aard van die feit dat dit skattings
is, egter verkeerd wees terwyl die rentekoers en dus die wenslike verdis-
konteringskoers, kan verander. In die tweede geval is die bistoriese
koste van die bate wel objektief bepaalbaar, maar ook bier moet die
lewensduur geskat word. Die gevaar van ekonomiese veroudering of van
verandcrde vraag- en aanbodtoeslande wat die bruikbaarheid van die
bate bepaal, maak hierdie skatting egter uiters moeilik. Bowendien kan
die rentekoerse met verloop van tyd verander wat tot verdere onsekerhede
in die skattingsproses kan lei. Die laasgenoemde metode kan dus in begin-
313
sel slegs korrekte lesultate lewer in ’ii statiese tocstand, d.w.s. vvaar
lievolking, verl)iuikersvooikeure on |)i()cliiksie(>mvang cn tegnieke nic
verancler nie. Hierdie veronderstellings is egter heeltemal onrealisties.
Soortgelyke prohleme word ondervitid l>y die hepaling van die waardc
van netto investerings. Nie net die waarde van die toevoeging tot die
kapitaalvoorraad moet hepaal word nie, maar ook die waardevermindering
van die bestaande voorraad gedurende die periode.
Bowendien is dit (tok ’n moeilike saak oin in die praklyk te l)e]>aal
wat wel as ’n deel van die kapitaalvoorraad beskou moet word, en wat
nie; die gevolg is dat die samestelling van die kapitaalvoorraad nie in alle
lande dieselfde is nie. Wat as kapitaal beskou word, sal grotendeels afliang
van die sosiale en ekonomiese omstandighede.^) Hierdie omstandigliede
bemoeilik egter internasionale vergelykings van kapitaalvoorraad.
Probleme in die geval van onderontwikkelde gebiede.
Veral die probleme van wát as kapitaal beskou moet word, is van
wesentlike belang by die bepaling van die kapitaalvoorraad van onder
ontwikkelde lande. In ten voile ontwikkelde lande word die aankoop van
duursame verbriiiksmiddele byvoorbeeld om praktiese redes as verbruiks-
uitgawes beskou, terwyl dit in die geval van onderontwikkelde gebiede
eerder as kapitaal geklassifiseer moet word. Dit is hoofsaaklik die goval
omdat hierdie duursame verbruiksgoedere dikwels ook gedeeltelik vir
produksiedoeleirides aangewend word, vergelyk byvoorbeeld die rol wat
die trapfiets speel as kommersiele vervoermiddel in sommige dele van
Midde-Afrika.
Besondere sosiale omstandigliede bemoeilik ook soms die berekening
van kapitaal. Die mees sprekende voorbeeld hiervan is die posisie van
beeste ten opsigte van kapitaalvoorraad. Normaalweg vorm dit ’n belang-
rike item in die landboukapitaal, maar sou dit korrek wees om beeste wat
bloot net vir die bepaling van sosiale status aangehou word, of wat
aangehou word om „lobola” mee te betaal, of selfs wat as lieilige diere
vereer word en wat meer verteer as wat liulle produseer, te reken as
kapitaal? Bowendien gee dit aanleiding tot gronderosie en ’n daling in
die landbou-opbrengs.
Afgesien hiervan is daar in die geval van onderontwikkelde gebiede
gewoonlik ’n belangrike gebrek aan statistiese gegewens gedeeltelik
a.g.v. swak statistiese dienste en gedeeltelik a.g.v. die feit dat kapitaal
in vorme aangetref word waarin dit nie maklik is om iietroubare gegewens
daaroor te bekom nie. So byvoorbeeld word die rol van die arbeidstyd
2) P. T. Bauer cn B. S. Yamey: The Economics of Under-developed Countries,
1957, p. 27.
314
in die instandhouding en verbetering van bestaande kapitaalgoedere, wat
so tipies is in die onderontwikkelde gebiede veral in die landbou
nie by die kapitaalvorming in berekening gebring nie. Dit gebeur dus
maklik dat slegs kapitaalvorming in die industrieë as kapitaalvorming
aangemerk word en dat ekonomiese groei dus eintlik sinoniem word met
industrialisasie, wat nie noodwendig die geval hoef te wees nie.
Die vraag is nou, wat is dan die werklike peil van die kapitaalvoor-
raad in onderontwikkelde gebiede en wat is die verband tussen hierdie
kapitaalvoorraad en die produksiefunksie in daardie gebiede, m.a.w. hoe
word die bestaande kapitaalvoorraad benut?
Die peil en aanwending van kapitaal in onderontwikkelde gebiede.
Peil van kapitaal:
Soos iiiteengesit in die kennierke van onderontwikkelde gebiede,
lilyk dit dat die peil van kapitaal per capita laag is. Bowendien
word die rol van kapitaal in die produksiestruktuur van die gebiede,
dour faktore wat verantwoordelik is vir die lae effektiwiteit van die
kapitaal, beperk.
Die algemene gevolg liiervan is 'n lae peil van produksie en gevolglik
ook "n lae ])cil van verbruik per ]>ersoon, terwyl die verbruikerskeuses ook
niters beperk is. As gevolg van swak vervoer en o])bergingsfasiliteite lei
misoeste dan ook baie gou tot hongersnode.
Rentekoerse:
Die gevolg van die lae peil van kapitaal is dat die rentekoerse
in hierdie gebiede hoog is. ’n Ander faktor hiervoor verantwoordelik,
is die hoe risiko verbonde aan investerings of beleggings in hierdie
gebiede a.g.v. die lae effektiwiteit van produksie en die swak finansiele
organisasie en struktuur.
Hierdie hoë rentekoerse lei egter daartoe dat ’n poging aangewend
word om finansiëlc kapitaal so goed moontlik te investeer.
