ArticlePDF Available

Abstract and Figures

Introduction. Addictive sexual behaviours are gaining more and more attention from researchers. There are actually 25 different questionnaires for assessing the level of loss of control over sexual behaviours (LoCoSB). None of them have been adapted and validated in a Polish language version. Aim. The main aim of this work was to make such an adaptation of the Sexual Addiction Screening Test-Revised (SAST-R; the most popular and questionnaire). Methods. For the purpose of psychometric features examination and validation of the Polish version of SAST-R (SAST-PL-M), we recruited 116 heterosexual men receiving psychological treatment due to LoCoSB and meeting the criteria for hypersexual disorder. The control group consisted of 442 heterosexual males having never looked for any psychological or psychiatric help due to LoCoSB. Results. SAST-PL-M has high reliability (Cronbach's alpha = 0.904) and good filtering characteristics for identification of people who are potentially experiencing difficulty with control over sexual behaviours (the ROC curve for a threshold of 5 out of a maximum 20 points is characterised by a sensitivity of 99.1% and a specificity of 78.3%). Conclusions. SAST-PL-M can be used as an efficient screening test for symptoms of LoCoSB in clinical and research setups. Results below 5 points indicate a high probability of no problems, while more than 5 points can indicate the need for additional clinical interviews.
Content may be subject to copyright.
Psychiatr. Pol. ONLINE FIRST Nr 41 1–21
Published ahead of print 15 March, 2016
www.psychiatriapolska.pl
ISSN 0033-2674 (PRINT), ISSN 2391-5854 (ONLINE)
DOI: http://dx.doi.org/10.12740/PP/OnlineFirst/61414
Badanie snansowane zostało z grantu Narodowego Centrum Nauki, OPUS nr 2014/15/B/
HS6/03792 (M. Gola). M. Gola jest również stypendystą Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa
Wyższego (1057/MOB/2013/0 oraz 469/STYP/10/2015).
Sexual Addiction Screening Test – polska adaptacja
Polish adaptation of Sexual Addiction Screening Test – Revised
Mateusz Gola1, 2, Maciej Sk o r k o 1, Ewelina Kowalewska3,
Aleksandra Kołodz i e j 3, Małgorzata Sikora3, Mateusz Wodyk 3,
Zuzanna Wodyk3, Paweł Dobrowolski1
1 Instytut Psychologii PAN
2 Swartz Center for Computational Neuroscience, Institute for Neural Computations,
University of California, San Diego
3 Wydział Psychologii Uniwersytetu SWPS
Summary
Introduction. Addictive sexual behaviours are gaining more and more attention from
researchers. There are actually 25 dierent questionnaires for assessing the level of loss of
control over sexual behaviours (LoCoSB). None of them have been adapted and validated in
a Polish language version.
Aim. The main aim of this work was to make such an adaptation of the Sexual Addiction
Screening Test-Revised (SAST-R; the most popular and questionnaire).
Methods. For the purpose of psychometric features examination and validation of the Polish
version of SAST-R (SAST-PL-M), we recruited 116 heterosexual men receiving psychologi-
cal treatment due to LoCoSB and meeting the criteria for hypersexual disorder. The control
group consisted of 442 heterosexual males having never looked for any psychological or
psychiatric help due to LoCoSB.
Results. SAST-PL-M has high reliability (Cronbach’s alpha = 0.904) and good ltering
characteristics for identication of people who are potentially experiencing diculty with
control over sexual behaviours (the ROC curve for a threshold of 5 out of a maximum 20
points is characterised by a sensitivity of 99.1% and a specicity of 78.3%).
Conclusions. SAST-PL-M can be used as an ecient screening test for symptoms of
LoCoSB in clinical and research setups. Results below 5 points indicate a high probability of
no problems, while more than 5 points can indicate the need for additional clinical interviews.
Mateusz Gola i wsp.
2
SAST-PL-M results may be successfully referred to the results of SAST-R when used with
heterosexual male populations for research purposes.
Słowa klucze: zaburzenie hiperseksualne, test, nałogowe zachowania seksualne, SAST
Key words: hypersexual disorder, test, compulsive sexual behaviour, SAST
Wstęp
Problemy z kontrolą czynności seksualnych są spotykane w praktyce psycholo-
gicznej, psychiatrycznej i seksuologicznej [1]. Coraz więcej mówi się o nich również
w środkach masowego przekazu oraz literaturze fachowej. Źródło problemów tego
typu nie jest dobrze poznane. Część badaczy wskazuje na rozwój szerokopasmowego
dostępu do sieci Internet, który przyczynił się do upowszechnienia łatwego dostępu
do bodźców seksualnych w postaci materiałów pornogracznych [2–4], niektórzy
wskazują na zmiany społeczne, które sprawiły, iż temat seksualności przestał stanowić
tabu w kulturze zachodniej [5].
Osoby poszukujące pomocy psychologicznej w związku z nałogowymi zacho-
waniami seksualnymi najczęściej zgłaszają trudności związane z kontrolą czasu
spędzanego na oglądaniu pornograi (przeważnie internetowej), częstotliwością ma-
sturbacji (zdarza im się wpadać w wielogodzinne ciągi oglądania pornograi, którym
towarzyszy wielokrotna masturbacja lub w wyniku nagłego pobudzenia masturbują
się w toaletach publicznych). Część osób zgłasza problemy związane z utratą kontroli
nad częstotliwością korzystania z płatnych usług seksualnych oraz ilością wydawanych
na to pieniędzy lub z angażowaniem się w przygodne (nierzadko ryzykowne) kon-
takty seksualne [6–12]. Wspólnym mianownikiem powyższych symptomów jest ich
kompulsywny charakter oraz niemożność zaprzestania danego typu zachowań mimo
wielu prób i kosztów, z jakimi się one wiążą.
Według różnych źródeł problem nałogowych zachowań seksualnych może doty-
czyć od 0,58% [13, 14] do 4% [15] populacji mężczyzn i od 0,4 [13, 14] do 3% [15]
populacji kobiet. Statystyki prowadzone przez grupy 12-krokowe, udostępnione nam
na potrzeby badań, wskazują, że w Polsce między rokiem 2009 a 2012 liczba człon-
ków grup samopomocowych poświęconych nałogowym zachowaniom seksualnym
wzrosła o 340% [16].
Mimo obszernej liczby prac klinicznych w tym temacie, mechanizmy problemów
z kontrolą zachowań seksualnych nie zostały jeszcze dobrze poznane. W literaturze
określa się te problemy jako: sexual dependence [17], sexual addiction [6, 7, 18–22],
hypersexuality [23–29], compulsive sexual disorder [30–34], paraphilia-related disorder
[35, 36], sexual impulsivity [35, 37], nymphomania, out of control sexual behavior [38]
lub compulsive sexual behavior [11, 39, 40, 41]. Wielość etykiet odzwierciedla brak
konsensusu co do tego, jaką rolę w powstawaniu symptomów odgrywają mechanizmy
kompulsywne, a jaką impulsywne, na ile traktować ten problem jako nałóg, a na ile
jako zaburzenie popędu seksualnego. Najnowsze badania z zastosowaniem metod
neuroobrazowania oraz farmakoterapii sugerują jednak podobieństwo do uzależnień
od substancji i nałogowego hazardu [39, 42–46].
3
Sexual Addiction Screening Test – polska adaptacja
Jedną z najpowszechniej akceptowanych denicji omawianego problemu jest
zaproponowane przez Kafkę „zaburzenie hiperseksualne” [36] (Hypersexual Disorder
– HD), które bardzo trafnie opisuje symptomy typowe dla kompulsywnych zachowań
seksualnych, jednak nie proponuje żadnego wyjaśnienia mechanizmu ich powstawania.
Aby rozpoznać HD, u pacjenta przez okres sześciu ostatnich miesięcy wystąpić
powinny trzy z pięciu kryteriów objawowych (A) oraz jedno subiektywne (B) przy
jednoczesnej nieobecności kryteriów wykluczenia (C):
A1. Poświęcanie dużej ilości czasu na fantazje lub zachowania seksualne, notorycz-
nie zaniedbując inne ważne (niezwiązane z seksem) cele, aktywności i zobowią-
zania.
