ArticlePDF Available

Rus Resim Sanatında V.G. Perov ve Küçük İnsan İmgesi

Authors:

Abstract

In painting art of Vasiliy Grigorevich Perov, pioneer realist painter in 19th century Russian painting art, theme of little man has an important role. Artist took subjects of his paintings from real life, reflected the difficulties of Russian public to his art in a realistic way. Perov, the first painter to reveal the lives of poor peasants in Russia, dealed the fate of women and children, the difficulties of urban life.
DOI: 10.7816/idil-01-01-02
25 www.idildergisi.com
RUS RESİM SANATINDA V.G. PEROV VE KÜÇÜK
İNSAN İMGESİ
Sinem KÜÇÜK
1
ÖZET
19. yüzyılın ikinci yarısında Rus sanatının öncü gerçekçi ressamlarından olan
Vasiliy Grigoreviç Perov; dönemin resim sanatına hem estetik hem de sosyal açıdan
kattığı değerlerle yeni sanat ilkelerinin oluşmasını sağlamış, sanatın halka hizmet
etmesi ilkesi doğrultusunda çağdaşlarını yönlendirmiştir. Yapıtlarının konusunu
yaşamdan alan sanatçı, Rus halkının çektiği sıkıntıları resimlerine gerçekçi bir şekilde
yansıtmıştır. Rusya’da köylülerin yoksul yaşantısını gözler önüne seren ilk ressam
olan Perov, köylülerin yanı sıra kadınların ve çocukların kaderi, şehir yaşamının
zorluklarını da yapıtlarında işlemiştir. Makalede; Perov’un küçük insan imgesini
işlediği yapıtları incelenerek, söz konusu imgenin ressamın sanatındaki yeri ve önemi
açıklanmaya çalışılacaktır.
Anahtar Kelimeler: 19. Yüzyıl Rus Resim Sanatı, V.G. Perov, Küçük İnsan
V.G. PEROV IN RUSSIAN PAINTING ART AND THE
IMAGE OF LITTLE MAN
ABSTRACT
In the second half of the 19th century of Russian painting art, pioneer realist
painter Vasiliy Grigorevich Perov; provided to form new art principles with his
aesthetic and social values included to painting art and canalized his contemporaries
in accordance with the principle that art serve public. Artist who took subjects of his
paintings from real life, reflected the difficulties of Russian public to his art in a
realistic way. Perov, the first painter to reveal the lives of poor peasants in Russia,
dealed the fate of women and children, the difficulties of urban life. In this article, it
is aimed to explain the place and importance of image of little man in Perov’s art by
observing the paintings with this image.
Key Words: 19th Century Russian Painting Art, V.G. Perov, Little Man
1
İstanbul Üniversitesi, Rus Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı. ksinemkucuk@gmail.com
İDİL, 2012, Cilt 1, Sayı 1 / Volume 1, Number 1
www.idildergisi.com 26
Vasiliy Grigoreviç Perov (1834-1882); eleştirel gerçekçiliğin ilkeleri
doğrultusunda, sanatı aracılığıyla Rus halkının yaşam koşullarının iyileşmesi uğruna
mücadele veren, yapıtlarında toplumda var olan düzensizlikleri gözler önüne seren
dönemin önemli Rus ressamlarından biridir. Perov; sadece bir kesiminin değil, tüm
Rusya’nın sanata gereksinim duyduğuna ve sanat yapıtlarının toplumsal ve
ekonomik adaletsizliklere karşı mücadelede bir araç olduğuna inanan sanatçıların bir
araya geldiği, dönemin en önemli ilerici sanat topluluğu Gezgin Ressamlar
Birliği’nin kurucu üyelerindendir. Moskova Resim ve Sanat Okulu Resim
Bölümünde N.A. Kasatkin, A.K. Korovin, A.A. İvanov, A.E. Arhipov, M.V.
Nesterov, S.İ. Smirnov, A.P. Ryabuşkin, V.N. Bakşeev gibi önemli ressamları
yetiştiren sanatçının sosyal bir inceleme niteliği taşıyan estetik değere sahip yapıtları
ve yenilikçi sanat ilkeleri dönemin resim sanatına yön vermiştir.