Kapitaal en produksie:
Die skaarsheid van kapitaal cn die daarmee gepaard gaande hoë
rentekoeise lei daaitoe dat kapitaal relatief duurder is as arbeid en dat
kapitaal dikwels tot 'n belangrike mate in die })roduksieproses deur arbeid
vervang word. Dit bei'nvloed dus die tipe j)rodiiksie in die gebiede cn
(lit beleken dat 'n kapitaalintensiewe (gcmeganiseerde) produksieprosps
in hierdie geliicde dikwels nie die mees ekonomiese proses is nie.
Hierdie arbeidsinlensiteit iieig om oral te heers, byvoorbeeld in
veiwerkingsnyweriiede, in die landbou en in die vervoerslelsel.
315
Natuurlik-beskikbare materiaal neem ook dikwels die plek in wat
kapitaalintensiewe produkte in die meer ontwikkeide gebiede inneem,
dink in die verband maar aan die rol van inheemse borne in die bestaan
van die Bantoe in Midde-Afrika.
Die verdeling van kapitaal tussen verskillende sektore:
Die gewone standpunt van ekonome is dat die beperkte hoeveelheid
kapitaal so aangewend moet word dat die grensproduktiwiteit van kapitaal
in alle aanwendings dieselfde moet wees. Dit beteken egter nie dat die
verhouding van kapitaal en ander produksiefaktore die kapitaalintensi-
teit dus in alle aanwendingsrigtinge dieselfde sal wees nie.
Dit kom daarop neer dat die kapitaal aangewend moet word in die
produksierigtings waarin daar om tegniese redes nie ’n substitusie van
kapitaal deur arbeid moontlik is nie.
Die gewenste toestand is egter, soos later aangetoon sal word, om die
kapitaal van ’n onderontwikkelde gebied te konsentreer in een of in ’n
j)aar belangrike produksierigtings waarin bierdie gebied vergelykender-
wyse produksievoordele bet bo ander gebiede, selfs al beteken dit dat
daar nie noodwendig ’n gelyke grensproduktiwiteit in alle aanwendings-
rigtings deur die kapitaal verkry word nie.
Die plek van kapitaal in die groeiproses.
Met die voorgaande uiteensetting in gedagte, is dit wenslik om nou
in meer besonderliede aan te dui wat die ])lek van kapitaal in die groei
proses presies is.
In die ekonomiese literatuur word daar tans twee tipes benaderinge
in die verband aangetref wat wesentlik van mekaar verskil.
Ten voile ontwikkeide teenoor onderontwikkelde gebiede:
Een groep outeurs^) maak gebruik van wat genoem kan word „kapi-
taal-opbrengsverboudings” om die plek van kapitaal en veral van toename
in kapitaal in die groeiproses aan te toon, terwyl ’n ander groe])'*) gebruik
maak van een of ander tipe produksiefunksie.
3) liieronder ressorleer outeurs soos: R. I'‘. liarrol; Towards a Dynamic Kconomics,
]936; E. V. Domar: Essays in the Theory of Economic Growth, 1957; N. Kaltlor:
Essays on Economic Stability and Growth, 1960.
4) Ontler antlcre P. A. .Sameiilson: „The Evaluation oj Social Income: Capital
Formation and Wealth in The Theory of Capital, 1961; R. M. Solow: „Notes
Towards a Wickscllian Model of Distribiitive Shares” in The Theory of Capital,
1961; W. Fellner: „AppraisaI of the I.alioiir-saving and Capital-saving Character
of Innovallons" in The Theory of (Capital, 1961; en Dorfnian, Sameiilson eii
.‘'olow: Liniear Programming and Economic Analysis, 1958.
316
Soos reeds gestel, gaan dit by ekonomiese groei hoofsaaklik om die
toename in die reële volksinkome. Volgens die eersgenoemde benadering
word noil beweer dat die mate van verandering van die kapitaalgoedere-
voorraad (d.w.s. die netto investerings) gedeel deur die mate van ver
andering in die volksproduksie vir dieselfde periode, ’n goeie aanduiding
gee van die plek wat kapitaal in die groeiproses meet inneem. Hierdie
verhouding staan bekend as die grens-kapitaal-opbrengsverhouding
( A K j A Y ) en die algemene gedagtegang was vroeër dat hierdie ver
houding min of meer konstant is met ’n numeriese waarde van 3 tot 4.5)
Met ander woorde ’n netto investering van RlOO miljoen het ’n opbrengs
van R25 miljoen tot R33V3 miljoen tot gevolg. Verder is ook empiries
l)e])aal dat vir die afgelope ongeveer 80 jaar ten voile ontwikkelde lande
liissen 10% en 15% van hulle jaarlikse volksinkome investee) (waarop
’n opbrengs van 3% tot 4% verkry word) d.w.s. ’n groeikoers van
3% tot 4% per jaar.
Dit is egter die geval in ten voile ontwikkelde lande en dit berus
()]) die volgende veronderstellings:
(I) Dat die reiitekocrs ’n neiging tot langtermyndaling vertoon het,
sodat die rentekoers relatief gedaal het tot die loonpeil en dat dit
slegs n geringe langtermynstyging in K/Y tot gevolg gehad het;
(ii) dat die produksiefunksie berus op ’n aanname van konstante op
brengs per produksiefaktor verbruik cn dus sodanig is dat dit dui
op ’n konstante grens-kapitaal-opl)rengsverliouding;
(ill) dat die invloed van tegnologiese veranderinge op die verhouding
afhanklik is van die feit of die veranderinge kapitaalverbruikend,
kapitaalbesparend of neutraal is — in die e.g. geval sal die verhou
ding toeneem, in die tweede geval sal dit afneem en in die laaste
geval onveranderd bly omdat daar ’n neiging tot kompensasie
tussen kapitaalbesparende en -verbruikende veranderinge bestaan,
sal die verhouding dus konstant bly;
5) Uruton; „Growtli Models in lIii(!Rr-(levclo])C(l Counlries”, Journal of Political
Economy, 1955.
ft) Die empiriese syfors vir 'n ten voile ontwikkelde lane! sien daar min of meer
soos volg uil: Nclto investerings bedra omlrent 13% van die brute volkspro-
diiksie. Verder i)eloop vifaardevermindering omtrent 7% van die volksproduksie,
briito investerings vorm dus omtrent 20% van die bruto volksproduksie.