A2. Powtarzające się zaangażowanie w zachowania lub fantazje seksualne w odpo-
wiedzi na dysforyczne stany emocjonalne (lęk, przygnębienie, znudzenie, poiry-
towanie).
A3. Powtarzające się zaangażowanie w zachowania lub fantazje seksualne w odpo-
wiedzi na stresujące wydarzenia życiowe.
A4. Powtarzające się, ale nieskuteczne próby kontroli lub znacznej redukcji zacho-
wań bądź fantazji seksualnych.
A5. Powtarzające się zaangażowanie w zachowania seksualne, przy bagatelizowa-
niu ryzyka doznania lub zadania innym krzywdy zycznej lub emocjonalnej.
B. W związku z częstotliwością lub intensywnością zachowań i fantazji seksual-
nych u pacjenta widoczny jest wysoki poziom stresu, dysfunkcji społecznych,
zawodowych lub dysfunkcji obejmujących inny ważny obszar życia.
C. Zachowania i fantazje seksualne nie są bezpośrednim efektem zjologicznym
stosowania substancji zewnętrznych (np. narkotyków lub lekarstw).
HD nie weszło jednak do ostatecznej wersji klasykacji DSM-5 ze względu na
brak dostatecznej ilości danych naukowych oraz brak zgody co do mechanizmów le-
żących u podłoża tego zaburzenia. Aby móc skutecznie zbierać takie dane, konieczne
jest posiadanie nie tylko jasno zdeniowanych kryteriów jakościowych (takich jak np.
kryteria HD zaproponowane przez Kafkę), ale również trafnych i rzetelnych testów
diagnostycznych, pozwalających na pomiary ilościowe. W pracy badawczej jest to
narzędzie niezbędne do trafnej rekrutacji uczestników badań, natomiast w pracy kli-
nicznej do szybkiej i skutecznej diagnozy skali problemu. Ludzie cierpiący z powodu
nałogowych zachowań seksualnych często latami poszukują skutecznej pomocy, nie
wiedząc, co się z nimi dzieje. Profesjonaliści spotykający pacjentów z takimi prob-
lemami, ze względu na brak odpowiednich narzędzi diagnostycznych, mogą czasami
w ogóle tych problemów nie dostrzec. Uważamy, że dostarczenie polskim klinicystom
rzetelnego i trafnego testu mierzącego poziom nasilenia nałogowych zachowań seksu-
alnych będzie niezwykle pomocne w lepszym rozpoznawaniu tego typu problemów,
natomiast naukowcom umożliwi prowadzenie badań z precyzyjniej zdeniowanymi
i porównywalnymi grupami klinicznymi.
Mateusz Gola i wsp.
4
SAST na tle innych metod kwestionariuszowych
Aktualnie w języku polskim nie funkcjonuje (według naszej wiedzy) żadne zwa-
lidowane w toku badań naukowych narzędzie psychometryczne służące do pomiaru
poziomu natężenia nałogowych zachowań seksualnych. W języku angielskim w roku
2013 [47] dostępne były 24 samoopisowe narzędzia kwestionariuszowe tego typu.
W roku 2014 opublikowane zostało kolejne narzędzie kwestionariuszowe [48], które
można zaliczyć do tej kategorii. Spośród 25 różnych dostępnych narzędzi psychome-
trycznych aż cztery to kolejne wersje SAST:
Sexual Addiction Screening Test [49] (SAST; Carnes, 1989) – pierwsza wersja SAST,
Sexual Addiction Screening Test for Gay Men [50] (G-SAST; Corley, 1999) – ad-
aptacja SAST dla mężczyzn o orientacji homoseksualnej,
Sexual Addiction Screening Test for Women [51] (W-SAST; O’Hara, 1999) – ad-
aptacja SAST dla kobiet,
Sexual Addiction Screening Test – Revised [52] (SAST-R; Carnes i wsp., 2010)
– zrewidowana wersja SAST dla kobiet i mężczyzn.
Kwestionariusz SAST był pierwszym opublikowanym [49] narzędziem psychome-
trycznym służącym do badania poziomu natężenia nałogowych zachowań seksualnych.
Ze względu na ponad 25-letnią historię został przetłumaczony na wiele języków oraz
jest wykorzystywany w dziesiątkach badań naukowych i klinicznych. Jest również
jednym z najbardziej rozpowszechnionych testów dotyczących zachowań seksualnych
w polskim Internecie. Dużą popularność oraz wysoką liczbę nieautoryzowanych tłu-
maczeń zawdzięcza on popularności książek Patricka Carnesa, tłumaczonych od lat
90. na język polski (np. [53]).
Właściwości anglojęzycznego SAST-R
Ostatnia wersja narzędzia Sexual Addiction Screening Test – Revised [52] składa
się z 20 podstawowych pozycji testowych oraz 25 dodatkowych pozycji wchodzących
w skład czterech podskal dotyczących odpowiednio: kobiet, mężczyzn heteroseksu-
alnych, mężczyzn homoseksualnych oraz wykorzystania Internetu do czynności sek-
sualnych. Kluczowych 20 pozycji zwalidowanych zostało na bardzo dużych grupach
pacjentów (565 mężczyzn oraz 85 kobiet) i grupie kontrolnej (252 mężczyzn i 119
kobiet). Spójność wewnętrzna narzędzia (mierzona za pomocą współczynnika alfa
Cronbacha) w zależności od grupy wynosiła od 0,868 do 0,904 (tab. 1). W pierwot-
nej wersji SAST [49] składającej się z 25 pozycji testowych, w analizie czynnikowej
wyodrębniono cztery podskale tego narzędzia:
1) negatywny wpływ na nastrój/niemożność powstrzymania się (ang. Aect
Disturbance/Cannot Stop),
2) negatywny wpływ na relacje (ang. Relationship Disturbance),
3) nadmierne zaabsorbowanie/utrata kontroli (ang. Preoccupation/Loss of Control),
4) czynniki towarzyszące (ang. Associated Features), takie jak doświadczenie
wykorzystania seksualnego w dzieciństwie, problemy seksualne rodziców czy
podejmowanie aktywności seksualnej z osobami nieletnimi.
5
Sexual Addiction Screening Test – polska adaptacja
Łącznie powyższe cztery czynniki wyjaśniały 44% wariancji wyników. W zre-
widowanej wersji SAST-R [52] podstawowa skala składa się z 20 pozycji testowych.
Mimo braku analizy czynnikowej dla tej skali, autorzy proponują podział na pięć
wymiarów określonych jako:
1) negatywny wpływ na nastrój – znaczące obniżenie nastroju, z możliwością
występowania stanów depresyjnych, lub wysokie natężenie lęku, związane
z własnymi zachowaniami seksualnymi i ich konsekwencjami (pozycje 4, 5,
11, 13 i 14; tab. 1 i zał. 1),
2) negatywny wpływ na relacje – występowanie znaczących trudności w bliskich
relacjach w związku z własnymi zachowaniami seksualnymi (pozycje 6, 8 i 16),
3) nadmierne zaabsorbowanie – występowanie uporczywych, obsesyjnych myśli
na temat zachowań seksualnych, okazji do takich zachowań lub fantazji na
ich temat (pozycje 3, 18, 19 i 20),
4) utrata kontroli – niezdolność do zaprzestania określonych zachowań seksu-
alnych mimo problemów i kosztów, z jakimi się one wiążą (pozycje 10, 12,
15 i 17),
5) czynniki towarzyszące – cztery pytania związane z doświadczeniem wyko-
rzystania seksualnego w dzieciństwie, problemami seksualnymi rodziców
oraz podejmowaniem czynności seksualnych wobec osób nieletnich (pozycje
1, 2, 7 i 9).
Według Carnesa pierwsze cztery czynniki kluczowymi symptomami nałogu
[52], natomiast traumatyczne doświadczenia seksualne z przeszłości często towarzyszą
nałogowym zachowaniom seksualnym [53].