Perov; sanatçıların, Rus halk yaşamının tüm gerçekliğiyle gözler önüne
serilmesi, sosyal adaletsizliklerin açığa vurulması gibi ilkeleri benimsediği, sanat ve
yaşam arasındaki ilişkinin farklı bir boyut kazandığı 1860’lı yıllarda, sıradan insanı
yalın ve gerçekçi bir biçimde işleyerek, dönemin günlük yaşam konulu resimlerinin
gelişmesine katkıda bulunmuştur. Perov’un gerçekleri ön planda tutarak, Rusya’da
köylülerin yoksul yaşantısını gözler önüne seren Rus ressamlardan ilki olması,
sanatçının gerçekçi resim sanatına getirdiği önemli yeniliklerden biridir. Küçük
insan imgesini işlediği yapıtlarda Rus köylülerinin yanı sıra, kadınların ve
çocukların acılarına da romantizmin olağanüstü ve güçlü figürlerine tamamen karşıt
olan boynu bükük, ezilen küçük insanların dünyası, aşağı ve orta sınıfın yaşamı
yapıtlara konu olmaya başlamıştır (Olcay 2003:126). Küçük insan, yoksulluk ve
güvensizlik içerisinde hayata karşı umutsuzluk besleyen, sosyal adaletsizliğin
kurbanı olan edebi bir karakterdir. Küçük insanların zorlu yaşam koşulları
dünyalarını etkilemekte fakat alçakgönüllü ve uysal karakterleri değişim
göstermemektedir. Küçük insanların yaşamları, küçük mutlulukları ve büyük
sorunları dış dünya tarafından önemsiz ve değersiz olarak görülmekte; bu yüzden,
küçük insanlar acımasız dünya ile sürekli savaş halindedir.
Fransız düşünür J.J. Rousseau ve çağdaşlarının eşitlik ile ilgili
düşüncelerinin Rusya’da benimsenmesiyle ve sentimentalizm akımı etkisi altındaki
Rus edebi yapıtlarında köylülerin duygularına yer verilmeye başlanmasıyla söz
konusu imgenin ortaya çıkmasını sağlayan koşullar hazırlanmıştır. Küçük insan
imgesinin ortaya çıkış sürecinde toplumsal olaylar da önemli bir yer tutmaktadır.
Rusya’da 1820-1830’lu yıllarda baskıcı rejim, toprak köleliği, Aralık isyanı, sansür
gibi olumsuz olayların şiddetlenmesi sonucunda insancılık, şefkat ve acıma duygusu
ortaya çıkmış, aşağılanan insanların sorunlarına dikkat çekmek için uğraş verilmiştir.
KÜÇÜK Sinem, Rus Resim Sanatında V.G. Perov ve Küçük İnsan İmgesi
27 www.idildergisi.com
Gerçekçi Rus edebiyatında Puşkin’in Belkin’in Hikayeleri adlı yapıtında
Menzil Bekçisi adlı öykünün kahramanı Samson Vırin ile küçük insan ortaya çıkmış;
Gogol’ün Palto adlı öyküsünde Akakiy Akakiyeviç karakteriyle küçük insanın
sıradan yaşamı, duyguları, acıları ve dünya belirgin hale gelmiştir.
Dostoyevski’nin İnsancıklar adlı öyküsünde küçük insanın psikolojik özelliklerinin
görüldüğü Makar Alekseyeviç Devuşkin karakteriyle gelişimini sürdürmüştür. Söz
konusu imge Çehov’un öykülerinde ise doruk noktasına ulaşmıştır.
