BookPDF Available

جزوه رسوب شناسی گروه زمین آزمون

Authors:
ﺏﻮﺳﺭ
ﯽﺳﺎﻨﺷ
ﮔﺩﺎﻣﺁ ﺱﺎﻨﺷﺭﺎﮐ ﻥﻮﻣﺯﺁﺮﺘﮐﺩ ﻭ ﺪﺷﺭ ﻣﺯﻦﻴﺳﺎﻨﺷ
ﻥﻮﻣﺯﺁ ﻦﻴﻣﺯ ﻲﺸﻫﻭﮋﭘ ﻭ ﻲﺷﺯﻮﻣﺁ ﻩﻭﺮﮔ
Z
amin
Azmoon Group
Dr. Ramin Samadi
www.zaminazmoon.com
بﻮﺳرﯽﺳﺎﻨﺷ
تاوﺰﺟﯽﺳﺎﻨﺷرﺎﮐ نﻮﻣزآ ﯽﮔدﺎﻣآﻦﯿﻣز ﺪﺷراﯽﺳﺎﻨﺷ
:ﺮﮐﺬﺗ داﺮﻓا ﺎﺑ ﯽﻣﻼﺳا يارﻮﺷ مﺮﺘﺤﻣ ﺲﻠﺠﻣ بﻮﺼﻣ نﺎﻔﻨﺼﻣ و نﺎﻔﻟﺆﻣ قﻮﻘﺣ ﻖﺑﺎﻄﻣ نﻮﻣزآ ﻦﯿﻣز ﻦﯿﻔﻟﻮﻣ هوﺮﮔ
مﺎﻧ زا ﻪﮐ ﯽﻗﻮﻘﺣ ﺎﯾ ﯽﻘﯿﻘﺣ نﻮﻣزآ ﻦﯿﻣز هوﺮﮔ ﯽﻔﯿﻟﺄﺗ تاوﺰﺟ ياﻮﺘﺤﻣ ﺎﯾﻪﺑترﻮﺻ ﺖﻬﺟ زﻮﺠﻣ نوﺪﺑ و ﯽﻧﻮﻧﺎﻗﺮﯿﻏ
ﻪﮑﺒﺷ رد ار هوﺮﮔ شوﺮﻓ ﻞﺑﺎﻗ ﺮﯿﻏ تاوﺰﺟ ﺎﯾ و هدﺎﻔﺘﺳا شوﺮﻓ زا ﺪﻨﻧﺎﺳﺮﺑ شوﺮﻓ ﻪﺑ تﺎﺴﺳﻮﻣ ﺎﯾ و يزﺎﺠﻣ يﺎﻫ
نﻮﻣزآ ﯽﮔدﺎﻣآ تاوﺰﺟ ﻪﯿﻠﮐ شوﺮﻓ .دﻮﻤﻧ ﺪﻫاﻮﺧ ار ﯽﻀﺘﻘﻣ درﻮﺧﺮﺑ ﯽﻧﻮﻧﺎﻗ ﻊﺟاﺮﻣ ﻖﯾﺮﻃﺳﺎﻨﺷرﺎﮐﺪﺷرا و
ﻦﯿﻣز يﺮﺘﮐدﻮﻣآ تﺎﺴﺳﺆﻣ ﺎﯾ و ﯽﻗﻮﻘﺣ ﺎﯾ ﯽﻘﯿﻘﺣ داﺮﻓا ﻂﺳﻮﺗ نﻮﻣزآ ﻦﯿﻣز ﯽﺷزﻮﻣآ هوﺮﮔ ﯽﺳﺎﻨﺷ و عﻮﻨﻤﻣ ﯽﺷز
تاوﺰﺟ ﻦﯾا .ﺖﺳا مﺎﻋ ﻒﻗو

ﺎﻌ
) اﺪ ﺮ
ﺻ
ﷲا ﻋ
و ﻪ (ﻢّﺳ و آ ﺪد ﻮ
:
هﺎﮔ  ر ،دراﺬ یﺎﺟ دﻮ زا ﺪﺎﺑ هﺪ ﻪﻋ نآ یور   ﮏ زوﯿ هد  نآﯿآ و وا نﺎ ﺪواﺪ و دﻮ
کرﺎﺒ
ﺎﻌو ا ﺖ ی ،هﺪ ﻪ نآ یور  ﯽ  یازا 
د زا روﺎﻨ
ﯿ وا  ﺎﺪد.
ﯿﻋ مﻼ
؛
ا سﺎﭙ ار اد دنﺎﻣرآ ﻖز  ﻢا  ﺪﯿ یرﺎﯾ ار ﺎﻣ  ﻮ
 و ﯽﻋ ید ﯽﺎﮔ ،ﺶ
.ﻢراد 
»نﻮزآ ﻦز « فﺪ ﺎﺑ
دﺎﺠا ﺎﻋﻼا ﮏﻧﺎﺑ نﻮزآ ﯽدﺎﻣآ تاو
ﺎﻨرﺎﮐﺪرا ید و ز  ﺰ و ﯽﺎﻨ
ر ﻦا ﻦ و نﺎﯾﻮاد
لﺎﺳ ۱۳۸۶
زﺎﻏآ ﺎﻌ
دﻮ
نﺎﯾﻮاد و نادﺎﺘا هار ﻦا  . ناﺸو و ﺎﺑ ﯽ
هﺪﺎﺳر یرﺎﯾ ﺎﻣ  د ﻮ یﻓ
ا ا  ﺪا و یﻓ
دﻮ
ﺪﯾﺎﺷ ا
مﺎﻤﺪﺎﻣ.
نﻮا سﺎﭘ۱۰ ﺎﻣ ها یرﺎﯿ نﺎﮕ و ﺖا ﻪ  شﻼ و ﺪﯿا نارا ،نﻮزآ ﻦز ﯽو و ﯽزﻮآ هو دﺎﺻ شﻼ لﺎﺳ
 ﺖ ﺎﺑهرود را ﯽﺎﻨرﺎﮐ ی ید وﺪ ز
ﺎﻨ
هدﻮ
ﺪا سﺪﻘﻋو و ﻢﻋاﺪﺎﭘ یا . ز
ﺎﻨ
ز هو ،ﯽ
ید و ﺪرا ﯽﺎﻨرﺎﮐ نﻮزآ ﯽدﺎﻣآ تاوﮐ نﻮزآ ز
ﺎﻨ
ار دﻮترﻮ
مﺎﻋ ﻒو ﻋﺎﺟ نﺎﮕ
ز
ﺎﻨ
ﺪﻘ ناا
ﺎﻤ
ز زا ﺖا ﻪﺎﺷ .
تﺎﻤ
یآ یآ ،هداﻮ اﺮ سﺪﻨﺎﺧ ،هداز ﺖدﺮ ﺮد ﻢﺎﺧ ،ﯽر ﯽ سﺪﻨ
و ﯽدﺎﺻ لﻮر سﺪﻨ
.دد ﺪﻘ نارار ﯾد
ﺎﮐ زا ﻮا نو ﺖ یﺎﻤا ﺺا و  ار ﻦور ی ﺪا
نﺎﺒﻃواد نﻮاﺮ
ناﺸو و مﺮ
ا
.ﺪﯾﺎﺸﺑ

زو  و ی ﺎﻤار ﺎﻤ نﻮزآی ﺪز ﺪﻨوزرآ ﯽ.
ﺪ  هو
ز ﻦ
نﻮزآ ﻦ
یﺪﻤار ﺮد
ـﺳﺎــﻨﺷ بﻮـﺳر ﻔﻟﺆﻣ هوﺮﮔﯿﻣزﯿنﻮﻣزآ ﻦ
ﺮﺳي و تاوﺰﺟﺳﺎﻨﺷرﺎﮐ رﻮﮑﻨﮐ هﮋ ﺪﺷرا
WWW.ZAMINAZMOON.COM
١
ﺎﻬﮕﻨﺳي ﺑﻮﺳر دوﺪﺣ رد تﺎﺑﻮﺳر و75% ﻣز ﺢﻄﺳﯿﮑﺸﺗ ار ﻦﯿﻣ ﻞ ﺪﻨﻫد ؛ـﻤﺠﺣ ﺮـﻈﻧ زا ﺎـﻣا رد
دوﺪﺣ5% ﻣز ﺪﻣﺎﺟ ﻪﺘﺳﻮﭘ زاﯿﮑﺸﺗ ار ﻦﯿ .ﺪﻨﻫد
داﻮﻣ ﻪﭼ ﻪﺑ بﻮﺳري ﻮﮔ:ﺪﻨ
1 - ﺮﺨﺗﻣز ﻪﺘﺳﻮﭘ ﺪﻣﺎﺟ داﻮﻣ ﺐﯿ
2 - ﺳﻮﺑ ﺎﻬﻧآ ﻞﻘﻧ و ﻞﻤﺣﯿ و دﺎﺑ و بآ ﻪﻠ
3 - ﺷ داﻮﻣ نﺪﺷ عﺎﺒﺷاﯿﺎﻤﯽﯾ بآ رد لﻮﻠﺤﻣ
4 - ﺢﺷﺮﺗ زا هﺪﻧز تادﻮﺟﻮﻣ
بﻮﺳر ﻪﻤﻠﮐSediment ﺗﻻ ﻪﻤﻠﮐ زاﯿSedimentum ﻨﻌﻣ ﻪﺑ ﻪﮐ ﺖﺳا هﺪﺷ ﻖﺘﺸﻣ وري ﻢﻫ
ﻦﺘﻓﺮﮔ راﺮﻗﻣ ندﺮﮐ بﻮﺳر ﺎ .ﺪﺷﺎﺑ
ﺮﻌﺗداﻮﻣ مﺎﻤﺗ ﻪﺑ بﻮﺳر :بﻮﺳر ﻒي ﻣ قﻼﻃا ﺮﺨﺗ زا ﻪﮐ دﻮﺷﻣز ﻪﺘﺳﻮﭘ ﺪﻣﺎﺟ داﻮﻣ ﺐﯿ ﻞـﻤﺣ و ﻦ
ﺳﻮﺑ ﺎﻬﻧآ ﻞﻘﻧ وﯿبآ ﻪﻠ، و دﺎﺑﺘﻧ ﺦﯿ هﺪﺷ ﻪـﺷ داﻮﻣ نﺪﺷ عﺎﺒﺷا زا ﺎﯿﯿﯽﯾ و بآ رد لﻮـﻠﺤﻣـﯾ زا ﺎ
ﺎﻬﻧ رد ﻪﮐ ﺪﻧا ﻪﺘﻓﺮﮔ ﻪﻤﺸﭼﺮﺳ هﺪﻧز تادﻮﺟﻮﻣ ﺢﺷﺮﺗﻻ ترﻮﺼﺑ ﺖﺎﻫ ﻪﯽﯾ ﺪـﻣﺎﺟ ﻪﺘـﺳﻮﭘ ﺢﻄـﺳ رد
ﻣزﯿﻠﮐ رﻮﻄﺑ .ﺪﻧا هدﺮﮐ بﻮﺳر ﻦ ﺮﻃ ﻪﺑ ﺖﺳا ﻦﮑﻤﻣ بﻮﺳرﻪﻘﯿﺷ ،ﯿﯿﯽﯾ وﯿـﺷﻮﯿﯿﯽﯾ
ﮑﺸﺗﯿ.ﺪﺷﺎﺑ هﺪﺷ ﻞ
ﺳﺎﻨﺷ بﻮﺳر هژاو )Sedimentology لﺎـﺳ رد ﻪﮐ (1932 ﻪـﺑ ﺖـﺳا هﺪـﺷ ناﻮـﻨﻋ لدو ﻂـﺳﻮﺗ
ﻤﻠﻋ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ داﻮﻣي ﻣ قﻼﻃا ﻣز ﺪﻣﺎﺟ ﻪﺘﺳﻮﭘ ﺢﻄﺳ رد ﻪﮐ دﻮﺷﯿ.ﺪﻧا هدﺮﮐ بﻮﺳر ﻦ
ا ردﺮﻌﺗ ﻪﺑ ﺎﺠﻨﺧﺮﺑ ﻒ ا هرﺎﺷا ﺎﻫ هژاو زاﯽﯾ :دﻮﺷ
ـﺳﺎــﻨﺷ بﻮـﺳر ﻔﻟﺆﻣ هوﺮﮔﯿﻣز ﻦﯿنﻮﻣزآ ﻦ
ﺮﺳي و تاوﺰﺟﺳﺎﻨﺷرﺎﮐ رﻮﮑﻨﮐ هﮋ ﺪﺷرا
WWW.ZAMINAZMOON.COM
٢
راﺬﮕﺑﻮﺳري )Sedimentationﻤﻠﻋ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ :( آﺮﻓﺎﻫﺪﻨﯽﯾ راﺬﮕﺑﻮـﺳر ﺚﻋﺎﺑ ﻪﮐ ﺖﺳاي ـﻣا هﺪـﺷ
دﻤﻧ ﻞﻣﺎﺷ ار ﺰﻧژﺎ .دﻮﺷ
ﺳﺎﻨﺷ ﮓﻨﺳ ﺑﻮﺳر )Sedimentary Petrologyﭘﻮﮑﺳﺎﮕﻣ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ :( ﻣ وﯿﭘﻮﮑﺳوﺮﮑ و ﺎﻬﮕﻨﺳ
ﺒﻌﺗﯿﺴﻔﺗ و ﺮﯿﮕﻧﻮﮕﭼ ﺮ ﮑﺸﺗﯿ.ﺎﻬﻧآ ﻞ
ﯿﺳﺎﻨﺷ ﻪﻨ )Stratigraphyﻤﻠﻋ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ :( ﺒﻌﺗ و تﺎﻘﺒﻃﯿﺴﻔﺗ و ﯿﻌﺿو ﺮﯿﻓاﺮﻐﺟ ﺖﯿي ﻪﺘﺷﺬﮔ
ﻓاﺮﮔﻮﺋژﻮﺌﻟﺎﭘ )Paleogeographyﺖﺳا (ﭼ .ﯿﺳﺎﻨﺷ ﻪﻨ ﻟ ﺶﺨﺑ ود ﻞﻣﺎﺷ دﻮﺧﯿﺗاﺮﺘﺳاﻮﺘﯿﻓاﺮﮕ
)Lithostratigraphyﺎﺑ و (ﺗاﺮﺘﺳاﻮﯿﻓاﺮﮕ )Biostratigraphyﺗﺮﺗ ﻪـﺑ ﻪـﮐ ﺖـﺳا (ـﯿ ﻞﻣﺎـﺷ ﺐ
ﻓ تﺎﺻﺎﺼﺘﺧا ﻪﻌﻟﺎﻄﻣﯿ ﺴﻓ وﯿﺎﻬﻠي ﻣ تﺎﻘﺒﻃ رد دﻮﺟﻮﻣ .ﺪﺷﺎﺑ
ﺪﺳﺎﮕﻣژﻮﻟﻮﺘﻨﻤي )Megasedimentologyـﺳرﺮﺑ و ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ زا ترﺎﺒﻋ :( ـﺳﺎﻨﺷ بﻮـﺳر ـﯾ
ﺳو ﻪﻘﻄﻨﯿ.ﺖﺳا ﻊ
ﺿﻮﺗ ﻪﺑ ﻪﺟﻮﺗ ﺎﺑﯿقﻮﻓ تﺎﺤ، ﺮﻓ زرﺪﻨﺳ و ﻦﻣﺪﺮﻌﺗ ﮏﻠﮐ ﻒ اﺮﺑي ﺳﺎﻨﺷ بﻮﺳر ﻪـﮐ ﺪـﻧدﺮﮐ ﻪـﺋارا
ﻣز ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ زا ترﺎﺒﻋﯿﺳﺎﻨﺷ ﻦ ﺎﻬﮕﻨﺳﺎﻬﺘﺴﺸﻧ ﻪﺗ ي ﺑﻮﺳر ﺮﻌﺗ ﺎـﺑ ﻪـﻄﺑار رد لﺎـﺣ .ﺪﺷﺎﺑـﯾ
قﻮﻓﺎﺑ سﺎﻨﺷ بﻮﺳر ﮏﺎﻫ هرﺎﺴﺧر ﻪﮐ ﺪﺷﺎﺑ ردﺎﻗ ﺪي رد ار ﻒﻠﺘﺨﻣﻟاﻮﺗ ﮏ دﻮﻤﻋي )Vertical
Sequenceﻨﭽﻤﻫ و (ﯿﻐﺗ ﻦﯿﯿﺒﻧﺎﺟ تاﺮ )Lateral changeﺳرﺮﺑ درﻮﻣ ( ـﺤﻣ و ﺪـﻫد راﺮـﻗﯿ
راﺬﮕﺑﻮﺳري ﺒﻌﺗ ار ﺎﻬﻧآﯿﺴﻔﺗ و ﺮﯿﺎﻤﻧ ﺮ.ﺪ
رﺎﻌﺗزا هدﺎﻔﺘﺳا ﺎﺑا ﻪﺑ ﻻﺎﺑ ﻒﺘﻧ ﻦﯿﻣ ﻪﺠ ﺳرﯿﺳﺎﻨﺷ بﻮﺳر ﻪﮐ ﻢ ﺳرﺮﺑ زا ﺖﺳا ترﺎﺒﻋ ﻪـﻌﻟﺎﻄﻣ و
ﺑﻮﺳر داﻮﻣ »ﺪﺷ ﺖﺨﺳ و هﺪﺸﻧ ﺖﺨه« آﺮﻓ مﺎﻤﺗ وﺎﻫﺪﻨﯽﯾ ﮑـﺸﺗ ﺚﻋﺎﺑ ﻪﮐ ﺖﺳاﯿدﺮﮔ ﺎـﻬﻧآ ﻞـﯾ هﺪ
.ﺖﺳا
ﯿ نﺮـــﻗ ﺮـــﺧاوا رد ﻦﺗﺎـــﻫ ﺰـــﻤ18 ﻟﺰﻟرﺎـــﭼ ﺲﭙـــﺳ و ـــﯾ ﻞـــﺻا لﺎﻧﻮﯿﻣﺮﻔﯿﺮﺘـــﯾﻧﺎﯿ مﺰ
)Uniformitarianismآﺮﻓ ﻪﮐ ﺪﻧﺪﻘﺘﻌﻣ ﺎﻬﻧآ .ﺪﻧدﺮﮐ ناﻮﻨﻋ ار (ﺎﻫﺪﻨي ﻣزﯿﺳﺎﻨﺷ ﻦ راودا مﺎﻤﺗ رد
ﻣز لﺎﺣ و ﻪﺘﺷﺬﮔﯿ رﻮﻄﺑ ﻦﺖﺳا هدﺮﮐ ﻞﻤﻋ ﺖﺧاﻮﻨﮑ ؛اﺮﺑﺎﻨﺑﻣ ﻦ ﺗ ناﻮﺗﺎﻬﮕﻨﺳ مﺎﻤي ﺑﻮﺳر ﺪﻗ ﻪﻤ
آﺮﻓ سﺎﺳا ﺮﺑ ارﺎﻫﺪﻨﯽﯾ ﺤﻣ رد هزوﺮﻣا ﻪﮐﯿﺎﻬﻄي ﺑﻮﺳر ﻣ ﻞﻤﻋ ﻒﻠﺘﺨﻣ و ﺪﻨﮐﺗرﻮـﺼﺑ ﺎ رد ﻪـﮐ
ﺎﻣزآﻣ هﺪﻫﺎﺸﻣ هﺎﮕﺸ ﺒﻌﺗ دﻮﺷﯿﺴﻔﺗ و ﺮﯿدﺮﮐ ﺮ اﺬﻟ ؛ـﻣ ﺮﺿﺎﺣ ﺪﻬﻋ تﺎﺑﻮﺳر ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ ﻠﮐ ﺪـﻧاﻮﺗـﯿي
اﺮﺑي ﺎﻬﮕﻨﺳ ﺮﺘﻬﺑ كردي ﺑﻮﺳر ﺪﻗ.ﺪﺷﺎﺑ ﻪﻤ
لﺎﺳ رد1905، د ﺺﺨﺷﺮﮕي ﻨﺑﺟ مﺎ )Geikie ﻞﺻا (»اﻠﮐ هزوﺮﻣﯿي ﺳا ﻪﺘﺷﺬﮔ راودا ﺮﺑ«
)The present key to the pastا رد .دﺮﮐ ناﻮﻨﻋ ار (آﺮﻓ ﻞﺻا ﻦﺎﻫﺪـﻨي راﺬﮕﺑﻮـﺳري رد ﻪـﮐ
ﺤﻣﯿﺎﻬﻄي ﺑﻮﺳر ﻞﻤﻋ ﺮﺿﺎﺣ ﺪﻬﻋ اﺮﺑ ﺪﻨﻨﮐي ﺒﻌﺗﯿﺴﻔﺗ و ﯿﺪﻗ تﺎﺑﻮﺳر ﺮﻣ هدﺎﻔﺘﺳا ﻪﻤ .دﻮـﺷ
اﻌﺑ نﺎـﺳﺎﻨﺷ بﻮـﺳر ﺮﻈﻧ زا هزوﺮﻣا ﻞﺻا ﻦﻘﺣ ﻞـﺻا اﻮـﻨﯿـﻘ ﻘﺣ)ﯿاﺮﮔ ﺖـﻘﯽـﯾ) (Principal of
Actualismﻣﺎﻧ (ﯿﻣ هﺪ .دﻮﺷ
ـﺳﺎــﻨﺷ بﻮـﺳر ﻔﻟﺆﻣ هوﺮﮔﯿﻣز ﻦﯿنﻮﻣزآ ﻦ
ﺮﺳي و تاوﺰﺟﺳﺎﻨﺷرﺎﮐ رﻮﮑﻨﮐ هﮋ ﺪﺷرا
WWW.ZAMINAZMOON.COM
٣
اﺮﺑﺎﻨﺑﻨﭼ ﻻﺎﺑ ﻞﺻا ود زا ﻦﯿـﻣ ﺮـﺑ ﻦ آـﯾﺎﻬﮕﻨـﺳ ﻪـﮐ ﺪي ﺑﻮـﺳر ﺪﻗـﻣ ار ﻪـﻤ سﺎـﺳا ﺮـﺑ ناﻮـﺗ
آﺮﻓﺎﻫﺪﻨﯽﯾ ﺤﻣ رد هزوﺮﻣا ﻪﮐﯿﺎﻬﻄي ﺑﻮﺳر ﻒﻠﺘﺨﻣ ﻣ ﻞﻤﻋ و ﺪﻨﻨﮐا ﺎﺎﻣزآ رد ﻪﮐ ﻬﺗ هﺎﮕﺸـﯿ
ﺒﻌﺗ ﺪﻧﻮﺷﯿﺴﻔﺗ و ﺮﯿﺑﻮﺳر لﺪﻣ و دﺮﮐ اﺮﺑي .دﻮﻤﻧ ﻪﺋارا ﺎﻬﻧآ
ﺳﺎﻨﺷ بﻮﺳر دﺮﺑرﺎﮐ
ﺎﻫدﺮﺑرﺎﮐ زاي ﺳﺎﻨﺷ بﻮﺳر ز دراﻮﻣ ﻪﺑ ناﻮﺗ:دﺮﮐ هرﺎﺷا ﺮ
- ﺎﺠﻧآ زاﯽﯾ ﺑﻮـﺳر ﮓﻨﺳ ﻞﺧاد رد زﺎﮔ و ﺖﻔﻧ هﺪﻤﻋ ﻪﮐ ﺎﻨـﺷآ دراد راﺮـﻗﯽﯾ بﻮـﺳر ﻢـﻠﻋ ﺎـﺑ
ﺳﺎﻨﺷ ﺳﺎﻨﺷ ﮓﻨﺳ و ﺑﻮﺳر ﻤﻫا ﺰﺋﺎﺣﯿ.ﺖﺳا ﺖ
- ﺎﻫ هﺮﻔﺳي ز بآﻣز ﺮﯿ ﺑﻮﺳر ردﺎﻬﮕﻨﺳ و تﺎي ﺑﻮﺳر و دراد دﻮـﺟوـﮑ ﺎـﻫدﺮﺑرﺎﮐ زاي
ﺳﺎﻨﺷ بﻮﺳر ﭘ ردﯿﻻ ندﺮﮐ اﺪﺎﻫ ﻪي ﻣ راﺪﺑآ .ﺪﺷﺎﺑ
- ﺧﺮﺑ ﻧﺪﻌﻣ داﻮﻣ زا ﺗﻼﭘ ،ﻼﻃ ،ﮏﻤﻧ ،ﭻﮔ ،ﮓﻨﺳ لﺎﻏز ﻞﺜﻣ شزرا ﺎﺑﯿور ،بﺮﺳ ،ﻦيرﺎﺑ ،
ﺴﮐﻮﺑ وﯿآﺮﻓ ﺮﺛا رد ﺎﻫﺪﻨي ﺑﻮﺳر ﮑﺸﺗﯿ ﺎﻫرﺎﺴﻧﺎﮐ ءﺰﺟ و ﺪﻧﻮﺷي ﺑﻮﺳر بﻮـﺴﺤﻣ
.ﺪﻧﻮﺷ ﺘﻧردﯿاﺮﺑ ﻪﺠي ﺎﺑ ﺎﻬﻧآ فﺎﺸﺘﮐاﺘﺴ ﺳﺎﻨﺷ بﻮﺳر ﻢﻠﻋ زا .ﺖﻓﺮﮔ ﮏﻤﮐ
- ﻻ داﺪﻌﺗ شرﺎﻤﺷ ﺎﺑﺎﻫ ﻪي ﺑﻮﺳر ﺳ ﺮﺛا رد ﻪﮐ ﺎﻫ ﻪﻧﺎﺧدور ﺖﺷرد ﻪﻧادﯿﮑـﺸﺗ بﻼﯿ هﺪـﺷ ﻞ
ﻦﺳ و ﺪﻧاﺑﺎ ﺮﻃ زا ﺎﻫ ﻦﺑﺮﮐ ﻖ14 ـﺳ عﻮـﻗ و بوﺎـﻨﺗ هرود ناﻮـﺗﯿ رد ار ﺎـﻫ بﻼ
ﭘ ﻪﻘﻄﻨﻣﯿﺑ ﺶﯿ ﺳ عﻮﻗو نﺎﻣز زا و دﻮﻤﻧﯿﺑﻼﺎﻬي ﺪﻌﺑي آ رد.ﺪﺷ هﺎﮔآ هﺪﻨ
ﺳﺎﻨﺷ بﻮﺳر ،ﻻﺎﺑ دراﻮﻣ ﺮﺑ هوﻼﻋ ﻣز ردﯿﺎﻫ ﻪﻨي ﮔﺪﻧز ﻒﻠﺘﺨﻣ ﻧ ﺎﻣﯿراد ﺶـﻘﻧ ﺰاﺮـﺑ .دي رد لﺎـﺜﻣ
ﺎﻨﺻوراد ﻊﯽﯾ ﻏ وﯿ.هﺮ
ﺎﻬﮕﻨﺳ و تﺎﺑﻮﺳر ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ شوري ﺑﻮﺳر
ﺤﻣ تﺎﺑﻮﺳر ﻪﻌﻟﺎﻄﻣﯿﺎﻬﻄي اﺮﺑ ﺮﺿﺎﺣ ﺪﻬﻋي ﺒﻌﺗـﯿـﺴﻔﺗ و ﺮﯿﺎﻬﮕﻨـﺳ ﺮي ﺑﻮـﺳر ﺤﻣ رد ﻪـﮐﯿﺎـﻬﻄي
ﮑﺸﺗ ﻒﻠﺘﺨﻣﯿﻣ راﺮﻗ هدﺎﻔﺘﺳا درﻮﻣ ،ﺪﻧا هﺪﺷ ﻞ ﯿﻠﮐ رﻮﻄﺑ .دﺮ راﺬﮕﺑﻮـﺳر ﻞـﻤﻋ مﺎـﺠﻧا زا ﺲـﭘي،
ﺑﻮﺳر تارذ د ﻞﻤﻋ ﺮﺛا ﺮﺑﺪﺒﺗ ﮓﻨﺳ ﻪﺑ ﺰﻧژﺎﻣ ﻞ ﺪﻧﻮﺷ ؛اﺮﺑﺎﻨﺑﺒﻌﺗ ﻦﯿﺴﻔﺗ و ﺮﯿﺤﻣ ﺮﯿﺎﻬﻄي ﺑﻮﺳر
ﺪﻗﺳﺎﻨﺷ بﻮﺳر تﺎﻌﻟﺎﻄﻣ ﻂﺳﻮﺘﺑ ﻪﻤ ﺳﺎﻨﺷ ﮓﻨﺳ و ﺑﻮﺳر ـﻣ ترﻮـﺻ ـﯿا رد .دﺮ شور ﺎـﺠﻨ
ﻠﮐ تﺎﺑﻮﺳر ﻪﻌﻟﺎﻄﻣﺎﻬﮕﻨﺳ وي ﺑﻮﺳر ﺑ ﺮﺼﺘﺨﻣ رﻮﻄﺑ ارﯿنﺎ ﻨﮐﯿﺎﻬﮕﻨﺳ .ﻢي ﺑﻮﺳر و اﺮﺤﺻ رد
ﺎﻣزآ ردﺳرﺮﺑ درﻮﻣ هﺎﮕﺸ ﻣ راﺮﻗ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ و ﯿﻀﻌﺑ ﺖﺳا ﻦﮑﻤﻣ نﻮﭼ .دﺮ ﺮﺑ ﻂﻘﻓ تﺎﻌﻟﺎﻄﻣ ﻊﻗاﻮﻣ
وري ز زا هﺪﻣآ ﺖﺳﺪﺑ تﺎﻋﻼﻃاﻣزﺮﯿا رد اﺬﻟ ﺪﺷﺎﺑ ﻦا ﺎﺠﻨﻧ ار ﻪﻠﺣﺮﻣ ﻦﯿﺧ رﻮﻄﺑ ﺰﯿ ﺑ ﻪﺻﻼﺧـﯿ ن
ﻨﮐﯿ ًﺎﻨﻤﺿ .ﻢاﻠﮐ شور ﻦ اﺮﺑي ﺎﻬﮕﻨﺳ مﺎﻤﺗ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣي ﺑﻮـﺳر راوآ زا ﻢـﻋايـﺷ ،ﯿﯿﯽﯾ ﺑ وـﯿ
ﯿﯿﯽﯾ .ﺪﺷﺎﺑ
ﺻﻮﺗ ﻪﺑ ﻪﺻﻼﺧ رﻮﻄﺑ نﻮﻨﮐاﯿ ﺮﻫ ﻒا زا ﮏﻣ ﻪﻠﺣﺮﻣ ﻪﺳ ﻦ زادﺮﭘ:ﻢ
اﺮﺤﺻ تﺎﻌﻟﺎﻄﻣ :ﻒﻟاﯽﯾ ﺿرﻻا ﺢﻄﺳ ﺎﻣز ﻪﺸﻘﻧ دﻮﺒﻧ ترﻮﺻ رد :ﯿﺳﺎﻨﺷ ﻦﺎﺑ اﺪﺘﺑا ، ﻪﻘﻄﻨﻣ ﻪﺸﻘﻧ ﺪ
ﻬﺗﯿﻧ ﺲﭙﺳ .ددﺮﮔ ﻪﯿ) خﺮﻤﻓوﺮﭘﯿ (ﻞﺗﺎﻤﺷ ﺎﯿ ﻓاﺮﮔﻮﭘﻮﺗ زا ﭼ ﻊـﻄﻘﻣ هدﺮـﮐ ﻢـﺳر ار ﻪـﻘﻄﻨﻣﯿ ﻪـﻨ
ـﺳﺎــﻨﺷ بﻮـﺳر ﻔﻟﺆﻣ هوﺮﮔﯿﻣز ﻦﯿنﻮﻣزآ ﻦ
ﺮﺳي و تاوﺰﺟﺳﺎﻨﺷرﺎﮐ رﻮﮑﻨﮐ هﮋ ﺪﺷرا
WWW.ZAMINAZMOON.COM
٤
ﺳﺎﻨﺷ ﻧ ﺖﻬﺟ رد ارﯿﮔ هزاﺪﻧا خﺮﻤﯿي ﮔ ﻊﻄﻘﻣ مﺎﮕﻨﻫ رد .دﻮﻤﻧﯿي ﺻﻮﺗﯿز حﺮـﺷ ﻪﺑ تﺎﺑﻮﺳر ﻒـﯾ
:ﺖﺳا
1 - ﻌﺗﯿﯿﺎﻬﻟوﺪﺟ زا هدﺎﻔﺘﺳا ﺎﺑ تﺎﺑﻮﺳر ﮓﻧر ﻦي اﺮـﺑ) دراﺪﻧﺎﺘﺳاي هزﺎـﺗ ﺢﻄـﺳ و هدزاﻮـﻫ ﺢﻄـﺳ
.(ﻪﻧﺎﮔاﺪﺟ رﻮﻄﺑ ﮓﻨﺳ
2 - ﻘﺒﻃ تﺎﺻﺎﺼﺘﺧاﺒﻗ زا تﺎﯿﻣﻻ ،ندﻮﺑ راد ﻪﻣادا ،ﺖﻣﺎﺨﺿ ﻞﯿﺳﺎﻨﯿﻏ و نﻮﯿ.هﺮ
3 - ﺑ ﺖﮐﺎﺘﻨﮐﯿ ﺺﺨﺸﻣ) تﺎﻘﺒﻃ ﻦرﺪﺗ ﺎ.(
4 - رادﺮﺑ ﻪﻧﻮﻤﻧي تﺎﺑﻮﺳر زا ﺺﺨـﺸﻣ ﻞـﺻاﻮﻓ رد ﺎﻬﮕﻨﺳ ﺎـﯾﺎـﻬﻠﺤﻣ ﺎﯽﯾ ﻐﺗ ﻪـﮐـﯿﯿ ﮓﻨـﺳ تاﺮ
ﺳﺎﻨﺷ ﺘﻓﺎﺑ ﺎ ور ﻞﺑﺎﻗ ﺢﺿاو رﻮﻄﺑﺎﻫ ﻪﻧﻮﻤﻧ) ﺖﺳا ﺖﯽﯾ دﻮـﺷ ﺖـﺷاداﺮﺑ هﺪﻨﮐاﺮﭘ رﻮﻄﺑ ﻪﮐ
اﺮﺑي ﺒﻌﺗﯿﺴﻔﺗ و ﺮﯿز شزرا ﺮدﺎي .(ﺖﺷاد ﺪﻫاﻮﺨﻧ
5 - ﺖﻓﺎﺑ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣﺎﻬﺘﻤﺴﻗ ﻞﻣﺎﺷ ﻪﮐ رﻮﺘﺴﮑﺗ ﺎي ز:ﺖﺳا ﺮ
- ﻐﺗ و تارذ هزاﺪﻧاﯿﯿ.تﺎﻘﺒﻃ رد ﺎﻬﻧآ تاﺮ
- ﮔﺪﺷدﺮﮔ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ وﺮﮐ و.ﺎﻫ ﻪﻧاد ﺖ
- ﮔﺪﺷرﻮﺟ.