Hierdie 20% word min of meer soos volg verdeel:
1. Rehuising (privaat) 25% (
2. Openbare werke en dienstebedrywe 35% ( ^
3. Nywerheid cn landbiiu 30%
Handel 10%
100%
317
(iv) dat die samestelling van die produksie sodanig is dat daar nie
met verloop van tyd meer kapitaalgebruikende goedere verbruik sal
word nie — dat die verbruikersmaak dus met verloop van tyd
nie sal wysig ten gunste van kapitaalgebruikende goedere nie.
Die vraag is nou hoedanig hierdie argument gewysig moet word in
die geval van onderontwikkelde gebiede en wat die gevolge van so ’n
wysiging op die rol van kapitaal in die ontwikkeling van onderontwikkelde
gebiede sal wees.
Feitlik slegs die eerste veronderstelling waarop die gevolgtrekking
van n konstante gnens-kapitaal-opbrengsverhouding berus, geld ook
in die geval van onderontwikkelde volkshuishoudinge.
/íi/ (i): Hoewel die rentekoers in hierdie gebiede aanvanklik kan
neig om te styg sodra die moontlikheid van kapitalisering en meganisering
van die produksie deur die inheemse bevolking besef word, kan aanvaar
word dat rentekoerse oor die algemeen reeds lioog is (soos reeds aan-
getoon) en dat dit oor die langtermyn sal neig om te daal, sells meer as
in die geval van die ontwikkelde lande, en dat die langtermynstyging in
K/Y hier dus veel meer merkwaardig sal wees.
Let egter daarop dat liierdie toenamc in die grens-kapitaal-opbrengs-
veiiiouding nie verkry kan word deur ’n kunsmatige verlaging van die
rentekoers nie, aangesien dit tot n vermindering in die binnelandse
i)esparing en in die invloei van investerings uit die buiteland sal lei en
dus ’n nog groter kapitaalskaarste tot gevolg sal lie.
Ad (ii): Die produksiefunksie in onderontwikkelde gebiede is so
danig dat daar geen sprake kan wees van ’n konstante opbrengs per kapi-
taalverl)ruik nie, maar vecl eerder van ’n stygende opbrengs en dit lei
dus ook daartoe dat die grens-kapitaal-oj>brengsverhouding gaan neig om
vinnig te styg indien groei eers eenmaal aan die gang is.
Ad (Hi): Omdat kapitaal relatief skaars en duur ten opsigte van
arbeid is, kan dit normaalweg verwag word dat veranderinge in die
tegnologie tot ’n groot mate kapitaalbesparend sal wees, maar omdat die
kapitaalvoorraad reeds die minimum is sal kapitaalbesparende verande
ringe waarskynlik nie algemeen voorkom nie. Ook a.g.v. tegnologiese
veranderinge sal die kapitaal-opbrengsverbouding dus neig om te styg.
Ad (iv): Omdat kaj)ilaalverl)ruikende goedere skaars is sal dit aan
die beginstadium nie in groot aanvraag wees nie (omdat dit relatief
onbckend is) maar sal die aanvraag daarna metterlyd meer as propor-
sioneel toeneem met die toename in die verbruik (wat met ’n toename in
<lie reele volksinkome saamgaati). Hieiilie tendc-ns word in die moderne
lyd aangemocdig deur die sogenaamdc internasionale demonstrasie-
318
effek,^) (l.w.s. die neiging wat l)y die !)evolkings van onderotUwikkelde
gebiede l)estaan om die verbrulksgewoontcs van verl)iuikers in die eko-
nomies ontwikkelde lande na te volg, veral ten opsigte van die verl>ruik
van iuukse veil)riiiksgoedere sodra hulle inkomste dit nioontlik maak.
Dit kom dus alles daarop neer dat die grens-kapitaal-opbrengsver-
liouding in onderontwikkelde gebiede laer is as in ten voile ontwikkelde
gebiede, dat bier dus pro])orsioneel minder kapitaal nodig is om ’n ge-
wenste groeikoers te bereik en te liandliaaf, en dat alle omstandigbede
gunstig is vir ’n vinnige styging in bierdie verhouding. In ieite gebeur
dit egter nie maar leer die otidervinding®) dat ’n onderontwikkelde volks-
liuisbouding dikwels vir dekades, selfs vir eeue, in ’n skynbaar stabiele
ewewig kail voortbeweeg sender enige tekens van groei, dat in die
bestek vati twee of drie dekades liierdie ewewig verbreek kan word, en
dat daarna ekonomiesc groei min of meer outomaties volg.
Hiervoor meet daar bepaalde redes wees en die redes word gedeeltelik
aangetref in die kenmerkende eienskappe van onderontwikkelde gebiede
en kan verder met bebulp van algemene opvattings in die teoretiese
ekonomie verklaar word.