Rus resim sanatında küçük insan imgesini ilk olarak P.A. Fedotov (1815-
1852) işlemiştir. Ressam yapıtlarında tarihten insanlar yerine sıradan insanlara yer
vererek, gerçekçi Rus resim sanatının temellerini atmıştır. Ressam 1848 yılında Dinç
Delikanlı (Svejiy kavaler) adlı çalışmasında bu imgeyi betimleyerek çağdaşlarının
sanatına önemli bir etki bırakmıştır. Fetodov’un etkisi Perov’un ilk çalışmalarında
oldukça belirgindir ve ressamın Fedotov’un sanat geleneğini geliştirdiği açıkça
görülmektedir. Perov, köylüler ile ilgili daha önce Fedotov da dahil olmak üzere
dönemin hiçbir ressamının ele almadığı yeni ve güncel sorunları sanatına ekleyerek,
yer vermiştir.
19. yüzyılın ikinci yarısında Rus resim sanatında önemli bir yer kaplayan
küçük insan imgesi, 1820’li yıllardan itibaren Rus edebiyatında geniş yer
tutmaktadır. 19. yüzyılın gerçekçi Rus yazarları yaşama ve topluma yönelerek,
gerçekleri betimlemeye koyulmuşlardır. Böylece çalışmalarında Rus köylülerinin
sefaletini, acılarını ve kanundan mahrum oluşlarını göstermeye çalışmıştır
(Arhangelskaya TY).
Perov’un resim sanatındaki gelişiminde, eğitim aldığı Moskova Resim ve
Heykel Okulu’nun yanı sıra dönemin Rusyası’nda gerçekleşen toplumsal olayların
da etkisi olmuştur. 1861 yılında toprak köleliğinin kaldırılması, Rus halkının tümünü
etkilemiş olmakla birlikte, Rus sanatındaki gelişmeleri de beraberinde getirmiştir.
Bu dönemde halkın acılarını yansıtmak, Rus resim sanatının temel konusu haline
gelmiştir. Perov, dönemin diğer ressamlarından farklı olarak halkın acılarını daha
derin bir şekilde irdeleyerek tüm bunları çalışmalarına yansıtmıştır. Dönemin
aydınları gibi toprak köleliğine karşı olan ressam, bu fikri köyde yaşadığı sırada
toprak kölelerinin yaşantısını, gördükleri zulmü, hukuktan yoksun olmalarını,
çaresizlik içindeki acılarını ve umutlarını yakından gözlemlemiştir (Arhangelskaya
TY).
Perov’un akademi yıllarından itibaren küçük insanın dramını yansıttığı
görülmektedir. 1857 yılında akademiden büyük gümüş madalya kazandığı
Soruşturmaya Müfettişin Gelişi (Priezd stanovogo na sledstvie) (Resim 1) adlı
yapıtın başlıca kahramanı soruşturmadaki genç köylü kadındır. Resimde zorlukla
İDİL, 2012, Cilt 1, Sayı 1 / Volume 1, Number 1
www.idildergisi.com 28
fark edilen erkek çocuğu ise dürüstlüğü, iyiliği ve masumiyeti temsil etmektedir.
Yargıç konumundaki rüşvetçinin ve sanık konumundaki dürüst insanın tasvirinin,
gerek sanat gerekse toplum açısından önemi vardır. Ressam, yarattığı karakterlerin
özelliklerini renklerle ve ışıkla belirginleştirerek iyiyi ve kötüyü açığa çıkarmıştır
(Obuhov TY).
Resim 1: Soruşturmaya Müfettişin Gelişi, 1857, TÜYB,
38 X 43 cm., Tretyakov Galerisi, Moskova.
Moskova Yakınlarında Mıtişçi’de Çayhane (Çayepitiye na Mıtişçah bliz
Moskvıy, 1862) (Resim 2) adlı bir diğer yapıtta din adamlarının ikiyüzlülüğü ortaya
çıkarılmaktadır ve sosyal eşitsizlikler keskin bir şekilde eleştirilmiştir. Üstünde eski
bir palto bulunan ve dilenmek zorunda kalan kör ve topal savaş gazisi, üstü başı
yırtık, ayakları çıplak bir şekilde savaş gazisine refakat eden çocuk, şişman ve
umursamaz din adamı, savaş gazisini eliyle iten çayhane çalışanı komposizyonda
dikkat çeken figürlerdir. Perov, sade bir gerçeklikle konuları tuvale aktarırken o
KÜÇÜK Sinem, Rus Resim Sanatında V.G. Perov ve Küçük İnsan İmgesi
29 www.idildergisi.com
dönemde Kırım savaşından dönen yaralı ve malullerin Rusya’da sahipsiz ve zavallı
durumlarını, din adamlarının halktan kopukluğunu, kişisel çıkarları için kendilerine
dönük yaşamalarını ve toplum arasındaki çelişkiyi işlemiştir (Uzelli 2002:278).