Bardzo istotną właściwością SAST-R jest wysoka zdolność dyskryminacyjna testu
w różnicowaniu osób z populacji klinicznej oraz kontrolnej. W badaniach Carnesa
i wsp. [52] jako populację kliniczną określano osoby, które doświadczają subiek-
tywnego poczucia utraty kontroli nad zachowaniami seksualnymi i korzystają z tego
powodu z pomocy psychologicznej.
Krzywa ROC (oceny jakości klasykacji) w przypadku grupy mężczyzn pokry-
wa 86% obszaru 20 pozycji testowych i charakteryzuje się 95% przedziałem ufności
z wartościami granicznymi wynoszącymi 83,3% oraz 88,7%. Próg odcięcia ustalony
na sześciu punktach testowych charakteryzuje się maksymalną czułością (81,7%) oraz
specycznością (77,8%).
SAST-R cechuje również względnie wysoka kompatybilność z kryteriami diag-
nostycznymi HD (porównanie 24 narzędzi pod tym względem: Womack i wsp., 2013
r. [47]). W kwestionariuszu możemy odnaleźć pytania dotyczące czterech z pięciu
opisanych wcześniej kryteriów objawowych: A1 (pozycje: 3, 6, 16, 18; tab. 1), A3
(pozycja 19), A4 (pozycje: 10 i 12), A5 (pozycje: 8, 9, 13). Częściowo również kry-
terium B testowane jest za pomocą pozycji 3, 7 oraz 11, jednak ze względu na dość
szerokie sformułowanie obszarów dysfunkcji („wysoki poziom stresu, dysfunkcji
społecznych, zawodowych lub dysfunkcji obejmujących inny ważny obszar życia”)
w tym kryterium konieczna jest dodatkowa ocena kliniczna. Kryterium C wykluczające
osoby doświadczające kompulsywnych zachowań seksualnych w wyniku zażywania
Mateusz Gola i wsp.
6
substancji chemicznych nie jest testowane przez SAST-R. Podobnie nie jest testowany
aspekt czasowy HD określający sześciomiesięczny minimalny okres występowania
objawów.
Duże rozpowszechnienie SAST-R, jego długa obecność w badaniach nałogowych
zachowań seksualnych oraz dobre właściwości psychometryczne skłoniły nas do
podjęcia wysiłku zmierzającego do opracowania polskiej adaptacji i walidacji tego
narzędzia. Ze względu na prowadzone przez nasz zespół zadania badawcze, podjęli-
śmy się adaptacji dobrze zwalidowanej wersji podstawowej SAST-R, zawierającej 20
pozycji testowych w tłumaczeniu w wersji męskiej.
Metoda
W celu adaptacji podstawowego kwestionariusza SAST-R w wersji męskiej trzech
profesjonalnych tłumaczy wykonało równoległe tłumaczenia oryginalnych pozycji
z języka angielskiego na polski. Następnie po konsultacjach z 20 niezależnymi osobami
dokonaliśmy wyboru tłumaczeń wskazanych jako najlepsze przez największą liczbę
osób. W kolejnym kroku dokonano tłumaczenia zwrotnego wszystkich wybranych
pozycji na język angielski i przedstawiono go do werykacji autorom oryginalnej wersji
kwestionariusza. Po uwzględnieniu uwag opracowaliśmy ostateczną wersję pozycji
testowych, które zostały zastosowane w badaniach walidacyjnych. Dane zbierane były
od czerwca 2014 r. do stycznia 2015 r.
Materiał
Uczestnicy badania głównego
W badaniu wzięło udział 116 heteroseksualnych mężczyzn (w wieku od 18 do
67 lat, M = 28,35; SD = 7,33) korzystających z pomocy psychologicznej lub sek-
suologicznej z powodu nałogowych zachowań seksualnych, spełniających kryteria
diagnostyczne HD. Pacjenci rekrutowani byli z ośrodków terapeutycznych w różnych
miastach Polski (głównie Warszawy, Krakowa, Wrocławia oraz Lublina) za pośredni-
ctwem grup samopomocowych oraz Internetu.
Grupę kontrolną stanowiło 442 heteroseksualnych mężczyzn (w wieku od 18 do
51 lat, M = 27,72; SD = 6,36) korzystających z pornograi internetowej przynajmniej
raz w ciągu ostatniego roku i niekorzystających nigdy z pomocy psychologicznej,
seksuologicznej lub psychiatrycznej z powodu utraty kontroli nad zachowaniami sek-
sualnymi. Uczestnicy grupy kontrolnej rekrutowani byli głównie za pośrednictwem
Internetu. W celu kontroli, czy mężczyźni ci nie doświadczają nałogowych zachowań
seksualnych, pytaliśmy ich, czy kiedykolwiek korzystali z pomocy psychologicznej,
psychiatrycznej lub seksuologicznej w związku z zachowaniami seksualnymi. Osoby,
które odpowiedziały pozytywnie na to pytanie (N = 9), zostały wykluczone z analizy.
Wszystkich uczestników informowano o tym, że biorą udział w badaniu mającym
pomóc w zrozumieniu zjawiska poczucia utraty kontroli nad zachowaniami seksual-
nymi. Orientację seksualną kontrolowano za pomocą polskojęzycznej adaptacji Skali
7
Sexual Addiction Screening Test – polska adaptacja
Orientacji Seksualnej Kinseya [54]. Poziom poczucia utraty kontroli nad własnymi
zachowaniami seksualnymi oceniany był na pięciostopniowej skali (0 nigdy, 1
raz lub dwa razy w życiu, 2 – co jakiś czas, 3 – raz w tygodniu, 4 – częściej niż raz
w tygodniu).
Uczestnicy badania replikacyjnego
W celu werykacji uzyskanych wyników przeprowadzono badanie replikacyjne
na grupie 106 heteroseksualnych mężczyzn w wieku od 18 do 46 lat (M = 28,45;
SD = 8,17). 96,2% z nich korzystało z pornograi przynajmniej raz na przestrzeni
ostatniego roku.
Wyniki
Analiza rzetelności wykazała bardzo wysoką spójność wewnętrzną narzędzia,
porównywalną z anglojęzycznym oryginałem (współczynnik alfa Cronbacha wyniósł
0,904 w badaniu głównym oraz 0,931 w badaniu replikacyjnym; tab. 1).
Tabela 1. Polskojęzyczne treści poszczególnych pozycji testowych
oraz ich oryginalne odpowiedniki
Pozycja
Treść pytania
Skala
Kryterium HD
Korelacja pozycji z kwestionariuszem
α = 0,904 α = 0,904 α = 0,931
USA
(N = 508)
PL
(N = 540)
PL
(N = 106)
1
Czy doświadczyłeś wykorzystania seksualnego
w dzieciństwie lub młodości? T
0,136 0,114
Were you sexually abused as a child or
adolescent? 0,168
2
Czy twoi rodzice mieli jakieś problemy z życiem
seksualnym? T
0,337 0,541
Did your parents have trouble with sexual
behavior? 0,317
3
Czy często łapiesz się na tym, że myślisz o
sprawach związanych z seksem? ZA1
0,220 0,357
Do you often nd yourself preoccupied with
sexual thoughts? 0,634
4
Czy masz poczucie, że twoje zachowania
seksualne nie są normalne? N
0,621 0,751
Do you feel that your sexual behavior is not
normal? 0,638
dalszy ciąg tabeli na następnej stronie
Mateusz Gola i wsp.