]}y die bcspreking van onderontwikkelde gebiede is reeds daarop
gewys dat daar ’n aantal faktore aanwesig is wat, soos by nadere ender-
soek sal blyk, stremmend op ekonomiese groei in die algemeen en op
kaj)itaalvorming in die besendere inwerk. Die krag van bierdie strem-
mende faktore moet dus eers verbreek word voerdat ’n langtermynstyging
in ekonomiese aktiwiteit kan plaasvind.
Die faktore wat stremmend inwerk op die groei kan sees volg inge-
deel werd:
a) Outonome veranderinge:
(i) Outonome styging in die bevolking: Hiermee werd veral gedink
aan die inkemeverlagende uitwerking van ’n styging in die bevelking. Die
per capita inkome en die per capita kapitaalveorraad verlaag (indien
alles verder enveranderd bly) by ’n styging in die bevolking.
(ii) Outonome gronderosie: ’n Ander voorbeeld van ’n outeneme
stremmende invloed is die verswakking van landbeugronde a.g.v. die
roetine-gebruik daarvan met ’n daling in die opbrengs per oppervlakte
(by afwesigbeid van grendbewaring) en in die per capita inkome in die
landbou (indien alles verder konstant bly).
7) Ragnar Niirkse: Problems of Capital Formation in Under developed Countries,
Oxford, 1953, p. 68.
K) W. W. Roslow: The Process of Kronomic. Growth, Oxford, Iwcedc driik, I960,
lloofsluk XII.
319
b) Geïnduseerde veranderinge:
Hiermee word faktore bedoel wat stremmend inwerk op die styging
van inkome a.g.v. ’n voripe styging in die volksinkome. Voorbeelde
hiervan is die volgende:
(i) Geinduseerde bevolkingstoename: ’n Styging in die volksinkome
kan tot verl)eterde gesondlieidstoestande en dus tot "n laor sterftesyfer cn
’n lioër iievolkingsyfei aanleiding gee. Die gevolg liiervan is ’n daling in
die j)er capita inkome (as alles onveiandevd bly).
(ii) Geinduseerde gronderosie: ’n Toename in die inkome kan lei
tot ’n poging om die onmiddellike landbou-opl)rengs nog verder te ver-
hoog as gevolg van die verhoogde pryse en dus winste wat volg oj) die
verhoogde vraag na landbouprodukte, wat op die verhoogde inkome sal
volg waardeur die grond oorbewerk sal word en ’n langtermyndaling
in die opbrengs per grondoppervlakte tot gevolg sal he.
(iii) Geinduseerde verbruik: ’n Styging in die inkome kan daartoe
lei dat die internasionale demonstrasie-effek sterker oj) die voorgrond
tree en dat verbruik — veral van luukse ingevoerde artikels vinnig
sal toeneem, wat tot ’n daling in spare en dus in investerings sal lei.
c) Sosiale, politieke en ekonomiese omstandighede.
(i) Sosiale en politieke stagnasie: In die meeste onderontwikkelde
lande moet die sosiale en politieke tradisies eers verbreek word voordat
die gemeenskap ingestel raak op die moontliklieid van ekonomiese groei
en ontwikkeling. Sosiale en godsdienstige ritueel lei dikwels tot ekonomies
onverantwoorde dade, bv. die vernietiging van alle besittings van ’n
oorledene. Dit strem kapitaalvorming en dus ekonomiese groei.
(ii) Risikodraging: Gewoonlik ontbreek die tipe persoon in onder-
ontwikkelde gebiede wat bereid is om die risiko te aanvaar wat gepaard
gaan met ’n verandering van die produksiestruktuur gedurende die groei-
proses, en dit strem die groei.
(iii) Hoe grensgeneigdheid om te verbruik: Algemeen gestel is die
grensgeneigdheid om te verbruik in onderontwikkelde gebiede baie hoog
sodat ’n toename in die inkome feitlik nie aanleiding gee lot verhoogde
sjjare en investerings nie.
(iv) Onverdeelbaarheid van produksiejaklore: Omdat ’n bepaalde
j)roduksieproses slegs in sy geheel aangepak kan word, verg dit groot
gelyktydige investerings in bepaalde bedryfstakke, wat maklik aanleiding
kan gee tot ’n ongebalanseerde ontwikkeling van die produksiestruktuur.
Aan die ander kant sou ’n meer gelykmatige verdeling van ’n beperkte
iiivesteringsvolume waarskyidik in geen bedryfslak enige noemenswaar-
dige resultate lewer nie.
Die voorgaande dui dus daarop dat enige groeistimulus, soos bv.
320
loeiianie in iiivesterings, ’n toenanie in die volksinkome tot gevolg het, wat
eenvoudig dcur die bogenoemde faktore geabsorbeer word en wat die
volkshuisliouding in sy onderontwikkelde ewewigsposisie hou.
Nadere ondersoek van hierdie bejjerkende faktore lei egter tot die
besef dat hierdie faktore almal ’n bepaalde limiet het waarbo die beper-
kende krag nie kan uifstyg nie.
Bevoikingstoename, lietsy of dit outonoom of ge'induseerd is, word
bioties beperk tot ongeveer 4% op die langtermyn; n lioë graad van
gronderosie lei tot die besetting van nuwe grond (indien dit beskikbaar
is) of tot ’n gedwonge bewaringsboerdery; die hoë grensgeneigdheid om
te verbruik, sowel as die verhoogde geïnduseerde verbruik bly net van
belang totdat ’n groep van die inheemse bevolking bewus word van die
potensialiteite van ekonomiese groei; die probleme van onverdeelbaarheid
van produksiefaktore kan oorbrug word, mits die invesleringsvolume
groot genoeg is, ens.
Hierteenoor staan die feit dat alle investerings ’n inkomestygende
uitwerking het, al is dit dan ook betreklik laag in lande met ’n lae
geneigdheid om te spaar.