Bu yapıtın amacı farklı toplumsal sınıftan insanları karşı karşıya getirmektir.
Savaş gazisi ve ona refakat eden çocuk figürleri ile din adamı figürü komposizyonda
farklı toplumsal sınıfları simgeleyerek karşı karşıya getirilmiş ve bu figürlerin zıtlığı
komposizyona yansıtılmıştır. Asker betimlemesindeki olağanüstü sadelik ve
gerçeklik, din adamı figürüne aykırı durmaktadır (Anonim 1960:34). Resimde,
hizmetlinin gölgedeki, savaş gazisinin ise aydınlıktaki yüzü dikkat çekicidir.
Hizmetlinin ve savaş gazisinin eğik duruşları, adeta birbirlerinin aynadaki
yansımalarıdır. Yapıtta dikkati çeken figürlerden bir diğeri ise ellerdir. Savaş
gazisinin dilenen eli ve çayhane çalışanının gaziyi iten eli tezatlık oluşturmaktadır.
Savaş gazisi Perov’un ilk olumlu karakterlerinden biri olmasının yanı sıra
küçük insan imgesinin yansıtıldığı önemli figürlerden biridir. Savaş gazisinin
etrafındakileri rahatsız etmeden dilenmeye çalışması dikkat çekicidir. Yüzündeki
iyilik ve karakterindeki sağlamlık açıkça belli olmaktadır. Üzerinde sadece savaşın
acılarını değil, yaşadığı hayatın acılarını da taşımaktadır. Perov, savaş gazisine
refakat eden çocuğu arkası dönük bir şekilde betimlemiştir. Ancak onun darmadağın
saçlarını, yanaklarını, boynundaki yumuşak kıvrımlarını ve gergin bir şekilde kasket
tutan ellerini özenle resmetmiştir. Sabırlı ve en ufak bir umudu olmadan bekleyişi,
çekingen bakışları ve yüzünün ifadesi sezilmektedir (Lenyaşin 1987:41)
Perov, karakterlerini etkileyici bir şekilde yaratmış ve bu karakterlerin temsil
ettiği fikirleri ustaca ortaya çıkarmıştır. Asker ve çocuk imgesi iyilik ve kötülüğün
çarpıştığı bir planda genel bir anlam taşır. Din adamı figürünün yerinde tüccar,
memur ya da toprak sahibinin olması asker ve çocuk için bir şey değiştirmemektedir.
Askerin dilenirken boşluğa düşmüş hali, acınarak bakılan ve umudu olmayan tüm
evsizlerin, yoksulların, açların simgesi haline gelmiştir (Lenyaşin 1987:41).
İDİL, 2012, Cilt 1, Sayı 1 / Volume 1, Number 1
www.idildergisi.com 30
Resim 2: Moskova Yakınlarında Mıtişi’de Çayhane, 1862, TÜYB,
43,5 X 47,3 cm, Tretyakov Galerisi, Moskova.
1862 yılında akademiden kazandığı burs ile yurtdışına gönderilen Perov,
Paris’de yoksul halkın yaşantısını gözlemlemiş ve bunları yapıtlarına aktarmıştır.