- ﺳرﺮﺑ ﻈﻧ ،ﺎﻫ ﻪﻧاد ﺢﻄﺳ ﺖﻓﺎﺑﯿﺷ ﺮﯿﺎﻫرﺎي ﺎﻬﻠﺒﭘ ﺢﻄﺳ رد دﻮﺟﻮﻣي تﺎﺑﻮﺳرﻟﺎﭽﺨ.
- ﺖﻬﺟﮕﺘﻓﺎ ﺎﻬﻠﺒﭘ) ﺖﺷرد ﻪﻧاد تارذﮔ هزاﺪﻧا نﺎﮑﻣا ترﻮﺻ رد و (ﯿي ﯿا ﺖـﻬﺟ و ﺐـﯾ
.تارذ
- ﺻﻮﺗ نﺎﮑﻣا ترﻮﺻ ردﯿﺘﻓﺎﺑ غﻮﻠﺑ ﻒ
6 - ﺻﻮﺗﯿﺎﻬﻧﺎﻤﺘﺧﺎﺳ ﻒي ﺑﻮﺳر ﻓ)ﯿ،ﯿژﻮﻟﻮ وﯿﯿﯽﯾﺒﻗ زا (ﯿر ﻞ كﺮـﺗ ،كرﺎـﻣ ﻞﭙ
ﺎــﻫي ــﻠﮔــﺷ ،ﯿﻏ و ﺖــﺴﮐ تﻮــﻠﻓ ،رﺎــﯿﮔ هزاﺪــﻧا .هﺮــﯿي ــﺷﯿ زا ﻪﺘــﺳد نآ رد ﺖــﻬﺟ و ﺐ
ﺎﻬﻧﺎﻤﺘﺧﺎﺳﯽﯾ اﺮﺑ ًاﺪﻌﺑ ﻪﮐي ﺒﻌﺗﯿ ﺴﻔﺗ وﯿﻣ راﺮﻗ هدﺎﻔﺘﺳا درﻮﻣ ﺮ ﯿ.دﺮ
7 - ﯿﺮﺗﺎﻣ ،نﺎﻤﺴﻓ و ﺲﮑﯿﺎﻬﻠي .ﺎﻬﮕﻨﺳ رد دﻮﺟﻮﻣ
8 - راﺬﮕﻣﺎﻧي ﮓﻨﺳ ﻌﺗ نﺎﮑﻣا ترﻮﺻ رد وﯿﯿﻣ ﻦﯿژﻮﻟاﺮﻨي .پﻮﻟ زا هدﺎﻔﺘﺳا ﺎﺑ ﺎﻬﮕﻨﺳ ﻪﺳﺎﻣ
9 - ﺑﻮﺳر تﺎﻘﺒﻃ ﺖﻣوﺎﻘﻣ ﺎﺳﺮﻓ ﻞﻤﻋ ﻞﺑﺎﻘﻣ رد.ﺶ
ﺿرﻻا ﺖﺤﺗ تﺎﻌﻟﺎﻄﻣ :ب) ﺎـﻫ هدﺮـﺧ :Cutting) ﺎـﻫ هﺰـﻐﻣ ،(Coresﻮﻤﻧ و (ﺎـﻫرادي ﻓﻮـﺋژﯿ
)Logsﺿرﻻا ﺖﺤﺗ تﺎﻌﻟﺎﻄﻣ رد ﺎﻬﻫﺎﭼ زا هﺪﻣآ ﺖﺳﺪﺑ ( ـﺳرﺮﺑ درﻮﻣ ـﻣ راﺮـﻗ ـﯿ رد ًﺎﻨﻤـﺿ .دﺮ
ا هزﺮﻟ طﻮﻄﺧ دﻮﺟو ترﻮﺻﯽﯾ ﯿﻣ ﺰ ﻌﺿو ناﻮﺗﯿز رد ار ﺖﻣز ﺮﯿﺪﺑ ﻦ.دﻮﻤﻧ ﺺﺨﺸﻣ شور ﻦ
ﺎﻣزآ تﺎﻌﻟﺎﻄﻣ :جﻫﺎﮕﺸا :ز قﺮﻄﺑ تﺎﻌﻟﺎﻄﻣ ﻪﻧﻮﮔ ﻦﻣ ترﻮﺻ ﺮ ﯿ:دﺮ
- ﮔ هزاﺪﻧاﯿي ﺮﻄﻗﺎﻫ شور ﻪﺑ ﺎﻬﮕﻨﺳ و تﺎﺑﻮﺳر رد تارذي اﺮﺑ ،ﺐﺳﺎﻨﻣي ،ندﺮـﮐ ﮏـﻟا لﺎﺜﻣ
ﺎﻫ ﻪﻟﻮﻟي ﺎﻣزآ... و ﺶ
ـﺳﺎــﻨﺷ بﻮـﺳر ﻔﻟﺆﻣ هوﺮﮔﯿﻣز ﻦﯿنﻮﻣزآ ﻦ
ﺮﺳي و تاوﺰﺟﺳﺎﻨﺷرﺎﮐ رﻮﮑﻨﮐ هﮋ ﺪﺷرا
WWW.ZAMINAZMOON.COM
٥
- ﻨﺤﻨﻣ ﻢﺳر ﺎﻫي هزاﺪﻧاـﯿي رﺎـﻣآ تﺎﺒـﺳﺎﺤﻣ و تارذي اﺮـﺑي ﺒﻌﺗـﯿـﺴﻔﺗ و ﺮﯿاﺮـﺷ ﺮ
راﺬﮕﺑﻮﺳري.
- د ﻢﺳرﺎﻬﻣاﺮﮔﺎي ﺧﺮﺳ ﻞﮔ )Rose Diagramﺷ زا هدﺎﻔﺘﺳا ﺎﺑ (ﯿﺎﻬﻧﺎﻤﺘﺧﺎﺳ ﺖﻬﺟ و ﺐي
ﺑﻮﺳر ﮔ هزاﺪﻧاﯿي ﻠﻤﻋ رد هﺪﺷﯿاﺮﺤﺻ تﺎﯽﯾ.
- ﺎﻫ ﻪﺸﻘﻧ ﻢﺳري ﮕﻨﺴﻤﻫ ،ﺖﻣﺎﺨﺿ ﻢﻫﻧﺎﻤﺘﺧﺎﺳ ، ﻏ وﯿ ﺖـﺳﺪﺑ تﺎـﻋﻼﻃا زا هدﺎﻔﺘـﺳا ﺎﺑ هﺮ
.هﺪﻣآ
- ﻣ ﺎﺑ ﻪﻧاد ﻪﻌﻟﺎﻄﻣﯿﻤﺸﭼود پﻮﮑﺳوﺮﮑ اﺮﺑي ﺳرﺮﺑ .ﺎﻬﻧآ ﻞﮑﺷ و ﺎﻫ ﻪﻧاد ﺢﻄﺳ ﺖﻓﺎﺑ
- ﻣ ﻂﺳﻮﺘﺑ كزﺎﻧ ﻊﻃﺎﻘﻣ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣﯿرﻼﭘ پﻮﮑﺳوﺮﮑاﺮﺑ ناﺰي ﻌﺗﯿـﯿﮐﺮﺗ ﻦﯿﻧﺎـﮐ تﺎـﺒ ـﺳﺎﻨﺷ ،
د ،ﺖﻓﺎﺑراﺬﮕﻣﺎﻧ و ﺰﻧژﺎي ﻗدﯿﺳﻮﺑ ﮓﻨﺳ ﻖﯿ.شرﺎﻤﺷ ﻪﻠ
- ﻧﺎﮐ ندﺮﮐ اﺪﺟ ﺎﻫي ﮕﻨﺳﯿﺎﻬﮕﻨﺳ و تﺎﺑﻮﺳر رد ﮏﺒﺳ زا ﻦي راوآي ﻂـﺳﻮﺘﺑ ﺎﻬﻧآ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ و
ﯿاﺮﺑ پﻮﮑﺳوﺮﮑي ﺎﺳﺎﻨﺷﯽﯾ ﭘ و .ﺎﻬﻧآ ﺄﺸﻨﻣ ﮓﻨﺳ ﻪﺑ ندﺮﺑ
- ﺎﺳﺎﻨﺷﯽﯾ ﺴﻓﯿ.ﺎﻬﻠ
- ﻣ زا هدﺎﻔﺘﺳاﯿﻧوﺮﺘﮑﻟا پﻮﮑﺳوﺮﮑ ﻧ ترﻮﺻ ردﯿ.زﺎ
- زا هدﺎﻔﺘﺳاﯿﻮﻟودﻮﺗﺎﮐ پﻮﮑﺳوﺮﮑﯿ) ﺲﻧﺎﺳﺎﻨcathodoluminessenceاﺮﺑ (ي ﺎـﺳﺎﻨﺷﯽﯾ
ﻧﺎﮐ ﺮﺘﻬﺑﯿﺎﻬي ﮑﺸﺗﯿد و ﮓﻨﺳ هﺪﻨﻫد ﻞ.ﺰﻧژﺎ
- ﻪﻌﺷا زا هدﺎﻔﺘﺳاx ﻮﺑاﺮﺑ هﮋي ﺨﺸﺗﯿ.ﮓﻨﺳ رد سر عﻮﻧ ﺺ
ﻔﻠﺗ ،ﻪﻤﺗﺎﺧ ردﯿﻠﻤﻋ زا هﺪـﻣآ ﺖﺳﺪﺑ تﺎﻋﻼﻃا ﻖـﯿاﺮﺤـﺻ تﺎﯽﯾـﺿرﻻا ﺖـﺤﺗ تﺎـﻌﻟﺎﻄﻣ ، تﺎـﻌﻟﺎﻄﻣ ،
ﺎﻣزآﻫﺎﮕﺸ ﺒﻌﺗ ﻪﺑﯿﺴﻔﺗ و ﺮﯿﺤﻣ ﺮﯿﺎﻬﻄي ﺑﻮﺳر و ﺎﻬﻟﺪﻣ ﻪﺋاراي ﻣ ﺮﺠﻨﻣ طﻮﺑﺮﻣ .ددﺮﮔ
ﺖﻓﺎﺑﺑﻮﺳر رﻮﺘﺴﮑﺗ ﺎ )Sedimentary Texture(
ﮑﺸﺗ ﺮﺻﺎﻨﻋ ﻦﺘﻓﺮﮔ راﺮﻗ زﺮﻃ و ﻞﮑﺷ ،هزاﺪﻧاﯿﺮﺑﺎﻓ) تﺎﺑﻮﺳر هﺪﻨﻫد ـﯾ ﺖـﻓﺎﺑ ار (ﮏـﯾـﻣ رﻮﺘـﺴﮑﺗ ﺎ
ﻮﮔ = ﺖﻓﺎﺑ) .ﺪﻨGrain Size+Grain Shape+Fabric.(
ا ردراوآ تﺎﺑﻮﺳر رد ﺖﻓﺎﺑ ﺎﺠﻨي ﮑﻫآ و ﺟ رﻮﻄﺑ ارﺳرﺮﺑ و ﺚﺤﺑ درﻮﻣ ﻪﻧﺎﮔاﺪ راﺮﻗ ﻫدﯿ.ﻢ
راوآ تﺎﺑﻮﺳر ﺖﻓﺎﺑي
راوآ تﺎﺑﻮﺳر رد ﺖﻓﺎﺑي ﺮﺑﺎﻓ) ﺎﻫ ﻪﻧاد ﻦﺘﻓﺮﮔ راﺮﻗ زﺮﻃ و ﻞﮑﺷ ،هزاﺪﻧا ﻞﻣﺎﺷﻣ (ﮏ .ﺪﺷﺎﺑ
1- ) ﻪﻧاد هزاﺪﻧا)Grain size:
اﺮﺑي ﮔ هزاﺪﻧاﯿي ﻘﻣ ود زا تارذﯿﻣ هدﺎﻔﺘﺳا سﺎ .دﻮـﺷـﮑ ﻘﻣـﯿسﺎﯿـﻠ ﺮـﺘﻣي Udden &
Wentworth د و ﺖﺳاﺮﮕي ﻘﻣﯿرﺎﮕﻟ سﺎﻤﺘ »ي )Ø(« ﻘﻣ مﺎﻨﺑﯿﺎﺒﻣوﺮﮐ سﺎﻣ ﻦ :ﺪﺷﺎﺑ
2
/Ln
d
Ln -d =
2
log -Ø =
ـﺳﺎــﻨﺷ بﻮـﺳر ﻔﻟﺆﻣ هوﺮﮔﯿﻣز ﻦﯿنﻮﻣزآ ﻦ
ﺮﺳي و تاوﺰﺟﺳﺎﻨﺷرﺎﮐ رﻮﮑﻨﮐ هﮋ ﺪﺷرا
WWW.ZAMINAZMOON.COM
٦
d ﻣ ﺐﺴﺣ ﺮﺑ هرذ ﺮﻄﻗﯿ ﺮﺘﻣ، Ø ﺎﻓ ﺐﺴﺣ ﺮﺑ هرذ ﺮﻄﻗي ﺪﺷﺎﺑ ؛ﻨﻌ ا هرذ ﺮﮔاي ارادي ﺮﻄﻗ2
ﯿﯿﻘﻣ رد ﺮﺘﻤﯿﻘﻣ رد ،ﺪﺷﺎﺑ ثرﻮﺘﻧو و نودا سﺎﯿﺎﺒﻣوﺮﮐ سﺎ1- ﺎﻓي .دﻮﺑ ﺪﻫاﻮﺧ
ﻫ :ﻪﺘﮑﻧﺎﻓ ﺪﻧﻮﺷ ﺮﺗ ﺖﺷرد تارذ رﺪﻘﭼ ﺮي ر تارذ رﺪﻘﭼﺮﻫ و ﺮﺘﮑﭼﻮﮐ ﺎﻬﻧآﺎﻓ ﺪﻧﻮﺷ ﺮﺗﺰي ﺮﺘﮔرﺰﺑ ﺎﻬﻧآ
.دﻮﺑ ﺪﻫاﻮﺧ
ﺑﻮﺳر تارذ ﻣ) نﺎﺷ هزاﺪﻧا ﺐﺴﺣ ﺮﺑﯿ ﺮﺘﻣﻓ ﺎراﺬﮕﻣﺎﻧ (ي ز لوﺪﺟ رد ﻪﮐ ﺪﻧﻮﺷ هﺪﻫﺎـﺸﻣ ﺮ
.دﻮﺷ
اﺮﺑي ﻌﺗﯿﯿﺪﻨﺑ هدر و هزاﺪﻧا ﻦي زا ،تارذﺮﺗﺪﻨﻠﺑ تارذ ﺮﻄﻗ ﻦاﻣ هدﺎﻔﺘﺳ ﻘﻣ زا هدﺎﻔﺘﺳا .دﻮﺷـﯿ سﺎ
ﺎﻓي ارادي ﺪﻨﭼﺰﻣ ﻣ ﺖ :ﺪﺷﺎﺑ
- ﻘﻣﯿي ﺎﻓي ﺤﺻ داﺪﻋا ترﻮﺼﺑﯿ ـﻟو ﺪﺷﺎﺑ ﻘﻣـﯿسﺎﯿﯿﺮـﺘﻤي ارادي داﺪـﻋا
رﺎﺸﻋاي ﯿﻣ ﺰ ﺤﺻ داﺪﻋا ﺎﺑ رﺎﮐ و ﺪﺷﺎﺑﯿﻘﻣ) ﺢﯿي ﺎﻓي.ﺖﺳا ﺮﺘﺘﺣار (
- ﻨﺤﻨﻣ ﻢﺳر رد ﺎﻫي ﺪﻨﺑ ﻪﻧادي ، رﻮﺤﻣ ﭗﭼ ﺖﻤﺳ رد ﺖﺷرد داﺪﻋاx ـﻫاﺪـﻋا و ﺎ د
ر رﻮﺤﻣ ﺖﺳار ﺖﻤﺳ رد ﺰx ﻣ راﺮﻗ ﺎ ﯿﻘﻣ زا هدﺎﻔﺘﺳا ترﻮﺻ رد و ﺪﻧﺮﯿﺎﻓ سﺎي زا داﺪﻋا
ز ﻪﺑ ﻢﮐور رد دﺎي رﻮﺤﻣx ﻣ راﺮﻗ ﯿد ترﺎﺒﻌﺑ) دﺮﻣ ﺮﮕ ﻘﻣ ﻪـﮐ ﺖﻔﮔ ناﻮﺗـﯿﺎـﻓ سﺎي
ﻣ ﻞﻤﻋ سﻮﮑﻌﻣ ترﻮﺼﺑ ﺎﻤﻧ.(ﺪ
- اﺮﺑي ﻨﺤﻨﻣ ﻢﺳر ﻘﻣ ﺐﺴﺣ ﺮﺑ ﺎﻫﯿﺎﻓ سﺎي ﺎﻫﺬﻏﺎﮐ زا ناﻮﺗي ﺑﺎﺴﺣ هدﺎﻔﺘـﺳا
دﺮﮐ ﻟو ﻘﻣ ردـﯿسﺎﯿﯿﺮـﺘﻤي ﺎﻫﺬـﻏﺎﮐ زاي ﯿرﺎـﮕﻟ ﻪـﻤﻤﺘ )Semi-Logarithmic (
ﻣ هدﺎﻔﺘﺳا .دﻮﺷ
ـﺳﺎــﻨﺷ بﻮـﺳر ﻔﻟﺆﻣ هوﺮﮔﯿﻣز ﻦﯿنﻮﻣزآ ﻦ
ﺮﺳي و تاوﺰﺟﺳﺎﻨﺷرﺎﮐ رﻮﮑﻨﮐ هﮋ ﺪﺷرا
WWW.ZAMINAZMOON.COM
٧
ﮔ هزاﺪﻧا شورﯿي ﺑﻮﺳر تارذ ﺮﻄﻗ
ﮔ هزاﺪﻧا زﺮﻃﯿي ﮕﺘﺴﺑ تارذ ﺮﻄﻗ اﺮـﺑ .دراد ﺎـﻬﻧآ هزاﺪـﻧا ﻪـﺑي ـﻟواﺮﮔ تارذ ﺮـﺘﻣ زاـﯾﻟﻮـﮐ ﺎﯿ ،ﺲ
ﺮﺗﺪﻨﻠﺑﮔ هزاﺪﻧا ار ﺎﻬﻧآ ﺮﻄﻗ ﻦﯿي ﻨﮐﯿاﺮﺑ .ﻢي هزاﺪﻧا ـﯿي ﮏـﻟا زا ﻪـﺳﺎﻣ تارذ ﺮـﻄﻗـﯾﻟﺎـﻧآ ﺎﯿ
ﻣ ،لﺎﺑﺮﻏﯿﮕﻧﺎﯿﮔ هزاﺪﻧا ار تارذ هزاﺪﻧا هزاﺪﻧا ﻦﯿي ﻨﮐﯿاﺮﺑ .ﻢي ﺳ تارذﯿﭘ شور زا سر و ﺖﻠ ﺖﭘ
كﺮﺤﺘﻣ) و (ﺖﺑﺎﺛ ﺎﻫ ﺎﯿﮔ هزاﺪﻧا ار لدﺎﻌﻣ هﺮﮐ ﺮﻄﻗ ،ﺮﺘﻣورﺪﯿي ﻨﮐﯿ.ﻢ
:ﺎﻬﮕﻨﺳ هﻮﻠﻗ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ
ﻟﻮﮐ ﻂﺳﻮﺗ ار ﺎﻬﮕﻨﺳ هﻮﻠﻗ هزاﺪﻧاﯿﻌﺗ ﺲﯿﯿ ﺎﺑ ﺎﻬﮕﻨﺳ هﻮﻠﻗ رد .ﺪﻨﻨﮐﺘﺴ هزاﺪﻧا3 ﺖﺳﺪﺑ اﺮﻧآ ﺪﻌﺑ
روآ ﺪﻨﻠﺑ رﻮﺤﻣ .ﻢﻟﻮﻃ ﺎ ﺖﻣﻼﻋ ﺎﺑ ارa L، ﻂﺳﻮﺘﻣ رﻮﺤﻣﺿﺮﻋ ﺎ ﺖﻣﻼﻋ ﺎﺑ ارb ـﯾl رﻮـﺤﻣ و
ﮏﭼﻮﮐ ﺖﻣﻼﻋ ﺎﺑ ار ﺖﻣﺎﺨﺿ ﺎc e نﺎﺸﻧ .ﺪﻨﻫد
ﻣ ﻪﺘﻓﺮﮔ ﺮﻈﻧ رد ﻪﺒﻨﺟ ود ﺎﻬﮕﻨﺳ هﻮﻠﻗ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ رد :دﻮﺷ
1 - ﺤﻧ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣﮔ راﺮﻗ هﻮﯿي ﺖﻬﺟ وﮕﺘﻓﺎ ﮓﻨﺳ هﻮﻠﻗ
2 - ﮓﻨﺳ هﻮﻠﻗ ﻞﮑﺷ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ
ﺧﺮﺑ ،ﺎﻬﮕﻨﺳ هﻮﻠﻗ ﻦﺘﻓﺮﮔ راﺮﻗ هﻮﺤﻧ درﻮﻣ رد ﻓدﺎﺼﺗ ترﻮﺼﺑ ﺎﻫ ﮓﻨﺳ هﻮﻠﻗ زا ـﺘﻬﺟ ﺮـﻫ رد راﺮـﻗ
ﻟو ﻪﺘﻓﺮﮔ ﺧﺮﺑ دﻣ راد ﺖﻬﺟ ًﻼﻣﺎﮐ ﺮﮕ ز ﻞﮑﺷ) ﺪﻨﺷﺎﺑ.(ﺮ
اژﺮﻧا ﺮﮔي ﺮﺟبآ نﺎﯿ زﺳ ﺪﺣ رد و دﺎﯿﺳ هﻮﻠﻗ ،ﺪﺷﺎﺑ بﻼﻓدﺎﺼﺗ ترﻮﺼﺑ ﺎﻬﮕﻨ ـﺘﻬﺟ ﺮـﻫ رد
ﻣ راﺮﻗ ﯿﻟو ﺪﻧﺮ ﺮﺟ ﺮﮔاﻼﻣ بآ نﺎ ﺖﻬﺟ ﺖﺻﺮﻓ ﺎﻬﮕﻨﺳ هﻮﻠﻗ ﺪﺷﺎﺑ ﻢﮕﺘﻓﺎ ﺮﺟ ﺮـﺑاﺮﺑـﯾ ار بآ نﺎ
ﯿﻣ اﺪ ﺎﻤﻧﺮﺟ ﺖﻬﺟ .ﺪﻨﺷ ﺖﻬﺟ ﺮﺑ دﻮﻤﻋ بآ نﺎﯿﺳا ﺎﻬﮕﻨﺳ هﻮﻠﻗ ﺐز ﻞﮑﺷ).(ﺮ
ـﺳﺎــﻨﺷ بﻮـﺳر ﻔﻟﺆﻣ هوﺮﮔﯿﻣز ﻦﯿنﻮﻣزآ ﻦ
ﺮﺳي و تاوﺰﺟﺳﺎﻨﺷرﺎﮐ رﻮﮑﻨﮐ هﮋ ﺪﺷرا
WWW.ZAMINAZMOON.COM
٨
ا زا هدﺎﻔﺘﺳا ﺎﺑ ﺖﻬﺟ ﻦﮕﺘﻓﺎ ﻣ ﺎﻣ ﻧاﻮﺗﯿﺮﺟ ﺖﻬﺟ ﻢﻮﺳر رد ار بآ نﺎﺪﻗ تﺎﺑ روآ ﺖﺳﺪﺑ ﺮﺗ .ﻢ
اﺰﻓا ﺎﺑﺷ بآ ﺖﻋﺮﺳ ﺶﯿﮔ راﺮﻗ ﺐﯿي ﻧ ﺎﻬﮕﻨﺳ هﻮﻠﻗﯿﺑ ﺰﯿﻣ ﺮﺘﺸ .دﻮﺷ
ﺖــﻬﺟــﯾﮕﺘﻓﺎ ور وي ور ﺮــﺑ ار ﺎﻬﮕﻨــﺳ هﻮــﻠﻗ ﻦﺘﻓﺮــﮔ راﺮــﻗ ﻢــﻫي ﺪــﮑا ،ﺮﮕﺮﺒﻤــﺳﺎﮑﯿ نﻮ
)Imbricationﻣ ( ﻮﮔ.ﺪﻨ
ﻪﺑ مزﻻروآدﺎي ﺘﻠﻏ شور ﻪﺑ ﺎﻬﮕﻨﺳ هﻮﻠﻗ ﻪﮐ ﺖﺳاﯿ) نﺪrolling و (ﺸﮐ ﺎﯿ) نﺪـﺷ هﺪtraction و (
) ندرﻮﺧﺮﺳslidingﻣ ﺖﮐﺮﺣ ﺎﻫ ﻪﻧﺎﺧدور ﻒﮐ رد ( رد ﻞﺣﺎـﺳ رد ﺎﻬﮕﻨـﺳ هﻮﻠﻗ .ﺪﻨﻨﮐ ﻂـﺳﻮﺗ ﺎـﻫﺎ
ﺸﮐ بآ جاﻮﻣاﯿﻣ هﺪ اراد ﺎﻬﮕﻨﺳ هﻮﻠﻗ .ﺪﻧﻮﺷي ﻋﻮﻨﺘﻣ لﺎﮑﺷا ﺤﻣ ﺮﻫ رد .ﺪﻨﺘﺴﻫﯿﺑﻮﺳر ﻂ ﺧﺮﺑ زا
ﺑ ﺎﻬﮕﻨﺳ هﻮﻠﻗ لﺎﮑﺷاﯿﻣ ﺮﺘﺸ ﺎﻬﮕﻨﺳ هﻮﻠﻗ ﺪﺻرد ﺎﻫ ﻪﻧﺎﺧدور رد ًﻼﺜﻣ .ﺪﺷﺎﺑي وﺮﮐي ﻣ ﺎﯿا ﻪﻠي ﻞﮑﺷ
ﺸﮐ)ﯿﺑ (هﺪﯿﻟو ﺖﺳا ﺮﺘﺸ رد ﻞﺣاﻮﺳ ردﺎﻬﮕﻨﺳ هﻮﻠﻗ ﺎﻫﺎي دﮑﺴ ز ﻦﻬﭘ وـﯾـﻣ دﺎ ترﺎـﺒﻌﺑ .ﺪـﺷﺎﺑ
دﻫد ﻞﮑﺷ رد ﻢﻬﻣ ﻞﻣاﻮﻋ زا ﻞﻘﻧو ﻞﻤﺣ زﺮﻃ ﺮﮕ د ﻢﻬﻣ ﻞﻣاﻮﻋ زا .ﺖﺳا ﺎﻬﮕﻨﺳ هﻮﻠﻗﺮﮕي ﻞﮑﺷ ﻪﮐ
ﻣ لﺮﺘﻨﮐ ار ﺎﻬﮕﻨﺳ هﻮﻠﻗ ﻟوا ﻞﮑﺷ ﺪﻨﮐﯿاﺪﺟ مﺎﮕﻨﻫ رد ﮓﻨﺳ هدﺮﺧ ﻪﻣ ﮓﻨﺳ زا ﺶﺳا ردﺎ) ﻞﮑـﺷ
ﺪﺣ ﺎﺗ ﮓﻨﺳ هﻮﻠﻗي ﺛورﻮﻣ .(ﺪﺷﺎﺑ
ﺎﻫ ﻪﺳﺎﻣ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ
ﺮﮐذ:ﮫﺘﮑﻧ ﮏ
ﮐاو)1984ﺎﻫاﺮﻣﻮﻠﮕﻨﮐ رد ﻪﮐ ﺖﺳا ﺪﻘﺘﻌﻣ (ي ا ﻪﻧﺎﺧدوري ﻬﻠﺒﭘﺘﻠﻏ ترﻮﺼﺑ ﻪﮐ ﺎﻬﻠﺑﺎﮐ و ﺎﯿ ﺖـﮐﺮﺣ ﺮﺘـﺴﺑ ﻒﮐ رد نﺪ
راﺬﮕﺑﻮﺳر زا ﺲﭘ ﺪﻨﻨﮐي ﺸﮐ رﻮﺤﻣﯿ هﺪﻠﺻا ﺮﺟ ﺖـﻬﺟ ﺮـﺑ دﻮﻤﻋ ترﻮﺼﺑ ﺎﻬﻧآـﯾ رﻮـﺤﻣ و ﻪـﺘﻓﺮﮔ راﺮـﻗ بآ نﺎ
ﺮﺟ ﺖﻬﺟ رد ﺎﻬﻧآ ﻂﺳﻮﺘﻣا ترﻮﺼﺑ بآ نﺎﺮﺒﻤﺳﺎﮑﯿﻣ راﺮﻗ نﻮ ﯿﻟو .دﺮ ﺎﻫاﺮﻣﻮﻠﮕﻨﮐ ردي ﻤﻋ ﻖﻃﺎﻨﻣﯿرد ﻖ ﻪـﮐ ﺎ
ا هدﻮﺗ ترﻮﺼﺑ ﺎﻫ ﻪﻧادي ﺮﺟ ﻂﺳﻮﺗ ﻪﺑ ﺮﺘﺴﺑ ﻒﮐ زا ﺮﺗﻻﺎﺑ و بآ رد هﺪﻨﮐاﺮﭘ ﺎﺎﻬﻧﺎي ﺑرﻮﺗـﯿاﺪ ـﻣ ﺖـﮐﺮﺣ ،ﺪـﻨﻨﮐ
ﺮﺑﺎﻓ ﻊﺿوﺎﻫ ﻪﻧاد ﮏي ا ﻪﻧﺎﺧدور تﺎﺑﻮﺳر ﺎﺑ ﺖﺷردي ﻠﺻا رﻮﺤﻣ و دراد قﺮﻓ ﺮﺟ تازاﻮـﻣ ﻪـﺑ ﺎﻫ ﻪﻧادـﯾ راﺮـﻗ بآ نﺎ
ﺷ و ﻪﺘﺷادﯿﺮﺟ ﻒﻟﺎﺨﻣ ﺖﻬﺟ رد نآ ﺐﻣ بآ نﺎ ا ﺮﺑﺎﻨﺑ .ﺪﺷﺎﺑﺮﺑﺎﻓ عﻮﻧ زا هدﺎﻔﺘﺳا ﺎﺑ ﻦﺎـﻫ ﻪـﻧاد ﮏي ـﻣ ﺖـﺷرد
ا ناﻮﺗ زا ار اﺮﻣﻮﻠﮕﻨﮐ عﻮﻧ ود ﻦﺪﮑﮑﻔﺗ ﺮﮕﯿ.دﺮﮐ ﮏ
ـﺳﺎــﻨﺷ بﻮـﺳر ﻔﻟﺆﻣ هوﺮﮔﯿﻣز ﻦﯿنﻮﻣزآ ﻦ
ﺮﺳي و تاوﺰﺟﺳﺎﻨﺷرﺎﮐ رﻮﮑﻨﮐ هﮋ ﺪﺷرا
WWW.ZAMINAZMOON.COM
٩
ﺎﻫ ﻪﻧاد ﺮﻄﻗي ﻔﻠﺘﺨﻣ قﺮﻃ ﻪﺑ ار ﻪﺳﺎﻣ ﺪﺣ رد ﮔ هزاﺪﻧاﯿي ﺮﺘﻟﻮﻤﻌﻣ .ﺪﻨﻨﮐ هزاﺪﻧا ﺖﻬﺟ شور ﻦ
ﯿي ﺗﺎﺑﻮﺳر ﻟﺎﻧآ شور ﻪﺳﺎﻣ هزاﺪﻧا ردﯿﻣ لﺎﺑﺮﻏ ﺰ نآ ﻪـﺑ ﻊـﺟار ﻞـﺼﻔﻣ رﻮـﻄﺑ ﻪﻣادا رد ﻪﮐ ﺪﺷﺎﺑ
ﻣ ﺖﺒﺤﺻ .دﻮﺷ
د شورﺮﮕي اﺮﺑ ﻪﮐي ﮔ هزاﺪﻧاﯿي ﺎﻫ ﻪﻧادي ﻣ لﻮﻤﻌﻣ ﻪﺳﺎﻣ ﮔ هزاﺪـﻧا ،ﺪﺷﺎﺑـﯿي ـﺳﻮﺑﯿ ﻊﻃﺎـﻘﻣ ﻪﻠ
ﻣ كزﺎﻧﯿﭘﻮﮑﺳوﺮﮑ ارد .ﺖﺳاﺎﻫ هزاﺪﻧا شور ﻦي اﺮﺑ هﺪﻣآ ﺖﺳﺪﺑي رﺎﻣآ تﺎﺒﺳﺎﺤﻣي ﻔﻣـﯿﻧ ﺪﯿ ،ﺖـﺴ
زﺎﻫ هزاﺪﻧا ﺎﻫ ﻪﻧاد ﻒﻠﺘﺨﻣ تﺎﻬﺟ رد ﮓﻨﺳ زا ﻊﻃﺎﻘﻣ ﻦﺘﻓﺮﮔ ﺎﺑ اﺮي ﺗوﺎﻔﺘﻣ ﻟو ،ﺖﺷاد ﺪﻨﻫاﻮﺧ
ﻣ ﻂﺳﻮﺗ ﻪﺑ ناﻮﺗﯿﮕﻧﺎﯿﺎﻫ ﻪﻧاد هزاﺪﻧا ﻦي ژﺮﻧا هﺪﻣآ ﺖﺳﺪﺑي ـﺤﻣﯿﺒﻌﺗ ار ﻂـﯿـﺴﻔﺗ وﯿ هزاﺪـﻧا .دﻮـﻤﻧ ﺮ
ﯿي ﺎﻫ ﻪﻧادي ﺮﻃ ﻪﺑ ﻪﺳﺎﻣﺎﻫ ﻪﻟﻮﻟ و ندﺮﮐ لﺎﺑﺮﻏ ﻖي راﺬﮕﺑﻮـﺳريﻗد ،ﯿهزاﺪـﻧا زا ﺮـﺘﻘـﯿي ﻪـﺑ
ﺮﻃﻣ ﻪﻘﯿﭘﻮﮑﺳوﺮﮑ ﺪﻌﺑ شور .ﺪﺷﺎﺑيﺎﻫ ﻪﻟﻮﻟ ،ي راﺬﮕﺑﻮﺳري ور زا ﻪـﮐ ﺖﺳاي طﻮﻘـﺳ ﺖﻋﺮـﺳ
دﻣ ﻪﺒﺳﺎﺤﻣ ﺎﻬﻧآ هزاﺪﻧا ،ﺎﻫ ﻪﻧا ﻟﺎﮔ .ددﺮﮔ ) سوﺎﻫ1971ﺎـﻫ شور رد ﻪـﮐ ﺖـﺳا ﺪﻘﺘﻌﻣ (ي لﺎـﺑﺮﻏ
ﻣ و ندﺮﮐﯿﭘﻮﮑﺳوﺮﮑ ﻓ هزاﺪﻧا ﻂﻘﻓﯿ ﻣ ﺖﺳﺪﺑ ﻪﻧاد آﺗرﻮﺻ رد .ﺪ نﺎﻣز رد تﺎﺑﻮﺳر ﺐﻠﻏا ﻪﮐ
ﺼﺨﺸﻣ نﺎﮑﻣ و ا و ﺪﻧا هدﺮﮐ بﻮﺳر ﺎﻫ ﻪﻧاد طﻮﻘﺳ سﺎﺳا ﺮﺑﻌﺑﺎﺗ دﻮﺧ ﻦ ﻓ هزاﺪـﻧا زاﯿـﮑ ﻪـﻧاد
ﻌﺑﺎﺗ ﻪﮑﻠﺑ هدﻮﺒ ﮔﺪﺷدﺮﮔ ،ﻢﺠﺣ زاوﺮﮐ ،ﻟﺎﮕﭼ و ﺖ ﻣ ﻪﻧاد ﺪﺷﺎﺑ اﺬﻟ ؛ﻟﺎﻧآﯿراﺬﮕﺑﻮﺳر شور ﻪﺑ ﺰي
ﺮﻃ ﺎﻬﻨﺗا ﻪﻘي ﻣ ﺮﻈﻧ رد ار هﺪﺷ ﻪﺘﻔﮔ رﻮﺘﮐﺎﻓ رﺎﻬﭼ ﻪﮐ ﺖﺳا ﯿ.دﺮ
- ﻟﺎﻧآ شورﯿ) لﺎﺑﺮﻏ ﺰ
Sand Sieve Analysis
(
ﻟﺎﻧآ مﺎﺠﻧا ﺖﻬﺟﯿﺎﺑ اﺪﺘﺑا لﺎﺑﺮﻏ ﺰزﺎﺳ هدﺎﻣآ ﻪﻠﺣﺮﻣ ي ﺷ مﺎﺠﻧا ﻪﻧﻮﻤﻧﻟﺎﻧآ ﺲﭙﺳ و دﻮﯿ مﺎـﺠﻧا لﺎـﺑﺮﻏ ﺰ
زﺎﺳ هدﺎﻣآ ﻪﻠﺣﺮﻣ .دﻮﺷي ) نوآ رد ﻪﻧﻮﻤﻧ ندﺮﮐ ﮏﺸﺧ ،ﻪﻧﻮﻤﻧ ﻦﺘﺴﺷ ﻞﻣﺎﺷOven رﻮﻀﺣ :ﻪﺘﮑﻧ) ،(
ور ﺮﺑ سر رﻮﻀﺣ مﺪﻋي ﺛﺄﺗ هﺪﺷ لﺎﻤﻋا تراﺮﺣ ﻪﺟردﯿ دوﺪـﺣ ﺎـﺗ ﺪـﺷﺎﺑ دﻮـﺟﻮﻣ سر ﺮﮔا ،دراد ﺮ40
ﺘﻧﺎﺳ ﻪﺟردﯿ دوﺪﺣ ﺎﺗ ﺪﺷﺎﺒﻧ دﻮﺟﻮﻣ سر ﺮﮔا و داﺮﮕ100 ﺘﻧﺎﺳ ﻪﺟردﯿ(داﺮﮕ هدﺮﮐ نزو ار ﻪﻧﻮﻤﻧ ﺲﭙﺳ .