Waarop dit dus alles neerkom is dat onderontwikkelde lande ekono-
mies kan groei mits hulle ’n stimulus ondervind wat sterk genoeg is om
die negatiewe groeikragte te verhreek en wat nog bowendien in staat is om
kapitaalvorming moontlik te maak.
Eerste van alles beteken so ’n stimulus ’n verbreking met die oeroue
lewenstradisies en die insig in die moontlikhede van ekonomiese groei
vir die gebied by ’n groep van die bevolking. Hierdie breuk met die
verlede is tans besig om onder invloed van internasionale omstandighede
en a.g.v. die ontwaking van ’n nasionalistiese gees, in feitlik al die
onderontwikkelde lande plaas te vind.
Hierbenewens moet hierdie stimulus ’n ekonomiese uitkyk op sake
by die bevolkings (of dele van die bevolkings) van die gebiede laat
posvat — hulle moet dus rasionalisties begin dink oor dinge en die
moontlikhede van ekonomiese groei vir hulle gebiede insien. Ook hiervan
is daar reeds veel te bespeur.
Al wat dus ontbreek vir ekonomiese groei is die ervaring en tegniese
kennis wat nodig is vir ’n verandering in die produksiestruktuur en ’n
groot genoeg volume van investering (gekonsentreer in bepaalde rigtings)
om die ewewig van hierdie gebiede te verbreek en hulle op die weg te
plaas van kapitaalvorming en langdurige ekonomiese groei.
Sonder die tegniese kennis en ervaring is die investerings wat ge-
maak word egter sinloos, aangesien dit nie teen ’n hoë produktiwiteit
aangewend kan word nie.
Hieruit is dit dus duidelik welke belangrike rol kapitaal en veral
321
kapilaalvorming in die ekonoiniese groei van onderontwikkelde lande
speel. Dit moet egter l)esef word dat kapitaal alleen nie kan aanleiding
gee tot ekonomiese groei nie.
2. Voorvereiste vir die heniitting van kapitaal:
Soos aangetoon is kapitaal nutteloos indien daar nie voldoende
tegniese kennis bestaan om die kajjitaalgoedere te l)enut nie. Hierdie
tegniese kennis ontbreek egter l)y die inlieemse l)evolkings van onder
ontwikkelde gebiede onidat dit met liulle ekonomiese, politieke en sosiale
agtergrond, iets vreemd is waarvoor bulle ook geen aanvoeling bet nie.
Dit lei daartoe dat die waardevermindering van ka])itaalgoedere bier teen
’n boër tempo plaasvind as in ontwikkeldc lande. Hierteenoor staan egter
die feit dat kapitaalgoedere, a.g.v. die gebrek aan nuwe goedere, nie
ckonomies so maklik verouderd raak nie.
Dit is egter nie net nodig om tegniese vaardigbeid in die liantering
van kapitaalgoedere by die arbeid aan te kweek nie maar ook om die
insig in die werking van ’n kapitalistiese produksiesisteem te ontwikkel,
en dit is veral in bierdie verband dat onderontwikkelde lande bulle grootste
probleme ondervind. Dit is dan ook bier waar die begrip ekonomiese
ontwikkeling na vore kom.
Meeste van die primitiewe volksbuishoudinge staan vreemd teenoor
die kapitalistiese produksieproses. Die gevolg is dat daar ’n gebrek aan
entrepreneursbekwaambeid bestaan wat die groei van die volksbuishouding
op kapitalistiese basis haas onmoontlik maak.
Histories gesien was die oplossing geleë in die invoering van onder-
nemers nit die buiteland. Omdat ’n strewe na ’n maksimum korttermyn-
voordeel wat kenmerkend is van die kaj)italistiese entrepreneur van
vroeëre dekades — bierdie ondernemers daartoe gelei bet om die inbeem-
se bevolking a.g.v. bulle onkunde uit te buit, raak bierdie metode
al bee minder gewild.
Om bierdie probleem die hoof te bied liet veral Amerika daartoe
oorgegaan om tegniei op ’n tydelike basis aan die onderontwikkelde
gebiede te verskaf, en om privaat buitelandse beleggings (wat onder
hierdie omstandigbede ’n daling vertoon) aan te vul met langtermyn-
lenings op regeringsvlak.
Langs hierdie weg kry die inheemse bevolking dan geleentheid om
die struktuur van bulle eie volksbuishouding meer kapitalisties te maak
en om die beskikbare kapitaal reeds vanuit die staanspoor so volledig
moontlik te probeer benut.
Die aanwending van kapitalistiese produksieprosesse vereis egter
ook die ontwikkeling van die nodige finansiële instellings. Gewoonlik
gaan ekonomiese groei dan ook gepaard met die ontwikkeling van ’n
322
behoorlike binnelandse kredielmark. Eers ontwikkel die algemene krediet-
iiistellings soos banke, versekeringsinstellings en bouvereniginge, en dan
die spesifiekc kapitaalmarkinstellings soos aandelebeiirse en gewoonlik
in die laaste instansie eers die geldmarkinstellings soos aksepterings- en
vcrdiskonleiingsliuise en ander daggeldinstellings.
Omdat (lit gewoonlik makliker gaan om hierdie ondernemings, soos
ook die ondernemingsvorme inherent aan die kapitalistiese produksie-
proses, bv. openbare en j)rivaatmaatskappye, tot stand te bring met
i)eliulp van Westerse ])rivaatinisiatief, niaar omdat die onderontwikkelde
lande vandag meestal gekant is teen die toelating van Westerse privaat-
inisiatief in hulle gebiede, bestaan die algemene neiging al hoe sterker
vir die betrokke inheemse owerhede om self die inisiatief te neem. Hieruit
spruit egter vir die Westerse wêreld ’n belangrike gevaar, omdat dit baie
maklik daartoe kan lei dat die owerhede van hierdie jong lande so ’n
belangrike aandeel in hulle volkshuishoudings kan verkry dat hierdie
volkshuislioudings mettertyd sosialisties of selfs kommunisties kan word.