Genellikle tek ya da çift figürlü olan çalışmalarda, sanatçının daha önceki
çalışmalarında yer alan karşıt karakterlerin çatışmasını tuvale yansıtmaktan
kaçınmış, sadece küçük insanın temiz dünyasına yer vererek, karekterlerin
psikolojik dünyasını yapıtlarına aktarmayı başarmıştır (Anonim 1965:99). Sokak
müzisyenleri, sokak satıcıları, aç, yorgun ve üşüyen insanlar sanatçının
çalışmalarında yer almıştır. Bu dönemdeki karakterlerin ortak özellikleri alt sosyal
KÜÇÜK Sinem, Rus Resim Sanatında V.G. Perov ve Küçük İnsan İmgesi
31 www.idildergisi.com
sınıfa ait olan bitkin düşmüş, hayattan hiçbir beklentileri kalmamış, umudunu
kaybetmiş insanlar olmalarıdır. Biblo Satıcısı (Prodavets statuetok), Müzisyenler ve
Sokak Seyircileri (Muzikantıy i zevaki), Laternacı (Şarmanşik), Paçavracılar
(Prapiçniki), Kör Müzisyen (Slepoy muzikant), Savoyard (Resim 3) ve Paris
laternacısı (Parijskaya şarmanşçitsa) (Resim 4) dönemin çarpıcı örneklerindendir.
Yalnızlığın ve yoksulluğun portresi olan Savoyard’da yetişkin dünyasının
acımasızlığını omuzlarında taşıyan bir çocuk figürü ile acı ve üzüntü duygusu ön
plana çıkmaktadır. (Matveyeva 2006:12) Perov’un Paris çalışmalarında yer alan
küçük insanın trajedisi, 1860’lı yıllarda yaptığı resimlerde halkın trajedisine
dönüşerek gelişime uğramıştır (Anonim 1965:100).
Resim 3: Savoyar, 1863-1864, TÜYB,
40,5 X 32,2 cm, Tretyakov Galerisi, Moskova.
Resim 4: Paris Laternacısı, 1864, TÜYB,
76,2 X 56 cm, Tretyakov Galerisi, Moskova.
1860’lı yılların ikinci yarısında, Perov’un sanatında halk yaşamıyla ilgili yeni
temaların ortaya çıkması ve köylü figürlerinin yer alması, sanatçının yaratıcılığının
daha geniş ve çok yönlü hale gelmesini sağlamıştır. Dönemin diğer ressamlarının da
etkilenmesine yol açan temalardan biri, Çarlık Rusyası’ndaki kadının görevinin
ağırlığıdır (Anonim 1960:37). Tüccar Evine Mürebbiyenin Gelişi (Priezd guvernatki
v kupeçeskiy dom, 1866),Suda Boğulmuş Kız (Utoplennitsa, 1867) ve Şehrin
İDİL, 2012, Cilt 1, Sayı 1 / Volume 1, Number 1
www.idildergisi.com 32
Çıkışında Son Han (Posledniy kabak u zastavıy, 1868) adlı resimlerde bu tema
işlenmiştir. Dönem içindeki yapıtlarda işlenen bir diğer tema ise çocukların zorlu
yaşam koşulları olmuştur. Ressam bu dönemdeki çalışmalarında çocukların sefil
yaşantılarını ve çocukluktan yetişkinliğe geçiş yapmak zorunda oldukları
anlatmıştır. Üçlü (Troyka, 1866) ve Son yolculuk (Provodıy pokoynika, 1865) adlı
yapıtlar bu türdeki çalışmalara örnek gösterilebilir. Bu çalışmalarda küçük insan
imgesinin işlendiği figürler açıkça görülmektedir.
Perov’un Son yolculuk (Resim 5) adlı resmi, yoksulların acı dolu yaşantısını
gözler önüne sermiş olup, derin bir keder duygusuyla yüklüdür. Resimde, karlı ve
dik bir yokuşta ilerlemeye çalışan bir ata bağlı kızak üzerinde, saygısız, adaletsiz ve
acı dolu bir dünyada yaşam savaşı vermekte olan dul bir kadın, iki yetim çocuğu ve
bir de tabut bulunmaktadır. Kadının yüzünün görünmemesine karşın, çektiği acı
duruşundan ve omuzlarından anlaşılabilmektedir. Aileye arkadaşlık etmekte olan
köpek ve at, trajedi duygusunu yoğunlaştırmıştır. Betimleme, keder yüklü bulutlar
ve puslu bir hava ile pekiştirilmiştir (Arhangelskaya TY).