8
5
Czy kiedykolwiek zdarzyło się, że czułeś się źle
z powodu swoich zachowań seksualnych? N
0,637 0,725
Do you ever feel bad about your sexual
behavior? 0,723
6
Czy twoje zachowania seksualne kiedykolwiek
spowodowały problemy w twoim życiu lub
w życiu osób z twojej rodziny? RA1
0,669 0,816
Has your sexual behavior ever created
problems for you and your family? 0,495
7
Czy kiedykolwiek poszukiwałeś pomocy
z powodu swoich zachowań seksualnych? T
0,718 0,820
Have you ever sought help for sexual behavior
you did not like? 0,541
8
Czy skrzywdziłeś kogoś z powodu swoich
zachowań seksualnych? RA5
0,397 0,492
Has anyone been hurt emotionally because of
your sexual behavior? 0,239
9
Czy którekolwiek z twoich zachowań
seksualnych było związane z łamaniem prawa? TA5
0,210 0,525
Are any of your sexual activities against the
law? 0,261
10
Czy podejmowałeś wysiłki, aby zaprzestać
któregoś ze swoich zachowań seksualnych, ale
nie udało ci się to? KA4
0,724 0,820
Have you made efforts to quit a type of sexual
activity and failed? 0,700
11
Czy są takie zachowania seksualne, które
ukrywasz przed innymi ludźmi? N
0,439 0,561
Do you hide some of your sexual behaviors
from others? 0,657
12
Czy podejmowałeś próby, aby zaprzestać,
któregoś rodzaju swojej aktywności seksualnej? KA4
0,704 0,823
Have you attempted to stop some parts of your
sexual activity? 0,650
13
Czy czułeś się zagrożony lub poniżony
z powodu swoich zachowań seksualnych? NA5
0,694 0,742
Have you felt degraded by your sexual
behaviors? 0,579
dalszy ciąg tabeli na następnej stronie
9
Sexual Addiction Screening Test – polska adaptacja
14
Czy po aktywności seksualnej czujesz się
przygnębiony? N
0,755 0,822
When you have sex, do you feel depressed
afterwards? 0,486
15
Czy masz wrażenie, że twój popęd seksualny
ma nad tobą kontrolę? K0,688 0,781
Do you feel controlled by your sexual desire? 0,696
16
Czy zaniedbywałeś ważne obszary swojego
życia (tj. pracę, rodzinę, przyjaciół, rozrywkę
w wolnym czasie) z powodu poświęcania zbyt
dużej ilości czasu na seks? RA1
0,648 0,828
Have important parts of your life (such as
job, family, friends, leisure activities) been
neglected because you were spending too
much time on sex?
0,628
17
Czy kiedykolwiek miałeś poczucie, że popęd
seksualny jest silniejszy od ciebie? K
0,586 0,671
Do you ever think your sexual desire is stronger
than you are? 0,703
18
Czy seks jest prawie wszystkim, o czym
myślisz? ZA1 0,387 0,475
Is sex almost all you think about? 0,335
19
Czy kiedykolwiek seks lub fantazje
romantyczne były dla ciebie ucieczką od
problemów? ZA3
0,458 0,564
Has sex (or romantic fantasies) been a way for
you to escape your problems? 0,641
20
Czy seks stał się najważniejszą rzeczą w twoim
życiu? Z
0,460 0,614
Has sex become the most important thing in
your life? 0,384
Informacja o skali, do której należą pozycje testowe (N – Negatywny wpływ na NASTRÓJ;
R – Negatywny wpływ na RELACJE; Z – Nadmierne ZAABSORBOWANIE; K Utrata
KONTROLI; T – Czynniki TOWARZYSZĄCE). Powiązanie z kryteriami diagnostycznymi HD.
Współczynnik alfa Cronbacha dla grupy amerykańskiej [47] oraz polskiej (badanie główne oraz
badanie replikacyjne) wraz z wartościami korelacji poszczególnych pozycji z kwestionariuszem.
Ze względu na brak badań dotyczących struktury czynnikowej kwestionariusza
SAST-R postanowiliśmy przeprowadzić zarówno eksploracyjną, jak i konrmacyjną
analizę czynnikową. Założenia teoretyczne Carnesa i wsp. [52] przewidywały pięć
czynników w SAST-R, natomiast badania eksploracyjne wcześniejszej wersji [49]
wskazywały na cztery czynniki. W przypadku obydwu prób polskich (badanie główne
oraz replikacyjne) przeprowadzono eksploracyjną analizę czynnikową metodą głów-
Mateusz Gola i wsp.
10
nych składowych. Jako metodę rotacji przyjęto rotację ukośną Oblimin z parametrem
delta równym 0. W jej wyniku dla próby z badania głównego otrzymano trzy czynniki
z wartością własną powyżej 1, które wyjaśniały łącznie 63,64% wariancji. Główny
czynnik wyjaśnia 37,53% wariancji wyników, kolejne czynniki wyjaśniają odpowiednio
7,61% oraz 6,24% wariancji wyników. Wartość własna dla czynnika 1 wyniosła 7,51,
czynnika 2 – 1,52, czynnika 3 – 1,25 (tab. 2).
Tabela 2. Macierz modelowa dla trzech głównych czynników uzyskanych w drodze
eksploracyjnej analizy czynnikowej metodą głównych składowych z rotacją Oblimin
(delta = 0) dla wszystkich 20 pozycji testowych w grupie 558 heteroseksualnych mężczyzn
Czynniki
Wartość własna: 7,51 1,52 1,25
Skala Pytanie 1 23
T1 0,039 0,588 ,352
T 2 0,207 0,529 ,183
Z3 0,085 -0,120 -0,512
N4 0,551 0,203 -0,122
N5 0,781 0,001 0,071
R6 0,374 0,500 -0,192
T7 0,514 0,335 -0,199
R8 0,038 0,657 -0,122
T9 -0,167 0,565 -0,196
K10 0,916 -0,092 0,058
N11 0,648 -0,021 0,210
K12 0,893 -0,089 0,063
N13 0,563 0,272 -0,146
N14 0,722 0,074 -0,163
K15 0,716 -0,064 -0,196
R16 0,444 0,217 -0,347
K17 0,646 -0,084 -0,154
Z18 0,068 0,056 -0,703
Z19 0,382 0,116 -0,164
Z20 0,105 0,252 -0,065
Analogiczną analizę przeprowadzono dla próby z badania replikacyjnego. W jej
wyniku otrzymano cztery czynniki z wartością własną powyżej 1, które wyjaśniały
łącznie 63,22% wariancji. Główny czynnik wyjaśnia 44,4% wariancji wyników, ko-
lejne czynniki wyjaśniają odpowiednio 7,59%, 5,82% oraz 5,42% wariancji wyników.
Wartość własna dla czynnika 1 wyniosła 8,88, czynnika 2 – 1,52, czynnika 3 – 1,16,
czynnika 4 – 1,09 (tab. 3).
11
Sexual Addiction Screening Test – polska adaptacja
Tabela 3. Macierz modelowa dla czterech głównych czynników uzyskanych w drodze
eksploracyjnej analizy czynnikowej metodą głównych składowych z rotacją Oblimin
(delta = 0) dla wszystkich 20 pozycji testowych w grupie 106 heteroseksualnych mężczyzn
Czynniki
Wartość własna: 8,88 1,52 1,16 1,09
Skala Pytanie 1 23 4
T1 -0,176 0,072 0,869 -0,162
T 2 0,332 -0,004 0,464 0,168
Z3 -0,123 0,107 -0,140 0,845
N4 0,553 0,403 -0,024 -0,050
N5 0,923 -0,113 -0,011 -0,089
R6 0,476 0,480 0,096 0,032
T7 0,588 0,426 0,076 -0,065
R8 -0,101 0,682 0,181 0,073
T9 0,048 0,475 0,187 0,182
K10 0,897 0,018 -0,021 -0,018
N11 0,476 -0,220 0,386 0,288
K12 0,909 -0,039 -0,009 0,021
N13 0,468 0,528 0,002 -0,135
N14 0,695 0,221 0,116 0,002
K15 0,576 0,194 -0,040 0,253
R16 0,584 0,361 -0,031 0,121
K17 0,597 -0,091 -0,038 0,383
Z18 -0,028 0,651 -0,164 0,187
Z19 0,157 0,165 0,165 0,496
Z20 0,185 0,694 -0,066 -0,038
W związku z tym, że wyniki analiz eksploracyjnych (cztery i trzy czynniki) oraz
założenia teoretyczne Carnesa i wsp. [52] mówiące o pięcioczynnikowej konstrukcji
narzędzia okazały się rozbieżne, za pomocą konrmacyjnej analizy czynnikowej
zwerykowaliśmy hipotezę o pięcio-, cztero-, trój – i jednoczynnikowej (warunek
kontrolny) konstrukcji narzędzia. Dopasowanie modelu pięcioczynnikowego w obu
próbach okazało się najlepsze (tab. 4). Wyniki analizy przedstawia wykres 1.