Teen hierdie tendens in die ekononiiese ontwikkeling, moet die Weste
egter l)aie streng waak, want hiermee verval die hoofdoel van die Westerse
ekonomiese liulp aan onderontwikkelde gebiede, nl. om die gebiede teen
die insypeling van kommunisme te beskerm.
Dit bring die argument op ’n stadium waarin dil nodig geword hot
om mcer aandag te gee aan die wyses waarop ka|)itaalvorming in onder
ontwikkelde gebiede verkry kan word.
kapiliutlvortning in onderontwikkelde gebiede.
In beginsel is daar twee hoofmetodes van kapitaalvorming vir enige
land. Die eerste is binnelandse kapitaalvorming deur binnelandse spare
wat dan ook in die binneland geïnvesteer word. Die tweede is die instro-
ming van buitelandse investerings. Aandag kan vervolgens aan elkeen
van Iiierdie twee metodes geskenk word.
Kajntaalvorminf' uit binnelandse hronne:
Die peil van spare in onderontwikkelde gebiede is gewoonlik baie
laag omdat, soos reeds aangetoon, die grootste deel van die inkome
na die laer inkomstegroepe vloei wat ’n lae grensgeneigdheid het cm
te spaar. (iroot grondbesitters spaar gewoonlik ook nie veel nie, terwyl
die klein grondbesitters wel probeer spaar maar hulle spare in hulle eie
landbouproduksie investeer wat gewoonlik nie ’n hoe produktiwiteit lewer
nie. Die enigste groep wat wel noemenswaardig spaar is ondernemers.
Ondei nemerswinste vorm dus die belangrikste bron van binnelandse
spare vir ’n volksiiuishouding. Die feit dat die ondernemersklas in die
323
onderontwikkclde gel)iede so gering is, is clus verantwoordelik vir die
lae peil van spare en gevolglik ook investering.
Die anderkaiit van die saak is dat ’n lioë spaarneiging ook weer
inaklik lot oorprodiiksie kati lei. Omdat die inkome wat op verbruik
l)cstee word a.g.v. die lioë spare verminder, sal die verl)riiiksvraag (die
vraag na verbruiksgoedere) verminder en dit kan daartoe lei, veral omdat
onderontwikkelde lande aangewys is op die produksie van grondstowwe
on verbruiksmiddele, dat die vraag laer daal as die jiroduksie, wat werk-
loosheid tot gevolg kan lie.
Dit mag selfs gebeur dat ’n vinnige toename in investerings tot
inflasie aanleiding kan gee. Aangesien die vermoë van die kapitaalgoedere-
industrieë nie in staat is om in die verlioogde vraag te voorsien nie, tree
])rysstygings op en dit neig lot inflasie selfs al bestaan daar werklooslieid
in die ar])cidseklor.
Aangesien die groot leemlc vir die loename in sj>are egtcr geleë
is in die fcit dat die grootsle deel van die bevolking glad nie of nie vol-
(loende spaar nie, word die vraag soms geslel of ’n onderontwikkelde
gel)ied nie kan oorgaan lot ’n stelsel van verpligtc sj)are nie. Hiermee
word dan bedoel dal die owerlieid ’n verlioogde belaslingkoers moet hef
en die opbrengs van die belasting dan moet gebruik om kajiilaalvorming
aan le lielp. Dit koni dus daaroji neer dal s|>arc gesosialiseer word. Dit
is duidelik dal liierdie melode maklik lot algeliele sosialisering kan lei.
Dit verminder die beskikbare spare vir ])rivaalinveslering en kan baie
niaklik lot ’n sodanige daling in vcibriiik lei dal dit lot werklooslieid en
ekonomiese agteruilgang aardciding kan gee.
'n Alternatiewe benadering vir die owerlieid sou wees om oor le
gaan lot ’n stelsel van tekorte op die begroting, om sodoende die peil van
staatsuilgawes le vergroot sonder om belaslings te verlioog. Die begro-
tingslekorle moet egler gefinansier word en indien dit deur die aangaan
van binnelandse lenings gedoen word is die effek fcitlik dieselfde as in
die geval van ver])ligte sjiarc, nl. om die spare vir privaalinvestering
le vermin<ler.
Word die tekorte aangesuiwer deiir bnilelandse lenings, onlslaan die
gevaar van ’n inflasie indien die owerlieid met liierdie fondse j>roduksie-
faklore wat reeds beset was, uit die j)rivaatsektor, wegbie. Afgesien
liiervan gaan dit in liierdie geval reeds oor ’n vorm van kapilaalvorming
nil bnilelandse bronne.
Kapitaalvorming uit biiitelandse bronne:
Buitelandse bronne kan lioofsaaklik op vier wyses vir kai)ilaalvorniing
in die binneland benut word. Elkeen van liierdie melodes liet sy eie
probleme en voordele. liierdie metodes is die volgende:
324.
a) Direkte investerings, d.w.s. investerings deur privaatonderne-
niiiigs van die l)iiitcland in piivaat binnelandse ondernemings.
1)) Indireklc investerings, d.w.s. deur die privaatseklor van die
huiteland in regerings- of scnii-regeringsprojekte in die binneland.
c) Kegeringsinvesterings, d.w.s. lenings van ’n l)iiitelandse regering
aan die binnelandse regering, en
d) internasionale investering, d.w.s. lenings van internasionale
iinansieringsorganisasies wat aan die binnelandse regering of selfs aan
l)rivaalfinansierings- of -ondernemingsgroepe verstrek kan word.