Resim 5: Son Yolculuk, 1865, TÜYB,
45,3 X 57 cm, Tretyakov Galerisi, Moskova.
KÜÇÜK Sinem, Rus Resim Sanatında V.G. Perov ve Küçük İnsan İmgesi
33 www.idildergisi.com
Tüccar Evine Mürebbiyenin Gelişi (Resim 6) adlı bir diğer resim, iki karşıt
dünyanın çarpışması düşüncesi üzerine kurulmuştur. Perov, tüccar ailesinin olumsuz
bir tiplemesini yaratmasının yanı sıra küçük insanın yükümlülüğünü ve kadının
yazgısını gözler önüne sermiştir (Anonim 1965:102). Resimde alçak gönüllü ve
akıllı bir kız olan mürebbiyenin, küstahça bakışlar atan bir tüccar ailesine kendisini
nazik ve utangaç bir şekilde tanıtışı gösterilmektedir. İçlerindeki kötülüğü, güzel dış
görünüşleriyle saklamaya çalışan tüccar ailesinin önünde, referans mektubunu
çıkarmaya çalışan mürebbiyenin el hareketlerinde bulunduğu yere ait olmama
duygusu ve korku hissedilir. (Anonim 2006:10).
Resim 6: Tüccar Evine Mürebbiyenin Gelişi, 1866, TÜYB,
44 X 53,5 cm, Rus Müzesi, Peterburg.
İDİL, 2012, Cilt 1, Sayı 1 / Volume 1, Number 1
www.idildergisi.com 34
Kentin fakir halkının yaşadığı yerden bir kesit sunulan Üçlü (Resim 7) adlı
resim Perov’un önemli yapıtlarından biridir. Sanatçı, yetişme çağındaki çocukları,
ümitsiz çabalarını, kışın soğuk ve acımasız sertliğinde donmuş, buz tutmuş
duvarların yanından geçen yolda su fıçısını taşıyışlarını betimlemiştir. Çocukların
yüzlerindeki acı, yorgunluk, ıstırap ifadeleri yaşamlarını yansıtmaktadır. Fondaki
kasvetli sisler içindeki kent silueti, donmuş yer, havada uçuşan gri kuşlar, yerden
aylarca kalkmayan kar ve donmuş toprak, büyük fıçı içinde, daha çekilirken donan
suyun buzlanmış akıntıları renksiz, yoksul halkın çektiği acılar ışıksız
komposizyonda izleyiciye yansıtılmaktadır (Uzelli 2002:100). Sanatçı, bu resimde
betimlemeleri olabildiğince yalın bir biçimde yaparak detaylardan kaçınmıştır.
Böylece kompozisyonun merkezinde yer alan çocukların yüzlerindeki acı, daha
dikkat çekici bir hale gelmiştir. (Anonim 2006:8).
Resim 7: Üçlü, 1867, TÜYB,
123,5 X 167,5 cm,Tretyakov Galerisi, Moskova.
KÜÇÜK Sinem, Rus Resim Sanatında V.G. Perov ve Küçük İnsan İmgesi
35 www.idildergisi.com
Perov Suda Boğulmuş Kız (Resim 8) adlı çalışmasında Moskova’daki ağır
yaşam koşulları nedeniyle yaşamına son vermiş bir kadının acı dolu öyküsünü
resmetmiştir (Uzelli 2002:100). Perov’un bu resminde, nehrin kıyısına yatırılmış
şekilde suda boğulmuş güzel bir kız ve yanı başında duran bir kayığın üzerinde
umursamazca piposunu içerek oturmuş bir belediye görevlisi bulunur. Repin, bu
resimden yola çıkarak Perov’un sanatına ilişkin şöyle bir yorum yapmıştır:
Onun sanata biçim verme gücü kolayca görülmektedir. Suda boğulmuş
kızın cesedi önünde oturan belediye görevlisi etkileyici ve şairanedir” (Lenyaşin
1987:93).