Tabela 4. Wyniki konrmacyjnej analizy czynnikowej: porównanie dopasowania
alternatywnych modeli kwestionariusza SAST-R składającego się z 20 pozycji w grupie 558
heteroseksualnych mężczyzn oraz grupie 106 heteroseksualnych mężczyzn
Model Pięcioczynnikowy Czteroczynnikowy Trójczynnikowy Jednoczynnikowy
N = 558 N = 106 N = 558 N = 106 N = 558 N = 106 N = 558 N = 106
X2(df) 546,57*
(160)
288,24*
(160)
695,49*
(164)
351,44*
(164)
708,28*
(167) -904,53*
(170)
382,72*
(170)
dalszy ciąg tabeli na następnej stronie
Mateusz Gola i wsp.
12
RMSEA 0,07 0,09 0,08 0,10 0,08 -0,09 0,11
CFI 0,92 0,89 0,88 0,84 0,88 -0,84 0,82
SRMR 0,05 0,07 0,05 0,06 0,05 -0,06 0,07
GFI 0,90 0,80 0,87 0,75 0,87 -0,83 0,73
∆ x 2- - 148,92 63,20 161,71 -357,96 94,48
* p < 0,001 Wskaźniki dopasowania: RMSEA (Root Mean Square Error of Approximation) – norma
wynosi poniżej 0,05, dopuszczalne wartości nie większe niż 0,08; CFI (Comparative Fit Index) –
norma wynosi powyżej 0,95, dopuszczalne wartości powyżej 0,90; SRMR (Standarized Root Mean
Square Residual) – norma wynosi poniżej 0,05, dopuszczalne wartości nie większe niż 0,08; GFI
(Goodness of Fit Index) – dopuszczalne wartości równe bądź większe niż 0,90.
Wykres 1. Wyniki konrmacyjnej analizy czynnikowej dla próby 558 mężczyzn z badania
głównego (po lewej) oraz 106 mężczyzn z badania dodatkowego (po prawej)
T – Czynniki TOWARZYSZĄCE; Z – Nadmierne ZAABSORBOWANIE; N – Negatywny wpływ
na NASTRÓJ; R – Negatywny wpływ na RELACJE; K – Utrata KONTROLI). W konrmacyjnej
analizie czynnikowej zastosowano metodę największej wiarygodności.
W celu walidacji właściwości diagnostycznych SAST-PL-M dokonaliśmy podziału
grupy kontrolnej z badania głównego na dwie podgrupy:
1) użytkowników pornograi internetowej, niedoświadczających poczucia utraty
kontroli nad własnymi zachowaniami seksualnymi lub doświadczających go
sporadycznie (oceny 0 oraz 1 na subiektywnej skali poczucia utraty kontroli;
N = 237),
13
Sexual Addiction Screening Test – polska adaptacja
2) użytkowników pornograi internetowej, którzy doświadczają poczucia utraty
kontroli nad własnymi zachowaniami seksualnymi: często, raz w tygodniu lub
częściej niż raz w tygodniu (oceny od 2 do 4 na subiektywnej skali poczucia
utraty kontroli; N = 187).
Porównanie średnich wyników w teście SAST-PL-M każdej z trzech grup za pomo-
cą analizy wariancji (ANOVA) ujawniło istotne statystycznie różnice między wszystki-
Wykres 2. Porównanie średnich wyników w teście SAST-PL-M między użytkownikami
pornograi niedoświadczającymi poczucia utraty kontroli nad zachowaniami seksualnymi,
użytkownikami doświadczającymi takiego poczucia (niekorzystającymi z pomocy
psychologicznej) oraz pacjentami korzystającymi z pomocy psychologicznej w związku
z nałogowymi zachowaniami seksualnymi
Słupki błędu średniej obrazują 95% przedziału ufności.
Mateusz Gola i wsp.
14
mi grupami (F(2,537) = 436,15; p < 0,001; wyk. 2). Grupa osób niedoświadczających
poczucia utraty kontroli wobec zachowań seksualnych charakteryzowała się średnim
wynikiem 3,30 (SD = 2,67), grupa często doświadczająca poczucia utraty kontroli,
ale niekorzystająca z pomocy, uzyskała średni wynik na poziomie 8,20 (SD = 3,99),
natomiast pacjenci korzystający z pomocy w związku z nałogowymi zachowaniami
seksualnymi charakteryzowali się średnim wynikiem na poziomie 13,88 (SD = 3,40).
Analiza post hoc z zastosowaniem poprawki Bonferroniego na wielokrotne porównania
wykazała statystycznie istotne różnice między każdą parą grup (p < 0,001). Rozkład
wyników w każdej z grup przedstawia wykres 3. Korelacja wyników (metodą rho-
-Spearmana) w teście SAST-PL-M z subiektywnym poczuciem utraty kontroli nad
własnymi zachowaniami seksualnymi wyniosła 0,79; p < 0,001.
Wykres 3. Rozkłady wyników w teście SAST-PL-M wraz z dopasowaniem krzywej rozkładu
normalnego dla (od lewej): użytkowników pornograi bez poczucia utraty kontroli nad
zachowaniami seksualnymi (N = 237), użytkowników pornograi doświadczających
poczucia utraty kontroli nad zachowaniami seksualnymi (N = 187), pacjentów z nałogowymi
zachowaniami seksualnymi (N = 116)
Następnie, analizując właściwości krzywej ROC, oceniliśmy jakość klasykacji
wyodrębnionej a priori grupy pacjentów korzystających z pomocy psychologicznej
lub seksuologicznej w związku z nałogowymi zachowaniami seksualnymi (N = 116)
na tle grupy kontrolnej (wyk. 4). Krzywa ROC w przypadku badanej grupy pokrywa
86,2% obszaru 20 pozycji testowych (SE = 0,021; p < 0,001) i charakteryzuje się
95-procentowym przedziałem ufności z wartościami granicznymi wynoszącymi
82,1% oraz 90,3%. Najbardziej optymalnym progiem odcięcia wydaje się wartość
pięciu punktów testowych, dla której czułość wynosi 99,1%, natomiast specyczność
78,3%. Próg odcięcia na poziomie sześciu punktów testowych (jak w oryginalnej
wersji kwestionariusza) charakteryzuje się czułością 98,3% oraz specycznością
72,0%.
15
Sexual Addiction Screening Test – polska adaptacja
Dyskusja
Przeprowadzone przez nas analizy wskazują na to, że polska adaptacja testu
SAST-R charakteryzuje się parametrami bardzo zbliżonymi do wersji oryginalnej.
Test SAST-PL-M charakteryzuje się bardzo wysoką spójnością wewnętrzną. Wartości
współczynnika alfa Cronbacha okazały się być dokładnie takie same jak wersji orygi-
nalnej (α = 0,904) w badaniu głównym oraz nieco wyższe w badaniu replikacyjnym
(α = 0,931; tab. 1). Wartości korelacji poszczególnych pozycji testowych ze skalą
wskazują na wysokie podobieństwo do wersji anglojęzycznej (tab. 1), z wyjątkiem
pytania nr 3 („Czy często łapiesz się na tym, że myślisz o sprawach związanych
z seksem?”), które w wersji polskiej koreluje znacznie niżej ze skalą niż oryginał
(r = 0,22 w porównaniu z r = 0,63). Jednak mimo to pytanie nr 3 zdaje się być po-
wiązane z innymi pytaniami mierzącymi zaabsorbowanie myślami i czynnościami
seksualnymi (tab. 3 i 4).