ﻟﺎﻧآ هدﺎﻣآ وﯿﻣ لﺎﺑﺮﻏ ﺰ ﻨﮐﯿ:ﻢ
اراد (ﺎﻬﻟﺎﺑﺮﻏ) ﺎﻬﮑﻟاي ﺗوﺎﻔﺘﻣ ﺬﻓﺎﻨﻣ ) ﺶـﻣ ﺐﺴﺣ ﺮﺑ ﺎﻫ ﮏﻟا ﺬﻓﺎﻨﻣ هزاﺪﻧا .ﺪﻨﺘﺴﻫmeshﺠﻨـﺳ (ﯿ هﺪ
اراد ﮏﻟا ﺮﻫ .دﻮﺷي ) ﺶﻣ هرﺎﻤﺷmesh No): دﻮﺧ صﺎﺧ هﺪﻧزﺎﺳ ﻪﻧﺎﺧرﺎﮐ ﻂﺳﻮﺗ ﻪﮐ ﺪﺷﺎﺑ
ور ﺮﺑي .ﺖﺳا هﺪﺷ ﮏﺣ ﺎﻫ ﮏﻟا
ﺴﺗرﺎﺒﻋ ﺶﻣ ﮏـﻟا لﺎﺜﻣ رﻮﻄﺑ .ﺢﻄﺳ رد دﻮﺟﻮﻣ ﺬﻓﺎﻨﻣ داﺪﻌﺗ زا ﺖ10 اراد ﺶـﻣي 10 رد ﺬـﻔﻨﻣـﯾ
ﺘﻧﺎﺳ ﺖﺳا ﺢﺿاو ﺲﭘ .ﺖﺳا ﻊﺑﺮﻣ ﺮﺘﻣ
اﺰﻓا ﺎﺑز ﮏﻟا ﺢﻄﺳ ﺪﺣاو رد ﺬﻓﺎﻨﻣ داﺪﻌﺗ ،ﺶﻣ هرﺎﻤﺷ ﺶـﯾ دﺎ
ر ﺬﻓﺎﻨﻣ هزاﺪﻧا و هﺪﺷﻣ ﺮﺗﺰ .دﻮﺷ
ﺎﻬﮑﻟا رد :ﻪﺘﮑﻧ)ي عﻮﻧﯿﺪـﻌﺑ ﮏـﻟا ﻪـﺑ ﮏﻟا ﺮﻫ ﺬﻓﺎﻨﻣ ﺖﺒﺴﻧ ﺮﻠي
2
.(ﺪﺷﺎﺑ
ﻣ ﻪﺑ ﻢﻫ ﺎﻬﮑﻟا ﺬﻓﺎﻨﻣ هزاﺪﻧا ًﻻﻮﻤﻌﻣﯿﯿﺎﻓ ﻪﺑ ﻢﻫ ،ﺮﺘﻤي. ﻪـﻘﺒﻃ لوﺪﺟ) ﺖﺳا هﺪﺷ ﺺﺨﺸﻣ ﺶﻣ ﻪﺑ ﻢﻫ
ﺪﻨﺑي ﺑﻮﺳر تارذ ﺶﻣ ﺎﺑ ﮏﻟا هزاﺪﻧا لﺎﺜﻣ رﻮﻄﺑ .(10 ﺎﺑ ﺖﺳا ﺮﺑاﺮﺑ2 ﯿﯿ ﺮﺘﻤ1- ﺎﻓي.
ـﺳﺎــﻨﺷ بﻮـﺳر ﻔﻟﺆﻣ هوﺮﮔﯿﻣز ﻦﯿنﻮﻣزآ ﻦ
ﺮﺳي و تاوﺰﺟﺳﺎﻨﺷرﺎﮐ رﻮﮑﻨﮐ هﮋ ﺪﺷرا
WWW.ZAMINAZMOON.COM
١٠
اﺮﺑي ﺧ) ﻪﺳﺎﻣ تارذ عاﻮﻧا ندﺮﮐ اﺪﺟﯿ ،ﻂﺳﻮﺘﻣ ،ﺖﺷرد ،ﺖﺷردرﺧ و ﺰﯿ رـﯾﺮـﺳ زا (ﺰي ﮏـﻟا
ﺎﻫي 10 ،ﺶﻣ18 ،ﺶﻣ35 ،ﺶﻣ60 ،ﺶﻣ120 و ﺶﻣ230 ـﻣ هدﺎﻔﺘـﺳا ﮏـﻟا .دﻮـﺷ230
ﮏﻟا ﻪﺑ ﻪﮐ ﺶﻣ4 ﺎﻓي ﯿﮑﻟا ،ﺖﺳا فوﺮﻌﻣ ﺰ ﺳ+سر=ﻞﮔ) ﻞﮔ تارذ زا ار ﻪﺳﺎﻣ تارذ ﻪﮐ ﺖﺳاﯿ (ﺖﻠ
ﻣ اﺪﺟ .ﺪﻨﮐ
ﺎﻣزآ مﺎﺠﻧا ﺖﻬﺟرﻮﻃ ار ﺎﻫ ﮏﻟا ﺶي وري ﻣ ﻢﻫ ﯿﯿﺮﺘﺷرد ﻪﮐ ﻢﻧآ ﻦر و ﻻﺎﺑ رد ﺎﻬﺮـﺗﺰ ﺎـﻬﻧآ ﻦ
ﺋﺎﭘ ردﯿﺮﺳ ﻦي ﻣ راﺮﻗ ﯿز رد .دﺮ ﮏﻟا ﺮ230 ﻓﺮﻇ ﺶﻣ ﻣ راﺮﻗ ﯿ ﻪﺑ و ﺖﺳا ﻪﺘﺴﺑ نآ ﻪﺗ ﻪﮐ دﺮ
نآpan ﻮﮔ دﺮﺑرﺎﮐ) .ﺪﻨpanا :اﺮﺑ فﺮﻇ ي روآ ﻊﻤﺟي ﺳ تارذﯿر و ﺖﻠ ﮏـﻟا زا ﻪـﮐ ﻞ
230 ﻣ رﻮﺒﻋ ﺶﻣ ﻣ رﺎﮑﺑ ﺪﻨﻨﮐ .دور
ﺮﺳ ﺪﻌﺑ ﻪﻠﺣﺮﻣ ردي ﺎﻫ ﮏﻟاﺎﺟ رد ارﻣ راﺮﻗ هﺪﻨﻨﮐ ﮏﻟا هﺎﮕﺘﺳد رد دﻮﺟﻮﻣ هﺎﮕ ﻫدﯿ هﺎﮕﺘـﺳد ﻪـﺑ) ﻢ
ﺷ هﺪﻨﻨﮐ ﮏﻟاﯿ) ﺮﮑShakerﻣ ﻪﺘﻔﮔ ( اﺮﺑ .(دﻮﺷي راﺪﻘﻣ ندﺮﮐ ﮏﻟا عوﺮﺷي ار هﺪﺷ هدﺎﻣآ بﻮﺳر زا
وزاﺮﺗ ﺎﺑي دﯿﻟﺎﺘ ﻣ نزو ﻨﮐﯿور رد و ﻢي ﺮﺗ ﺖﺷردﻣ ﮏﻟا ر ار ﺎـﻫ ﮏـﻟا برد ﺲﭙﺳ و ﻢ
ﭘ ود ﻂﺳﻮﺗ و ﻪﺘﺷاﺬﮔﯿ ﮏﻟا ﭻﻣ ﻢﮑﺤﻣ هﺎﮕﺘﺳد ﻪﺑ ار ﺎﻫ ﻨﮐﯿـﻈﻨﺗ زا ﺪﻌﺑ .ﻢﯿﺎـﺗ ندﺮـﮐ ﻢ ﻪـﻤﮐد ،ﺮﻤ
start ﻣ ار هﺎﮕﺘﺳد ﻧزﯿزﺮﻟ ﻪﺑ عوﺮﺷ هﺎﮕﺘﺳد و ﻢﻣ نﺪ ـﻈﻨﺗ نﺎـﻣز زا ﺪﻌﺑ .ﺪﻨﮐﯿ هﺎﮕﺘـﺳد ،هﺪـﺷ ﻢ
ﻣ شﻮﻣﺎﺧ ﻣ و دﻮﺷ ﻧاﻮﺗﯿﻨﮐ جرﺎﺧ ار ﺎﻫ ﮏﻟا ﻢﯿا ﻪﺳﺎﻣ تارذ و ﻢي وري ﺋﺎﻤﻧ نزو ار ﮏﻟا ﺮﻫﯿ ﻪﺑ .ﻢ
اﺗﺮﺗ ﻦﯿعاﻮﻧا ًﻻوا ﺐ ﻣ اﺪﺟ ﻢﻫ زا ﻪﺳﺎﻣ تارذ ﻧﺎﺛ و دﻮﺷﯿﻣ ﺺﺨﺸﻣ عﻮﻧ ﺮﻫ نزو ًﺎ ﺺﺨﺸﻣ .ددﺮﮔ
ﺗارذ ﺖﺳا ور ﻪﮐي اراد ﺪﻧا هﺪﺷ ﻊﻤﺟ ﮏﻟا ﺮﻫي ـﻠﺒﻗ ﮏﻟا زا ﺮﺘﮑﭼﻮﮐ و دﻮﺧ ﮏﻟا زا ﺮﺘﮔرﺰﺑ هزاﺪﻧا
.ﺪﻨﺘﺴﻫ
ا ﻪﺑﺗﺮﺗ ﯿاﺮﺑ ﺐي ﻪﺳﺎﻣ تارذ زا عﻮﻧ ﺮﻫـﻣ ﺖﺳﺪﺑ هزاﺪﻧا ﻪﻠﺻﺎﻓ ﮏ آـﯾﺑﻮـﺳر هدر نآ ﻪـﺑ ﻪـﮐ ﺪ
)Classﻣ ( ﻮﮔﺑﻮﺳر هدر .ﺪﻨ ﻣ ﺐﺴﺣ ﺮﺑﯿ ﺮﺘﻣﺎﻓ ﺎي ﺗارذ ًﻼﺜﻣ .ﺪﺷﺎﺑ ور ﻪﮐي ﮏـﻟا35
ﻣ ﻊﻤﺟ اراد ﺪﻧﻮﺷي ﺑﻮﺳر هدر ﻟا ﺮﻔﺻ 1 ﺎﻓي ﻌﺗ زا ﺲﭘ .ﺪﻨﺷﺎﺑﯿﯿ ﻪـﺳﺎﻣ تارذ هزاﺪـﻧا نزو ﻦ
ﺎﺑﺘﺴ ﻧ ار ﺎﻬﻧآ ﺪﺻردﯿﻌﺗ ﺰﯿﯿﻨﮐ ﯿﺎﺘﻧ ﺖﺳا ﺮﺘﻬﺑ .ﻢﺎﻣزآ ز لوﺪﺟ ترﻮﺼﺑ ار ﮏﻟا ﺶ ﺖـﺷاددﺎ
ﻨﮐﯿ:ﻢ
ـﺳﺎــﻨﺷ بﻮـﺳر ﻔﻟﺆﻣ هوﺮﮔﯿﻣز ﻦﯿنﻮﻣزآ ﻦ
ﺮﺳي و تاوﺰﺟﺳﺎﻨﺷرﺎﮐ رﻮﮑﻨﮐ هﮋ ﺪﺷرا
WWW.ZAMINAZMOON.COM
١١
ﻧزو ﺪﺻرد ﻧاواﺮﻓ ار تﺎﺑﻮﺳر )frequency( ﻮﮔ ﺪﺻرد .ﺪﻨﻌﻤﺠﺗ ﺑﻮﺳر هدر ﺮﻫ رد ﻊﻤﺟ زا
ﺑﻮﺳر هدر ﺎﺑ هدر ﺮﻫ ﺪﺻرد ندﺮﮐ ﻣ ﺖﺳﺪﺑ دﻮﺧ ﻞﺒﻗﺎﻣ آﻌﻤﺠﺗ ﺪﺻرد ﻪﮐ ﺖﺳا ﺢﺿاو .ﺪ ﺮﺧآ
ﺎﺑ هدر100 ﻟو ﺪﺷﺎﺑ ﺎﻣزآ رد ﺎﻄﺧ دﻮﺟو ﺖﻠﻌﺑا ًﻻﻮﻤﻌﻣ تﺎﺸ زا ﺮﺘﻤﮐ دﺪﻋ 100 دﺰﻧ وـﯾ ﻪـﺑ ﮏ
ﻣ نآ ا رد .دﻮﺷﺎﺘﻧ ﺎﺠﻨاﺮﺑ ار هﺪﻣآ ﺖﺳﺪﺑ ﺢي ﻨﺤﻨﻣ ﻢﺳر ﺎﻫي ﺪﻨﺑ ﻪﻧادي )granulumetry و (
ﺎﻫﺮﺘﻣارﺎﭘ ﻪﺒﺳﺎﺤﻣي رﺎﻣآي ﻣ ﻪﮕﻧ راد.ﻢ
ﺳ تارذ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣﯿسر و ﺖﻠ
ﺳﺎﻨﺷ بﻮﺳر رد ﺳ تارذ عﻮﻤﺠﻣ ﻪﺑﯿ سر و ﺖﻠ»ﻞﮔ« ﻮﮔاﺮﺑ .ﺪﻨي ﮔ هزاﺪﻧاﯿي اﻤﻧ تارذ ﻦ
ﻧاﻮﺗﯿﻨﮐ هدﺎﻔﺘﺳا ﮏﻟا زا ﯿا نﻮﭼ ﻢﺻﺎﺧ تارذ ﻦﯿﮔﺪﻨﺒﺴﭼ ﺖ ﻫ ﻪﺑ و ﺪﻧرادد وﮑﻟا ﻪﻧزور هراﻮ ﺎـﻬ
ﺘﺣار ﻪﺑ و ﺪﻨﺒﺴﭼ ﻤﻧ ﮏﻟا .ﺪﻧﻮﺷ
اﺮﺑي ﻌﺗﯿﯿتارذ هزاﺪﻧا ﻦﯿﺎﻣ ﻞﺧاد رد تارذ طﻮﻘﺳ نﻮﻧﺎﻗ زا سر و ﺖﻠﻣ هدﺎﻔﺘﺳا تﺎﻌ ﻨﮐﯿ ﻪـﮐ ﻢ
) كﻮﺘﺳا نﻮﻧﺎﻗ ﻪﺑStockا رد .ﺖﺳا فوﺮﻌﻣ (ﻣ ﻂﻘﻓ نﻮﻧﺎﻗ ﻦ ﻧاﻮﺗﯿر تارذ ﺮﻄﻗ ﻢﺪﺣ رد ﺰﯿ ﺖﻠ
ﭘ ار سر وﯿﻨﮐ اﺪﯿﺎﻣ ﻞﺧاد رد ﺖﺷرد تارذ نﻮﭼ .ﻢ تﺎﻌ ﺖﻋﺮـﺳ ﺎﺑـﻤﻧ طﻮﻘـﺳ ﺖـﺧاﻮﻨﮑ و ﺪـﻨﮐ
ز نزو ﺮﻃﺎﺨﺑ ًﻻﻮﻤﻌﻣﻣ طﻮﻘﺳ راﺪﺑﺎﺘﺷ ترﻮﺼﺑ دﺎ ﺎﻤﻧﻟو .ﺪ ر تارذﺎﻣ ﻞﺧاد رد ﺮﺗﺰ ترﻮﺼﺑ تﺎﻌ
ﻣ طﻮﻘﺳ ﺖﺧاﻮﻨﮑ ﺎﻤﻧ.ﺪ
ﺎﻣ رد تارذ طﻮﻘﺳ نﻮﻧﺎﻗ(كﻮﺘﺳا نﻮﻧﺎﻗ) ﻊ
) كﻮﺘﺳا نﻮﻧﺎﻗ1857ﺛﺄﺗ سﺎﺳا ﺮﺑ (ﯿ ﺖﺳا هﺪﺷ هدﺎﻬﻧ ﺎﻨﺑ بآ رد تارذ طﻮﻘﺳ رد ﺖﻈﻠﻏ ﺮﺪـﺑ ﻪـﮐ
ﺳوﯿر ﻪﻧاد تارذ هزاﺪﻧا ﻪﻠﻣ ﻪﺒﺳﺎﺤﻣ ﺰ ﻧﺎﻣز .ددﺮﮔ ﺘﺑﺎﺛ ﺖﻋﺮﺳ ﺎﺑ بآ رد هرذ ﻪﮐ ا ﺪﻨﮐ بﻮﺳر
مﺎﻧ ﻪﺑ ﺖﻋﺮﺳﻮﻘﺳ ﺖﻋﺮﺳ طﻣ ﻪﺘﻔﮔ ﻨﭼ رد .دﻮﺷﯿﺘﻟﺎﺣ ﻦ ﯿوﺮي ﻣوﺎﻘﻣ هرذ ﺮﺑ بآ فﺮﻃ زا ﻪﮐ
ﻮﺳر زا و هﺪﺷ دراوراﺬﮕي ﮔﻮﻠﺟ نآﯿي ﻧ ﺎﺑ ﺖﺳا ﺮﺑاﺮﺑ ﺪﻨﮐﯿوﺮي ﺖـﻬﺟ رد ﻪـﮐ ﺶﻧاﺮـﮔ ﺲـﮑﻋ
ﻣ ﻞﻤﻋ ﺪﻨﮐ ؛اﺮﺑﺎﻨﺑور زا هرذ ﻦي ﻟوا ﺖﻋﺮﺳﯿﺘﺑﺎﺛ ﺖﻋﺮﺳ ﺎﺑ دﻮﺧ ﻪ ـﻣ طﻮﻘﺳ ﻪﺑ عوﺮﺷ رد .ﺪـﻨﮐ
ﻌﻤﺠﺗ ﺪﺻرد
ﻧزو ﺪﺻرد ﻧاواﺮﻓ ﺎ
تﺎﺑﻮﺳر نزو
(مﺮﮔ)
ﺑﻮﺳر هدر ﺎﻓ)ي Ø(
) ﮏﻟا هرﺎﻤﺷmesh(
2 - ﺎﺗ3-
5
1 - ﺎﺗ2-
10
0 ﺎﺗ1-
18
0 ﺎﺗ1
35
1 ﺎﺗ2
60
2 ﺎﺗ3
120
3 ﺎﺗ4
230
4
>
pan
ـﺳﺎــﻨﺷ بﻮـﺳر ﻔﻟﺆﻣ هوﺮﮔﯿﻣز ﻦﯿنﻮﻣزآ ﻦ
ﺮﺳي و تاوﺰﺟﺳﺎﻨﺷرﺎﮐ رﻮﮑﻨﮐ هﮋ ﺪﺷرا
WWW.ZAMINAZMOON.COM
١٢
اﺎﻣزآ ﻦﺎﻫ ﻪﻟﻮﻟ رد ﺶي راﺬﮕﺑﻮﺳري اﺮﺑي ﺎﻣ رد تارذ طﻮﻘﺳ ﻪﮐ ﺖﺳا هﺪﺷ مﺎﺠﻧا ﻊـﮑ قﺮـﻃ زا
ر ﻪﻧاد تارذ هزاﺪﻧا ندروآ ﺖﺳﺪﺑﺒﻗ زا ﺰﯿﺳ ﻞﯿﻣ سر و ﺖﻠ .ﺪﺷﺎﺑ
ﻠﮐ رﻮﻄﺑ ﯿوﺮي ﺶﻧاﺮﮔوﺮﮐ هرذي ﺑ فﻼﺘﺧا زا ﺖﺴﺗرﺎﺒﻋ ﻞﮑﺷﯿﻟﺎﮕﭼ ﻦ ﺎﻣ و هرذ بﺎﺘـﺷ و ﻊ
ﮕﺘﺴﺑ ﻪﮐ هرذ ز ترﻮﺼﺑ و ﻪﺘﺷاد ﺶﻧاﺮﮔ ﻪﺑﻣ ﻪﺘﺷﻮﻧ ﺮ :دﻮﺷ
اراد كﻮﺘﺳا نﻮﻧﺎﻗ ﻪﺘﺒﻟاي ﺎﻌﻣ ﯿ :زا ﺪﻨﺗرﺎﺒﻋ ﻪﮐ ﺪﺷﺎﺑ
1 - وﺮﮐ ترﻮﺼﺑ تارذ كﻮﺘﺳا نﻮﻧﺎﻗ ردي ﺗرﻮـﺻ رد .ﺖـﺳا هﺪـﺷ ﻪﺘﻓﺮﮔ ﺮﻈﻧ رد ﻪـﮐ
ﺳر تارذ ا ﻪﺤﻔﺻﯽﯾ ﺪﻨﺘـﺴﻫ ؛ـﻨﻌ ـﺳر تارذ ﺮـﻄﻗ كﻮﺘـﺳا نﻮﻧﺎـﻗ رد ﺮـﻄﻗ ﺮـﺑاﺮﺑ ار
ـﺳﺎــﻨﺷ بﻮـﺳر ﻔﻟﺆﻣ هوﺮﮔﯿﻣز ﻦﯿنﻮﻣزآ ﻦ
ﺮﺳي و تاوﺰﺟﺳﺎﻨﺷرﺎﮐ رﻮﮑﻨﮐ هﮋ ﺪﺷرا
WWW.ZAMINAZMOON.COM
١٣
ﺰﺗراﻮــﮐي ــﻣ هﺮــﮐ ﻞﮑــﺷ ﻪــﺑ ﻪــﮐ ﺖــﺳا ﻪــﺘﻓﺮﮔ ﺮــﻈﻧ رد وﺎــﺴﺗ نآ ﻪــﺑ و ﺪــﺷﺎﺑي ﺮــﻄﻗي
)equivalent diameterﻣ ( ﻮﮔ.ﺪﻨ
2 - طﻮﻘﺳ سﺎﺳا ﺮﺑ كﻮﺘﺳا نﻮﻧﺎﻗﺎـﻣ ﻞﺧاد رد هرذ رد .ﺖـﺳا هﺪـﺷ هدﺎـﻬﻧ ﺎـﻨﺑ ﻊ
ﺗرﻮﺻﯿﺒﻃ رد ﻪﮑﯿﺎﻣ ﻞﺧاد رد تارذ ﻪﻋﻮﻤﺠﻣ ﺖـﻣ طﻮﻘـﺳ ﻢﻫ ﺎﺑ ﻊ ﺎﻤﻧﻟﺎـﮕﭼ .ﺪـﻨ بآ
ﮕﺘﺴﺑ اﺰﻓا ﺎﺑ .دراد نآ رد ﻖﻠﻌﻣ تارذ راﺪﻘﻣ ﻪﺑﻟﺎﮕﭼ تارذ داﺪﻌﺗ ﻧ بآﯿﺑ ﺰﯿـﻣ ﺮﺘـﺸ
دﻮﺷ ؛اﺮﺑﺎﻨﺑﺘﻟﺎﺣ رد ﻦﯿ ﻂﻘﻓ ﻪﮑﻟﺎﮕﭼ نﻮﭼ دراد راﺮﻗ بآ ﻞﺧاد رد هرذ ﮏ ،ﺖﺳا ﺮﺘﻤﮐ با
ﺑ ﺖﻋﺮﺳ ﺎﺑ هرذﯿﺮﺘﺸي ﺘﻟﺎﺣ ﻪﺑ ﺖﺒﺴﻧﯿﺪﻨﭼ ﻪﮑﻟﺎـﮕﭼ و دراد راﺮﻗ بآ ﻞﺧاد رد هرذ بآ
ﯿﻣ طﻮﻘﺳ ﺖﺳا ﺮﺘﺸ ﺎﻤﻧ.ﺪ
3 - ﺎﻣزآ رداﺮﺑ كﻮﺘﺳا ﺶي ا زا ﺪـﻨﻨﮐ طﻮﻘـﺳ ﻢﻫ زا ﻪﻧﺎﮔاﺪﺟ ترﻮﺼﺑ سر تارذ ﻪﮑﻨ
ﺎﻣ) هﺪﻨﻨﮐ اﺪﺟ ﻊDispesant Solutionﻣ هدﺎﻔﺘﺳا ( سر تارذ ﺎﺗ دﻮﺷ ﺪﻨﺒﺴﭽﻧ ﻢﻫ ﻪ
) ﻪﻟﻮﻠﮔ ترﻮﺼﺑ وflocculationﻧ رد (ﯿﺗرﻮﺻ رد .ﺪﯿﻪﮑ ﻨﭼﯿا هدﺎﻣ ي ﺒﻃ ردﯿ دﻮـﺟو ﺖﻌ
ﻪﺑ ﺖﺳا ﻦﮑﻤﻣ سر تارذ و دراﺪﻧﺪﮑ.ﺪﻨﺷﺎﺑ ﻞﺼﺘﻣ ﺮﮕ
راﺬﮕﻣﺎﻧي ﺎﻫ ﻪﻧاد هزاﺪﻧا سﺎﺳا ﺮﺑ تﺎﺑﻮﺳر
لﺎﺳ رد ﮏﻟﻮﻓ1954 ﺎﻫ ﻪﻧاد هزاﺪﻧا سﺎﺳا ﺮﺑي ﮑﺸﺗﯿﺎﻬﮕﻨﺳ و تﺎﺑﻮﺳر هﺪﻨﻫد ﻞي ﺑﻮﺳر رادﻮﻤﻧ ود
ﺜﻠﺜﻣ اﺮﺑي راﺬﮕﻣﺎﻧي ﺳا هدﺮﮐ ﻪﺋارا ﺎﻬﻧآ.ﺖ
اﺮﺑ لوا ﺚﻠﺜﻣي ﻣ هدﺮﺑ رﺎﮐ ﻪﺑ ﺮﺗ ﺖﺷرد ﻪﻧاد تﺎﺑﻮﺳر ﺎـﻫ ﻪـﻧاد) لواﺮﮔ نآ ﻪﺷﻮﮔ ﻪﺳ رد ﻪﮐ دﻮﺷي
زا ﺮﺗ ﺖﺷرد2 ﯿﯿﺎﻫ ﻪﻧاد) ﻪﺳﺎﻣ ،(ﺮﺘﻤي ﯿ0625/0 ﺎﺗ2 ﯿـﻠ زا ﺮﺘﮑﭼﻮـﮐ تارذ) ﻞـﮔ و (ﺮـﺘﻣ
0625/0 ﯿ ﻣ راﺮﻗ (ﺮﺘﻣ ﯿا رد .دﺮﻧاواﺮﻓ ﺖﺒﺴﻧ سﺎﺳا ﺮﺑ ﺚﻠﺜﻣ ﻦ ﺎﻫ ﻪﻧادي تﺎﺑﻮـﺳر رد قﻮﻓ
ﭘ ،ﺎﻬﮕﻨﺳ ﺎﺘﻓﺎﺑ هوﺮﮔ هدﺰﻧﺎ ﻠﺻا ز ﻞﮑﺷ) ﺖﺳا هﺪﺷ ﺺﺨﺸﻣ.(ﺮ
ـﺳﺎــﻨﺷ بﻮـﺳر ﻔﻟﺆﻣ هوﺮﮔﯿﻣز ﻦﯿنﻮﻣزآ ﻦ
ﺮﺳي و تاوﺰﺟﺳﺎﻨﺷرﺎﮐ رﻮﮑﻨﮐ هﮋ ﺪﺷرا
WWW.ZAMINAZMOON.COM
١٤
بﻮﺳر مﺎﻧا رد ﮓﻨﺳ ﺎز رﻮﺘﮐﺎﻓ ود ﻂﺳﻮﺗ ﻪﺑ ﺚﻠﺜﻣ ﻦﻌﺗ ﺮﯿﯿﻣ ﻦ :دﻮﺷ
1 - بﻮﺳر رد دﻮﺟﻮﻣ لواﺮﮔ راﺪﻘﻣﺑ) ﮓﻨﺳ ﺎﯿ زا ﺮﺘﺸ80 ﺑ ،ﺪﺻردﯿ30 ﺎﺗ80 ،ﺪﺻرد
ﯿ5 ﺎﺗ30 زا ﺮﺘﻤﮐ ،ﺪﺻرد5 ﺧ راﺪﻘﻣ و ﺪﺻردﯿ ﭼﺎﻧﯿ.(ﺰ
2 - ﻪﺳﺎﻣ ﺖﺒﺴﻧ دوﺪﺣ رد) ﻞﮔ ﻪ9:1 ،1:1 و1:9.(
ﻧاواﺮﻓ ﺎﻫ ﻪﻧادي ﻌﺑﺎﺗ بﻮﺳر رد (لواﺮﮔ) ﺖﺷرد ﺮﺟ ﺖﻋﺮﺳ ﺮﺜﮐاﺪﺣ زاراﺬﮕﺑﻮـﺳر مﺎـﮕﻨﻫ رد نﺎي ،
ﺎﻫ ﻪﻧاد هزاﺪﻧا ﺮﺜﮐاﺪﺣ و ﻞﻘﻧو ﻞﻤﺣ ﺖﻓﺎﺴﻣي راوآي راﺬﮕﺑﻮﺳر مﺎﮕﻨﻫ رد دﻮﺟﻮﻣي ﻣ ﻪﮐ ﺖﺳا ناﻮﺗ
ﺎﻫ ﻪﻧﻮﻤﻧ رد ار ﺎﻬﻧآ راﺪﻘﻣي ﺘﺳد دﺮﮐ هﺪﻫﺎﺸﻣ حﻮﺿﻮﺑ ؛ﻨﺑاﺮﺑﺎﻌﺗ ﻦﯿﯿﺎـﻫ ﻪﻧاد راﺪﻘﻣ ﻦي رد ﺖـﺷرد
ﺘﺣ ،بﻮﺳر ﺧ راﺪﻘﻣ ﻪﺑﯿ ،ﻢﮐﯿاﺮﺑ ﺰي ﺒﻌﺗﯿﺴﻔﺗ و ﺮﯿژﺮﻧا ﺮي ﺤﻣﯿﻤﻫا زا ﻂﯿـﺻﺎﺧ ﺖ رادرﻮـﺧﺮﺑ
.ﺪﺷﺎﺑ
اﺮﺑي ﺻﻮﺗﯿراﺬﮕﻣﺎﻧ ﺚﻠﺜﻣ رد تﺎﺑﻮﺳر مﺎﻧ ﻒي ﻌﺗ زا ﺲﭘ ،ﮏﻟﻮﻓﯿـﯿ ار نآ ،ﻪـﻧﻮﻤﻧ رد لواﺮـﮔ ﺪـﺻرد ﻦ
ز ترﻮﺼﺑراﺬﮕﻣﺎﻧ ﺮي ﺎﻫ هژاو :ﻪﺘﮑﻧ) ﺪﻨﻨﮐي ﮕﻨﺳ هﺪـﺷ ﻪﺘـﺷﻮﻧ ﺰﺘﻧاﺮﭘ نورد بﻮﺳر مﺎﻧ لدﺎﻌﻣ
وﺎﺣ ﻪﻧﻮﻤﻧ ﺮﮔا .(ﺖﺳاي ﯿ زا ﺶ80 ـﻣ (اﺮﻣﻮـﻠﮕﻨﮐ) لواﺮﮔ ار نآ ،ﺪﺷﺎﺑ لواﺮﮔ ﺪﺻرد ﻪـﻧﻮﻤﻧ .ﺪـﻨﻣﺎﻧ