Resmin eskizi ve tamamlanmış hali, Repin’in sözünü etmiş olduğu “sanata
biçim verme gücünü” ve “şiirselliği” şehir ve kadın imgesinde saklayan ve temanın
soyut, zaman dışı yorumundan kaçınan ressamın izlemiş olduğu karmaşık yolu fark
etmemizi sağlar (Lenyaşin 1987:93). Eskizde, suda boğulmuş kızın yüzü yalnızca
alnının bir kısmı ve saçları görünecek biçimde örtülmüşken, çalışmanın
tamamlanmış halinde suda boğulmuş kızın yüzü tamamen açık bir şekilde
resmedilmiş ve böylece kızın yüzündeki ölümün soğukluğu gözler önüne serilmiştir.
Resim 8: Suda Boğulmuş Kız, 1867, TÜYB,
68 X 106 cm, Tretyakov Galerisi, Moskova.
İDİL, 2012, Cilt 1, Sayı 1 / Volume 1, Number 1
www.idildergisi.com 36
Şehrin Çıkışında Son Han (Resim 9) adlı resme derin bir kasvet ve yalnızlık
duyguları hâkimdir. Şehrin çıkış kapısındaki hanın yanında bulunan iki kızağın
birinde, handa son kuruşuyla içki içen kocasını beklerken soğuktan etkilenmiş köylü
bir kadın resmedilmiştir. Peyzaj, betimlemenin içeriğini vurgulamakta ve
betimlemeye duygusal anlam katmaktadır. Soğuk ve karanlık hava, sessizlik ve
alacakaranlık çökerken bir başına unutulmuş kadın figürü betimlemenin
dramatikliğini arttırır (Arhangelskaya TY).
Resim 9: Çıkış Kapısında Son Han, 1868, TÜYB,
51,1 X 65,8 cm, Tretyakov Galerisi, Moskova
Perov’un 1860’lı yıllardaki yapıtları eleştirel gerçekçiliğin önemli
ürünlerindendir. Sanatçının bu dönemde resim sanatına getirdiği yenilikler, Rus
resim sanatının gelişmesine yol açmış ve ardıllarına örnek olmuştur. Köylülerin
uzun yıllar boyunca sefalet içinde yaşamalarına karşın, şereflerini ve asil ruhlarını
koruyabilmiş olmaları, keskin bir gözlemci olan Perov’un ilgisini çekmiş, bu
nedenle köylülere ve köy yaşantısına yapıtlarında sıklıkla yer vermiştir. Köylülerin
yanı sıra halktan insanların, kadınların ve çocukların çektikleri acılar, geçim
sıkıntısı, zorlu şehir yaşamı gibi temaların söz konusu dönemin resminde yer alması
Rusya’nın gerçeklerini gözler önüne sermektedir. Bu bağlamda; insancı ilkelerin ve
KÜÇÜK Sinem, Rus Resim Sanatında V.G. Perov ve Küçük İnsan İmgesi
37 www.idildergisi.com
gündelik yaşamın korkunçluğunun birbiriyle bağdaşmaması, sanatçının yapıtlarında
hissedilen endişe, acı ve üzüntünün sebebidir. (Allenova 2003: 134)
Sanat anlayışı doğrultusunda yaşamı tüm gerçekliğiyle ele alan ve
yapıtlarında sıradan insanları betimleyen Perov’un sanatında küçük insan imgesi ayrı
bir yer tutar. Bu imge dönemin toplumsal ideallerine de uygun olarak alt sosyal
sınıfa ait olan insanların çektikleri acıların, adaletten mahrum oluşlarının ve
çaresizliklerinin toplum tarafından farkedilmesi ve bu zor durumdaki insanların
yaşam koşullarının iyileşmesinin sağlanması amacıyla betimlenmiştir. Gündelik
yaşam konulu gerçekçi Rus resminde Perov ile önem kazanan küçük insan imgesi,
sanatçının ardıllarınca da ilgi odağı olmayı sürdürmüş; bu imge aracılığıyla, sanatın
gündelik yaşamın sorunlarına hüküm verme gücü Rus ressamlar tarafından başarıyla
uygulanmıştır.