Wyniki analizy czynnikowej (nieprzeprowadzanej na anglojęzycznej wersji tego
narzędzia) [52] potwierdzają założenia autorów o pięciu podskalach badających
odpowiednio negatywny wpływ na nastrój, negatywny wpływ na relacje, nadmierne
Wykres 4. Krzywa oceny jakości klasykacji pacjentów na tle grupy kontrolnej
Mateusz Gola i wsp.
16
zaabsorbowanie, utratę kontroli oraz czynniki towarzyszące (tab. 2 i 3). Również
konrmacyjna analiza czynnikowa potwierdza, że najlepiej dopasowanym modelem
jest model zakładający strukturę pięcioczynnikową (tab. 4 i wyk. 1).
Bardzo istotną właściwością jest wartość dyskryminacyjna testu określana przez
parametry krzywej oceny jakości klasykacji (ROC). Najbardziej optymalnym
progiem odcięcia dla klasykacji grupy klinicznej wydaje się wartość pięciu punk-
tów testowych, dla której czułość wynosi 99,1%, natomiast specyczność 78,3%.
W wersji oryginalnej próg odcięcia ustalony został na sześciu punktach testowych
i charakteryzował się czułością równą 81,7% oraz specycznością równą 77,8%.
O ile specyczność testu jest porównywalna w obu wersjach, o tyle jego czułość
w wersji polskiej jest zaskakująco wysoka. Może wynikać ona z faktu dość rygo-
rystycznego doboru osób badanych do grupy klinicznej, zakładającego spełnienie
kryteriów zaburzenia hiperseksualnego oraz korzystanie z pomocy psychologicznej
lub seksuologicznej w związku z nałogowymi zachowaniami seksualnymi. Z prze-
prowadzonych przez nas badań [11] wiemy, że osoby, które zdecydowały się sięgnąć
po pomoc w związku z nałogowymi zachowaniami seksualnymi, charakteryzują
się istotnie wyższym wskaźnikiem nietypowych kompulsywnych zachowań (tj.
oglądanie pornograi w miejscu pracy, w obecności innych osób, które nie wiedzą
o tym, że pacjent ogląda pornograę, masturbowanie się w toaletach publicznych
itp.) niż użytkownicy pornograi niedoświadczający problemów. Część pozycji
testowych SAST-PL-M mierzy podobne zachowania, więc w grupie osób, które
korzystają z pomocy, wyniki rzeczywiście mogą przyjmować wysokie wartości (co
widać na wykresie 2).
Ograniczenia testu
W odróżnieniu od języka angielskiego, narzędzia polskojęzyczne wymagają
oddzielnego przygotowania wersji męsko i żeńskoosobowych. Wykonaliśmy
tłumaczenia testu SAST-R dla obu płci (wersję żeńską możemy udostępnić wszyst-
kim zainteresowanym badaczom), jednakże ze względu na realizowane przez nasz
zespół cele badawcze oraz ze względu na duży nakład pracy poniesiony w związku
z rzetelnym przetestowaniem i walidowaniem narzędzia wykonaliśmy te prace tylko
i wyłącznie na grupie heteroseksualnych mężczyzn. Nie wiemy, jakimi parametrami
będzie charakteryzowało się polskie tłumaczenie tekstu w przypadku kobiet oraz osób
o orientacji homoseksualnej. Nie wiemy również, czy test SAST-R mierzy natężenie
nałogowych zachowań seksualnych jako chwilowy stan, czy jako stałą w czasie cechę.
Nie było to do tej pory badane. Z treści pytań, które nie odnoszą się do chwilowych
stanów, a raczej do powtarzających się okoliczności oraz do przeszłości (np. „Czy masz
poczucie, że Twoje zachowania seksualne nie są normalne?” lub „Czy skrzywdziłeś
kogoś z powodu swoich zachowań seksualnych?”) możemy przypuszczać, że narzę-
dzie to będzie wykazywało zbliżone wyniki w powtarzanych pomiarach, ale trzeba to
zwerykować w przyszłych badaniach. Z przyjemnością udzielimy wsparcia osobom
chcącym przeprowadzić takie badania.
17
Sexual Addiction Screening Test – polska adaptacja
Podsumowanie oraz sposób wykorzystania testu SAST-PL-M
Stosunkowo krótka forma (20 pozycji testowych) oraz dobre wartości psychome-
tryczne i klasykacyjne testu SAST-PL-M czynią z niego dobre narzędzie przesiewowe,
które może być z powodzeniem wykorzystywane przez terapeutów oraz naukowców
rekrutujących uczestników badań. 10 z 20 pytań zawartych w kwestionariuszu może
posłużyć również do testowania kryteriów diagnostycznych zaburzenia hiperseksu-
alnego (oznaczenia pytań znajdują się w tabeli 1).
Sposób wypełniania kwestionariusza (załącznik 1) jest wyjątkowo prosty i szybki.
Zadaniem osoby badanej jest ustosunkowanie się do każdej z 20 pozycji testowych za
pomocą odpowiedzi „Tak” lub „Nie”. Następnie należy zsumować odpowiedzi „Tak”.
Suma stanowi wynik końcowy.
Zgodnie z właściwościami krzywej klasykacji możemy z bardzo wysokim
prawdopodobieństwem zinterpretować każdy wynik poniżej pięciu punktów jako
brak występowania nałogowych zachowań seksualnych. Interpretacja wyników od
pięciu punktów wzwyż nie jest już tak bardzo jednoznaczna. Z zebranych przez nas
danych (wyk. 2) wynika, że 13% (31 z 237 osób) użytkowników pornograi niedo-
świadczających poczucia utraty kontroli nad własnymi zachowaniami seksualnymi
(lub doświadczających takiej utraty bardzo rzadko) osiągało wyniki od sześciu do 10
punktów (jedna osoba osiągnęła wynik równy 13 punktom). Z pewnością wynik po-
wyżej pięciu punktów może stanowić wskazanie do pogłębienia wywiadu dotyczącego
zachowań seksualnych, ale sam w sobie nie powinien być traktowany jako diagnoza.
Również w przypadku klasykowania pacjentów z zaburzeniem hiperseksualnym
[36] radzimy zachować ostrożność w stosunku do badań naukowych i ustalić próg
klasykacji na znacznie wyższym poziomie (zob. wyk. 2 i 3) – np. 10 punktów przy
jednoczesnym zastosowaniu innych pomiarów oraz pogłębionego wywiadu badającego
wszystkie kryteria zaburzenia hiperseksualnego.
Należy również pamiętać, że test został zwalidowany tylko i wyłącznie na grupie
mężczyzn o orientacji heteroseksualnej. Jego właściwości w przypadku grup kobiet oraz
osób o orientacji homoseksualnej mogą być inne niż przedstawiono w tym artykule.
Dzięki bardzo zbliżonym właściwościom naszego testu do testu oryginalnego
wyniki uzyskane za pomocą SAST-PL-M w badaniach mężczyzn o orientacji hete-
roseksualnej można odnosić do wyników badań wykorzystujących anglojęzyczną
wersję narzędzia. Ze względu na ponad 25-letnią obecność tego narzędzia w praktyce
psychologicznej oraz badawczej w krajach anglosaskich, liczba badań i doniesień
klinicznych z jego wykorzystaniem jest stosunkowo duża.
Piśmiennictwo
1. Odlaug BL, Lust K, Schreiber LR, Christenson G, Derbyshire K, Harvanko A. i wsp. Compulsive
sexual behavior in young adults. Ann. Clin. Psychiatry 2013; 25: 193–200.
2. Mitchell KJ, Wolak J, Finkelhor D. Trends in youth reports of sexual solicitations, harassment
and unwanted exposure to pornography on the Internet. J. Adolesc. Health 2007; 40(2): 116–126.
Mateusz Gola i wsp.
18
3. Traeen B, Nilsen TSR, Stigum H. Use of pornography in traditional media and on the Internet
in Norway. J. Sex Res. 2006; 43(3): 245–254.
4. Ybarra ML, Mitchell MJ. Exposure to Internet pornography among children and adolescents:
A national survey. Cyberpsychol. Behav. 2005; 8(5): 473–486.