ﺎﻫﯽﯾ دوﺪﺣ رد ﻪﮐ30 ﺎﺗ80 ) ﻞﮔ ﻪﺑ ﻪﺳﺎﻣ ﺖﺒﺴﻧ سﺎﺳا ﺮﺑ ،ﺪﻨﺷﺎﺑ ﻪﺘﺷاد لواﺮﮔ ﺪﺻرد9:1 ـﯾ1:9 (
ا ﻪﺳﺎﻣ لواﺮﮔ ﻪﺑ ار ﺎﻬﻧآي اﺮﻣﻮﻠﮕﻨﮐ)ي ﻪﺳﺎﻣ ايا ﻪﺳﺎﻣ لواﺮﮔ ،(ي ﻠﮔ اﺮﻣﻮﻠﮕﻨﮐ)ي ا ﻪﺳﺎﻣي ﻠﮔ( و
ﻠﮔ لواﺮﮔ اﺮﻣﻮﻠﮕﻨﮐ)ي ﻠﮔﻣ ( ﺑ لواﺮﮔ راﺪﻘﻣ ﺮﮔا .ﺪﻨﻣﺎﻧﯿ5 ﺎﺗ30 ﺖﺒﺴﻧ ﺐﺴﺣ ﺮﺑ ،ﺪﺷﺎﺑ ﺪﺻرد
ﻟواﺮﮔ ﻪﺳﺎﻣ ﻪﻧﻮﻤﻧ مﺎﻧ ،ﻞﮔ ﻪﺑ ﻪﺳﺎﻣ اﺮﻣﻮﻠﮕﻨﮐ ﮓﻨﺳ ﻪﺳﺎﻣ)ﯽﯾﻠﮔ ﻪﺳﺎﻣ ،( ﻟواﺮﮔ ﻠﮔ ﮓﻨﺳ ﻪﺳﺎﻣ)
اﺮﻣﻮﻠﮕﻨﮐﯽﯾﻟواﺮﮔ ﻞﮔ و ( ﮐ ﮓﻨﺴﻠﮔ)اﺮﻣﻮﻠﮕﻨﯽﯾﻣ ( ﺴﺑ ﻪﻧﻮﻤﻧ رد لواﺮﮔ راﺪﻘﻣ ﺮﮔا .ﺪﺷﺎﺑﯿﭼﺎﻧ رﺎﯿ -
ﯿ 01/0 ﺎﺗ5 ﺪﺻرد ﻤﮐ ﻪﺳﺎﻣ اﺮﻧآ ،ﻞﮔ ﻪﺑ ﻪﺳﺎﻣ ﺖﺒﺴﻧ ﺐﺴﺣ ﺮﺑ ﺪﺷﺎﺑ ـﻟواﺮﮔ ﮓﻨـﺳ ﻪـﺳﺎﻣ)
ﻤﮐ اﺮﻣﻮﻠﮕﻨﮐﯽﯾﻠﮔ ﻪﺳﺎﻣ ،( ﻤﮐ ﻟواﺮﮔ ـﻠﮔ ﮓﻨﺳ ﻪﺳﺎﻣ) ـﻤﮐ اﺮﻣﻮـﻠﮕﻨﮐﯽﯾا ﻪـﺳﺎﻣ ﻞـﮔ ،(ي
ﻤﮐ ﻟواﺮﮔ ا ﻪﺳﺎﻣ ﮓﻨﺴﻠﮔ)ﯽﯾ ﻤﮐ ﻣﻮﻠﮕﻨﮐاﺮﯽﯾﻤﮐ ﻞﮔ و ( ﻟواﺮﮔ ﻤﮐ ﮓﻨﺴﻠﮔ) اﺮﻣﻮﻠﮕﻨﮐﯽﯾ (
.ﺪﻨﻣﺎﻧ
ﻌﺗﯿﯿا ﻪﺳﺎﻣ تارذ ﺖﺒﺴﻧ ي ـﻠﮔ ﻪـﺑ ﺗﺎﺑﻮـﺳر رد (مود رﻮﺘﮐﺎـﻓ) دﻮـﺧ ﺪﻨﺘـﺴﻫ لواﺮـﮔ ﺪـﻗﺎﻓ ﻪـﮐ
ﻣ هﺪﻨﻫﺪﻧﺎﺸﻧﯿژﺮﻧا ناﺰي اﺮﺑي ر ﻪﻧاد تارذ ندﻮﻤﻧ جرﺎﺧﺤﻣ زا ﺰﯿراﺬﮕﺑﻮﺳر مﺎﮕﻨﻫ رد ﻂي اﺮﺑ .ﺖﺳاي
ز لﺎﺜﻣندﻮﺑ دﺎﯿﻮﮔ ﻪﺳﺎﻣ ناﺰي اﺮﺟ ترﺪﻗ و جاﻮﻣا ﻪﮐ ﺖﺳا ﻦز نﺎر ﻪﻧاد تارذ و هدﻮﺑ دﺎـﯾ
ﺳ ﺪﺣ ردﯿ سر و ﺖﻠ راﺬﮕﺑﻮﺳر زا ﻞﺒﻗ اري ﺤﻣ زا و ﻪﺘﺴﺷﯿ.ﺖﺳا هدﺮﮐ جرﺎﺧ ﻂ
ﺎﻫ ﻪﻧﻮﻤﻧﯽﯾ زا ﺮﺘﻤﮐ) ﺪﻨﺷﺎﺑ لواﺮﮔ ﺪﻗﺎﻓ ﻪﮐ01/0 رد ﻞـﮔ ﻪـﺑ ﻪـﺳﺎﻣ ﺖﺒﺴﻧ سﺎﺳا ﺮﺑ ،(لواﺮﮔ ﺪﺻرد
ز ﻪﻘﺒﻃ رﺎﻬﭼﻣ راﺮﻗ ﯿ.ﺪﻧﺮ
) (ﮓﻨﺳ ﻪﺳﺎﻣ) ﻪﺳﺎﻣﺑ ﺖﺒﺴﻧﯿ زا ﺶ9:1ﻠﮔ ﻪﺳﺎﻣ ( ـﻠﮔ ﮓﻨﺳ ﻪﺳﺎﻣ) ﺖﺒـﺴﻧ) (1:1 ﺎـﺗ9:1 ﻞـﮔ ،(
ا ﻪﺳﺎﻣي ا ﻪﺳﺎﻣ ﮓﻨﺴﻠﮔ)ﯽﯾ ﺖﺒﺴﻧ) (1:9 ﺎﺗ1:1 زا ﺮﺘﻤﮐ ﺖﺒﺴﻧ) (ﮓﻨﺴﻠﮔ) ﻞﮔ و (1:9.(
ـﺳﺎــﻨﺷ بﻮـﺳر ﻔﻟﺆﻣ هوﺮﮔﯿﻣز ﻦﯿنﻮﻣزآ ﻦ
ﺮﺳي و تاوﺰﺟﺳﺎﻨﺷرﺎﮐ رﻮﮑﻨﮐ هﮋ ﺪﺷرا
WWW.ZAMINAZMOON.COM
١٥
ﺑﺮﺗ هدﺎﺳ ﻻﺎﺑ رد هﺪﺷ ﻪﺋارا شوراﺮﺑ شوري راﺬﮕﻣﺎﻧي تﺎﺑﻮﺳرﺘﻓﺎﺑ ﺮﻈﻧ زا ﺎﻬﮕﻨﺳ ﺎ ﺎﻫ ﻪﻧﻮﻤﻧ ردي
ﺘﺳد ﻮﺨﺑ ﺮﮔا لﺎﺣ .ﺪﺷﺎﺑﻫاﯿﻗد ار ﻪﻧﻮﻤﻧ ﻢﯿراﺬﮕﻣﺎﻧ ﺮﺘﻘي ﻨﮐﯿﻣ سﺎﺳا ﺮﺑ ،ﻢﯿ) ﺮﻄﻗ ﻪﻧﺎmedian
diameterﺎﻫ ﻪﻧاد زا هوﺮﮔ ﺮﻫ (ي ﮓﻨﺳ رد دﻮﺟﻮﻣراﺬﮕﻣﺎﻧ ار بﻮﺳر ﺎي ﻨﮐﯿاﺮﺑ .ﻢي ﺮـﮔا لﺎﺜﻣ
اﺮﻣﻮﻠﮕﻨﮐ ﮓﻨﺳ ﻪﺳﺎﻣ ار ود ﺮﻫ ﻪﮐ ﺪﺷﺎﺑ دﻮﺟﻮﻣ ﻪﻧﻮﻤﻧ ودﯽﯾ ﻣﺎﻨﺑﯿﺳرﺮﺑ زا ﺲﭘ ،ﻢ ﯿ ﻪـﻧاد هزاﺪﻧا ﺮﺘﺸ
ﺎﻫي ،لواﺮﮔ و ﻪﺳﺎﻣاﻣ ار ﮓﻨﺳود ﻦ ﻗد رﻮﻄﺑ ناﻮﺗﯿراﺬﮕﻣﺎﻧ ﺮﺘﻘي ﺎﻫ ﻪﻧاد لوا ﻪﻧﻮﻤﻧ رد ﺮﮔا .دﺮﮐي
ﺑ ﻪﺳﺎﻣﯿر ﻪﻧاد ﻪﺳﺎﻣ هزاﺪﻧا رد ﺮﺘﺸر ﻪـﻧاد ﮓﻨـﺳ ﻪﺳﺎﻣ ار نآ ،ﺪﺷﺎﺑ رﺪﻟﻮﺑ هزاﺪﻧا رد نآ لواﺮﮔ و ﺰـﯾ
ﻣ راد رﺪﻟﻮﺑ ﻣﺎﻧﯿﺎﻫ ﻪﻧاد مود ﻪﻧﻮﻤﻧ رد ﺮﮔا و ﻢي ﺧ ﻪﺳﺎﻣ هزاﺪﻧا رد ﻪﺳﺎﻣﯿ رد نآ لواﺮـﮔ و ﺖﺷرد
ﺧ ﮓﻨﺳ ﻪﺳﺎﻣ مﺎﻧ ﻪﺑ ار نآ ،ﺪﺷﺎﺑ ﻞﺒﭘ هزاﺪﻧاﯿ راﺬﮕﻣﺎﻧ راد ﻞﺒﭘ ﺖﺷردي ﻨﮐﯿ ؛اﺮﺑﺎﻨﺑ
ﺴﻘﺗﯿ
ﺪﻨﺑي ﻗدﯿﻣ سﺎﺳا ﺮﺑ ﺮﺘﻘﯿﺎﻫ ﻪﻧاد ﺮﻄﻗ ﻪﻧﺎي ﮑﺸﺗﯿ بﻮﺳر هﺪﻨﻫد ﻞﺖﺳا ﮓﻨﺳ ﺎ
.
اﺮﺑي راﺬﮕﻣﺎﻧي تﺎﺑﻮﺳرﺎﻬﮕﻨﺳ ﺎي ر ﻪﻧادﺮﺗﺰي ﻪﮐ ﮏﻟﻮﻓ مود ﺚﻠﺜﻣ زا ﺪﺷﺎﺑ لواﺮﮔ ﻪﻧﻮﮔﺮﻫ ﺪﻗﺎﻓ ﻪﮐ
ﺷﻮﮔ ﻪﺳ ردﺳ ،ﻪﺳﺎﻣ نآ ﻪﯿﻣ هدﺎﻔﺘﺳا ﺖﺳا هﺪﺷ ﻪﺘﺷﻮﻧ سر و ﺖﻠ ﻨﮐﯿز ﻞﮑﺷ).(ﺮ
،ﯽﺘﻠﯿﺳ ﮓﻨﺳ ﻪﺳﺎﻣ =ﯽﺘﻠﯿﺳ ﻪﺳﺎﻣ ،ﮓﻨﺳ ﻪﺳﺎﻣ =ﻪﺳﺎﻣ =ﯽـﺳر ﻪـﺳﺎﻣ ،ﯽﻠﮔ ﮓﻨﺳ ﻪﺳﺎﻣ =ﯽﻠﮔ ﻪﺳﺎﻣ
،راد سر ﮓﻨﺳ ﻪﺳﺎﻣ يا ﻪﺳﺎﻣ ﻞﮔ ،يا ﻪﺳﺎﻣ نﻮﺘﺴﺘﻠﯿﺳ =يا ﻪﺳﺎﻣ ﺖﻠﯿ- سر ،يا ﻪﺳﺎﻣ ﮓﻨﺳ ﻞﮔ
يا ﻪﺳﺎﻣ ﮓﻨﺳ سر =يا ﻪﺳﺎﻣ،نﻮﺘﺴﺘﻠﯿﺳ =ﺖﻠﯿﺳ ، ،ﮓﻨﺳ سر =سر
ﮓﻨﺳ ﻞﮔ =ﻞﮔ
ﻠﺜﻣ هرﺎﻨﮐ رد دﻮﺟﻮﻣ داﺪﻋا ﻪﺑ :ﻪﺘﮑﻧ دﻮﺷ ﺖﻗد
ﻟﺎﻧآﯿﺎﻫ ﻪﻧاد هزاﺪﻧا ﺰ
ـﺳﺎــﻨﺷ بﻮـﺳر ﻔﻟﺆﻣ هوﺮﮔﯿﻣز ﻦﯿنﻮﻣزآ ﻦ
ﺮﺳي و تاوﺰﺟﺳﺎﻨﺷرﺎﮐ رﻮﮑﻨﮐ هﮋ ﺪﺷرا
WWW.ZAMINAZMOON.COM
١٦
ﺎﻘﻣ ﺖﻬﺟ ﺎﺑ ﻒﻠﺘﺨﻣ تﺎﺑﻮﺳر ﻪﺴﺪﮑﻧ و ﺮﮕﯿﻌﺗ ﺰﯿﯿآﺮﻓ ﻦﺎﻫﺪـﻨي راﺬـﮔ بﻮـﺳري و ﻞـﻘﻧو ﻞـﻤﺣ و
ﻌﺗﯿﯿﺤﻣ ﻦﯿﺑﻮﺳر ﻂ ﺎﺑ ﺎﻬﻧآﺘﺴ ﺰﺠﺗ ار تارذ هزاﺪﻧاﻠﺤﺗ و ﻪﯿﺋﺎﻤﻧ ﻞﯿ.ﻢ
ﺠﻣﺳ + سر) ﻞﮔ و ﻪﺳﺎﻣ ،لواﺮﮔ تارذ ﻪﻋﻮﻤﯿ) ﻊﻤﺠﺗ ،ار تﺎﺑﻮﺳر رد (ﺖﻠPopulationﻣ ( .ﺪﻨﻣﺎﻧ
ﺳ ،ﻪﺳﺎﻣ ،لاوﺮﮔ تارذ زا ماﺪﮐ ﺮﻫﯿ ار سر و ﺖﻠز ﮏ) ﻊـﻤﺠﺗ ﺮSub populationـﻣ ( ﻮﮔ .ﺪـﻨ
اﺮﺑي ﻟﺎﻧآﯿﺎﺑ اﺪﺘﺑا تارذ ﺰﺘﺴ ﻨﺤﻨﻣ ﺎﻫي ﺪﻨﺑ ﻪﻧادي ـﻨﮐ ﻢـﺳر ارﯿﺎـﻫﺮﺘﻣارﺎﭘ ﺲﭙـﺳ و ﻢي رﺎـﻣآي
ﻣ ار بﻮﺳرﻨﮐ ﻪﺒﺳﺎﺤﯿ.ﻢ
- ﻨﺤﻨﻣ ﺎﻫي ﺪﻨﺑ ﻪﻧادي
1- ﻨﺤﻨﻣ ﯿ ماﺮﮔﻮﺘﺴﻣ ﺎﯿا ﻪﻠي )Hisrogram or Bargraph:(
اﻨﺤﻨﻣ ﻦ ﻧاواﺮﻓ ﺒﺴﻧ ﻣ نﺎﺸﻧ ار تارذ هزاﺪﻧا اﺮﺑ .ﺪﻫدي ا ﻢﺳرﻨﺤﻨﻣ ﻦﮐ ار تارذ هزاﺪﻧا ،
ﺎﻫ هدر ترﻮﺼﺑي ﺑﻮﺳر ﻮﺤﻣ رد ﺖﺳا رx نﺎﺸﻧ ﺎﻫ ﻫدﯿرﻮﻄﺑ ،ﻢﺖﻤﺳ رد ﺖﺷرد تارذ ﻪﮑ
ر تارذ وﮔ راﺮﻗ ﺖﺳار ﺖﻤﺳ رد ﺰﯿﻘﻣ .ﺪﻧﺮﯿ رﻮﺤﻣ سﺎx ﺎﻓ ﺐﺴﺣ ﺮﺑ ًﻻﻮﻤﻌﻣي ﺮـﺑ ﻪـﺘﺒﻟا) ﺪـﺷﺎﺑ
ﻣ ﺐﺴﺣﯿ ﻣ ﻢﻫ ﺮﺘﻣ ﻧزو ﺪﺻرد .(ﺪﺷﺎﺑ ﺪﻧاﻮﺗ ﻧاواﺮﻓ ﻪﮐ ار تﺎﺑﻮﺳر )frequencyﻣﺎﻧ (ﯿـﻣ هﺪ
ور رد ،دﻮﺷي رﻮﺤﻣy ﺎﻤﻧﻣ ﺶ ﻫدﯿﻨﺤﻨﻣ ﻞﮑﺷ .ﻢ ﯿﻄﺘﺴﻣ زا ماﺮﮔﻮﺘﺴﯿﺎﻫ ﻞﯽﯾ ﮑـﺸﺗﯿ هﺪـﺷ ﻞ
ﮐ ﺖﺳا رﻮﺤﻣ نآ ﻊﻠﺿ y د ﻊﻠﺿ و رﻮﺤﻣ ار نآ ﺮﮕx ﮑﺸﺗﯿﻣ ﻞ ﺪﺑ .ﺪﻫدﺗﺮﺗ ﻦﯿ ﺮـﻫ ﺢﻄـﺳ ﺐ
ﻄﺘﺴﻣﯿ) ﻞS= X.Yا ﻪﻧﺎﺸﻧ (ﯽﯾ ﻧﺎـﺘﺤﺗ ﻊﻠﺿ نﻮﭼ .دﻮﺑ ﺪﻫاﻮﺧ هدر ﺮﻫ ﻢﮐاﺮﺗ زا ور رد)ي رﻮـﺤﻣx
(ﺎﻫ اﺮﺑي ﺎﻫ هدري ﻣ ﺮﺑاﺮﺑ ﻒﻠﺘﺨﻣ ﻘﻣ رد) ﺪﺷﺎﺑﯿرﺎﮕﻟ سﺎﻤﺘا رد ﺢﻄﺳ فﻼﺘﺧا ،(ﻄﺘﺴﻣ ﻦﯿ ﺎـﻫ ﻞ
ﺘﻧ ردﯿﺘﺧا ﻪﺠﻧاواﺮﻓ فﻼ ﺖﺳا هدر ﺮﻫ رد تارذ ؛اﺮﺑﺎﻨﺑﻫ ﻦﯿاﺮﺑ ار تارذ ﻞﻗاﺪﺣ و ﺮﺜﮐاﺪﺣ ماﺮﮔﻮﺘﺴي
ﺎﻫ هدري ﻣ نﺎﺸﻧ ﻒﻠﺘﺨﻣ .ﺪﻫد
ﻨﺤﻨﻣ لﺎﺜﻣ رﻮﻄﺑ ﯿﺑﻮﺳر ماﺮﮔﻮﺘﺴ ﺘﻧ ﻪﮐﯿﺪﻨﺑ ﻪﻧاد ﻪﺠي ز ﻖﺑﺎﻄﻣ نآ هرﺎﻤـﺷ لوﺪـﺟ) ﺮ2ـﻣ (
ز ﻞﮑﺷ رد ار ﺪﺷﺎﺑﻣ ﻪﻈﺣﻼﻣ ﺮ ﻨﮐﯿ.ﺪ
هرﺎﻤﺷ لوﺪﺟ2
ﻌﻤﺠﺗ ﺪﺻرد
ﻧزو ﺪﺻرد ﻧاواﺮﻓ ﺎ (مﺮﮔ) تﺎﺑﻮﺳر نزو ﺑﻮﺳر هدر ﺎﻓ)ي Ø(
) ﮏﻟا هرﺎﻤﺷmesh(
4
4
2
1 - ﺎﺗ2-
10
16
12
6
0 ﺎﺗ1-
18
36
20
10
0 ﺎﺗ1
35
64
28
14
1 ﺎﺗ2
60
84
20
10
2 ﺎﺗ3
120
96
12
6
3 ﺎﺗ4
230
100
4
2
4
>
pan
= عﻮﻤﺠﻣ100 ﺪﺻرد
= عﻮﻤﺠﻣ50 مﺮﮔ
اﺮﺑ :ﻪﺘﮑﻧي رد ﻪﺒﺳﺎﺤﻣﻧزو ﺪﺻ ﻧاواﺮﻓ ﺎ ز ترﻮﺼﺑﻣ ﻞﻤﻋ ﺮ ﻨﮐﯿ:ﻢ
ـﺳﺎــﻨﺷ بﻮـﺳر ﻔﻟﺆﻣ هوﺮﮔﯿﻣز ﻦﯿنﻮﻣزآ ﻦ
ﺮﺳي و تاوﺰﺟﺳﺎﻨﺷرﺎﮐ رﻮﮑﻨﮐ هﮋ ﺪﺷرا
WWW.ZAMINAZMOON.COM
١٧
ﻨﺤﻨﻣ دﺮﺑرﺎﮐ دراﻮﻣ ﯿ:ماﺮﮔﻮﺘﺴ
1 - ﺪﺻردﻧاواﺮﻓ ﺎ ﻣ نﺎﺸﻧ بﻮﺳر رد ار ﻒﻠﺘﺨﻣ تارذ .ﺪﻫد
2 - ﯿﺮﺘﺸﺮﺘﻤﮐ و ﻦﻣ نﺎﺸﻧ نآ هزاﺪﻧا هاﺮﻤﻫ ﻪﺑ ار تﺎﺑﻮﺳر ﺪﺻرد ﻦ .ﺪﻫد
3 - ﺮﺗﻻﺎﺑﻨﺤﻨﻣ رد ار ﻊﻤﺠﺗ ﻪﻄﻘﻧ ﻦ ﯿﺎـﻤﻧ ،ماﺮﮔﻮﺘﺴ ـﯾ) ﺪـﻣ ﺎModeـﻣ ( ﺪـﻨﻣﺎﻧ
ا .(قﻮﻓ ﻞﮑﺷ)ﺑ نﺎﻤﻫ ﻪﻄﻘﻧ ﻦﯿﯿﻨﺤﻨﻣ ﻪﻨ ـﺳﺎﻨﺷ بﻮﺳر رد .ﺖﺳاﺎـﻤﻧ ،ـﯿ داﺪـﻌﺗ ﺮﮕﻧﺎ
ﺄﺸﻨﻣ ﺑﻮﺳر ﺮﮔا .ﺖﺳا تﺎﺑﻮﺳر ارادي ﺋﺎـﺸﻨﻣ ﮏﺗ اﺮﻧآ ﺪﺷﺎﺑ ﺎﻤﻧ )Unimodalـﻣ (
ﻨﻣﺎﻧﺑﻮﺳر .(قﻮﻓ ﻞﮑﺷ) اراد ﻪﮐي ﺋﺎﺸﻨﻣ ود ،ﺪﺷﺎﺑ ﺎﻤﻧ ود )Bimodalﻣﺎﻧ (ﯿﻣ هﺪ دﻮﺷ
ﻞﮑﺷ)ﺋﺎﭘﯿ- ﺑﻮـﺳر ﺮـﮔا و (ﭗـﭼ ﺖﻤﺳ ارادي ـﺑﯿﺋﺎـﺸﻨﻣ ﺪـﻨﭼ ار ﺪـﺷﺎﺑ ﺎـﻤﻧ ود زا ﺶ
)Polymodal or Multimodalﻣ ( ﺋﺎﭘ ﻞﮑﺷ) ﺪﻨﻣﺎﻧﯿ.(ﺖﺳار ﺖﻤﺳ ﻦ
ﺎﻤﻧ) ﺪﻣ ﺎ
Mode
(
ـﺳﺎــﻨﺷ بﻮـﺳر ﻔﻟﺆﻣ هوﺮﮔﯿﻣز ﻦﯿنﻮﻣزآ ﻦ
ﺮﺳي و تاوﺰﺟﺳﺎﻨﺷرﺎﮐ رﻮﮑﻨﮐ هﮋ ﺪﺷرا
WWW.ZAMINAZMOON.COM
١٨
ﺎﻌﻣ زاﻨﺤﻨﻣ گرﺰﺑ ﺐ ﯿا ماﺮﮔﻮﺘﺴﺑﺎـﺨﺘﻧا ﻞﺻاﻮﻓ ﻪﺑ ﺎﻬﻧآ ﻞﮑﺷ ﻪﮐ ﺖﺳا ﻦ ﺎـﻫ هدر) ﺎـﻫ ﮏـﻟاي
ﺑﻮﺳرﮕﺘﺴﺑ ( رد و درادﻐﺗ ﺎﺑ بﻮﺳر ﮏـﯿﯿﺎـﻫ ﻞﮑـﺷ ،ﺎـﻫ ﮏـﻟا ﻪﻠـﺻﺎﻓ ي ﺗوﺎـﻔﺘﻣ ـﻨﺤﻨﻣ زا
ﯿﻣ ﺖﺳﺪﺑ ماﺮﮔﻮﺘﺴ آﻠﺼﺗ دﺮﺑرﺎﮐ .ﺪ ﻨﺤﻨﻣ ﯿ رد ماﺮﮔﻮﺘﺴﻌﺗﯿﯿﺄﺸﻨﻣ ﻦ .ﺖﺳا تﺎﺑﻮﺳر
2-ﻨﺤﻨﻣ لﺎﻣﺮﻧ ﺪﻨﻧﺎﻣ ﮓﻧز ﺎﻨﺤﻨﻣ ﺎ ﻧاواﺮﻓ )Normal or Bell Shaped Curve:(
اﻨﺤﻨﻣ ﻦ ﻨﺤﻨﻣ ار ) سﻮﮔGauesﻧ (ﯿﻣ ﺰ ا .ﺪﻨﻣﺎﻧﻨﺤﻨﻣ ﻪﺑ زا ﻊﻠـﺿ ﻂﺳو ندﺮﮐ ﻞﺻو ﻢﻫ
ﺎﻫي ﻧﺎﻗﻮﻓ ﻄﺘﺴﻣﯿﺎﻫ ﻞي ﻨﺤﻨﻣ ﯿﻣ ﺖﺳﺪﺑ ماﺮﮔﻮﺘﺴ آـﯾـﻨﺤﻨﻣ ﻞﮑـﺷ لﺎـﺜﻣ رﻮـﻄﺑ .ﺪ لﺎـﻣﺮﻧ
هرﺎﻤﺷ لوﺪﺟ بﻮﺳر) ﺮﻈﻧ درﻮﻣ بﻮﺳر2ز ﻞﮑﺷ ﻖﺑﺎﻄﻣ (.ﺖﺳا ﺮ
ـﺳﺎــﻨﺷ بﻮـﺳر ﻔﻟﺆﻣ هوﺮﮔﯿﻣز ﻦﯿنﻮﻣزآ ﻦ
ﺮﺳي و تاوﺰﺟﺳﺎﻨﺷرﺎﮐ رﻮﮑﻨﮐ هﮋ ﺪﺷرا
WWW.ZAMINAZMOON.COM
١٩
ﺿﻮﺗ ،قﻮﻓ ﻞﮑﺷ ﺪﻨﻧﺎﻤﻫ ﺮﮔاﯿﺑﻮﺳر تارذ هزاﺪﻧا ﻊ ﻨﺤﻨﻣ ﻞﮑﺷ ،ﺪﺷﺎﺑ ﺖﺧاﻮﻨﮑ نرﺎـﻘﺘﻣ نآ لﺎـﻣﺮﻧ
)Symmetricalﻣرد ( آﺗرﻮﺻ رد .ﺪ زﻮﺗ ﻪﮐﻏ تارذ هزاﺪﻧا ﻊﯿ ـﻨﺤﻨﻣ ﻞﮑـﺷ ﺪﺷﺎﺑ ﺖﺧاﻮﻨﮑ
) نرﺎﻘﺘﻣﺎﻧ نآAsymmetricalﻣ رد ( آﮔﺪﺷ ﺞﮐ ًﺎﺣﻼﻄﺻا و ﺪ )Skewnessﭘ (ﯿﻣ اﺪ ﺎﻤﻧ.ﺪ
ا ردﻨﺤﻨﻣ ﻦ ﯿﺮﺗﻻﺎﺑ ﺰﻨﺤﻨﻣ ﻪﻄﻘﻧ ﻦ) ﺎﻤﻧ ،Modeا .دراد مﺎـﻧ (ـﯾا رد ﻪـﻄﻘﻧ ﻦـﯾـﻨﺤﻨﻣ ﻦ ـﯿ
ﺪﻨﻫﺪﻧﺎﺸﻧا ﻂـﺳو زا ﺖـﮐﺮﺣ .ﺖـﺳا بﻮﺳر ﺄﺸﻨﻣ داﺪﻌﺗ هـﯾـﻨﺤﻨﻣ ﻦ ﻓﺮـﻃ ﻪـﺑﯿﻌﻣ فاﺮـﺤﻧا ار ﻦـﯿ رﺎ
)Standard deviationﻣ ( ﺖﻣﻼﻋ ﺎﺑ و ﺪﻨﻣﺎﻧб ﻣ نﺎﺸﻧ ﻨﻫدز ﻞﮑﺷ).(ﺮ
ﻌﻣ فاﺮﺤﻧاﯿﺳﺎﻨﺷ بﻮﺳر رد رﺎ ﮔﺪﺷرﻮﺟ راﺪﻘﻣ ) تﺎﺑﻮﺳرSortingﻣ نﺎﺸﻧ ار ( ﺶﻫﺎـﮐ ﺎﺑ .ﺪﻫد
ﻌﻣ فاﺮﺤﻧا هزاﺪﻧاﯿراﺪﻘﻣ رﺎ ﮔﺪﺷرﻮﺟ اﺰﻓا تﺎﺑﻮﺳرﻣ ﺶ ﻨﺤﻨﻣ نﻮﭼ .ﺪﺑﺎ ﺸﮐ لﺎﻣﺮﻧﯿـﻣ ﺮـﺗ هﺪ
دﻮﺷ ؛اﺮﺑﺎﻨﺑﺸﮐ ﻦﯿﮔﺪ ﻨﺤﻨﻣ ﮔﺪﺷرﻮﺟ راﺪﻘﻣ لﺎﻣﺮﻧ ـﻣ نﺎـﺸﻧ ار تﺎﺑﻮﺳر ـﻨﺤﻨﻣ ﺮـﮔا .ﺪـﻫد
ﺧ لﺎﻣﺮﻧﯿ ﺸﮐﯿﺗرﻮﮐﻮﺘﭙﻟ اﺮﻧآ ﺪﺷﺎﺑ هﺪﯿ) leptokurticﻣ ( ﻨﺤﻨﻣ .ﺪﻨﻣﺎﻧ ﺧ لﺎﻣﺮﻧﯿ ار ﻦـﻬﭘ
ﺘﻠﭘ ﺗرﻮﮐﯿ) ﮏplaty kurticﻣ ( ﻨﺤﻨﻣ .ﺪﻨﻣﺎﻧ ﻟﺎﻣﺮﻧ ﺸﮐ ﻪﮐﯿﮔﺪ ار ﺪـﺷﺎﺑ ﻂﺳﻮﺘﻣ ﺪﺣ رد نآ
ﺗرﻮﮐوﺰﻣﯿ) ﮏmesokurticﻣ ( ﻮﮔز ﻞﮑﺷ).(ﺮ
ـﺳﺎــﻨﺷ بﻮـﺳر ﻔﻟﺆﻣ هوﺮﮔﯿﻣز ﻦﯿنﻮﻣزآ ﻦ
ﺮﺳي و تاوﺰﺟﺳﺎﻨﺷرﺎﮐ رﻮﮑﻨﮐ هﮋ ﺪﺷرا
WWW.ZAMINAZMOON.COM
٢٠
ﻨﺤﻨﻣ ﺮﮔا ﻨﺤﻨﻣ جوا ﻪﻄﻘﻧ ﺪﺷﺎﺑ نرﺎﻘﺘﻣ ،لﺎﻣﺮﻧ ﻨﺤﻨﻣ ﻂﺳو رد ﺖﺳرد ﻨﻌ ﻪﻄﻘﻧ50% راﺮﻗ