Ad a): Direkte itivesterings kan op tweërlei wyse geskied, t.w. deur
niiddel van die stigting van filiaalmaatskap])ye met die moedermaatskappy
ill die buiteland, en deur middel van groot binnelandse privaatfinansie-
ringsinslellings wat in die ])uitelandse kaiiitaalmark optree. Hierdie metode
liet aan die beginstadiuni van ekononiiese ontwikkeling in meeste Afrika-
lande ’n l>elangrike rol ges])ccl iiiaar begin onder die inoderne bedding van
aniipatie tceii die sogenaanide imperialisliese lande, ’n minder belangrike
])lek inneeni. Dit kan naamlik niaklik lei tot ’n niindere of meerdere mate
van ])()litieke afhankliklieid. Om liierdie j)robleem die hoof te bied kan die
betrokke land vereis dat die meerderbeid van die kapitaal van die onder-
nemings wat in die binneland gevestig word in die binneland geliou word,
sodat l)innelandse l)elieer oor die ondernemings uitgeoefen kan word.
’n Tweedc nadeel aan direkte finansiering verbonde is dat dit
kailel- of inonojiolievonning in die band werk. Aan liierdie verskynsel
kleef verskillende nadele. Die belangrikste is egtcr waarskynlik dat ab-
iiormale lioë winste na die buiteland vloei ten nadele van die koste-
struktuur en die verdere kapitaalvorming in die binneland.
Direkte buitelandse finansiering deur middel van filiaalmaatskappye
bet verder die nadeel dat die buitelandse moedermaatskappye dikwels ’n
beleid oj) die filiaal afdwing wat direk in stryd is met die ekonomiese
iielang van die liiniielaiid. So iets gebeur bv. wanneer die moedermaat-
skappy self alle internasionale bemarking lianteer en dus die inisiatief
van die filiaal ontneem om binnelandse markte to ontwikkel. ’n Ander
moonlliklieid is dat swak finansiële beleid of omstandigbede die aktiwi-
teite van die filiaal aan bande kan lê, wat stremmend kan inwerk op die
iiinnelandse ekonomiese groei. Bowendien kan die filiale ’n beleid volg
wat in slryd is met die moiietcre en ekonomiese beleid van die binne
landse regering.
Die laaste belangrike beswaar teen die buitelandsgefinansierde on-
derneming is dat alle uitvoerende jioste vir buitelanders gereserveer word,
sodat die inlieemse bevolkiiig nie maklik die geleentbeid kry om geoefen
te raak in die uilvoeiiiig van onderneming.sadministrasie en ondernemings-
325
iiiisiatief nie — eii clit is ’ii legniek wat aaii geen tegniese skool of uiiivcr-
sileit getloseer of geleer kan word iiic.
Ad b) en c): Incliiekte en legei'ingsinvestering kan oor dieselfile
kam geskeer word, want in lande wat nie o]) die goudstandaard is nie
en daar is vandag geen land o]) die goudstandaard nie — is indirekte
investering ten voile afliaiiklik van die regeringsl>eleid wat geforseer word,
deur middel van wetgewing (V.S.A.) of dour middel van wisselkoers-
kontrole (V.K.).
Ad d): Ten slotte gaan die internasionale finansiering gel)uk onder
’n helangrike tekortkoming, naamlik die feit dat hoofsaaklik selflikwide-
rende lenings oj) hierdie vlak in aanmerking koni, d.w.s. alleen lenings
waarop ’n direkte inkomste verkry word wat voldoende is om rentebe-
taling en kai)itaalteriigl)etaling (finansiële kapitaal) te voorsien. Dit
l)eteken dus dat finansieringsbelioeftes van die regerings vir projekte
soos onderwys, liospitalisasie, padl)ou ens., nie voldoende deur liierdie
kanaal voorsien kan word nie — ’n situasie wat gewoonlik ’n direkte
oorsaak vorm vir helastingverlioging.
Inleniasionale instellings vir k-apilualvorining in onderonlwikkelde
gehiede:
’n Laaste j>aar ()])inerkinge is waarskynlik geregverdig oor die intcr-
nasionale instellings wat kapitaalvorming in onderontwikkelde gehiede
aanliel]).
Hierdie instellings kan in twee groepe verdeel word, t.w. instellings
wat Inille fondse uit ’n liele aantal lande verkry eti instellings wat liulle
fondse uit be])aalde indiwiduele lande verkry.
Van (lie eerste groe]) vorni die volgende instellings die helangriksto
voorheelde;
(i) Die Inlernasionale Monetêre Fonds: Die IMF wat sy ontstaan
te danke liet aan die konferensie te Uretton Woods (V.S.A.) gedurende
J94I5 en 1944, liet ’n heel hesondere taak ten f>])sigte van die ontwikkeling
van onderontwikkelde gehiede. Die I'oiuls voorsieti nie iti die kapitaal-
hehoeftes van onderontwikkelde ledelande nie niaar j)roheer om die
hestaande finansiële struktuur van ledelande te stahiliseer deur aan die
regerings lenings op korttermyn te verskaf indien hulle ’n helangrike daling
in liulle goud- en valutareserwes ondervind. Langs hierdie weg word die
groot risiko van devaluasie vir huitelandse heleggers aansienlik verminder,
wat die klimaat vir hierdie heleggings in die ledelande dus gunstig stem.