5. Kraus S, Voon, V, Potenza, M. Should compulsive sexual behavior be considered an addiction?.
Addiction [w druku]. doi:10.1111/add.13297
6. Carnes P. Don’t call it love: Recovery from sexual addiction. New York, USA: Random House
Digital, Inc.; 1992.
7. Carnes P. Out of the shadows: Understanding sexual addiction. Center City, USA: Hazelden
Publishing; 2001.
8. Coleman E. Is your patient suering from compulsive sexual behavior? Psychiatr. Ann. 1992;
22(6): 320–325.
9. Gola M. Mechanizmy, nie symptomy: drogowskaz do pracy z pacjentem z kompulsywnymi
zachowaniami seksualnymi. Terapia poznawczo-behawioralna [w druku].
10. Gola M. One or multiple neural mechanisms of problematic pornography use? J. Behav. Addict.
2016; 5(S1): 16.
11. Gola M, Skorko M. Psychological and behavioral factors of losing control over sexual behavior
and entering into treatment. J. Behav. Addict. 2015; 4(S1): 19–20.
12. Kor A, Fogel YA, Reid RC, Potenza MN. Should hypersexual disorder be classied as an ad-
diction? Sex. Addict. Compulsivity 2013; 20(1–2): 27–47.
13. Ley D, Prause N, Finn P. The Emperor Has No Clothes: A Review of the ‘Pornography Addiction
Model’. Curr Sex Health Rep. 2014; 6(2): 94–105.
14. Skegg K, Nada-Raja S, Dickson N, Paul C. Perceived “out of control” sexual behavior in
a cohort of young adults from the Dunedin Multidisciplinary Health and Development Study.
Arch. Sex. Behav. 2010; 39(4): 968–978.
15. Odlaug BL, Lust K, Schreiber LR, Christenson G, Derbyshire K. Compulsive sexual behavior
in young adults. Ann. Clin. Psychiatry 2013; 25: 193–200.
16. Gola, M. Neuronalne mechanizmy nałogowych zachowań. W: Habrat, B. (red.) Zaburzenia
uprawiania hazardu i tzw. nałogi behawioralne. Warszawa: Wydawnictwo IPiN, [w druku].
17. Deville de Periere D, Buys-Hillaire D, Favre de Thierrens C, Puech R, Elkaim G, Arancibia
S. Somatostatin-immunoreactive concentrations in human saliva and in the submandibular
salivary glands of the rat. Possible sexual dependence in the human. J. Biol. Buccale 1988;
16(3): 191–196.
18. Carnes P. The sexual addiction. Minneapolis, MN: CompCare Publications; 1983.
19. Gold SN, Hener CL. Sexual addiction: Many conceptions, minimal data. Clin. Psychol. Rev.
1998; 18(3): 367–381.
20. Goodman A. Sexual addiction: Designation and treatment. J. Sex Marital Ther. 1992; 18(4):
303–314.
21. Goodman A. Diagnosis and treatment of sexual addiction. J. Sex Marital Ther. 1993; 19(3):
225–251.
22. Goodman A. Sexual addiction: An integrated approach. Madison, CT: International Universities
Press; 1998.
19
Sexual Addiction Screening Test – polska adaptacja
23. Bostwick JM, Hecksel KA, Stevens SR, Bower JH, Ahlskog JE. Frequency of new-onset
pathologic compulsive gambling or hypersexuality after drug treatment of idiopathic Parkinson
disease. Mayo Clin. Proc. 2009; 84(4): 310–316.
24. Ferguson J, Henriksen S, Cohen H, Mitchell G, Barchas J, Dement W. “Hypersexuality” and
behavioral changes in cats caused by administration of p-chlorophenylalanine. Science 1970;
168(3930): 499–501.
25. Monga TN, Monga M, Raina MS, Hardjasudarma M. Hypersexuality in stroke. Arch. Phys.
Med. Rehabil. 1986; 67(6): 415.
26. Klos KJ, Bower JH, Josephs KA, Matsumoto JY, Ahlskog JE. Pathological hypersexuality
predominantly linked to adjuvant dopamine agonist therapy in Parkinson’s disease and multiple
system atrophy. Parkinsonism Relat. Disord. 2005; 11(6): 381–386.
27. Stein DJ, Hugo F, Oosthuizen P, Hawkridge SM, Van Heerden B. Neuropsychiatry of hyperse-
xuality. CNS Spectr. 2000; 5(1): 36–46.
28. Shapiro MA, Chang YL, Munson SK, Okun MS, Fernandez HH. Hypersexuality and paraphilia
induced by selegiline in Parkinson’s disease: report of 2 cases. Parkinsonism Relat. Disord.
2006; 12(6): 392–395.
29. Uitti RJ, Tanner CM, Rajput AH, Goetz CG, Klawans HL, Thiessen B. Hypersexuality with
antiparkinsonian therapy. Clin. Neuropharmacol. 1989; 12(5): 375–383.
30. Bradford M. The neurobiology, neuropharmacology, and pharmacological treatment of the
paraphilias and compulsive sexual behaviour. Can. J. Psychiatry 2001; 46(1): 26–34.
31. Coleman E. Compulsive sexual behavior: New concepts and treatments. J. Psychol. Human
Sex. 1991; 4(2): 37–52.
32. Coleman MM, Ohlerking F, Raymond N. Compulsive Sexual Behavior Inventory: A preliminary
study of reliability and validity. J. Sex Marital Ther. 2001; 27(4): 325–332.
33. Raymond NC, Coleman E, Miner MH. Psychiatric comorbidity and compulsive/impulsive traits
in compulsive sexual behavior. Compr. Psychiatry 2003; 44(5): 370–380.
34. Quadland MC. Compulsive sexual behavior: Denition of a problem and an approach to treat-
ment. J. Sex Marital Ther. 1985; 11(2): 121–132.
35. Kafka MP, Hennen J. The paraphilia-related disorders: An empirical investigation of nonpara-
philic hypersexuality disorders in outpatient males. J. Sex Marital Ther. 1999; 25(4): 305–319.
36. Kafka MP. Hypersexual disorder: A proposed diagnosis for DSM-V. Arch. Sex. Behav. 2010;
39(2): 377–400.
37. Bancroft J, Vukadinovic Z. Sexual addiction, sexual compulsivity, sexual impulsivity, or what?
Toward a theoretical model. J. Sex Res. 2004; 41(3): 225–234.
38. Cooper AJ. A placebo-controlled trial of the antiandrogen cyproterone acetate in deviant hy-
persexuality. Compr. Psychiatry 1981; 22(5): 458–465.
39. Voon V, Mole TB, Banca P, Porter L, Morris L, Mitchell S. i wsp. Neural correlates of sexual
cue reactivity in individuals with and without compulsive sexual behaviours. PLoS One 2014;
9(7): e102419.
40. Mechelmans DJ, Irvine M, Banca P, Porter L, Mitchell S, Mole TB. i wsp. Enhanced attentional
bias towards sexually explicit cues in individuals with and without compulsive sexual behaviours.
PLoS One 2014; 9(8): e105476.
Mateusz Gola i wsp.
20
41. Gola M, Wordecha M, Sescousse G, Kossowski B, Marchewka A. Increased sensitivity to erotic
reward cues in subjects with compulsive sexual behaviors. J. Behav. Addict. 2015; 4 (S1): 16–17.
42. Banca P, Morris LS, Mitchell S, Harrison NA, Potenza MN, Voon V. Novelty, conditioning and
attentional bias to sexual rewards. J. Psychiatr. Res. 2015; 72: 91–101.
43. Kraus SW, Meshberg-Cohen S, Martino S, Quinones L, Potenza M. Treatment of compulsive
pornography use with naltrexone: a case report. Am. Psychiatry J. 2015; 172(12): 1260.
44. Gola M, Kowalewska E, Wierzba M, Wordecha M, Marchewka A. Polska adaptacja Kwestio-
nariusza Pobudliwości Seksualnej SAI-PL i walidacja na grupie mężczyzn. Psychiatria 2015;
12(4): 245–254.