ﯿدﺮ ؛ﻨﻌ 50% ز ﺖﺣﺎﺴﻣﻨﺤﻨﻣ و ﭗﭼ ﺖﻤﺳ رد50% دا ﺖﺳار ﺖﻤﺳ رد ﺮﮕـﯾ راﺮـﻗ ﻪـﻄﻘﻧ
ﯿﻨﺤﻨﻣ رد .دﺮ ﻏ لﺎﻣﺮﻧﯿﻨﺤﻨﻣ جوا ﻪﻄﻘﻧ نرﺎﻘﺘﻣ د ﻪﻄﻘﻧ ردﺮﮕي ﻏ ﻪﺑﯿ زا 50 ـﻣ ﺪﺻرد
ﺎﻫ ﺖﺣﺎﺴﻣ و ﺪﺘﻓاي زﻨﺤﻨﻣ ﺮ ﻓﺮﻃ ردﯿﻤﻧ ﺮﺑاﺮﺑ ﻂﺳو ﻪﻄﻘﻧ .ﺪﺷﺎﺑ
ﻠﺻا دﺮﺑرﺎﮐ ﻨﺤﻨﻣ ﻌﺗ رد لﺎﻣﺮﻧﯿﯿﮔﺪﺷرﻮﺟ ﻦ .ﺖﺳا تﺎﺑﻮﺳر
3- ﻨﺤﻨﻣ ﻌﻤﺠﺗ )Cumulative Curve:(
اﻨﺤﻨﻣ ﻦ اور زي ﻌﻤﺠﺗ ﺪﺻرد ﻣ ﻢﺳر تﺎﺑﻮﺳر ﻌﻤﺠﺗ ﺪﺻرد .دﻮﺷ ﺑﻮﺳر هدر ﺮﻫ رد ﻊﻤﺟ زا
ﻧزو ﺪﺻرد ندﺮﮐ ﻣ ﺖﺳﺪﺑ دﻮﺧ ﻞﺒﻗﺎﻣ هدر ﺎﺑ هدر ﺮﻫ آـﻠﺒﻗ ﻪﻧﻮﻤﻧ لوﺪﺟ رد لﺎﺜﻣ ترﻮﺼﺑ ﻪﮐ ﺪ
هرﺎﻤﺷ لوﺪﺟ)2اﺮﺑ .ﺖﺳا هﺪﺷ هدروآ (ي ﻨﺤﻨﻣ ﻢﺳر ﻌﻤﺠﺗ ﻘﻣ ود زا ناﻮﺗﯿاﺮﺑ سﺎي رﻮـﺤﻣy
ﻌﻤﺠﺗ ﺪﺻرد ﺮﺑاﺮﺑ ﻪﮐ ﻘﻣ زا ﺮﮔا .دﺮﮐ هدﺎﻔﺘﺳا ،ﺖﺳاﯿﺑﺎﺴﺣ سﺎ ﻨﮐ هدﺎﻔﺘﺳاﯿﻨﺤﻨﻣ ،ﻢ ﻞﮑﺷ ﻪﺑS
ﻨﺤﻨﻣ .دﻮﺑ ﺪﻫاﻮﺧ ﻌﻤﺠﺗ S ﺟا ار ﻞﮑﺷﯿ) ﻮOgiveﻣ ( ﻘﻣ زا ﺮﮔا .ﺪﻨﻣﺎﻧﯿﻟﺎﻤﺘﺣا سﺎ اﺮﺑي رﻮﺤﻣ
y ﻨﮐ هدﺎﻔﺘﺳاﯿ، ﻨﺤﻨﻣ ﻞﮑﺷ ﻘﺘﺴﻣ ﻂﺧ ترﻮﺼﺑﯿـﻣ رد ﻢ آـﯾﻘﻣ رد .ﺪـﯿﻟﺎـﻤﺘﺣا سﺎ تارذ ﺮـﮔا
ترﻮﺼﺑﺎﺑ هﺪﺷ ﺶﺨﭘ ﺖﺧاﻮﻨﮑﻨﺤﻨﻣ ﻞﮑﺷ ،ﺪﻨﺷ ترﻮﺼﺑﻘﺘﺴﻣ ﻂﺧ ﯿزﻮﺗ ﺮﮔا .ﺖﺳا ﻢ تارذ
ﯿﻨﺤﻨﻣ ﻞﮑﺷ ،ﺪﺷﺎﺑ ﺖﺧاﻮﻨﮑ .دﻮﺑ ﺪﻫاﻮﺧ ﻪﺘﺴﮑﺷ طﻮﻄﺧ ترﻮﺼﺑ
ـﺳﺎــﻨﺷ بﻮـﺳر ﻔﻟﺆﻣ هوﺮﮔﯿﻣز ﻦﯿنﻮﻣزآ ﻦ
ﺮﺳي و تاوﺰﺟﺳﺎﻨﺷرﺎﮐ رﻮﮑﻨﮐ هﮋ ﺪﺷرا
WWW.ZAMINAZMOON.COM
٢١
اﺮﺑي ﻨﺤﻨﻣ ﻢﺳر ﻌﻤﺠﺗ ﺎﻫﺬﻏﺎﮐ زاي ﯿرﺎﮕﻟ ﻪﻤﻤﺘ ﯿﻣ ﺰ ا رد .دﺮـﮐ هدﺎﻔﺘـﺳا ناﻮﺗـﯾ ﺎﻫﺬـﻏﺎﮐ ﻦ
ﻘﻣﯿ رﻮﺤﻣ سﺎx ﺐﺴﺣ ﺮﺑ تارذ هزاﺪﻧا) ﯿ رﺎﮕﻟ (ﺮﺘﻣﻤﺘ ﻘﻣ وﯿ رﻮﺤﻣ سﺎy ﺑﺎﺴﺣ ﺖـﻠﻋ .ﺖـﺳا
ا زا هدﺎﻔﺘﺳاﺑ ﻪﻄﺑار ﺮﻃﺎﺨﺑ ﺎﻫﺬﻏﺎﮐ ﻦﯿﺎﻓ ﻦي ﻣ وﯿ رﺎﮕﻟ ترﻮﺼﺑ ﺎﻬﻧآ ﻪﻄﺑار ﻪﮐ ﺖﺳا ﺮﺘﻣﻤﺘ .ﺖﺳا
ﺎﻫﺬﻏﺎﮐي اﺮﺑ مزﻻي ﻨﺤﻨﻣ ﻢﺳر ﻘﻣ) ﺎﻫﯿﻟﺎﻤﺘﺣا سﺎ رﺎﮕﻟ وﻤﺘ.ﺖﺳا دﻮﺟﻮﻣ هدﺎﻣآ ترﻮﺼﺑ (
ﺰﻣﻨﺤﻨﻣ زا هدﺎﻔﺘﺳا ﺖ ﻌﻤﺠﺗ اﺳا ﻨﺤﻨﻣ ﻞﮑﺷ ﻪﮐ ﺖ ﮕﺘﺴﺑ ﺎـﺑ و دراﺪـﻧ ﺎـﻫ ﮏـﻟا ﻪﻠﺻﺎﻓ ﻪﺑ
ﻐﺗﯿﯿﻨﺤﻨﻣ ﻞﮑﺷ ﺎﻬﮑﻟا ﻪﻠﺻﺎﻓ ﺮ ﻐﺗﯿﯿﻤﻧ ﺮ اﺮﺑ .ﺪﻨﮐي ﺎﻫﺮﺘﻣارﺎﭘ ﻪﺒﺳﺎﺤﻣي رﺎﻣآي ـﺳﺮﺗ شور ﻪﺑﯿ
ا زاﻨﺤﻨﻣ ﻦ ﻣ هدﺎﻔﺘﺳا ﻨﮐﯿﺷ هزاﺪﻧا .ﻢﯿﻨﺤﻨﻣ ﺐ ﻌﻤﺠﺗ ﮔﺪﺷرﻮﺟ ﺎﺑ طﺎﺒﺗرا رد .ﺖـﺳا بﻮﺳر
ﺷ ﺮﮔاﯿﻨﺤﻨﻣ ﺐ ﻌﻤﺠﺗ )s ﻞﮑﺷﻘﺘﺴﻣ ﻂﺧ ﺎﯿز (ﻢﮔﺪﺷرﻮﺟ ،ﺪﺷﺎﺑ دﺎ ﻧ بﻮﺳرﯿ ﺪـﻫاﻮﺧ ﺮـﺘﻬﺑ ﺰ
دﻮﺑ ؛د ترﺎﺒﻋ ﻪﺑاﺰﻓا ﺎﺑ ﺮﮕﯿﻨﺤﻨﻣ ﺐ ﻌﻤﺠﺗﻌﻣ فاﺮﺤﻧا راﺪﻘﻣ ،ﯿ ﺪﻫاﻮﺧ ﺶﻫﺎﮐ رﺎ رﻮﻄﺑ .ﺖﻓﺎ
ز ﻞﮑﺷ رد لﺎﺜﻣﻨﺤﻨﻣ زا ﺗﺮﺗ ﻪﺑ مﻮﺳ ﺎﺗ لواﯿﮔﺪﺷرﻮﺟ ﺐ ـﻣ ﻪﺘـﺳﺎﮐ تﺎﺑﻮﺳر تﺎﺑﻮـﺳر .دﻮـﺷ
ﻠﺣﺎﺳ دﺎﺑ وي ﮔﺪﺷرﻮﺟ ﺮﻃﺎﺨﺑ ﯿ اراد بﻮﺧي ﺷﺮﭘﯿﺮﺗ ﺐﻨﺤﻨﻣ ﻦ تﺎﺑﻮﺳر .ﺪﻨﺘﺴﻫﻟﺎﭽﺨ
ﮔﺪﺷرﻮﺟ ﺮﻃﺎﺨﺑ ﯿ اراد ،ﺪﺑي ﺷ ﻢﮐﯿﺮﺗ ﺐﻨﺤﻨﻣ ﻦ ﻌﻤﺠﺗ .ﺪﻨﺷﺎﺑ
ـﺳﺎــﻨﺷ بﻮـﺳر ﻔﻟﺆﻣ هوﺮﮔﯿﻣز ﻦﯿنﻮﻣزآ ﻦ
ﺮﺳي و تاوﺰﺟﺳﺎﻨﺷرﺎﮐ رﻮﮑﻨﮐ هﮋ ﺪﺷرا
WWW.ZAMINAZMOON.COM
٢٢
ﺎﻫ ﻞﺤﻣي ﻤﺧﯿﮔﺪ ﻨﺤﻨﻣ رد ﻌﻤﺠﺗ S ﮕﺘﺴﮑﺷ طﺎﻘﻧ و ﻞﮑﺷ ﻨﺤﻨﻣ رد ﻌﻤﺠﺗ ﻘﺘﺴﻣ ﻂﺧﯿ
ﯿﻧﺎﮑﻣ ﺮﮕﻧﺎﯿﺎﻫ مﺰي راﺬﮕﺑﻮﺳر و ﻞﻘﻧو ﻞﻤﺣ ﻒﻠﺘﺨﻣي ﻠﻌﺗ)ﯿﻬﺟ ،ﻖﯿﺘﻠﻏ ،نﺪﯿـﻣ (نﺪ ـﺷﺎﺑ ﻞﮑـﺷ)
ز.(ﺮ
ﻨﺤﻨﻣ ﻢﺳر رد ﻌﻤﺠﺗ ﻘﻣ ﺎﺑﯿﺎﻓ سﺎي ا ﻪﺑﺎﻓ) ﺖﺷرد تارذ ﻪﮐ ﺖﺳا ترﻮﺻ ﻦي ﺖﻤـﺳ رد (ﺮـﺘﻤﮐ
ر تارذ و ﺖﺳارﺎﻓ) ﺰي ﯿ رﻮﺤﻣ ﭗﭼ ﺖﻤﺳ رد (ﺮﺘﺸx ﻣ راﺮﻗ ﯿـﻟو .ﺪـﻧﺮ ﻘﻣ زا ﺮـﮔاـﯿﻣ سﺎﯿـﻠ
ﺮﺘﻣي ﻨﮐ هدﺎﻔﺘﺳاﯿا ﺮﻃﺎﺨﺑ ،ﻢز ﻪﺑ ﻢﮐ زا داﺪﻋا ﻪﮑﻨور رد دﺎي رﻮﺤﻣx ﻣ راﺮﻗ ﯿ ﺖﺷرد تارذ ،ﺪﻧﺮ
ر تارذ و ﭗﭼ ﺖﻤﺳ ردﻣ راﺮﻗ ﺖﺳار ﺖﻤﺳ رد ﺰ ﯿ د.(قﻮﻓ ﻞﮑﺷ)
ﺎﻫﺮﺘﻣارﺎﭘي رﺎﻣآي
اﺮﺑي ﺎﻫﺮﺘﻣارﺎﭘ ﻪﺒﺳﺎﺤﻣي رﺎﻣآي ﻣ شور ود زا تﺎﺑﻮﺳر ﻧاﻮﺗﯿﻨﮐ هدﺎﻔﺘﺳا ﻢﯿ .ﻢ زا هدﺎﻔﺘـﺳا شور ﮏ
ﻨﺤﻨﻣ ﺎﻫي ﺳﺮﺗﯿ ﺳﺮﺗ شور ﻪﺑ و ﺖﺳاﯿ )Graphical Methodد شور ،ﺖﺳا مﻮﺳﺮﻣ (
ﻨﺤﻨﻣ زا هدﺎﻔﺘﺳا نوﺪﺑ ﻣ ترﻮﺻ ﺎﻫ ﯿا ﻪـﻈﺤﻟ شور و دﺮي )Method of momentﻣﺎﻧ (ـﯿ هﺪ
.دﻮﺷ
ـﺳﺎــﻨﺷ بﻮـﺳر ﻔﻟﺆﻣ هوﺮﮔﯿﻣز ﻦﯿنﻮﻣزآ ﻦ
ﺮﺳي و تاوﺰﺟﺳﺎﻨﺷرﺎﮐ رﻮﮑﻨﮐ هﮋ ﺪﺷرا
WWW.ZAMINAZMOON.COM
٢٣
ﺳﺮﺗ شورﯿ )Graphical Method(
ا ردﺎﺑ شور ﻦﺘﺴ ﻨﺤﻨﻣ اﺪﺘﺑا ﺎﻫي ﺪﻨﺑ ﻪﻧادي ﺳﺮﺗ ار بﻮﺳرﯿﻨﮐ ﻢﯿور زا ﺲﭙﺳ و ﻢي ﻨﺤﻨﻣ ،ﺎﻫ
ﻨﺤﻨﻣ صﻮﺼﺨﺑ ﻌﻤﺠﺗﺎﻫﺮﺘﻣارﺎﭘ ،ي رﺎﻣآي ﻣ ﻪﺒﺳﺎﺤﻣ ار ﻨﮐﯿﺎـﻫﺮﺘﻣارﺎﭘ .ﻢي رﺎـﻣآي ا رد ﻪـﮐـﯾ
ﻣ ﻪﺒﺳﺎﺤﻣ شور :زا ﺪﻨﺗرﺎﺒﻋ ﺪﻧﻮﺷ
1- تارذ هزاﺪﻧا ﻂﺳﻮﺘﻣ)average grain size:(
اﺮﺑي ﯿ تارذ ﻂﺳﻮﺘﻣ هزاﺪﻧا ندﺮﮐ اﺪﻣ ﺮﺘﻣارﺎﭘ ﻪﺳ زا بﻮﺳر ﮏ ﻧاﻮﺗﯿﻨﮑﺑ هدﺎﻔﺘﺳا ﯿﺑ زا .ﻢﯿا ﻦ
ﻣ ،ﺮﺘﻣارﺎﭘ ﻪﺳﯿﮕﻧﺎﯿﺑ ﺖﻗد زا ﻦﯿﺮﺘﺸي ا .ﺖﺳا رادرﻮﺧﺮﺑﻣارﺎﭘ ﻪﺳ ﻦ:زا ﺪﻨﺗرﺎﺒﻋ ﺮﺘ
- ﯿ) ﻪﻧﺎMedianﻨﺤﻨﻣ ﻂﺳو ﻪﻄﻘﻧ زا ﺖﺴﺗرﺎﺒﻋ :( ـﻨﺤﻨﻣ رد ﻪـﮐ ـﻌﻤﺠﺗ اـﯾ
ﺎﻓ ﻞﺑﺎﻘﻣ رد ﻪﻄﻘﻧي 50 ) ﺪﺻرد
٥٠
Øﻣ راﺮﻗ ( ﯿدﺮ ؛ﻨﻌ ا زا ﺮـﺗ ﺖـﺷرد تارذ ﻒـﺼﻧـﯾ
د ﻒﺼﻧ و ﻪﻄﻘﻧر ﺮﮕا زا ﺮﺗﺰﻫاﻮﺨﺑ ﺮﮔا .ﺪﻨﺘﺴﻫ ﻪﻄﻘﻧ ﻦﯿﻣ ﻢﯿﻣ ﺐﺴﺣ ﺮﺑ ار ﻪﻧﺎﯿ ﺑ ﺮﺘﻣﯿ ن
ﻨﮐﯿ ﺖﻣﻼﻋ زا
mm
Md ﻣ هدﺎﻔﺘﺳا ﻨﮐﯿ.ﻢﯿنﺎﯿﺎﻓ ﺐﺴﺣ ﺮﺑ ﻪﻧﺎي ﺖﻣﻼﻋ ﺎﺑ
Ø
Md نﺎﺸﻧ
ﻣ هداد ا .دﻮﺷاﺮﺑ ﺮﺘﻣارﺎﭘ ﻦي ﯿﻓﺎﮐ ﺖﻗد زا تارذ ﻂﺳﻮﺘﻣ هزاﺪﻧا نﺎ ﻤﻧ رادرﻮﺧﺮﺑ ،ﺪﺷﺎﺑ
زا ﻂﻘﻓ نﻮﭼﻨﺤﻨﻣ ﻪﻄﻘﻧ ﮏ ﻣ هدﺎﻔﺘﺳا .ﺪﻨﮐ
- ) ﺎﻤﻧModeﺮﺗﻻﺎﺑ :(ﻨﺤﻨﻣ رد ار ﻊﻤﺠﺗ ﻪﻄﻘﻧ ﯿ ماﺮﮔﻮﺘﺴ ﺎﻤﻧ مﺎﻧ ﻪﺑ ،لﺎﻣﺮﻧ ﺎ
ﻨﺤﻨﻣ رد ﺎﻤﻧ .ﺖﺳا فوﺮﻌﻣ ﺪﻣ ﻌﻤﺠﺗ ﺷﺮﭘ ﺮﺑاﺮﺑ ردﯿﺮﺗ ﺐﻨﺤﻨﻣ ﺶﺨﺑ ﻦ ﺎـﻤﻧ .دراد راﺮﻗ
رﺎﺼﺘﺧا ﺖﻣﻼﻋ ﺎﺑ اري
o
M ﻣ نﺎﺸﻧ ﺎـﺸﻨﻣ ود تﺎﺑﻮـﺳر رد .ﺪﻨﻫدﯽﯾ ﺎـﺸﻨﻣ ﺪـﻨﭼ وﯽﯾ ﻪـﮐ
ارادي ودﺑ زا تارذ ﻂﺳﻮﺘﻣ هزاﺪﻧا ناﻮﻨﻌﺑ ﺎﻤﻧ مﻮﻬﻔﻣ ،ﺪﻨﺘﺴﻫ ﺎﻤﻧ ﺪﻨﭼ ﺎﯿـﻣ ﺎـﻤﻧ زا .دور
ﯿاﺮﺑ ﺮﺘﺸي ﯿﻌﺗ نﺎﻣ هدﺎﻔﺘﺳا بﻮﺳر ﺄﺸﻨﻣ داﺪ .دﻮﺷ
- ﯿﮕﻧﺎﯿ) ﻦMeanـﻨﺤﻨﻣ ﻪﻄﻘﻧ ﻪﺳ زا :( اﺮـﺑي ـﯿ تارذ ﻂـﺳﻮﺘﻣ هزاﺪـﻧا ندﺮـﮐ اﺪ
ﻣ هدﺎﻔﺘﺳا ز ترﻮﺼﺑ نآ لﻮﻣﺮﻓ و ﺪﻨﮐ:ﺖﺳا ﺮ
ﻨﻌ ﻓﺎﮐ ور زا ﺖﺳاي ﻨﺤﻨﻣ ﻌﻤﺠﺗ ﺗارذ هزاﺪﻧا ﻪﮐ16 ،50 و84 ﮑﺸﺗ ار بﻮﺳر ﺪﺻردﯿ
ﺎﻓ ﺐﺴﺣ ﺮﺑ ﺪﻨﻫدي ﯿﻨﮐ اﺪﯿ رد و ﻫد راﺮﻗ لﻮﻣﺮﻓﯿﻣ ﺎﻧ ﻢﯿﮕﻧﺎﯿآ ﺖـﺳﺪﺑ تارذ هزاﺪـﻧا ﻦـﯾ .ﺪ
اﻗد ﺮﺘﻣارﺎﭘ ﻦﯿﻠﺒﻗ ﺮﺘﻣارﺎﭘ ود زا ﺮﺘﻘ اﺮﺑ و ﺖﺳاي ﻌﺗﯿﯿا زا تارذ هزاﺪـﻧا ﻂـﺳﻮﺘﻣ ﻦـﯾ ﺮﺘﻣارﺎـﭘ ﻦ
ﻣ هدﺎﻔﺘﺳا .دﻮﺷ
ﻨﺤﻨﻣ رد ﻣ ﺮﺘﻣارﺎﭘ ﻪﺳ نرﺎﻘﺘﻣ لﺎﻣﺮﻧﯿﻣ ،ﺎﻤﻧ ،ﻪﻧﺎﯿﮕﻧﺎﯿﻨﺤﻨﻣ ﻂﺳو رد ﺖﺳرد ﻦ ور ﺮﺑ وي ـﯾ
ﻟو ،ﺪﻨﻌﻗاو ﻪﻄﻘﻧ ردﻨﺤﻨﻣ ﻌﺿو نرﺎﻘﺘﻣﺎﻧ لﺎﻣﺮﻧﯿز ترﻮﺼﺑ قﻮﻓ ﺮﺘﻣارﺎﭘ ﻪﺳ ﺖ.دﻮﺑ ﺪﻫاﻮﺧ ﺮ
ـﺳﺎــﻨﺷ بﻮـﺳر ﻔﻟﺆﻣ هوﺮﮔﯿﻣز ﻦﯿنﻮﻣزآ ﻦ
ﺮﺳي و تاوﺰﺟﺳﺎﻨﺷرﺎﮐ رﻮﮑﻨﮐ هﮋ ﺪﺷرا
WWW.ZAMINAZMOON.COM
٢٤
2- ﮔﺪﺷرﻮﺟ ) بﻮﺳرSorting:(
ﮔﺪﺷرﻮﺟ ﯿ ناﺰﺘﺧاﻮﻨﮑ ﻣ نﺎﺸﻧ ار بﻮﺳر تارذ هزاﺪﻧا ﺪﻫد ؛ﻨﻌ ﮔﺪـﺷرﻮﺟ هﺪـﻨﻫد نﺎـﺸﻧ
ا تارذ هزاﺪﻧا رﺪﻘﭼ ﻪﮐ ﺖﺳا ﻦ ﻪﺑ بﻮﺳر ﮏﺪﮑدﺰﻧ ﺮﮕـﺳا ﮏز ﻞﮑـﺷ)ـﯾﻮـﺳر ﻪـﻧﻮﻤﻧ ود ب
ﻣ نﺎﺸﻧ ار هﺪﺸﻧرﻮﺟ و هﺪﺷرﻮﺟ .(ﺪﻫد
اﺮﺑي ﻌﺗﯿﯿﮔﺪﺷرﻮﺟ راﺪﻘﻣ ﻦ ﺎﻬﻟﻮﻣﺮﻓ زا بﻮﺳري زﻣ ﺮ :دﺮﮐ هدﺎﻔﺘﺳا ناﻮﺗ
- ﺮﺿﮔﺪﺷرﻮﺟ ﺐ ) ﮏﺳﺮﺗTrask Sorting Cofficient:(
ترﻮﺼﺑ نآ لﻮﻣﺮﻓ
75
25
p
P
.ﺪﺷﺎﺑ
25
P ﺗارذ هزاﺪﻧا ﺮﺑاﺮﺑ ﻣ ﺐﺴﺣ ﺮﺑﯿ ﻪﮐ ﺖﺳا ﺮﺘﻣ52 ﺪﺻرد
ﮑﺸﺗ ار بﻮﺳرﯿﻣ ﻞ .ﺪﻫد
75
P ﻣ ﺐﺴﺣ ﺮﺑ تارذ هزاﺪﻧا ﺮﺑاﺮﺑﯿ ﮐ ﺖﺳا ﺮﺘﻣ75 ار بﻮـﺳر ﺪـﺻرد
ﮑﺸﺗﯿﻣ ﻞ ا رد نﻮﭼ .ﺪﻫدﻨﺤﻨﻣ ﻂﺳو ﻪﻄﻘﻧ ود زا ﻂﻘﻓ شور ﻣ هدﺎﻔﺘﺳا ـﻤﮐ ﺖﻗد زا ،دﻮﺷ
.ﺖﺳا رادرﻮﺧﺮﺑ
- ﻓدﻮﮐ )Phiquartile deviation (ﺪﻧا ﺎ:نﺎﻤﺳﻼﮐ ﺲ
اﺪﻧا ﻦﻣﻼﻋ ﺎﺑ ار ﺲQDØ ﻣ نﺎﺸﻧ :زا ﺖﺴﺗرﺎﺒﻋ نآ لﻮﻣﺮﻓ و ﺪﻨﻫد
2
2575
QD
ـﺳﺎــﻨﺷ بﻮـﺳر ﻔﻟﺆﻣ هوﺮﮔﯿﻣز ﻦﯿنﻮﻣزآ ﻦ
ﺮﺳي و تاوﺰﺟﺳﺎﻨﺷرﺎﮐ رﻮﮑﻨﮐ هﮋ ﺪﺷرا
WWW.ZAMINAZMOON.COM
٢٥
اﺒﺷ لﻮﻣﺮﻓﯿﻟو ﺖﺳا ﮏﺳﺮﺗ لﻮﻣﺮﻓ ﻘﻣ زاﯿﺎﻓ سﺎي هدﺎﻔﺘﺳا ﻓدﻮﮐ راﺪﻘﻣ .دﻮﺷ رﺪـﻘﭼ ﺮﻫ
ﮔﺪﺷرﻮﺟ ،ﺪﺷﺎﺑ ﺮﺘﮑﭼﻮﮐ ا رد .ﺖﺳا ﺮﺘﻬﺑ بﻮﺳرﻧ لﻮﻣﺮﻓ ﻦﯿﻨﺤﻨﻣ ﻂﺳو ﺖﻤﺴﻗ زا ﻂﻘﻓ ﺰ هدﺎﻔﺘﺳا
ﺎﻫ ﻪﻟﺎﺒﻧد و ﺖﺳا هﺪﺷي ﺤﻨﻣ .ﺪﻧا هﺪﺸﻧ هدروآ بﺎﺴﺤﺑ
- ﻌﻣ فاﺮﺤﻧاﯿﺳﺮﺗ رﺎﯿ )Graphic Standard deviation:(
ا ردز ترﻮﺼﺑ نآ لﻮﻣﺮﻓ ﻪﮐ شور ﻦ:ﺖﺳا ﺮ
2
1684
دوﺪﺣ رد68 ز ﺖﺣﺎﺴﻣ ﺪﺻردﻨﺤﻨﻣ ﺮ طﺎـﻘﻧ زا) ﺖـﺳا هدروآ بﺎﺴﺤﺑ ار16 و ﺪـﺻرد84 ﺪـﺻرد
ﻨﻌ ﺎﻬﺘﻧا طﺎﻘﻧي ﻨﺤﻨﻣ ﺖﺳا هﺪﺷ هدﺎﻔﺘﺳا.(
- ﻌﻣ فاﺮﺤﻧاﯿﺳﺮﺗ رﺎﯿ ) ﻊﻣﺎﺟInclusive graphic standard deviation:(
ا و دﺮﮐ ﻪﺋارا ﮏﻟﻮﻓ ار لﻮﻣﺮﻓ ﻦ90 ز ﺖﺣﺎﺴﻣ ﺪﺻردﻨﺤﻨﻣ ﺮ ﻣ ﺮﺑ رد ار ـﯿﻘﺑ زا ﺮﺘﻠﻣﺎـﮐ و دﺮـﯿ
ﮔﺪﺷرﻮﺟ راﺪﻘﻣ .ﺖﺳا ﺎﻬﻟﻮﻣﺮﻓ ﺎﺑδI ﻣ هداد نﺎﺸﻧ :دﻮﺷ
اﺮﺑ ﮏﻟﻮﻓي ﻌﺗﯿﯿﮔﺪﺷرﻮﺟ ﻦ ﺎﻫ هزﺎﺑ تﺎﺑﻮﺳري زﺮﻌﺗ ار ﺮ راﺪﻘﻣ و ﺖﺳا هدﻮﻤﻧ ﻒδI ار هﺪﻣآ ﺖﺳﺪﺑ
ﻞﺧاد رد ناﻮﺗ ا زاﮔﺪـﺷرﻮﺟ عﻮـﻧ و داد راﺮـﻗ ﺎﻫ هزﺎﺑ ﻦ ﻪـﺑ مزﻻ .دروآ ﺖـﺳﺪﺑ ار بﻮـﺳر
ﺿﻮﺗﯿﮔﺪﺷرﻮﺟ راﺪﻘﻣ ﻪﮐ ﺖﺳا ﺢ ﺎﻓ ﺐﺴﺣ ﺮﺑي :ﺪﺷﺎﺑ
ـﺳﺎــﻨﺷ بﻮـﺳر ﻔﻟﺆﻣ هوﺮﮔﯿﻣز ﻦﯿنﻮﻣزآ ﻦ
ﺮﺳي و تاوﺰﺟﺳﺎﻨﺷرﺎﮐ رﻮﮑﻨﮐ هﮋ ﺪﺷرا
WWW.ZAMINAZMOON.COM
٢٦
3- ﮔﺪﺷ ﺞﮐ ﺪﻧا ﺎ) نرﺎﻘﺗ ﺲSkewness:(
ا ﻣ ﺮﺘﻣارﺎﭘﯿﻨﺤﻨﻣ نرﺎﻘﺗ ناﺰ ﻣ نﺎﺸﻧ ار ﻨﺤﻨﻣ رد .ﺪﻫد ﺎﻫي ﻣ نرﺎﻘﺘﻣﯿﮔﺪﺷ ﺞﮐ ناﺰ ﺮﻔ
دﺰﻧﻣ ﺮﻔﺻ ﻪﺑ ﻨﺤﻨﻣ رد .ﺪﺷﺎﺑ ﺎﻫي ﮔﺪﺷ ﺞﮐ نرﺎﻘﺘﻣﺎﻧ ردﻨﺤﻨﻣ فﺮﻃ ﮏ دﻣ هﺪ .دﻮـﺷ
ﻓﺮﻃ ﻨﺤﻨﻣ زا اراد ﻪﮐي ﮔﺪﺷ ﺞﮐ ﺸﮐ وﯿﮔﺪ ـﻨﺤﻨﻣ ﻪﻟﺎﺒﻧد مﺎﻨﺑ ﺪﺷﺎﺑ )tailﻣﺎﻧ (ـﯿـﻣ هﺪ
.دﻮﺷ
ﻨﺤﻨﻣ ﻪﻟﺎﺒﻧد ﺮﮔا ﻪﺑر تارذ ﺖﻤﺳﻨﻌ اراد بﻮﺳر ،ﺪﺷﺎﺑ ﺖﺳار ﺖﻤﺳ ﻪﺑي ﮔﺪـﺷ ﺞـﮐ ﺖـﺒﺜﻣ
ﮔﺪﺷ ﺞﮐ رد .ﺖﺳا ﺑ ﺖﺣﺎﺴﻣ ﺖﺒﺜﻣﯿز ﺮﺘﺸﻨﺤﻨﻣ ﺮ ر تارذ ﺖﻤـﺳ ردـﯾ دراد راﺮـﻗ ﺰﻨﻌﯿـﻧاواﺮﻔ
ر ﻪﻧاد تارذﺑ ﺰﯿﻟو ﺖﺳا ﺮﺘﺸ ﮔﺪﺷرﻮﺟ .ﺖﺳا ﺮﺘﻬﺑ ﺖﺷرد ﻪﻧاد تارذ