(ii) Die In/ernasionale Bank vir Iferoiihou en Ontwikkeling: liier
die Bank, ook hekeiid as die Wêreldhank, was ook ’n voortvloeisel uit die
liretton Woods-ooreenkoms. Die doel van die hank was hoofsaaklik
326
tweëilci vail aarcl, luutmlik die ekonomiese rekoiistruksie van Europesp
laiido vvat (li'iii' die Tweede Wcreldooilog veiiiiel was en ’ii poging tot die
(iiitwikkeliii*!; van ekoiioiniese oiideroiilwikkelde lande, deur middel van
die verskaffing van langlermyn huitelandse lenings. Die laasgeiioemde
duel liel eglei die helangriksle geword, aangesien die lieiopLou in Eninpa
kragleiis die Marsliall-liiilpplan nil ander lnonne gefinaiisier is.
Die Hank verskaf alleen leniiigs aaii aandeeliiouers alle lede-lande
van die I.MI' kan aaiideellioiieis van die Hank word. By verskaffing van
leniiigs \v(ii(l noiikeiirig ondeisoek of die leiiings wel lot die Itesle voorcleel
van tlie ekonoiniese groei van die l)elrokke lande sal lei en claarvoor van
slrategiese helang is.
Meeslal word die lenings aan regerings verstrek en moel dil van
"n selflikwiclerende aard wees. Waar die lenings aan privaat- of semi-
piivaat inslellings verskaf word, word die slaat gewoonlik gevra om
lerughetaling van die lenings le waarborg.
Die groolsle jirohleem i.v.m. clie akliwileile van die Bank is dal die
fondse nie allyd voldoende is nie, en veider dal geen voorsiening gemaak
word vir riskanle lenings nie. Die laasgenoenide proMeem is egter reeds
gedeellelik opgelos cleiir die inslelliiig van ’n filiaal-orgaiiisasie van clie
Hank.
liiil Die Inteniasionale On/ivikhelingsvereniging: Hierdie filiaal
van die Wêreldhank slaan liekend as die Inlernalional Develojimenl
Associalion (IDA) en liet in ]%() tot stand gekom.
Gediirende die eerste jaar liel die IDA reeds ’n ledetal van 51
lande geliad met '11 sid)skrij)sie van hykans 906 miljoen dollar.
liv) Die Development Assistance Group: Hierdie organisasie is in
die levve geroej) oji n konferensie le Parys geliou op 13 en 14 Januarie
I960. Ledelande van liierdie organisasie is België, Kanada, V.S.A.,
I'rankryk, Italië, Japan, Portugal, Wes-Duitsland, V.K., Nederland en
die Kiiropese Kkonomiese Gemeenska]).
Die doel van die DAG is die koordinasie van finansiële pogings met
hetrekking tot die ontwikkeling van onderontwikkelde gebiede en die
skep|)ing van ’n geleentlieid tot onderlinge oorlegpleging tussen die lande
wat sodanige Inilp verleen met die oog 0]> bespreking van probleme en
verskaffing van tegniese liiilp aan ledelande.
Afgesieii van die voorgaamle inslellings is daar nog drie inslellings
wat verineld inoel word en wat oiuler die Ivveede groej) ressorleer naamlik,
die inslellings van spesifieke lande:
(i) Die Amerikuanse Uilvoer-lnvoerhank: Die lioofdoel van hierdie
bank is die voorsiening van lenings ter bevordering van die Amerikaanse
nilvoere. Deur middel van liierdie hank verleen Amerika dan 00k hulp
327
aari veiskilletule otuleionlwikkeltle laiulp, lietsy oin Imlle eic iiilvoer aaii
to lielj) of met die oog oj) politieke gewin.
Die Coninionweullli l)evrlui>nienl I'iiiance Comi>any:
llie idie itistolling is in I95.'5 lol stand gpliiing met "n kajiilaal wal
lidofsaaklik dcni dip Mank van Kngcland (dip Miilsí' senlialp l)atik) vpiskaf
is met (lip docl (ini oiulpionlwikkpidp laiidp van dip I5rlts(! (ii'mpiiehps
tot ekonomipsc oiitwikkpling aan to licl|). Lonings van die word
gcwoonlik gegee vir pi'ojpkte wat gedcpltclik iiit ander l)ronne van foiidse
vooi'sien W'ord.
Die European Development Fund:
Hierdie Fonds is in 1958 gestig deiir die ledelande van die Europese
Ekonomiese Gemeenskap met die doel om tegniese en finansiële liidp
aan onderontwikkelde geassosieeide gebiede van die Gemeenskap to
VPi'skaf. Vir 1%() was daar iiie mitider nie as 420 ])rojekte wat vir oorwe-
ging aan die fonds voorgeis, waarvan 23% (in waarde) sosiaip projekte
(Ml 77% ekonomiese ]>roiektc beliels Itpt.
r.U. vir C.H.O. F. J. du 1‘lessis.
328
  • Article
    Full-text available
    Swaziland kan ekonomies as 'n integrale deel van die Republiek Suid-Afrika beskou word. In die afgelope tyd is 'n toenemende belangstelling in die ontwikkeling van die ekonomiese potensiaal van Swaziland ge- openbaar. Hierdie tendens tree nog sterker na vore as in aan- merking geneem word dat Swaziland ’n groter ekonomiese potensiaal as beide Betsjoeanaland en Basoetoland besit ter- wyl dit geografies die kleinste Hoëkommissarisgebied is. Die probleem lê dus nie in die soek na die ekonomiese potensiaal nie maar in die skepping van gunstige toestande vir die ont­ wikkeling van die reeds bekende bronne. Die belangstelling is verder gestimuleer deur die Ekonomiese Sending wat in Julie 1959 aangestel is (in samewerking met die Intemasionale Bank vir Rekonstruksie en Ontwikkeling) met die doel om ondersoek in te stel na die bronne en vereiste vir ontwikkeling van die drie Hoëkommissarisgebiede en om aanbevelings t.o.v. moontlike ontwikkeling te maak.
ResearchGate has not been able to resolve any references for this publication.