KAYNAKÇA
Allenova, E.M. ve diğer. Russkiye hudojniki ot a do ya, Moskva: Slovo, 2003.
Anonim. Hudojestvennaya galeriya Perov. pod red. A. Panfilov. Moskva: İzdatelskiy
dom, 2006.
Anonim. İstoriya russkogo iskusstva. pod red. İ.E. Grabarya. 4 c. Moskva: İzdatelstvo
nauka, 1965.
Anonim. İstoriya russkogo iskusstva. pod. red. V.A. Prıtkov. 2 c. Moskva:
Gosudarstvennoye izdatelstvo, 1960.
Arhangelskaya, Aleksandra İvanovna. Vıydayuşiysya russkiy jivopisets V.G.Perov. 1
Kasım 2010. http://www.popov-lib.narod.ru/iso/a/arhangelskaya/perov.htm.
Lenyaşin, V.A. Vasiliy Grigoreviç Perov. Leningrad: 1987.
Matveyeva E. İstoriya russkoy jivopisi. 5 c. Moskva: İzdatelstvo Belıy gorod, 2006.
Obuhov, Vladimir. Perov- Turgenyev russkoy jivopisi. 1 Kasım 2010.
http://tphv.ru/perov_obuhov.php.
Olcay, Türkan. Rus Edebiyatında Doğalcı Okul. İstanbul: İ.Ü. Basım ve Yayınevi
Müdürlüğü, 2003.
Uzelli, Gönül. XVIII. - XIX. Yüzyıllarda Rus Resim Sanatı. İstanbul: İ.Ü. Edebiyat
Fakültesi Yayınları, 2002.
ResearchGate has not been able to resolve any citations for this publication.
İstoriya russkoy jivopisi. 5 c. Moskva: İzdatelstvo Belıy gorod
  • E Matveyeva
Matveyeva E. İstoriya russkoy jivopisi. 5 c. Moskva: İzdatelstvo Belıy gorod, 2006.
Hudojestvennaya galeriya Perov. pod red. A. Panfilov. Moskva: İzdatelskiy dom
  • Anonim
Anonim. Hudojestvennaya galeriya Perov. pod red. A. Panfilov. Moskva: İzdatelskiy dom, 2006.
  • Gönül Xviii Uzelli
Uzelli, Gönül. XVIII. -XIX. Yüzyıllarda Rus Resim Sanatı. İstanbul: İ.Ü. Edebiyat Fakültesi Yayınları, 2002.
Rus Edebiyatında Doğalcı Okul
  • Türkan Olcay
Olcay, Türkan. Rus Edebiyatında Doğalcı Okul. İstanbul: İ.Ü. Basım ve Yayınevi Müdürlüğü, 2003.
İstoriya russkogo iskusstva. pod red. İ.E. Grabarya. 4 c. Moskva: İzdatelstvo nauka
  • Anonim
Anonim. İstoriya russkogo iskusstva. pod red. İ.E. Grabarya. 4 c. Moskva: İzdatelstvo nauka, 1965.
Russkiye hudojniki ot a do ya
  • E M Allenova
  • Diğer
Allenova, E.M. ve diğer. Russkiye hudojniki ot a do ya, Moskva: Slovo, 2003.
Perov-Turgenyev russkoy jivopisi. 1 Kasım
  • Vladimir Obuhov
Obuhov, Vladimir. Perov-Turgenyev russkoy jivopisi. 1 Kasım 2010. http://tphv.ru/perov_obuhov.php.
İstoriya russkogo iskusstva. pod. red. V.A. Prıtkov. 2 c. Moskva: Gosudarstvennoye izdatelstvo
  • Anonim
Anonim. İstoriya russkogo iskusstva. pod. red. V.A. Prıtkov. 2 c. Moskva: Gosudarstvennoye izdatelstvo, 1960.
Vıydayuşiysya russkiy jivopisets V
  • Aleksandra Arhangelskaya
  • İvanovna
Arhangelskaya, Aleksandra İvanovna. Vıydayuşiysya russkiy jivopisets V.G.Perov. 1