ﮔاﻨﺤﻨﻣ ﻪﻟﺎﺒﻧد ﺖﺷرد تارذ ﺖﻤﺳ ﻪﺑﻨﻌ ،ﺪﺷﺎﺑ ﭗﭼ ﺖﻤﺳ ﻪﺑ ﮔﺪـﺷ ﺞﮐ بﻮﺳر ـﻔﻨﻣ .دراد
ﮔﺪﺷ ﺞﮐ رد ﻔﻨﻣ ﺑ ﺖﺣﺎﺴﻣﯿز ﺮﺘﺸﻨﺤﻨﻣ دراد راﺮﻗ ﺖﺷرد ﻪﻧاد تارذ ﺖﻤﺳ ردﻨﻌ ـﻧاواﺮﻓ
ﻟو ﺖﺳا ﺖﺷرد ﻪﻧاد تارذ ﺎﺑ ﮔﺪﺷرﻮﺟ ر ﻪﻧاد تارذ.ﺖﺳا ﺮﺘﻬﺑ ﺰ
اﺮﺑي ﮔﺪﺷ ﺞﮐ راﺪﻘﻣ ﻪﺒﺳﺎﺤﻣ ﺎﻬﻟﻮﻣﺮﻓي دﺪﻌﺘﻣي :دراد دﻮﺟو
- ﮔﺪﺷ ﺞﮐ )Phiquartile skewness:(
2
2
2
27525 31
md
md
SKq
2
2507525
SKq
ا ردﺧﺮﺑ لﻮﻣﺮﻓ ﻦ ﺎﺠﺑ تﺎﻗواي
Ø
md ،
50
Ø )ﻣ راﺮﻗ (ار نآ لدﺎﻌﻣ ﺪﻨﻫد نﺎـﻤﻫ ﻪـﮐﯿـﻣ ﻪـﻧﺎ
ا رد .ﺪﺷﺎﺑﮔﺪﺷ ﺞﮐ راﺪﻘﻣ ﻂﻘﻓ لﻮﻣﺮﻓ ﻦ ﻨﺤﻨﻣ ﻂﺳو ﺎـﻫ ﻪﻟﺎﺒﻧد و ﺖﺳا هﺪﻣآ بﺎﺴﺤﺑي ـﻨﺤﻨﻣ
ا ﻪﺑ .ﺖﺳا هﺪﺸﻧ ﻪﺘﻓﺮﮔ ﺮﻈﻧ ردﻟد ﻦﯿﺎﮐ ﺖﻗد زا ﻞ ﻤﻧ رادرﻮﺧ ﺮﺑ .ﺪﺷﺎﺑ
- ﮔﺪﺷ ﺞﮐ ﺳﺮﺗﯿ )Graphic skewness:(
1684
508416
2
SKG
ـﺳﺎــﻨﺷ بﻮـﺳر ﻔﻟﺆﻣ هوﺮﮔﯿﻣز ﻦﯿنﻮﻣزآ ﻦ
ﺮﺳي و تاوﺰﺟﺳﺎﻨﺷرﺎﮐ رﻮﮑﻨﮐ هﮋ ﺪﺷرا
WWW.ZAMINAZMOON.COM
٢٧
ا رد لﻮﻣﺮﻓ ﻦﮔﺪﺷ ﺞﮐ راﺪﻘﻣ 68 ﻨﺤﻨﻣ ﺪﺻرد ﻣ ﻪﺒﺳﺎﺤﻣ .دﻮﺷ
- ﮔﺪﺷ ﺞﮐ ﺳﺮﺗﯿ ) ﻊﻣﺎﺟInclusive graphic skewness:(
اﻗد و ﺖﺳا هدﺮﮐ ﻪﺋارا ﮏﻟﻮﻓ ار لﻮﻣﺮﻓ ﻦﯿﺎﻬﻟﻮﻣﺮﻓ زا ﺮﺗ ﻖي ﻠﺒﻗ ا .ﺖﺳاﮔﺪـﺷ ﺞﮐ ،لﻮﻣﺮﻓ 90
ﻨﺤﻨﻣ ﺪﺻرد ﻣ ﺮﺑ رد ار ﯿﮔﺪﺷ ﺞﮐ راﺪﻘﻣ .دﺮ ﺎﻓ نوﺪﺑ و ﻞﻣﺎﮐ دﺪﻋ ﮏي ﻣ ﺎﯿـﻠ .ﺖـﺳا ﺮـﺘﻣ
اﺮﺑي ﻌﺗﯿﯿﮔﺪﺷ ﺞﮐ عﻮﻧ ﻦ راﺪﻘﻣ ،بﻮﺳري ﻣ ﺖﺳﺪﺑ ﮏﻟﻮﻓ لﻮﻣﺮﻓ زا ﻪﮐ آﺎـﻫ هزﺎـﺑ رد و ﺪي زـﯾ
ﻣ راﺮﻗ :ﺪﻨﻫد
4- ﺸﮐﯿﮔﺪ )Kurtosis:(
ﯿﺗ كﻮﻧ ناﺰﯿي ﻨﺤﻨﻣ ﻣ نﺎﺸﻧ ار ز لﻮﻣﺮﻓ زا نآ راﺪﻘﻣ .ﺪﻫدﻣ ﺖﺳﺪﺑ ﺮ آ:ﺪ
ﺸﮐ راﺪﻘﻣ رﺪﻘﭼ ﺮﻫﯿﮔﺪ ﯿنﺎﺸﻧ ﺪﺷﺎﺑ ﺮﺘﺸ ﮔﺪﺷرﻮﺟ ﻪﮐ ﺪﻫد ا .ﺖﺳا ﺮﺘﻬﺑﻨﺤﻨﻣ عﻮﻧ ﻦ ﺎـﻫ
ﺗرﻮﮐﻮﺘﭙﻟ ارــﯿ) ﮏLeptokurticــﻣ ( ﻮﮔــﺸﮐ راﺪــﻘﻣ رﺪــﻘﭼ ﺮــﻫ .ﺪــﻨﯿﮔﺪ ﺑ ،ﺪــﺷﺎﺑ ﺮــﺘﻤﮐــﯿ ﺮﮕﻧﺎ
ﮔﺪﺷرﻮﺟ ﻌﺿﯿا .ﺖﺳا بﻮﺳر ﻒﻨﺤﻨﻣ ﻦ ﺘﻠﭘ ار ﺎﻫ ﺗرﻮﮐﯿ) Platykurtic( ﻮﮔ ﺖﻟﺎﺣ .ﺪﻨ
ـﺳﺎــﻨﺷ بﻮـﺳر ﻔﻟﺆﻣ هوﺮﮔﯿﻣز ﻦﯿنﻮﻣزآ ﻦ
ﺮﺳي و تاوﺰﺟﺳﺎﻨﺷرﺎﮐ رﻮﮑﻨﮐ هﮋ ﺪﺷرا
WWW.ZAMINAZMOON.COM
٢٨
ﺗرﻮﮐوﺰﻣ ار ﻂﺳوﺪﺣﯿ) ﮏMesokurticﻣ ( ﻮﮔﮔﺪﺷ رﻮﺟ و ﺪﻨ اﺮﺑ .ﺖﺳا ﻂﺳﻮﺘﻣي ﻌﺗﯿـﯿ عﻮـﻧ ﻦ
ﺸﮐﯿﮔﺪﺎﻫ هزﺎﺑ رد ار قﻮﻓ لﻮﻣﺮﻓ زا هﺪﻣآ ﺖﺳﺪﺑ راﺪﻘﻣ ،ي زﻣ راﺮﻗ ﺮ :ﺪﻨﻫد
5- ﺪﻧا) نزﺎﻫ ﺲHazen:(
لﻮﻣﺮﻓ زا
10
60
d
d
ﻣ ﺖﺳﺪﺑ آ .ﺪ
60
d ﻨﻌ ﺑﻮﺳر تارذ هزاﺪﻧا ﻣ ﺐـﺴﺣ ﺮﺑﯿـﻠ ﻪـﮐ ﺮـﺘﻣ60 ﺪـﺻرد
ﮑﺸﺗ ار بﻮﺳرﯿﻣ ﻞ .ﺪﻫد
10
D ﻨﻌ ﺑﻮﺳر تارذ هزاﺪﻧا ﺐﺴﺣ ﺮﺑﯿ ﻪﮐ ﺮﺘﻣ10 بﻮـﺳر ﺪﺻرد
ﮑﺸﺗ ارﯿﻣ ﻞ .ﺪﻫد
ﺑ زاﯿﺎﻫﺮﺘﻣارﺎﭘ ﻦي رﺎﻣآيﺎﻫﺮﺘﻣارﺎﭘ ،ي ﮔﺪﺷرﻮﺟ ﮔﺪﺷ ﺞﮐ و ﻤﻫاﯿﺑ ﺖﯿﺮﺘﺸي ﻘﺑ ﻪﺑ ﺖﺒﺴﻧﯿﺪﻧراد ﻪ ،
ﻌﺗ نﻮﭼﯿﯿﺤﻣ ﻦﯿﺑﻮﺳر ﻂ ا سﺎﺳا ﺮﺑﻣ مﺎﺠﻧا ﺮﺘﻣارﺎﭘ ود ﻦ .دﻮﺷ
اﺮﺑي اﮕﻧﻮﮕﭼ ﺎﺑ ﻪﮑﻨ ﺳﺮﺗ شورﯿ ﺎﻫﺮﺘﻣارﺎﭘ ﻪﺒﺳﺎﺤﻣ ردي رﺎﻣآي ﯿﻮﺷ ﺎﻨﺷآ ﺮﺘﺸ لﺎـﺜﻣ رﻮـﻄﺑ ،ﻢ
ﺎﻫﺮﺘﻣارﺎﭘي رﺎﻣآي اﺮﺑ اري ﺑﻮﺳر هرﺎﻤﺷ لوﺪﺟ رد ﻪﮐ2 ز ترﻮﺼﺑ ،ﺪﺷ ﺮﮐذﻣ ﺖﺳﺪﺑ ﺮ روآ:ﻢ
ـﺳﺎــﻨﺷ بﻮـﺳر ﻔﻟﺆﻣ هوﺮﮔﯿﻣز ﻦﯿنﻮﻣزآ ﻦ
ﺮﺳي و تاوﺰﺟﺳﺎﻨﺷرﺎﮐ رﻮﮑﻨﮐ هﮋ ﺪﺷرا
WWW.ZAMINAZMOON.COM
٢٩
ورا ﻪﻈﺤﻟ شي )Method of Moment:(
ا ردﻧ شور ﻦﯿزﺎي ﻨﺤﻨﻣ ﻢﺳر ﻪﺑ ﺎﻫي ﺪـﻨﺑ ﻪـﻧادي ور زا ﺎـﻫﺮﺘﻣارﺎﭘ و دراﺪـﻧ دﻮـﺟوي ـﯾﺮـﺳ ﮏي
ﻣ ﻪﺒﺳﺎﺤﻣ ﺎﻬﻟﻮﻣﺮﻓ ا .ددﺮﮔ شور ﻗدﯿﺮﺗ ﻖ ـﺳﺮﺗ شور زاﯿ ﺖـﺳا ؛زـﯾـﺳﺮﺗ شور رد اﺮﯿ زا
ﺧﺮﺑ ﻨﺤﻨﻣ طﺎﻘﻧ هدﺎﻔﺘﺳا ﺎـﻬﻟﻮﻣﺮﻓ .دﻮﺷي ﺎـﻫﺮﺘﻣارﺎﭘ ﻪﺒـﺳﺎﺤﻣي رﺎـﻣآي ا ﻪـﻈﺤﻟ شور ﻪـﺑي
:زا ﺪﻨﺗرﺎﺒﻋ
ا رد:ﺎﻬﻟﻮﻣﺮﻓ ﻦ
mﺑﻮﺳر هدر ﻂﺳو ﻪﻄﻘﻧ :
fﻧاواﺮﻓ : ﺑﻮﺳر هدر ﺮﻫ
nﻧاواﺮﻓ عﻮﻤﺠﻣ : ﺎﻫ هدري ﺑﻮﺳر ﺮﺑاﺮﺑ ًﻻﻮﻤﻌﻣ ﻪﮐ100 .ﺪﺷﺎﺑ
اﺮﺑي ا ،ﺐﻠﻄﻣ نﺪﺷ ﻦﺷورﺑﻮﺳر درﻮﻣ رد ار شور ﻦ ﺎﻫﺮﺘﻣارﺎﭘ ًﻼﺒﻗ ﻪﮐي رﺎﻣآي ﺮﻃ زا نآ شور ﻖ
ﺳﺮﺗﯿ ﺳﺪﺑﻣ رﺎﮑﺑ ،ﺪﺷ هدروآ ﺖ ﺮﺑﺎﺘﻧ و ﻢﺎﻘﻣ ﻢﻫ ﺎﺑ ار شور ود ﺞﻣ ﻪﺴ ﻨﮐﯿ:ﻢ
- اﺮﺑي ﻣ ﻪﺒﺳﺎﺤﻣﯿﮕﻧﺎﯿز ترﻮﺼﺑ ﻦﻣ ﻞﻤﻋ ﺮ ﻨﮐﯿ:ﻢ
ـﺳﺎــﻨﺷ بﻮـﺳر ﻔﻟﺆﻣ هوﺮﮔﯿﻣز ﻦﯿنﻮﻣزآ ﻦ
ﺮﺳي و تاوﺰﺟﺳﺎﻨﺷرﺎﮐ رﻮﮑﻨﮐ هﮋ ﺪﺷرا
WWW.ZAMINAZMOON.COM
٣٠
5.1
100
150.
n
mf
x
ﻂﺳﻮﺘﻣ ﻪﺳﺎﻣ
اﺮﺑي ﮔﺪﺷ رﻮﺟ ﻪﺒﺳﺎﺤﻣ ز ﻖﺑﺎﻄﻣﻣ ﻞﻤﻋ ﺮ ﻨﮐﯿ:ﻢ
44.1
100
208
100
)( 2
xmf
ﮔﺪﺷ رﻮﺟ ﺪﺑﻌﺿ ﺎﯿ
اﺮﺑي ﮔﺪﺷ ﺞﮐ ﻪﺒﺳﺎﺤﻣ ز ترﻮﺼﺑﻣ ﻞﻤﻋ ﺮ ﻨﮐﯿ:ﻢ
0
)44.1(100
0
100
)(
33
3
xmf
SK
ﺮﻘﺗنرﺎﻘﺘﻣ ﺎﺒ
اﺮﺑي ﮔﺪﺷ ﺞﮐ ﻪﺒﺳﺎﺤﻣ ز ترﻮﺼﺑﻣ ﻞﻤﻋ ﺮ ﻨﮐﯿ:ﻢ
f.m
ﻧاواﺮﻓ هدر ﺮﻫ
f
ﺮﻫ ﻂﺳو ﻪﻄﻘﻧ
هدرm
ﺑﻮﺳر هدر
Ø
6 -
4
5/1-
1 - - 2 -
6 -
14
5/0-
0
1 -
10
20
5/0
1
0
42
28
5/1
2
1
50
20
5/2
3
2
42
12
5/3
4
3
18
4
5/4
5
4
Σf.m = 150
2
)( xmf
2
)( xm
xm
36
9
3 -
48
4
2 -
20
1
1 -
0
0
0
20
1
1
48
4
2
36
9
3
2
)( xmf 208
=
ـﺳﺎــﻨﺷ بﻮـﺳر ﻔﻟﺆﻣ هوﺮﮔﯿﻣز ﻦﯿنﻮﻣزآ ﻦ
ﺮﺳي و تاوﺰﺟﺳﺎﻨﺷرﺎﮐ رﻮﮑﻨﮐ هﮋ ﺪﺷرا
WWW.ZAMINAZMOON.COM
٣١
49.2
)44.1(100
1072
100
)(
44
4
xmf
K
ﯿ ﺸﮐﯿهﺪ
ﺒﻌﺗﯿﺴﻔﺗ و ﺮﯿﺎﺘﻧ ﺮﺪﻨﺑ ﻪﻧاد ﺞي:
رﻮﻄﻧﺎﻤﻫي ﻧ ًﻼﺒﻗ ﻪﮐﯿﻟﺎﻧآ ،ﺪﺷ ﺮﮐذ ﺰﯿﺴﻔﺗ ﺖﻬﺟ تارذ هزاﺪﻧا ﺰﯿراﺬﮕﺑﻮﺳر ﻞﻘﻧو ﻞﻤﺣ زﺮﻃ ﺮي و تارذ
ﯿﭘ ﺰﯿﺤﻣ ندﺮﮐ اﺪﯿﺑﻮﺳر ﻂ ﻣ رﺎﮑﺑ تﺎﺑﻮﺳر .دور
زﻮﺗــﯾآﺮﻓ ﻪــﺑ ﻞــﻘﻧو ﻞــﻤﺣ ﻪﻠــﺻﺎﻓ ﺮــﺑ هوﻼــﻋ تﺎﺑﻮــﺳر رد تارذ ﻊﮔﺪــﺷرﻮﺟ ﺪــﻨ ــﯿﻟورﺪﯿ
)Hydrolical Sortingﻧ (ﯿﮕﺘـﺴﺑ ﺰ دراد ؛ـﻨﻌ ﺚـﻋﺎﺑ بآ ﻞـﺧاد رد تارذ ﻞـﻘﻧو ﻞـﻤﺣ زﺮـﻃ
اﺪﺟﺪﻤﻫ زا ﺎﻬﻧآ ﺶﺮﮕ ﻟواﺮﮔ تارذ .ددﺮﮔ ﺘﻠﻏ شور ﻪﺑﯿـﺸﮐ و نﺪﯿنﺪـﺷ هﺪ وـﯾ ندرﻮﺧﺮـﺳ ﺎ
ﻣ ﺖﮐﺮﺣ ا ﻪﺳﺎﻣ تارذ .ﺪﻨﻨﮐﯽـﯾ ﻬﺟ شور ﻪـﺑـﯿـﺳ تارذ و نﺪﯿ بآ رد ﻖـﻠﻌﻣ ترﻮـﺼﺑ سر و ﺖﻠ
ﻣ ﺖﮐﺮﺣ ا .ﺪﻨﻨﮐاﺪﺟ ﻦﻨﺤﻨﻣ رد ﺶ ﻌﻤﺠﺗ ﮕﺘﺴﮑﺷ طﺎﻘﻧ ترﻮﺼﺑ ﻣ ﺮﻫﺎﻇ دﻮـﺷ ؛اﺮﺑﺎـﻨﺑ
ﮕﺘﺴﮑﺷ طﺎﻘﻧ ﻨﺤﻨﻣ ﻒﻄﻋ طﺎﻘﻧ ﺎ ﯿﻧﺎﮑﻣ ﺮﮕﻧﺎﯿﺎﻬﻣﺰي راﺬﮕﺑﻮﺳر و ﻞﻘﻧو ﻞﻤﺣ ﻒﻠﺘﺨﻣي .ﺖﺳا
اﺮــﺑي ــﯾــﺑ طﺎــﺒﺗرا ﻦﺘﻓﯿﺎــﻫﺮﺘﻣارﺎﭘ ﻦي رﺎــﻣآي ــﺤﻣ عﻮــﻧ وﯿﺑﻮــﺳر ﻂ ــﺼﺨﺷ ﺮﻓ مﺎــﻨﺑــﯾ ﻦﻣﺪ
)Freedmanﺤﻣ تﺎﺑﻮﺳر (ﯿﺎﻫ ﻂي ﻧد ﻒﻠﺘﺨﻣ طﺎﻘﻧ زا ار ﻒﻠﺘﺨﻣﯿﺪﻨﺑ ﻪﻧاد ﺎي ﻪـﺑ و دﻮـﻤﻧﺮـﺴﮑي
ﺎﺘﻧ ﺖﺳد ﻢﻬﻣ ﺞﻓﺎز ﻞﮑﺷ).(ﺮ
4
)( xmf
4
)( xm
324
81
192
16
20
1
0
0
20
1
192
16
324
81
4
)( xmf
1072
=
ـﺳﺎــﻨﺷ بﻮـﺳر ﻔﻟﺆﻣ هوﺮﮔﯿﻣز ﻦﯿنﻮﻣزآ ﻦ
ﺮﺳي و تاوﺰﺟﺳﺎﻨﺷرﺎﮐ رﻮﮑﻨﮐ هﮋ ﺪﺷرا
WWW.ZAMINAZMOON.COM
٣٢
اﭘ نﺎﺸ ا ﻪﻧﺎﺧدور تﺎﺑﻮﺳر ﺮﺜﮐا دﺮﺑي ارادي ﮔﺪﺷرﻮﺟ ﺪﺑﻌﺿ ﺎﯿﮔﺪﺷ ﺞﮐ و ﻒ ﺪﻨﺘـﺴﻫ ﺖﺒﺜﻣ ؛
زﺑﻮﺳر تارذ عاﻮﻧا ﺖﺳا ردﺎﻗ ﻪﻧﺎﺧدور اﺮ ر زاﺎﻤﻧ ﻞﻤﺣ دﻮﺧ ﺎﺑ ار ﺖﺷرد ﺎﺗ ﺰـﯾا و ﺪـﯾ ﺚـﻋﺎﺑ ﺮـﻣا ﻦ
ﮔﺪﺷرﻮﺟ ﻌﺿﯿﻣ تﺎﺑﻮﺳر ﻒ ﮔﺪﺷ ﺞﮐ .دﻮﺷ ا ﻪـﻧﺎﺧدور تﺎﺑﻮﺳر رد ﺖﺒﺜﻣي ز راﺪـﻘﻣ ﻪـﮐـﯾدﺎي
ر ﻪﻧاد تارذﻻ ﻪﺑﻻ رد ي د ،ﺖﺳا هدﺮﮐ بﻮﺳر ﺖﺷرد تارذﻣ هﺪ ا ﻪـﻧﺎﺧدور ﺮـﮔا .دﻮـﺷي ارادي
ز راﺪﻘﻣدﺎي اراد ﺎﺴﺑ ﻪﭼ ﺪﺷﺎﺑ ﺖﺷرد ﻪﻧاد تارذي ﮔﺪﺷ ﺞﮐ ﻔﻨﻣ .ددﺮﮔ
ﻠﺣﺎﺳ تﺎﺑﻮﺳر اراد ًﺎﺒﻟﺎﻏي ﮔﺪﺷرﻮﺟ ﮔﺪﺷ ﺞﮐ و بﻮﺧ ﻔﻨﻣ ﮔﺪﺷ ﺞﮐ .ﺪﻨﺘﺴﻫ ـﻔﻨﻣ ﺮﻃﺎـﺨﺑ
ﻮﺸﺘﺴﺷي ر تارذاﺰﻓا و بآ جاﻮﻣا ﻂﺳﻮﺗ ﺰـﻣ ﺮﺗ ﺖﺷرد تارذ ﺶ ﮔﺪـﺷرﻮﺟ .ﺪـﺷﺎﺑ ﻧ بﻮـﺧـﯿ
ژﺮﻧا دﻮﺟو ﺮﻃﺎﺨﺑي ﯿﻣ رد ﻪﺘﺳﻮﯿﻣ ﻂ .ﺪﺷﺎﺑ
دﺎﺑ تﺎﺑﻮﺳري ﯿاراد ي ﮔﺪﺷرﻮﺟ ﻣ بﻮﺧ ﺪﻨﺷﺎﺑ ؛زـﺼﺨﺸﻣ هزاﺪﻧا ﻞﻤﺣ ﻪﺑ ردﺎﻗ دﺎﺑ اﺮ تارذ زا
ر ﻪﻧاد تارذ ﻞﺜﻣ) ﺪﺷﺎﺑا دﺎﺑ .(ﻞﮔ و ﻪﺳﺎﻣ ﺰژﺮﻧا ﺶﻫﺎﮐ ﺎﺑ و هدﺮﮐ ﻞﻤﺣ ار تارذ ﻦي ار ﺎﻫ ﻪﺳﺎﻣ ،
ﺎﻫ ﻪﭙﺗ ترﻮﺼﺑي ا ﻪﺳﺎﻣي وﯿ) ﺲﻟ تﺎﺑﻮﺳر ترﻮﺼﺑ ار سر و ﺖﻠLoessﺟ ﺮﺑ (ي ﺞﮐ .دراﺬﮔ
ﮔﺪﺷ دﺎﺑ تﺎﺑﻮﺳري ﮕﺘﺴﺑ دﺎﺑ تﺎﺑﻮﺳر .دراد ﻞﻘﻧو ﻞﻤﺣ ﻪﻠﺻﺎﻓ ﻪﺑي دﺰﻧ ﺖـﺷرد ﻪﻧاد ﺄﺸﻨﻣ ﻪﺑ
ﻟو .ﺪﻨﺘﺴﻫ ر ﻪﻧاد ﺄﺸﻨﻣ زا رود تﺎﺑﻮﺳر.ﺪﻨﺘﺴﻫ ﺰ
دﺎﺑ تﺎﺑﻮﺳر ﺮﮔاي ارادي ﮔﺪﺷ ﺞﮐ ﻔﻨﻣ ﻠﺣﺎﺳ تﺎﺑﻮﺳر ﺎﺑ ﺖﺳا ﻦﮑﻤﻣ ﺪﻨﺷﺎﺑ ا رد .ﺪﻧﻮﺷ هﺎﺒﺘﺷا
ﺎﺳ زا ترﻮﺻو ﺮﮔﮋﯿﺎﻬي ارذﺑﻮﺳر ت ﻣ هدﺎﻔﺘﺳا ﻨﮐﯿدﺎﺑ تﺎﺑﻮﺳر لﺎﺜﻣ رﻮﻄﺑ .ﻢي ارادي تﺎﻣ ﺢﻄﺳ
ﻟو .ﺪﻨﺘﺴﻫ ﺎﻫ ﻪﺳﺎﻣي ﻠﺣﺎﺳ ﺻ و قاﺮﺑ ﺢﻄﺳﯿﻠﻘ ﺴﻔﺗ ،ﺖﺳا ﺮﮐذ ﻪﺑ مزﻻ .ﺪﻧرادﯿﺤﻣ ﺮﯿﺑﻮـﺳر ﻂ
ﺎﺒﻧﺘﺴ ور زا ﻂﻘﻓي ﺎﺘﻧﺪﻨﺑ ﻪﻧاد ﺞي ترﻮﺻﯿدﺮ ؛زﺎﺳ زا اﺮﺳﺎﻨﺷ بﻮﺳر تﺎﺼﺨﺸﻣ ﺮ صﻮﺼﺨﺑ
ﺎﻬﺘﺧﺎﺳي ﺑﻮﺳر ﯿﺎﺑ ﺰﺘﺴ ﺮﻬﺑﻣﺎﻤﺗ .ﺖﺴﺟ ه اﺒﻌﺗ ﻢﻫ ﺎﺑ ﺪﻫاﻮﺷ ﻦﯿﺴﻔﺗ و ﺮﯿﻣ ﺮ ﻪﺑ و ﺪﻧﻮﺷ
ﺘﻧﯿﻠﮐ ﻪﺠ .ﺪﻨﺳر
ﺤﻣ ﺮﻫﯿﺑﻮﺳر ﻂ ارادي ﺻﻮﺼﺨﺑ ﻞﮑﺷ ﻨﺤﻨﻣ زا ﯿﻌﻤﺠﺗ و ماﺮﮔﻮﺘﺴ ـﻣ ﺪـﺷﺎﺑ ؛ـﻨﻌ ور زاي
ﻨﺤﻨﻣ ﺎﻫي ﯿﻌﻤﺠﺗ و ماﺮﮔﻮﺘﺴ دوﺪﺣ ﺎﺗي ﺤﻣ عﻮﻧ ﻪﺑ ناﻮﺗﯿﺑﻮﺳر ﻂ ـﭘ اﺮـﺑ .دﺮـﺑي لﺎـﺜﻣ
ﺎﻗآي ﻠﺳ ﺤﻣ تﺎﺑﻮﺳرﯿﺎﻬﻄي روآ ﻊﻤﺟ نﺎﺘﺴﻠﮕﻧا رﻮﺸﮐ زا ار ﻒﻠﺘﺨﻣي ﺎﺘﻧ .ﺖﺳا هدﻮﻤﻧﺪﻨﺑ ﻪﻧاد ﺞي
اﻨﺤﻨﻣ) تﺎﺑﻮﺳر ﻦ ﺎﻫي ﯿﻌﻤﺠﺗ و ماﺮﮔﻮﺘﺴز ﻞﮑﺷ ﻖﺑﺎﻄﻣ (ﻣ ﺮ .ﺪﺷﺎﺑ
ـﺳﺎــﻨﺷ بﻮـﺳر ﻔﻟﺆﻣ هوﺮﮔﯿﻣز ﻦﯿنﻮﻣزآ ﻦ
ﺮﺳي و تاوﺰﺟﺳﺎﻨﺷرﺎﮐ رﻮﮑﻨﮐ هﮋ ﺪﺷرا
WWW.ZAMINAZMOON.COM
٣٣
ـﺳﺎــﻨﺷ بﻮـﺳر ﻔﻟﺆﻣ هوﺮﮔﯿﻣز ﻦﯿنﻮﻣزآ ﻦ
ﺮﺳي و تاوﺰﺟﺳﺎﻨﺷرﺎﮐ رﻮﮑﻨﮐ هﮋ ﺪﺷرا
WWW.ZAMINAZMOON.COM
٣٤
ور زاي ﺷ و ﻞﮑﺷﯿﻨﺤﻨﻣ ﺐ ﻌﻤﺠﺗ ﯿﻣ ﺰ دوﺪـﺣ ﺎـﺗ ناﻮﺗي ـﺤﻣ درﻮـﻣ ردﯿﺑﻮـﺳر ﻂ تﺎﺑﻮـﺳر
ﺮﮐ توﺎﻀﻗ.(قﻮﻓ ﻞﮑﺷ) د
ﺷﺮﭘﯿﺮﺗ ﺐﻨﺤﻨﻣ ﻦ ﻌﻤﺠﺗ دﺎﺑ تﺎﺑﻮﺳر ردي ﺎﻫ ﻪﭙﺗ)ي ا ﻪﺳﺎﻣي ﺴﻟ ﺎد (ﻣ هﺪ ﻞﮑﺷ ﻪﺑ و دﻮﺷ
S ﻣ ﻢﺋﺎﻗ ﻠﺣﺎﺳ تﺎﺑﻮﺳر .ﺪﺷﺎﺑ ﯿاراد ﺰي ﻨﺤﻨﻣ ﻌﻤﺠﺗ ﺷﺮﭘﯿﻟو ﺪﻨﺘﺴﻫ ﺐ ﯿراﺪـﻘﻣ ﺎﻬﻧآ ﺐي
دﺎﺑ ﻪﺳﺎﻣ تﺎﺑﻮﺳر زاي ﻨﺤﻨﻣ .ﺖﺳا ﺮﺘﻤﮐ ﻌﻤﺠﺗ ا ﻪﻧﺎﺧدور تﺎﺑﻮﺳرﯽـﯾـﺷ ،ﯿﺮـﺘﻤﮐ ﺐي دراد ﻢـﮐ .
ﯿﺮﺗ ﻨﺤﻨﻣ ﻦ ﻌﻤﺠﺗ تﺎﺑﻮﺳر ﻪﺑ ﻖﻠﻌﺘﻣﻟﺎﭽﺨ .ﺖﺳا
) تارذ ﻞﮑﺷGrain Shape(
ﻣود تارذ ﻞﮑﺷ ،تارذ هزاﺪﻧا زا ﺪﻌﺑﯿﺑﻮﺳر ﺖﻓﺎﺑ ءﺰﺟ ﻦ ﮑﺸﺗ ارﯿ ﺻﻮﺗ .ﺪﻫدﯿﺳﺪﻨﻫ ﻒ تارذ
ﻣ تارذ ﻞﮑﺷ ار ﻮﮔوﺮﮐ ،مﺮﻓ ﻞﻣﺎﺷ تارذ ﻞﮑﺷ .ﺪﻨﮔﺪﺷ دﺮﮔ ،ﺖ ﻣ تارذ ﺢﻄﺳ ﺖﻓﺎﺑ و .دﻮﺷ
ارذ مﺮﻓ ﻒﻟا) تForm(
ﺑ ﻪﻄﺑارﯿمﺮﻓ ار هرذ ﺪﻌﺑ ﻪﺳ دﺎﻌﺑا ﺮﮔا .ﺪﻨﻣﺎﻧ ار هرذ ﮏL ،I ،S ﻣﺎـﻨﺑﯿ ،ﻢL ﻟﻮـﻃ رﻮـﺤﻣ هرذ
)Longitudinal axesﻣﺎﻧ (ﯿهﺪ ،دﻮﺷI ) ﻂـﺳﻮﺘﻣ رﻮﺤﻣIntermediate axes و (S رﻮـﺤﻣ
) هﺎﺗﻮﮐShort axesﻣﺎﻧ هرذ (ﯿﻣ هﺪ .دﻮﺷ
ﺑ ﻪﻄﺑار سﺎﺳا ﺮﺑﯿﻒﻠﺘﺨﻣ داﺮﻓا ،هرذ رﻮﺤﻣ ﻪﺳ ﺎﻬﻣﺮﻓي ﻔﻠﺘﺨﻣ ترﻮﺼﺑ ار تارذ ﺮﻌﺗ .ﺪﻧا هدﻮﻤﻧ ﻒ
ا ﻪﻠﻤﺟ زاز ،داﺮﻓا ﻦ) ﮓﻨZinggﻣ ﮏﻟﻮﻓ و ( :ﺪﻨﺷﺎﺑ
- ﺪﻨﺑ ﻪﻘﺒﻃ ﻖﺒﻃ تارذ مﺮﻓي زا :ﮓﻨﺪﻨﺑ ﻪﻘﺒﻃ ﻦي ز ﻞﮑﺷ ترﻮﺼﺑﻣ ﺮ .ﺪﺷﺎﺑ
ـﺳﺎــﻨﺷ بﻮـﺳر ﻔﻟﺆﻣ هوﺮﮔﯿﻣز ﻦﯿنﻮﻣزآ ﻦ
ﺮﺳي و تاوﺰﺟﺳﺎﻨﺷرﺎﮐ رﻮﮑﻨﮐ هﮋ ﺪﺷرا
WWW.ZAMINAZMOON.COM
٣٥
a( ) ﺪﻌﺑ ﻢﻫ تارذequalا رد :( ﻪﻄﺑار تارذ ﻦL=I=S ـﺑ ردﯿ راﺮـﻗ ﺮـﺑ هرذ دﺎـﻌﺑا ﻦ
ا .ﺖﺳاذ ﻦ) ﺐﻌﮑﻣ مﺮﻓ ﻪﺑ تارcubic () هﺮﮐ ﺎsphere.ﺪﻨﺘﺴﻫ (
b( ﻦﻬﭘ تارذا ﻪﺤﻔﺻ ﺎﯽﯾ )Oblate or Platyا رد :( تارذ ﻦL=I>S )L=I≠S (
ا .ﺖﺳاد ترﻮﺼﺑ تارذ ﻦﮑﺴ ) ﻞﮑﺷdisc () ﺪﻨﻧﺎﻣ ﻪﺤﻔﺻ ﺎtabular.ﺪﻨﺘﺴﻫ (
c( ﻣ تارذﯿا ﻪﻠي ﺸﮐ ﺎﯿ) هﺪelongate or prolateا رد :(ﺑ ﻪﻄﺑار تارذ ﻦﯿـﺳ ﻦ
ﺑ ﺪﻌﺑ ترﻮﺼL>I=S )L≠I=Sﻣ ( ا .ﺪﺷﺎﺑترﻮﺼﺑ تارذ ﻦﯿ ﻪـﻠـﯾا ﻪﻧاﻮﺘـﺳا ﺎي )rod-
shaped or roller.ﺪﻨﺘﺴﻫ (
d( ﺗ تارذﯿا ﻪﻐي ) ﻞﮑﺷbladedا رد :( تارذ ﻦL>I>S )L≠I≠Sﻣ ( .ﺪﺷﺎﺑ
ﺪﻨﺑ ﻪﻘﺒﻃ ﻖﺒﻃ تارذ مﺮﻓي :ﮏﻟﻮﻓ
اﺪﻨﺑ هدر ﻦي ﻣ ﺚﻠﺜﻣ ترﻮﺼﺑ .ﺪﺷﺎﺑ
ا رد ﻪﻄﺑار ﻦ عﻼﺿا زا ﺖﺒﺴﻧ ﺐﺴﺣ ﺮﺑ ﺚﻠﺜﻣ
L
S
د ﻊﻠﺿ ووﺮﮐ ﺐﺴﺣ ﺮﺑ ﺮﮕ) هرذ ﺖ
3
2
.IL
S
(
ﻧ ﺚﻠﺜﻣ هﺪﻋﺎﻗ .ﺪﺷﺎﺑﯿ ﺐﺴﺣ ﺮﺑ ﺰ
SL
IL
.ﺖﺳا ﺎـﻫ مﺮي ﻠـﺻا ) ﺪـﻌﺑ ﻢـﻫ ﻞﻣﺎـﺷcompact ،(
ا ﻪﺤﻔﺻي )platyﺸﮐ و (ﯿ) هﺪelongateﻣ ( ﺎﻬﻣﺮﻓ .ﺪﺷﺎﺑي ﻋﺮﻓ دﺮﮕي ﯿـﺑ ﻞـﺻﺎﻓ ﺪﺣ رد ﺰﯿ
ا.دراد راﺮﻗ ﺎﻬﻣﺮﻓ ﻦ
وﺮﮐ (ب) تارذ ﺖSphericity:(
ـﺳﺎــﻨﺷ بﻮـﺳر ﻔﻟﺆﻣ هوﺮﮔﯿﻣز ﻦﯿنﻮﻣزآ ﻦ
ﺮﺳي و تاوﺰﺟﺳﺎﻨﺷرﺎﮐ رﻮﮑﻨﮐ هﮋ ﺪﺷرا
WWW.ZAMINAZMOON.COM
٣٦
وﺮﮐ تارذ ﻨﻌ اﺪﺣ ﻪﭼ ﺎﺗ تارذ ﻪﮑﻨي دﺰﻧ هﺮﮐ ﻞﮑﺷ ﻪﺑﻔﻠﺘﺨﻣ داﺮﻓا .ﺪﻧا وﺮﮐ درﻮﻣ رد
:ﺪﻧا هدﻮﻤﻧ رﺎﮐ تارذ
- وﺮﮐ) لداو ﺖWaddellوﺮﮐ :( ﺖﻣﻼﻋ ﺎﺑ ار لداو ﺖψ ﺎﻤﻧﻣ ﺶ ﺖـﺴﺗرﺎﺒﻋ نآ لﻮﻣﺮﻓ و ﺪﻨﻫد
ا
3
1
3
)(Vcs
Vp
Vcs
Vp
Vp هرذ ﻢﺠﺣ و ﺪﺷﺎﺑVcs ﺮﺘﮑﭼﻮﮐ ﻢﺠﺣا هﺮﮐ ي ﺎﺟ دﻮﺧ رد ار هرذ ﻪﮐ ﺖﺳاي ـﻣ .ﺪـﻫد
.(ﺖﺳا هرذ گرﺰﺑ ﺮﻄﻗ ﺮﺑاﺮﺑ هﺮﮐ ﺮﻄﻗ)
وﺮﮐ ﻪﮐ ﺖﺳا ﺢﺿاو لداو ﺖوﺮﮐ هرذ ﮏي ﺮﺑاﺮﺑ) ﮏ1ﻣ ( .ﺪﺷﺎﺑ
- وﺮﮐﻨﺳا ﺖﯿ) ﮏﻟﻮﻓ و ﺪSneed & Folk:(
ا ﻪﮐ ﺪﻧﺪﻘﺘﻌﻣ ﺮﻔﻧ ود ﻦاﺮﺑي ﮔ هزاﺪﻧاﯿي وﺮﮐﺎﺑ هرذ ﮏﺘﺴ د رﺎﺘﻓرﻣﺎﻨﯿ ﻞـﺧاد رد ار هرذ
ﺎﻣﮕﺑ ﺮﻈﻧ رد ﻊﯿا هرذ ﺮﮔا .ﻢي ﺑ بآ ﻞﺧاد رد ارﯿزاﺪﻨﻤﻫ ،ﻢﯿﺮﺘﮔرﺰﺑ فﺮﻃ زا هرذ ﻪﺸ دﻮﺧ ﺢﻄﺳ ﻦ
ﺎﻣ ﻞﺧاد ردﻣ طﻮﻘﺳ ﻊ ا ﻪﺑ .ﺪﻨﮐﺰﮐﺎﻣ ،ﺢﻄﺳ ﻦﻮﺼﺗ ﺢﻄﺳ ﻢﻤي )Maximum Projection
Area( ﻮﮔﻼﻋ ﺎﺑ و ﺪﻨرﺎﺼﺘﺧا ﺖﻣي MPA نﺎﺸﻧ وﺮﮐ .ﺪﻨﻫد ور زا ﻪﮐ ﻢﻫي ا ﺢﻄـﺳ ﻦ
ﻣ ﺖﺳﺪﺑ آﺰﮐﺎـﻣ مﺎﻨﺑ ﺪوﺮﮐ ﻢﻤـﯾﻮـﺼﺗ ﺖي )Maximum Projection Sphericityـﻣ (
ﻮﮔرﺎﺼﺘﺧا ﺖﻣﻼﻋ ﺎﺑ و ﺪﻨي MPS ﻣ نﺎﺸﻧ ا .ﺪﻨﻫدوﺮﮐ ﻦ:ﺎﺑ ﺖﺳا ﺮﺑاﺮﺑ ﺖ
3
2
.IL
S
MPS
وﺮﮐﻌﻗﻮﻣ ﮏﻟﻮﻓ و لداو ﺖ اد دﺮﺑرﺎﮐﺷﺎﺑ ﻪﺘﺷاد ار هرذ ﺪﻌﺑ ﻪﺳ ﺮﻫ ﻪﮐ ﺪﻧرﯿﻟو ـﺧﺮﺑ رد ﻊـﻗاﻮﻣ
ﻣ تﺎﻌﻟﺎﻄﻣ ﻞﺜﻣﯿﭘﻮﮑﺳوﺮﮑ ﻣ ﺖﺳد رد هرذ ﺪﻌﺑ ود ﻂﻘﻓ كزﺎﻧ ﻊﻃﺎﻘﻣ ا رد .ﺪﺷﺎﺑـﯾاﺮـﺑ ﻊـﻗاﻮﻣ ﻦي
ﻌﺗﯿﯿوﺮﮐﺎﻬﺷور زا تارذ ﺖي زﻣ هدﺎﻔﺘﺳا ﺮ :ﺪﻨﻨﮐ
- وﺮﮐار ﺖ )Riley:(
وﺮﮐ راﺪﻘﻣار ﺖ ر :زا ﺖﺴﺗرﺎﺒﻋ ﺮﻄﻗ ﺖﺒﺴﻧ مود ﻪﺸﺮﺘﮔرﺰﺑاد ﻦا هﺮي ﺎـﺟ هرذ ﻞـﺧاد رد ﻪـﮐي
ﯿ) دﺮDiﺮﺘﮑﭼﻮﮐ ﺮﻄﻗ ﻪﺑ (اد ا هﺮي ﺎﺟ نآ ﻞﺧاد رد هرذ ﻪﮐي ﯿ) دﺮDcز ﻞﮑﺷ) (.(ﺮ
ـﺳﺎــﻨﺷ بﻮـﺳر ﻔﻟﺆﻣ هوﺮﮔﯿﻣز ﻦﯿنﻮﻣزآ ﻦ
ﺮﺳي و تاوﺰﺟﺳﺎﻨﺷرﺎﮐ رﻮﮑﻨﮐ هﮋ ﺪﺷرا
WWW.ZAMINAZMOON.COM
٣٧
Dc
Di
icityRileySpher
- ﺸﮐ شورﯿﮔﺪ )elongation:(
ا رد ﻞﺧاد رد ار هرذ شور ﻦﻌﻠﺿ رﺎﻬﭼ ﮏ طﺎﺤﻣ رﻮﻄﺑ ،ﺪﻨﻨﮐﻌﻠـﺿ رﺎـﻬﭼ لﻮـﻃ ﻪﮑ ﺮﺑ ﺮـﺑا
ﺮﺘﮔرﺰﺑ) هرذ لﻮﻃ Lﻌﻠﺿ رﺎﻬﭼ ضﺮﻋ و ( ﺮـﺘﮔرﺰﺑ ﺮـﺑاﺮﺑ) هرذ ضﺮـﻋ ﻦWـﻣ ( ﺲﭙـﺳ .ﺪـﺷﺎﺑ
) لﻮﻃ ﻪﺑ ضﺮﻋ ﺖﺒﺴﻧ
L
W
ﻣ ﻪﺒﺳﺎﺤﻣ ار ( ا ﻪﺑ .ﺪﻨﻨﮐﺸﮐ ﺖﺒﺴﻧ ﻦﯿﮔﺪ ﻮﮔ.ﺪﻨ
راﺪﻘﻣ
L
W
ا زا ﻪﮐ ارﻣ ﺖﺳﺪﺑ هار ﻦ آﺎﻫ هزﺎﺑ رد ﺪي زﻘﻣ ﺮﻣ ﻪﺴ ﺸﮐ عﻮﻧ و ﺪﻨﻨﮐﯿﮔﺪ ﺖﺳﺪﺑ
آ.ﺪ
ﺸﮐ راﺪﻘﻣﯿﮔﺪ
ــﺸﮐ عﻮﻧﯿـﮔﺪ
6/0
<
ﯿ ﺸﮐﯿ) هﺪ
very elongate
(
63/0 6/0 ﺸﮐﯿ) هﺪelongate(
66/0
63/0
ﯿﺸﮐ ﻪﻤﯿ) هﺪ
sub elongate
(
69/0
66/0
) ﻂﺳﻮﺘﻣ
intermediate
(
72/0
69/0
ﯿ) ﺪﻌﺑ ﻢﻫ ﻪﻤ
sub equant
(
75/0 - 72/0
ﻢﻫ) ﺪﻌﺑ
equant
(
75/0
>
ﯿ ) ﺪﻌﺑ ﻢﻫ
very equant
(
ﮔﺪﺷ دﺮﮔ (ج )Roundness:(
ﮔﺪﺷ دﺮﮔ ﯿﻤﺧ راﺪﻘﻣ ﺮﮕﻧﺎﯿﮔﺪ ﺗ ﺎﯿي ﺎﻫ ﻪﺷﻮﮔي اﺮﺑ .ﺖﺳا هرذي ﮔﺪـﺷ دﺮـﮔ ندروآ ﺖـﺳﺪﺑ
ز ﻞﮑﺷ ﺪﻨﻧﺎﻤﻫ لواﺮﮔ ﺖﺷرد تارذ لداو شور زا ناﻮﺗ:دﺮﮐ هدﺎﻔﺘﺳا ﮏﻟﻮﻓ ﺎ
ـﺳﺎــﻨﺷ بﻮـﺳر ﻔﻟﺆﻣ هوﺮﮔﯿﻣز ﻦﯿنﻮﻣزآ ﻦ
ﺮﺳي و تاوﺰﺟﺳﺎﻨﺷرﺎﮐ رﻮﮑﻨﮐ هﮋ ﺪﺷرا
WWW.ZAMINAZMOON.COM
٣٨
- ﮔﺪﺷ دﺮﮔ لداو :ﯿﺷ دﺮﮔ ناﺰﮔﺪ اود ﻂﺳﻮﺘﻣ عﺎﻌﺷ ﺖﺒﺴﻧ زا لداوي ﺎـﻫ ﻪﺷﻮﮔ رد ﻪﮐي هرذ
ﺮﺘﮔرﺰﺑ عﺎﻌﺷ ﻪﺑ دراد دﻮﺟواد ﻦا هﺮي اد ﻞﺧاد رد ﻪﮐﻣ طﺎﺤﻣ هﺮ ﺖﺳﺪﺑ ،دﻮﺷ آ ؛ﻨﻌ:
R
n
ri
ﮔﺪﺷ دﺮﮔ لداو
ا رد:لﻮﻣﺮﻓ ﻦ
riΣاود عﺎﻌﺷ عﻮﻤﺠﻣ :ي ﺎﻫ ﻪﺷﻮﮔ رد ﻪﮐي هرذ ﺎﺟي ﯿﺪﻧﺮ
nاود داﺪﻌﺗ :ﺎﻫ ﻪﺷﻮﮔ رد ﺮي هرذ
Rﺮﺘﮔرﺰﺑ عﺎﻌﺷ :اد ﻦ.ﺖﺳا هرذ ﻞﺧاد رد طﺎﺤﻣ هﺮ
- ﮔﺪﺷ دﺮﮔ ﮑﺑاد :ﮏﻟﻮﻓﯿﮔﺪﺷ دﺮﮔ ﮏﻟﻮﻓ و ﺰﻨ اد عﺎﻌﺷ ﺖﺒﺴﻧ ترﻮﺼﺑ ارا هﺮي ﺗ رد ﻪـﮐﯿﺮـﺗﺰ
ﺎﺟ هرذ ﻪﺷﻮﮔي ﯿﺮﺘﮔرﺰﺑ عﺎﻌﺷ ﻪﺑ دﺮاد ﻦﺮﻌﺗ هرذ ﻞﺧاد رد طﺎﺤﻣ هﺮﺪﻧدﻮﻤﻧ ﻒ ؛ﻨﻌ:
ﺗ ﻪﮐ ﺖﺳا ﺢﺿاوﯿﺮﺗﺰاراد هرذ ﻪﺷﻮﮔ ﻦي ﺮﺘﮑﭼﻮﮐاد عﺎﻌﺷ ﻦﺑ رد هﺮﯿاود ﺎﻫ ﻪﺷﻮﮔ رد دﻮﺟﻮﻣ ﺮي
.دﻮﺑ ﺪﻫاﻮﺧ هرذ
اﺮﺑي ﻌﺗﯿﯿﮔﺪﺷ دﺮﮔ ر تارذﻪﺳﺎﻣ ﺪﺣ رد ﺮﻃ زا ناﻮﺗـﯾﺎﻘﻣ ﻖ دﺮـﮔ لﺎﮑـﺷا ﺎـﺑ تارذ ﻪـﺴ
ﮔﺪﺷ ﻘﻣﯿ) روﺎﭘ سﺎPower(ﯿﮔﺪﺷ دﺮﮔ ناﺰ ا رد .دروآ ﺖﺳﺪﺑ ار هرذﻘﻣ ﻦﯿﮔﺪﺷ دﺮﮔ ،سﺎ و
ﯿوﺮﮐ ﺰ ﻪﺑ تارذ ﺖ6 ﺴﻘﺗ هدرﯿﻣ ﻢ ا .دﻮﺷﻣ تﺎﻌﻟﺎﻄﻣ رد صﻮﺼﺨﺑ شور ﯿﭘﻮﮑـﺳﻮﮐﺮ ﻊﻃﺎـﻘﻣ
ﺧ ﺎﻬﮕﻨﺳ ﻪﺳﺎﻣ كزﺎﻧﯿ ﻔﻣﯿ ﺘﺣاﺮﺑ و ﺪﺷﺎﺑ ﻣ ناﻮـﺗـﯿﮔﺪـﺷدﺮﮔ ناﺰ وﺮﮐ وـﯾ ار تارذ ﺖ
ز ﻞﮑﺷ رد ﻪﮐ رﻮﻄﻧﺎﻤﻫ .دروآ ﺖﺳﺪﺑـﻣ هﺪﻫﺎـﺸﻣ ﺮ ـﺗارذ دراد نﺎـﮑﻣا ،دﻮـﺷ اراد ﻪـﮐي وﺮﮐـﯾ
ﺗوﺎﻔﺘﻣ اراد ،ﺪﻨﺘﺴﻫي ﮔﺪﺷ دﺮﮔ .ﺪﻨﺷﺎﺑ نﺎﺴﮑ
ـﺳﺎــﻨﺷ بﻮـﺳر ﻔﻟﺆﻣ هوﺮﮔﯿﻣز ﻦﯿنﻮﻣزآ ﻦ
ﺮﺳي و تاوﺰﺟﺳﺎﻨﺷرﺎﮐ رﻮﮑﻨﮐ هﮋ ﺪﺷرا
WWW.ZAMINAZMOON.COM
٣٩
د) تارذ ﺢﻄﺳ ﺖﻓﺎﺑ (Grain Surface Texture:(
ﻣ تارذ ﺢﻄﺳ ﺖﻓﺎﺑ ار تارذ ﺢﻄﺳ رد دﻮﺟﻮﻣ ضراﻮﻋ ا ﺎـﻫ لواﺮـﮔ ﻞﺜﻣ ﺖﺷرد تارذ رد .ﺪﻨﻣﺎﻧـﯾ
ﻏ ﻢﺸﭼ ﺎﺑ ضراﻮﻋﯿد ﺢﻠﺴﻣ ﺮـﻣ هﺪ ـﻟو دﻮـﺷ ا ﻪـﺳﺎﻣ ﺪـﺣ رد تارذ ردـﯾﻂـﺳﻮﺗ ﻂـﻘﻓ ﺖـﻓﺎﺑ ﻦ
ﯿﻧوﺮﺘﮑﻟا پﻮﮑﺳوﺮﮑ ـﻣ ﺎـﻣ تارذ ﺢﻄﺳ ﺖﻓﺎﺑ ﻂﺳﻮﺗ .ﺖﺳا هﺪﻫﺎﺸﻣ ﻞﺑﺎﻗ ﻧاﻮـﺗﯿـﺘﺣ ﻢ درﻮـﻣ رد
ﺤﻣﯿﺑﻮﺳر ﻂ ﻨﮐ ﺚﺤﺑ تارذﯿ:ﻢ
ﺻ تارذ ﺢﻄﺳ ﺮﮔاﯿﻠﻘ ﻠﺣﺎﺳ ﺄﺸﻨﻣ هﺪﻨﻫد نﺎﺸﻧ ،ﺪﺷﺎﺑ قاﺮﺑ و ﻂﺳﻮﺗ تارذ رﺪﻘﻧآ نﻮﭼ ،ﺖﺳا تارذ
ﺸﮐ جاﻮﻣاﯿﻣ هﺪ ﺻ ﺎﻬﻧآ ﺢﻄﺳ ﻪﮐ ﺪﻧﻮﺷﯿﻠﻘ ﻣ قاﺮﺑ و .ﺪﻧﻮﺷ
ارذ ﺢﻄﺳ ﺮﮔاﺑ ﺪﺷﺎﺑ رﺪﮐ و تﺎﻣ تﯿدﺎﺑ ﺄﺸﻨﻣ ﺮﮕﻧﺎي ﻪﺑ تارذ درﻮﺧﺮﺑ ﺮﺛا رد نﻮﭼ .ﺖﺳا تارذﺪﮑ ﺮﮕ
ﻣ تﺎﻣ ﺎﻬﻧآ ﺢﻄﺳ ،دﺎﺑ ﻂﺳﻮﺗ .دﻮﺷ
) شاﺮﺧ طﻮﻄﺧ تارذ ﺢﻄﺳ رد ﺮﮔاStriationﮕﺘﺴﮑﺷ هاﺮﻤﻫ ﻪﺑ ( ﺎﻫي ﻓﺪﺻ ﺑ ،ﺪﺷﺎﺑﯿ ﺄـﺸﻨﻣ ﺮﮕﻧﺎ
ﻟﺎﭽﺨ ﺖﺳا تارذ ؛ز ﺖﮐﺮﺣ اﺮﺸﮐ ﺚﻋﺎﺑ لﺎﭽﺨﯿور ﺮﺑ تارذ نﺪﺷ هﺪي د تارذا و هﺪﺷ ﺮﮕ دﺎـﺠ
ﻣ شاﺮﺧ ﺎﻤﻧد فﺮﻃ زا .ﺪ ﺮﮕا ﺚﻋﺎﺑ ناﺪﻨﺒﺨﮕﺘﺴﮑﺷ دﺎﺠ ﻓﺪﺻ ﻣ تارذ .دﻮﺷ
ﮕﺘﺴﮑﺷ تارذ ﺢﻄﺳ رد ﺮﮔا ﺎﻫي V د ﻞﮑﺷا ﻪﻧﺎﺧدور ﺄﺸﻨﻣ هﺪﻨﻫد نﺎﺸﻧ ،دﻮﺷ هﺪﯽﯾ ا .ﺖـﺳاـﯾ
ﺎﺳ و درﻮﺧﺮﺑ ﺮﺛا رد تاﺮﻔﺣﺑ تارذ ﺶﺪﮑﻣ دﻮﺟﻮﺑ ﺮﮕ آ.ﺪ
ﺒﻌﺗﯿﺴﻔﺗ و ﺮﯿتارذ ﻞﮑﺷ ﺮ
ﺗ تارذ ﻞﮑﺷﻔﻠﺘﺨﻣ ﻞﻣاﻮﻋ ﻊﺑﺎ ا .ﺪﺷﺎﺑﻟوا ﻞﮑﺷ زا ﺪﻨﺗرﺎﺒﻋ ﻞﻣاﻮﻋ ﻦﯿﮐﺮﺗ ،تارذ ﻪﯿﯿﯿﯽﯾ
ﻣ و ﻞﻘﻧو ﻞﻤﺣ ﺖﻓﺎﺴﻣ ،تارذ هزاﺪﻧا ،تارذ ﺲﻨﺟ ﺎﯿﮔدرﻮﺧ ناﺰ .تارذ لﻼﺤﻧا ﺎ
ز ﺪﺣ ﺎﺗ تارذ ﻞﮑﺷدﺎي ﻟوا ﻞﮑﺷ ﻪﺑﯿﮕﺘـﺴﺑ ردﺎﻣ ﮓﻨﺳ زا نﺪﺷ اﺪﺟ مﺎﮕﻨﻫ ﻪﺑ هرذ ﻪ دراد ؛ـﻨﻌ
ز ﺪﺣ ﺎﺗ تارذ ﻞﮑﺷدﺎي ﻮﻣﺛور ﻣ ثرا ﻪﺑ ﺄﺸﻨﻣ ﮓﻨﺳ زا و ﺖﺳا ا .ﺪﺳرﺪﺑ ﻦ ﻪـﮐ ﺖﺳا مﻮﻬﻔﻣ ﻦ
ﮕﺘﺴﮑﺷ زﺮﻃ ﻣ لﺮﺘﻨﮐ ار تارذ ﻞﮑﺷ ،ﺄﺸﻨﻣ ﮓﻨﺳ رد ﺧﺮﺑ .ﺪﻨﮐ ﺑ نﺪﺷ اﺪﺟ ﻊﻗﻮﻣ رد تارذ زا
ـﺳﺎــﻨﺷ بﻮـﺳر ﻔﻟﺆﻣ هوﺮﮔﯿﻣز ﻦﯿنﻮﻣزآ ﻦ
ﺮﺳي و تاوﺰﺟﺳﺎﻨﺷرﺎﮐ رﻮﮑﻨﮐ هﮋ ﺪﺷرا
WWW.ZAMINAZMOON.COM
٤٠
ﻣ ﺐﻌﮑﻣ ﻞﮑﺷ ا .ﺪﻨﺷﺎﺑﻤﮐ ﺎﺑ تارذ ﻦ ﻣ رد هﺮﮐ ﻞﮑﺷ ﻪﺑ ﻞﻘﻧو ﻞﻤﺣ آﺧﺮﺑ .ﺪﻨ د ترﻮﺼﺑ ﺮﮕ
ﺸﮐﯿﻣ اﺪﺟ ردﺎﻣ ﮓﻨﺳ زا هﺪ ﻃ رد و دﻮﺷ ﻣ ترﻮﺼﺑ ﻞﻘﻧو ﻞﻤﺣﯿا ﻪﻠي ﻣ رد ﻞﮑﺷ آ.ﺪﻨ
ﺗارذ اراد ﻪﮐي ﻃ رد ،ﺪﻨﺷﺎﺑ موﺎﻘﻣ ﺲﻨﺟ د ،ﻞﻘﻧو ﻞﻤﺣر ﺮﺗﺮﻣ ﺰ ﻧ و ﺪﻧﻮﺷﯿد ﺰﮔﺪﺷ دﺮﮔ ﺮﺗﺮ
ﺪﻨﺑﺎ ؛ﻨﻌ اﺮﺷ ﺮﮔاد ﻂ ﺮﮕد ﺰﺗراﻮﮐ تارذ ،ﺪﺷﺎﺑ نﺎﺴﮑد تارذ زا ﺮﺗﺮ دﺮـﮔ ﺮـﮕـﯾر ﺎـﯾـﻣ ﺰ
.ﺪﻧﻮﺷ
ر تارذ ﻪﺑ ﺖﺒﺴﻧ ﺖﺷرد تارذﮔﺪﺷ دﺮﮔ ﺮﺗدوز ﺮﺗﺰ ﺪﻨﺑﺎ ؛زﺘﻠﻏ شور ﻪﺑ ﺖﺷرد تارذ اﺮـﯿ نﺪ
ﻣ ﺖﮐﺮﺣ ﺎﻤﻧﺑ و ﺪﻨﯿﺋﺎﺳ ﺮﺗدوز و ﺪﻨﺘﺴﻫ ﺮﺘﺴﺑ ﺎﺑ سﺎﻤﺗ رد ﺮﺘﺸﯿﻣ هﺪ ﺎﺑ .ﺪﻧﻮﺷﻘﺑ ندﻮﺑ نﺎﺴﮑﯿ
اﺮﺷﮔﺪﺷدﺮﮔ ﻪﺳﺎﻣ تارذ زا ﺮﺗدوز لواﺮﮔ تارذ ،ﻂ ﯿﻣ اﺪ .ﺪﻨﻨﮐ
اﺰﻓا ﺎﺑﻣ ﻞﻘﻧو ﻞﻤﺣ ﻪﻠﺻﺎﻓ ﺶﯿﮔﺪﺷدﺮﮔ ناﺰ ﺑ تارذﯿ ﺮﺘﺸ ﻧ ﺎﻬﻧآ هزاﺪﻧا و دﻮﺷﯿر ﺰﻣ ﺮﺗﺰ دﺮﮔ
ﮔدرﻮﺧ ﻐﺗ ﺚﻋﺎﺑ لﻼﺤﻧا وﯿﯿﺣ رد تارذ هزاﺪﻧا و ﻞﮑﺷ ﺮﯿﻣ ﻞﻘﻧو ﻞﻤﺣ ﻦ ا .ددﺮﮔ رد صﻮـﺼﺨﺑ ﻦ
ﮑﻫآ تارذ ﯿﻣ هﺪﻫﺎﺸﻣ ﺮﺘﺸ .ددﺮﮔ
ﺎﺑ ﻪﺘﺒﻟاﺘﺴ ﺛﺄﺗ ﺐﻗاﺮﻣ تارذ ﻞﮑﺷ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ ردﯿآﺮﻓ ﺎﻫﺪﻨي دﺰﻧژﺎي ﺷﺎﺑﯿ دراد نﺎﮑﻣا لﺎﺜﻣ رﻮﻄﺑ .ﻢ
د تارذ ﻞﮑﺷرﯿراﺬﮕﺑﻮﺳر ي ﻟو ﺪﻨﺷﺎﺑ هﺪﺷ دﺮﮔ ًﻼﻣﺎﮐ آﺮﻓ ﺮﺛا رد ًاﺪﻌﺑ سﺎـﻤﺗ زﺮـﻣ ﻢﮐاﺮـﺗ ﺪـﻨ
ﺎﺑ تارذﺪﮑواز و سﺮﻀﻣ ترﻮﺼﺑ ﺮﮕﺷﺎﺑ هﺪﻣآ رد راد ﻪز ﻞﮑﺷ).(ﺮ
آﺮﻓ ﺮﺑ هوﻼﻋرﺎﻀﺗ ،ﻢﮐاﺮﺗ ﺪﻨﻣ ﺰﺗراﻮﮐ تارذ فاﺮﻃا رد ﺲ ﮑﺸﺗ ﺮﺛا رد ﺪﻧاﻮﺗﯿﺳ ﻞﯿـﺴﻠﮐ نﺎﻤﯿ رد
ﯿآ دﻮﺟﻮﺑ تارذ ﻦا .ﺪﺳ ﺖﺴﺸﻧ ﻪﺗ ﻪﮐ ﺎﺠﻧآ زﯿﺴﻠﮐ نﺎﻤﯿ ردPH ﯿ زا ﺮﺘﺸ7 ﻣ ترﻮﺻ ـﯿ و دﺮ
ا رداﺮﺷ ﻦﺳ ﻂﯿﯿﻣ ﻞﺣ ﺲ ـﺳ ﺖﺴﺸﻧ ﻪﺗ ﻊﻗﻮﻣ رد اﺬﻟ ،ددﺮﮔﯿـﺴﻠﮐ نﺎﻤﯿ ﺘﻤـﺴﻗ فاﺮـﻃا زا
ﻣ رد سﺮﻀﻣ ترﻮﺼﺑ و هﺪﺷ ﻞﺣ ﺰﺗراﻮﮐ تارذ آ.ﺪ
ﺻﺎﺧ لﺎﮑﺷا ﺤﻣ رد تارذ زاﯿﺎﻬﻄي ﺑﻮﺳر ﺻﺎﺧ ﺑ ﻊﻤﺠﺗﯿﻣ ﺮﺘﺸ لﺎﺜﻣ رﻮﻄﺑ .ﺪﻨﺑﺎ وﺮﮐ تارذي ،
ﯿا ﻪﻠي ﺗ وﯿا ﻪﻐي ﺤﻣ ردﯿﻘﺑ زا ﺮﺘﻧاواﺮﻓ ﻪﻧﺎﺧدور ﯿﺤﻣ رد .ﺪﻨﺘﺴﻫ لﺎﮑﺷا ﻪﯿﺎﻫ ي ﻠﺣﺎـﺳ تارذ
دﮑﺴ .ﺪﻧﺮﺗ ناواﺮﻓ ﻞﮑﺷ
ـﺳﺎــﻨﺷ بﻮـﺳر ﻔﻟﺆﻣ هوﺮﮔﯿﻣز ﻦﯿنﻮﻣزآ ﻦ
ﺮﺳي و تاوﺰﺟﺳﺎﻨﺷرﺎﮐ رﻮﮑﻨﮐ هﮋ ﺪﺷرا
WWW.ZAMINAZMOON.COM
٤١
3- ﺮﺑﺎﻓﺑﻮﺳر ﮏ )Sedimentary fabric(
ﺮﺑﺎﻓ ،ﻞﮑﺷ و هزاﺪﻧا زا ﺪﻌﺑﺑﻮﺳر ﻣﻮﺳﯿﺑﻮﺳر ﺖﻓﺎﺑ ءﺰﺟ ﻦ ﮑﺸﺗ ارﯿ ﺮﺑﺎﻓ .ﺪﻫدﺑﻮـﺳر ﮏ
زﺮﻃ نﺎﻤﻫ ﻣ تارذ ﻦﺘﻓﺮﮔ راﺮﻗ ﺖﻬﺟ ﻞﻣﺎﺷ و ﺪﺷﺎﺑﮕﺘﻓﺎ ارآ وﻣ تارذ ﺶ .ددﺮﮔ
- ﺖﻬﺟﮕﺘﻓﺎ ) تارذGrain Orientation:(
ﺖﻬﺟﮕﺘﻓﺎ ﺶﻨﮐاو زا ﺖﺴﺗرﺎﺒﻋراﺬﮕﺑﻮـﺳر ﻞـﻣاﻮﻋ ﻪـﺑ ﺖﺒﺴﻧ تارذ ﺦﺳﺎﭘ ﺎي ـﻣ ﺖـﻬﺟ .ﺪـﺷﺎﺑ
ﮕﺘﻓﺎ ﺗارذ و ﺖﺷرد تارذ رد داﺪﺘﻣا رد ﻪﮐﺸﮐ رﻮﺤﻣ ﮏﯿﮔﺪ ﺪﻨﺷﺎﺑ ﻪﺘﺷاد ﺮﺘﻬدﻣ هﺪ .دﻮﺷ
اﺮﺑي اﺪﻌﺑ ﻪﺳ ﺖﻟﺎﺣ ﻪﮑﻨي ﺖﻬﺟﮕﺘﻓﺎ ﻢﻫ ﺮﺑ دﻮﻤﻋ ﻊﻄﻘﻣ ود ﺖﺳا ﺮﺘﻬﺑ دﻮﺷ ﺺﺨﺸﻣ ﺮﺘﻬﺑ تارذ
ﻻ زاﺑﻮﺳر ﻪ ﻬﺗﯿ.دﻮﺷ ﻪ
ﺮﺟ ﻞﺑﺎﻘﻣ رد ﺖﺷرد تارذﺷ ،بآ نﺎﯿ ﺮﺟ ﺖﻬﺟ فﻼﺧ ردﭘ نﺎﯿﻣ اﺪ اﺰـﻓا ﺎـﺑ .ﺪﻨﮐ ﺖﻋﺮـﺳ ﺶ
واز ،بآﯿﺮﺟ ﺮﺑاﺮﺑ رد تارذ ﺐﺑ بآ نﺎﯿﻣ ﺮﺘﺸ ﺳا ﺎﺑ .دﻮﺷا زا هدﺎﻔﺘ ﺖﻬﺟ ﻦﮕﺘﻓﺎ ناﻮـﺗ
ﺮﺟ ﺖﻬﺟ ﻪﺑﺪﻗ تﺎﺑﻮﺳر رد بآ نﺎﭘ ﻪﻤ ﺮﺟ ﺮﺑاﺮﺑ رد ﺖﺷرد تارذ ﺮﮔا .دﺮﺑـﺷ ترﻮـﺼﺑ بآ نﺎﯿ
ور رد رادي ﺪﮑﮔ راﺮﻗ ﺮﮕﯿﺮﺑﺎﻓ نآ ﻪﺑ ﺪﻧﺮا ﮏﺮﺒﻤﺳﺎﮑﯿ) نﻮImberication( ﻮﮔـﻨ ﻞﮑـﺷ)
ز.(ﺮ
ارآ) تارذ ﺶPacking:(
ﮔ راﺮﻗ هﻮﺤﻧﯿي ﺎﻀﻓ و تارذي ﯿارآ ار ﺎﻬﻧآ ﻦﻣ ﺶ ﻮﮔارآ .ﺪﻨﻣ ترﻮﺻ ود ﻪﺑ تارذ :ﺪﺷﺎﺑ
- ارآ) راﻮﺟ ﻢﻫ ﺶProximity Packingا :(ارآ ﻦﺑ ﺖﺒﺴﻧ زا ﺶﯿ رد ﻪـﮐ تارذ سﺎـﻤﺗ داﺪﻌﺗ ﻦ
وري ﺿﺮﻓ ﻂﺧ ﮏ ـﺿﺮﻓ ﻂﺧ نﺎﻤﻫ ﻂﺳﻮﺗ هﺪﺷ ﻊﻄﻗ تارذ ﻞﮐ داﺪﻌﺗ ﻪﺑ دراد راﺮﻗـﻣ ﺖـﺳﺪﺑ ،
آز ﻞﮑﺷ) ﺪ.(ﺮ
ـﺳﺎــﻨﺷ بﻮـﺳر ﻔﻟﺆﻣ هوﺮﮔﯿﻣز ﻦﯿنﻮﻣزآ ﻦ
ﺮﺳي و تاوﺰﺟﺳﺎﻨﺷرﺎﮐ رﻮﮑﻨﮐ هﮋ ﺪﺷرا
WWW.ZAMINAZMOON.COM
٤٢
- ارآﻟﺎﮕﭼ ﺶ )Density Packingا :(ارآ ﻦـﺑ ﺖﺒﺴﻧ زا ﺶﯿ هﺪـﺷ ﻊـﻄﻗ تارذ لﻮـﻃ ﻊـﻤﺟ ﻦ
ﺿﺮﻓ ﻂﺧ ﻂﺳﻮﺗ ﺿﺮﻓ ﻂﺧ ﻞﮐ لﻮﻃ ﻪﺑ ﻣ ﺖﺳﺪﺑ آ لﻮـﻃ عﻮـﻤﺠﻣ قﻮﻓ ﻞﮑﺷ رد لﺎﺜﻣ رﻮﻄﺑ .ﺪ
ﺮﺑاﺮﺑ ﻂﺧ ﻂﺳﻮﺗ هﺪﺷ ﻊﻄﻗ تارذ8 ﺘﻧﺎﺳ ﻣ ﺮﺘﻣ ﻧ ﻂـﺧ دﻮﺧ ﻞﮐ لﻮﻃ .ﺪﺷﺎﺑـﯿ10 ﺘﻧﺎـﺳ ﺮـﺘﻣ
ﺖﺳا ؛اﺮﺑﺎﻨﺑارآ ﻦﻟﺎﮕﭼ ﺮﺑاﺮﺑ نآ
10
8
ﻨﻌ 8/0 ﺑ ﺪﺻرد ﺐﺴﺣ ﺮﺑ اﺮﻧآ ﺮﮔا .دﻮﺑ ﺪﻫاﻮﺧﯿﻨﮐ نﺎﯿ
ﺮﺑاﺮﺑ80 .دﻮﺑ ﺪﻫاﻮﺧ ﺪﺻرد
اﺮﺑﺎﻨﺑارآ ﻦﮕﺘﺴﺑ تارذ ﮔدﺮﺸﻓ و ﻢﮐاﺮﺗ ﻪﺑ ﮑﺸﺗ ،تارذﯿﺳ ﻞﯿﺑ رد نﺎﻤﯿﻧ و تارذ ﻦﯿ ﺲﻨـﺟ ﺰ
اﺰﻓا .دراد تارذارآ ﺚﻋﺎﺑ ﻢﮐاﺮﺗ ﺶ) هدﺮﺸﻓ ﺶTighter packingﻣ ( ﮑﺸﺗ .دﻮﺷﯿـﺳ ﻞﯿ رد نﺎ
ﯿدﺰﻧ زا تارذ ﻦ ﻪﺑ تارذ نﺪﺷ ﺪﮑﺣ رد ﺮﮕﯿﮔﻮﻠﺟ ﻢﮐاﺮﺗ ﻦﯿي مﺮـﻧ تارذ ﺲﻨﺟ ﺮﮔا .ﺪﻨﮐ
ﺘﻟﺎﺣ ﻪﺑ ﺖﺒﺴﻧ ﺪﺷﺎﺑ ﻃ رد ﺖﺳا ﻢﮑﺤﻣ و ﺖﺨﺳ تارذ ﺲﻨﺟ ﻪﮐ ﺑ ﻢﻫ ﻪﺑ ﻢﮐاﺮﺗﯿدﺰﻧ ﺮﺘﺸـﻣ ﮏ
.ﺪﻧﻮﺷ
ﺑ سﺎﻤﺗﯿ) تارذ ﻦContactﻣ ( ا ﻪﻄﻘﻧ عﻮﻧ زا ﺪﻧاﻮﺗي ﺳﺎﻤﻣ ﺎ )point or tangentialﻮﻃ ،(
)longitudinalبﺪــﺤﻣ ،(-) ﺮــﻌﻘﻣconvexo-concave و (ــﯾ راد ﻪــﻧاﺪﻧد و سﺮــﻀﻣ عﻮــﻧ زا ﺎ
)sutureﺷﺎﺑ (ز ﻞﮑﺷ).(ﺮ
ﻐﺗ ﺪﻧورﯿﯿا ﻪﻄﻘﻧ سﺎﻤﺗ ﺮي ﺑ سﺮﻀﻣ سﺎﻤﺗ ﺎﺗﯿاﺰﻓا ﺮﮕﻧﺎ سﺎـﻤﺗ رد .ﺖـﺳا تﺎﺑﻮﺳر رد ﻢﮐاﺮﺗ رﺎﺸﻓ ﺶ
ا ﻢﮐاﺮﺗ ﺮﺜﮐاﺪﺣ سﺮﻀﻣرﻮﻄﺑ ﺖـﺳا هﺪـﺷ دﺎـﺠـﺑ زﺮـﻣ رد ﻪـﮑﯿآﺮﻓ تارذ ﻦا ﺪـﻨـﺷ لﻼـﺤﻧﯿﯿﯽﯾ
)pressure dissolutionﻣ ترﻮﺻ ( ﯿا ﻪﺑ .دﺮﮔدﺮﺸﻓ عﻮﻧ ﻦ ـﺷ ﻢﮐاﺮﺗﯿﯿﯽﯾ )chemical
compactionــﻣ ( ﻮﮔا ﻪــﻄﻘﻧ سﺎــﻤﺗ .ﺪــﻨي بﺪــﺤﻣ ﺎــﺗ- ﻧﺎــﮑﻣ ﻢﮐاﺮــﺗ ﺮــﺛا رد ﺮــﻌﻘﻣﯿ
)mechanical compactionﻞﺻﺎﺣ ( .ددﺮﮔ
ارآﺎﻀﻓ رد تارذ ﺶي ﯿﺛﺄﺗ (ﻞﺨﻠﺨﺗ) تارذ ﻦﯿـﻣ ﺮ ﺮـﮔا .دراﺬـﮔ ارآ تارذـﯾـﺒﻌﮑﻣ ﺶ )cubic
packing ﺮﺑاﺮﺑ ﻞﺨﻠﺨﺗ ،ﺪﻨﺷﺎﺑ ﻪﺘﺷاد (48 ﺗرﻮـﺻ رد .دﻮـﺑ ﺪـﻫاﻮﺧ ﺪﺻردﯿارآ ﻪﮑـﯾ عﻮـﻧ زا تارذ ﺶ
ﻬﺟوزﻮﻟ )rhombohedral packing ﻪﺑ ﻞﺨﻠﺨﺗ ﺪﺷﺎﺑ (26 ﻣ لﺰﻨﺗ ﺪﺻرد ﺑﺎز ﻞﮑﺷ).(ﺮ
ـﺳﺎــﻨﺷ بﻮـﺳر ﻔﻟﺆﻣ هوﺮﮔﯿﻣز ﻦﯿنﻮﻣزآ ﻦ
ﺮﺳي و تاوﺰﺟﺳﺎﻨﺷرﺎﮐ رﻮﮑﻨﮐ هﮋ ﺪﺷرا
WWW.ZAMINAZMOON.COM
٤٣
ﺳرﯿﮔﺪ ﺘﻓﺎﺑ غﻮﻠﺑ ﺎ )Textural maturity(
اﺮﺑي ﻌﺗﯿﯿﺳر ﯿﮔﺪ غﻮﻠﺑ ﺎﺘﻓﺎﺑ ﻌﺗ ،بﻮﺳر ﮏﯿﯿ سر راﺪﻘﻣ ﻦﺮﺗﺎﻣ ﺎ،ﺲﮑـﯿﮔﺪـﺷرﻮﺟ ناﺰ ،
ﯿﮔﺪﺷدﺮﮔ ناﺰ ﻣ ﻢﻬﻣ ا سﺎﺳا ﺮﺑ .ﺪﺷﺎﺑﺳر عاﻮﻧا ﻞﻣﺎﻋ ﻪﺳ ﻦﯿﮔﺪ ﺘﻓﺎﺑ :زا ﺖﺴﺗرﺎﺒﻋ
1 - ﻎﻟﺎﺑﺎﻧ ﻪﻠﺣﺮﻣ) سرﺎﻧ ﺎImmatureﺗﺎﺑﻮﺳر :( ـﺑ ﻪﮐﯿ زا ﺶ5 و ﺪـﻧراد سر ﺪـﺻرد
ﮔﺪﺷرﻮﺟ ﻧ تارذ و ﻪﺘﺷاد ﺪﺑﯿواز ﺰﻣ راد ﻪ .ﺪﻨﺷﺎﺑ
2 - ﺑﻮﺳرﻧ تﺎﯿ ﻎﻟﺎﺑ ﻪﻤﯿﺳر ﻪﻤﯿ) هﺪSubmatureﺗﺎﺑﻮﺳر :( زا ﺮﺘﻤﮐ ﻪﮐ5 ﺪـﺻرد
ﻟو ﺪﻧراد سر ﮔﺪﺷرﻮﺟ واز و هدﻮﺑ ﺪﺑ زﻮﻨﻫ ﺎﻬﻧآﻧ راد ﻪﯿﻣ ﺰ .ﺪﻨﺷﺎﺑ
3 - ﻎﻟﺎﺑ تﺎﺑﻮﺳرﺳر ﺎﯿ) هﺪMatureﺗﺎﺑﻮﺳر :( زا ﺮﺘﻤﮐ ﻪﮐ5 و ﺪـﻧراد سر ﺪﺻردـﯾ
ﻣ سر نوﺪﺑ اراد .ﺪﻨﺷﺎﺑي ﮔﺪﺷرﻮﺟ ﻟو ﺪﻨﺘﺴﻫ بﻮﺧ واز تارذﻣ راد ﻪ .ﺪﻨﺷﺎﺑ
4 - ﺴﺑ تﺎﺑﻮﺳرﯿ ﻎﻟﺎﺑ رﺎﺴﺑ ﺎﯿـﺳر رﺎﯿ) هﺪSuper matureﺗﺎﺑﻮـﺳر :( سر ﺪـﻗﺎﻓ ﻪـﮐ
ﮔﺪﺷرﻮﺟ و ﺪﻨﺘﺴﻫ ﮔﺪﺷدﺮﮔ و ﺑﻮﺧ .ﺪﻧراد
5 - ﮕﺘﺸﮔﺮﺑ ﺘﻓﺎﺑ )textural inversionـﻠﺒﻗ ﺖﻟﺎﺣ رﺎﻬﭼ زا فاﺮﺤﻧا عﻮﻧ ﺮﻫ :( ار
ﮕﺘﺸﮔﺮﺑ ﺘﻓﺎﺑ اﺮﺑ .ﺪﻨﻣﺎﻧي ﮔﺪﺷرﻮﺟ ﺎﺑ تارذ ﺮﮔا لﺎﺜﻣ و بﻮﺧ ﮔﺪـﺷدﺮﮔ بﻮـﺧ
ﺑ ﻞﺧاد ردﯿ زا ﺶ5 ﮔ راﺮﻗ سر ﺪﺻردﯿ ،ﺪﻧﺮدﺎـﻋ ﺖـﻟﺎﺣ زا فاﺮـﺤﻧا ﮏي ـﺳرﯿﮔﺪ ﺘﻓﺎـﺑ
ﻣ نﺎﺸﻧ ﺪﻨﻫد ؛زﺎﺑ تارذ اﺮﺘﺴ ﮔﺪﺷرﻮﺟ ًاﺪﻌﺑ ﺎﺗ ﺪﻨﺷﺎﺑ سر نوﺪﺑ لوا ﮔﺪـﺷ دﺮـﮔ ﺎ
ﮔ ترﻮﺻﯿ.دﺮ
ﺳر :ﻪﺘﮑﻧﯿﮔﺪ ﺘﻓﺎﺑ ﺮﺧآ ﻪﺑ بﻮﺳر ﮏژﺮﻧا ﻪﻠﺣﺮﻣ ﻦي راﺬﮕﺑﻮﺳري ـﺤﻣﯿﺑﻮـﺳر ﻂ ﮕﺘـﺴﺑ .دراد
اﺮﺑي ا ﻪﺳﺎﻣ تارذ دراد نﺎﮑﻣا لﺎﺜﻣي ﺎﻫ ﻪﭙﺗ ردي ا ﻪﺳﺎﻣي رد ﻞﺣﺎﺳ رﺎﻨﮐـﺳر ًﻼﻣﺎـﮐ ﺎﯿ ،ﺪﻨـﺷﺎﺑ هﺪ
ﻟو ﻤﻫ ﺮﮔاﯿﺤﻣ ﻞﺧاد ﻪﺑ دﺎﺑ ﻂﺳﻮﺗ تارذ ﻦﯿرد نﻮﮔﻻ ﻂـﻣ ﺚـﻋﺎﺑ ﺪﻧﻮﺷ ﻞﻤﺣ ﺎ تارذ ﻪـﮐ دﻮـﺷ
ﻣز ﻞﺧاد رد ﻪﺳﺎﻣ هﺪﺷدﺮﮔ و هﺪﺷ رﻮﺟ ًﻼﻣﺎﮐﯿا ﻪﻨي ﺎﻫ سر زاي ﺤﻣﯿرد نﻮـﮔﻻ ﻂـﯾﮔ راﺮـﻗ ﺎـﯿ و دﺮ
ﮔﺮﺑﮕﺘﺸ ﺘﻓﺎﺑ اﺎﻤﻧ دﺎﺠ.ﺪ
ﻠﮐ رﻮﻄﺑ اﺮﺑي ﻌﺗﯿﯿﺘﻓﺎﺑ غﻮﻠﺑ ﻦ ﻪﮐ ﺳﺎﺳا زا ﺮﺗﺎﻫﺮﺘﻣارﺎﭘ ﻦي ﺳﺎﻨﺷ بﻮﺳر ﺖﺳا، ترﻮﺼﺑ
زﻞﻤﻋ ﺮ :دﻮﺷ
1- ﻌﺗﯿﯿﻣ ﻦﯿ:ﮓﻨﺳ رد دﻮﺟﻮﻣ سر ناﺰ
ﻒﻟا ﺑ ﺮﮔاﯿ زا ﺮﺘﺸ5% ﺮﺗﺎﻣ سرﺴﮑ ﺪﺷﺎﺑ بﻮﺳر رد، ا ﻪﻠﺣﺮﻣ رد.دراد راﺮﻗ رﻮﭽﻤ
ب- زا ﺮﺘﻤﮐ ﺮﮔا5% سرﺮﺗﺎﻣﺴﮑ ﺪﺷﺎﺑ دﻮﺟﻮﻣ، د ﻞﺣاﺮﻣ رد ﮓﻨﺳ.ﺖﺳا ﺮﮕ
2-ﻌﺗﯿﯿﻣ ﻦﯿﮔﺪﺷرﻮﺟ ناﺰ:
ﻒﻟا ﮔﺪﺷرﻮﺟ ﺮﮔا ﺪﺷﺎﺒﻧ بﻮﺧ ﯿ زا ﺮﺘﺸ5ﻓ / ﻣ راﺮﻗ رﻮﭽﻣ بﺎﺳ ﻪﻠﺣﺮﻣ رد ﮓﻨﺳ ﯿ.دﺮ
ب- ﮔﺪﺷرﻮﺟ ﺮﮔا ﺷﺎﺑ بﻮﺧ- زا ﺮﺘﻤﮐ5ﻓ /- د ﻪﻠﺣﺮﻣ ود رد ﮓﻨﺳ.دراد راﺮﻗ ﺮﮕ
3- ﻌﺗﯿﯿﻣ ﻦﯿﮔﺪﺷ دﺮﮔ ناﺰ:
ـﺳﺎــﻨﺷ بﻮـﺳر ﻔﻟﺆﻣ هوﺮﮔﯿﻣز ﻦﯿنﻮﻣزآ ﻦ
ﺮﺳي و تاوﺰﺟﺳﺎﻨﺷرﺎﮐ رﻮﮑﻨﮐ هﮋ ﺪﺷرا
WWW.ZAMINAZMOON.COM
٤٤
ﻒﻟا واز ﺎﻫ ﻪﻧاد ﺮﮔا راد ﻪﺴﺑ ﺎﯿواز رﺎ.ﺖﺳا رﻮﭽﻣ ﻪﻠﺣﺮﻣ رد ﮓﻨﺳ ،ﺪﻨﺷﺎﺑ راد ﻪ
ب- ﻧ ﺎﻫ ﻪﻧاد ﺮﮔاﯿ.ﺖﺳا رﻮﭽﻣﺮﭘﻮﺳ ﻪﻠﺣﺮﻣ رد ﮓﻨﺳ ﺪﺷﺎﺑ هﺪﺷ دﺮﮔ بﻮﺧ ﺎﺗ هﺪﺷ دﺮﮔ ﻪﻤ
ﻌﺗ رد لﺎﺣﯿﯿﺎﺑ هﺪﺷ ﻪﺘﻔﮔ دراﻮﻣ ﻦﻏ تﺎﻓﻼﺘﺧا ﻪﮐ ﺖﺷاد ﺖﻗد ﺪﯿدﺮﮕﻧ هﺪﻫﺎﺸﻣ هﺮﻈﺘﻨﻣ ﺮد ؛ﻨﻌ ﺮﮔا
ﻏ تﺎﻓﻼﺘﺧاﯿﺮﻈﺘﻨﻣ ﺮﺎﻫ ﻪﻧاد رﻮﻀﺣ ﻞﺜﻣ) هي ﺮﺗﺎﻣ و هﺪﺷ دﺮﮔﺎﺑ ﺖﺷاد دﻮﺟو (ﺲﮑ ﮓﻨـﺳ ﺖـﻔﮔ ﺪ
ارادي ﺘﺸﮔﺮﺑ ﺖﻓﺎﺑ .ﺖﺳا (سﻮﮑﻌﻣ)
ﺎﻬﮕﻨﺳ و تﺎﺑﻮﺳر ﺖﻓﺎﺑي ﮑﻫآ )textural of limestone:(
ﮑﺸﺗ تارذﯿﺎﻬﮕﻨﺳ و تﺎﺑﻮﺳر هﺪﻨﻫد ﻞي ﮑﻫآ ﺴﻘﺗ ﻪﺘﺳد ود ﻪﺑﯿﻣ ﻢ :ﺪﻧﻮﺷ
1 - ﮑﻫآ تارذ ﮑﺸﺗ ار ﮓﻨﺳ بﻮﭼرﺎﻬﭼ ﻪﮐﯿ ﺖﺤﺗ و ﺪﻨﻫد ﻣﺎﻧ ﻢﮐﻮﻟآ ناﻮﻨﻋـﯿ هﺪ
ا .ﺪﻧﻮﺷﺘﻠﮑﺳا تارذ نﺎﻤﻫ ﻞﻣﺎﺷ تارذ ﻦ ﻏ وﯿﺘﻠﮑﺳا ﺮ .ددﺮﮔ
2 - ﮑﻫآ تارذ ﺑﺎﻣ ﻪﮐﯿراﺮﻗ ﺎﻬﻤﮐﻮﻟآ ﻦ ﯿﺳ ناﻮﻨﻋ ﺖﺤﺗ و ﺪﻧﺮﯿ نﺎﻤـﯾﺮﺗﺎـﻣ ﺎ ﺲﮑ
ﻣﺎﻧﯿﻣ هﺪ .دﻮﺷ
) ﻞﺨﻠﺨﺗPorosity(
ﻞﺨﻠﺨﺗ ﮓﻨﺳ ﮏﺎﻀﻓ زا ﺖﺴﺗرﺎﺒﻋ بﻮﺳر ﺎي ﻟﺎﺧ ـﺑﯿﺑﻮـﺳر تارذ ﻦـﺑاﺮﺑ نآ راﺪـﻘﻣو ، ﺖﺒـﺴﻧ ﺮ
ﻟﺎﺧ تاﺮﻔﺣ ﻢﺠﺣ ﮓﻨﺳ ﮓﻨﺳ ﻞﮐ ﻢﺠﺣ ﻪﺑ بﻮﺳر ﺎﻣ بﻮﺳر ﺷﺎﺑز ﻞﮑﺷ) ﻪﺒﺳﺎﺤﻣ هﻮﺤﻧ
ﺗﺎﻤﺷ رﻮﻄﺑ ار ﻞﺨﻠﺨﺗﯿ.(ﺖﺳا هداد نﺎﺸﻧ ﮏ
) ﻞﮐ ﻞﺨﻠﺨﺗ مﺎﻨﺑ ار قﻮﻓ ﻞﺨﻠﺨﺗTotal porosity or Bulk porosityﻣ ( ﻞﮐ ﻞﺨﻠﺨﺗ .ﺪﻨﻣﺎﻧ
ﻔﻣ ﻞﺨﻠﺨﺗ عﻮﻤﺠﻣ ﻞﻣﺎﺷﯿ) ﺮﺛﻮﻣ ﺎeffective porosityﻏ ﻞـﺨﻠﺨﺗ و (ـﯿﻔﻣـﯿـﯾﻏ ﺎـﯿ ﺮﺛﻮـﻣ ﺮ
)non-effective porosityﻔﻣ ﻞﺨﻠﺨﺗ رد .ﺖﺳا (ﯿﺎﻬﻟﺎﻧﺎﮐ ﻂﺳﻮﺗ تاﺮﻔﺣ ،ﺪﯽﯾ طﺎـﺒﺗرا رد ﻢـﻫ ﺎـﺑ
ﻟو ﺪﻨﺘﺴﻫ ﻏ ﻞﺨﻠﺨﺗ ردﯿﻔﻣ ﺮﯿد هﺮﻔﺣ ﺎﺑ هﺮﻔﺣ ﮏﻃﺎﺒﺗرا ﺮﮕ .دراﺪﻧ
:ﻞﺨﻠﺨﺗ عاﻮﻧا
ﻟوا عﻮﻧ ود ﻪﺑ ﻞﺨﻠﺨﺗﯿﻮﻧﺎﺛ و ﻪﺴﻘﺗ ﯿﻣ ﻢ :دﻮﺷ
1- ﻟوا ﻞﺨﻠﺨﺗﯿ) ﻪPrimary Porosity:(
ـﺳﺎــﻨﺷ بﻮـﺳر ﻔﻟﺆﻣ هوﺮﮔﯿﻣز ﻦﯿنﻮﻣزآ ﻦ
ﺮﺳي و تاوﺰﺟﺳﺎﻨﺷرﺎﮐ رﻮﮑﻨﮐ هﮋ ﺪﺷرا
WWW.ZAMINAZMOON.COM
٤٥
ﺨﻠﺨﺗ ﺣ رد ﻪﮐ ﺖﺳاﯿراﺬﮕﺑﻮﺳر ﻦي وراﺬﮕﺑﻮﺳر ﺎﺑ نﺎﻣﺰﻤﻫ ﺎي ا تارذدﺎﺠ ا .دﻮﺷ ﻞﺨﻠﺨﺗ ﻦ
ز عاﻮﻧا ﻪﺑﺴﻘﺗ ﺮﯿﻣ ﻢ :دﻮﺷ
- ﺑ ﻞﺨﻠﺨﺗﯿا هرذ ﻦي ﺑ ﺎﯿا ﻪﻧاد ﻦي )Intergranular or Interparticle Porosity:(
ﻠﺨﻠﺨﺗ ﺑ رد ﻪﮐ ﺖﺳاﯿﺳ ﻪﺳﺎﻣ ﻞﺨﻠﺨﺗ .دراد دﻮﺟو تارذ ﻦﺑ ﺎﻬﮕﻨﯿا زا ﺮﺘﺸ.ﺖﺳا عﻮﻧ ﻦ
- ا هرذ نورد ﻞﺨﻠﺨﺗي ا ﻪﻧاد نورد ﺎي )Intragranular or Intraparticle Porosity:(
اـﺴﻓ ﺐﻠﻏا .دراد دﻮﺟو تارذ نورد رد هﺮﻔﺣ ترﻮﺼﺑ ﻞﺨﻠﺨﺗ ﯿوﺎـﺣ دﻮـﺧ ﻞـﺧاد رد ﺎﻬﻠي هﺮـﺠﺣ
ا ﻪﺑ .ﺪﻨﺘﺴﻫﻟد ﻦﯿا ﻞد ﺎﻫ ﮏﻫآ رد ﺐﻠﻏا ﻞﺨﻠﺨﺗ ﻦﻣ هﺪ .دﻮﺷ
- ﺎﮕﻫﺎﻨﭘ ﻞﺨﻠﺨﺗ )Shelter Porosity:(
اﺗاﺮﻔﺣ زا ترﺎﺒﻋ ﻞﺨﻠﺨﺗ ﻦ ز رد ﻪﮐ ﺖﺳاﻗﺎﺑ تارذ ﺮ ﻫﺎﮕﻫﺎﻨﭘ و ﻊﻧﺎﻣ ﺪﻨﻧﺎﻣ هرذ و ﺪﻧﺎﻣ ﻊﻧﺎﻣ
ﻣ هﺮﻔﺣ ﻞﺧاد ﻪﺑ تﺎﺑﻮﺳر دورو ﺗاﺮﻔﺣ ﻞﺜﻣ) .ﺪﻧﻮﺷ زا ﻪﻔﮐود ﻪﺘﺳﻮﭘ ﺮي.(
) ﺪﺷر زا ﻞﺻﺎﺣ ﻞﺨﻠﺨﺗGrowth Porosity:(
اﻞﺻﺎﺣ تادﻮﺟﻮﻣ ﺪﺷر ﺮﺛا رد ﻞﺨﻠﺨﺗ ﻦ اﺮﺑ .دﻮي دراد لﺎـﻤﺘﺣا ،نﺎﺟﺮﻣ ﺪﺷر مﺎﮕﻨﻫ رد لﺎﺜﻣ
ﺗاﺮﻔﺣ ﻻ ﻪﺑﻻ ردي ﺎﻫ ﻪﺧﺎﺷي ﻗﺎﺑ نﺎﺟﺮﻣ .ﺪﻧﺎﻤﺑ
2- ﻮﻧﺎﺛ ﻞﺨﻠﺨﺗ) ﻪSecondary Porosity:(
اراﺬﮕﺑﻮﺳر ﻞﻤﻋ زا ﺪﻌﺑ ﻞﺨﻠﺨﺗ ﻦي آﺮﻓ ﺮـﺛا رد ﺐﻠﻏا و