45. Gola M, Miyakoshi M, Sescousse G. Sex, impulsivity and anxiety: interplay between ventral
striatum and amygdala reactivity in problematic sexual behaviors. J. Neurosci. 2015; 35(46):
15227–15229.
46. Gola M, Potenza M. Paroxetine treatment of problematic pornography use– a case series. J.
Behav. Addict. [w druku].
47. Womack SD, Hook JN, Ramos M, Davis DE, Penberthy JK. Measuring hypersexual behavior.
Sex. Addict. Compulsivity 2013; 20(1–2): 65–78.
48. Kraus S, Rosenberg H. The pornography craving questionnaire: psychometric properties. Arch.
Sex. Behav. 2014; 43(3): 451–462.
49. Carnes P. Contrary to love: Helping the sexual addict. Center City, USA: Hazelden Publishing;
1989.
50. Corley A. The gay and bisexual male Sexual Addiction Screening Test (G-SAST). St. Louis, MO:
The annual conference of the National Council on Sexual Addiction and Compulsivity; 1999.
51. O’Hara S. The women’s Sexual Addiction Screening Test (W-SAST). St. Louis, MO: The annual
conference of the National Council on Sexual Addiction and Compulsivity; 1999.
52. Carnes P, Green B, Carnes S. The same yet dierent: Refocusing the Sexual Addiction Screening
Test (SAST) to reect orientation and gender. Sex. Addict. Compulsivity 2010; 17: 7–30.
53. Carnes P. Od nałogu do miłości. Poznań: Media Rodzina; 2001.
54. Wierzba, M, Riegel M, Pucz A, Lesniewska Z, Dragan W, Gola M. i wsp. Erotic subset for the
Nencki Aective Picture System (NAPS ERO): cross-sexual comparison study. Front. Psychol.
2015; 6: 1336.
Adres: Mateusz Gola
Instytut Psychologii
Polska Akademia Nauk
Warszawa 00-835, ul. Jaracza 1
Otrzymano: 28.04.2015
Zrecenzowano: 11.07.2015
Otrzymano po poprawie: 15.01.2016
Przyjęto do druku: 16.01.2016
21
Sexual Addiction Screening Test – polska adaptacja
Załącznik 1. Test przesiewowy na uzależnienie od zachowań seksualnych
(Sexual Addiction Screening Test – Revised) SAST-PL-M
Poniżej znajdziesz 20 stwierdzeń. Ustosunkuj się do nich, udzielając odpowiedzi
TAK lub NIE. W tym teście nie ma odpowiedzi dobrych ani złych.
Czy doświadczyłeś wykorzystania seksualnego w dzieciństwie lub młodości? TAK NIE
Czy Twoi rodzice mieli jakieś problemy z życiem seksualnym? TAK NIE
Czy często łapiesz się na tym, że myślisz o sprawach związanych z seksem? TAK NIE
Czy masz poczucie, że twoje zachowania seksualne nie są normalne? TAK NIE
Czy kiedykolwiek zdarzyło się, że czułeś się źle z powodu swoich zachowań
seksualnych? TAK NIE
Czy Twoje zachowania seksualne kiedykolwiek spowodowały problemy w Twoim
życiu lub w życiu osób z Twojej rodziny? TAK NIE
Czy kiedykolwiek poszukiwałeś pomocy z powodu swoich zachowań seksualnych? TAK NIE
Czy skrzywdziłeś kogoś z powodu swoich zachowań seksualnych? TAK NIE
Czy którekolwiek z Twoich zachowań seksualnych było związane z łamaniem
prawa? TAK NIE
Czy podejmowałeś wysiłki, aby zaprzestać któregoś ze swoich zachowań
seksualnych, ale nie udało ci się to? TAK NIE
Czy są takie zachowania seksualne, które ukrywasz przed innymi ludźmi? TA K NIE
Czy podejmowałeś próby, aby zaprzestać, któregoś rodzaju swojej aktywności
seksualnej? TAK NIE
Czy czułeś się zagrożony lub poniżony z powodu swoich zachowań seksualnych? TAK NIE
Czy po aktywności seksualnej czujesz się przygnębiony? TAK NIE
Czy masz wrażenie, że twój popęd seksualny ma nad tobą kontrolę? TAK NIE
Czy zaniedbywałeś ważne obszary swojego życia (tj. pracę, rodzinę, przyjaciół,
rozrywkę w wolnym czasie) z powodu poświęcania zbyt dużej ilości czasu na seks? TAK NIE
Czy kiedykolwiek miałeś poczucie, że popęd seksualny jest silniejszy od ciebie? TAK NIE
Czy seks jest prawie wszystkim, o czym myślisz? TAK NIE
Czy kiedykolwiek seks lub fantazje romantyczne były dla ciebie ucieczką od
problemów? TAK NIE
Czy seks stał się najważniejszą rzeczą w Twoim życiu? TAK NIE
Test stanowi polskojęzyczną adaptację Sexual Addiction Screening Test Revised (P. Carnes, B.
Green i S. Carnes; 2010 r.) przeprowadzoną za zgodą autorów oryginału. Wykonanie: M. Gola, M.
Skorko, E. Kowalewska, A. Kołodziej, M. Sikora, M. Wodyk, Z. Wodyk i P. Dobrowolski (2015 r.).
... We also collected questionnaire measurements. Severity of CSBs was assessed with the Sexual Addiction Screening Test -Revised (SAST-R; Carnes, Green, & Carnes, 2010;Gola, Skorko, et al., 2017) and Brief Pornography Screener (BPS; Kraus et al., 2017). The BPS Questionnaire is a five-item scale, measuring the severity of problematic pornography use. ...
... One subject (Subject B), who reported 6.5 months of sexual abstinence, did not report any experience of binge pornography viewing, whereas Subject C reported a maximum of two episodes of pornography viewing and masturbation per day, which he did not consider a binge. For the purpose of data analysis, we adopted an a priori definition of "binge," based on data from our previous studies (Gola, Kowalewska, Wierzba, Wordecha, & Marchewka, 2015;Gola, Lewczuk, et al., 2016;Gola, Skorko, et al., 2017;Gola, Wordecha, et al., 2017;Lewczuk et al., 2017) indicating that in the control group (nontreatment seeking Polish males), the average number of masturbations per week is 2.3-2.5 and the average time spent on pornography viewing is 50 min/week. Control subjects in our previous studies as a lifetime maximum number of masturbations and pornography watching per day reported an average of 3.1 and 70 min. ...
Article
Full-text available
Background and aims Compulsive sexual behaviors (CSBs) are an important clinical and social issue. Despite the increasing number of studies, some of CSB’s aspects remain under-investigated. Here, we explore the nature of CSB, such as binge pornography use and masturbation (PuM), and verify the correspondence between self-perceived factors leading to such behavior with its measures obtained in a diary assessment. Methods Semi-structuralized interviews with nine treatment-seeking males aged 22–37 years (M = 31.7, SD = 4.85) were followed by a questionnaire and a 10-week-long diary assessment, allowing us to acquire real-life daily patterns of CSB. Results Six out of nine subjects experienced binge (multiple hours or times a day) PuM. All subjects presented a high level of anxiety and perceived PuM as a way to regulate mood and stress. Data collected in the diary assessment uncovered a high diversity in the patterns of sexual behaviors (such as frequency of regular and binge PuM) and its correlates. Binge PuM was related to decreased mood and/or increased stress or anxiety. The causal relation between these correlates remains undetermined. Discussion and conclusions Binge PuM seems to be one of the most characteristic behavior among males who are seeking treatment for CSB and is related to the feeling of losing control over one’s sexual activity. CSB individuals indicate a variety of binge triggers. Also, diary assessment data indicate that specific correlates of binge PuM (decreased mood, increased stress, and anxiety) differ between subjects. It suggests the existence of significant individual differences in binge PuM behaviors, and a need to study these differences, as it may help guide personalized treatment.
... Screening TesteRevised (SAST-R), 44,45 Polish version. 46 The questionnaire consists of 20 questions (yes/no response scale) and assesses (1) preoccupation, (2) affect, and (3) relationship disturbance by one's own sexual activity as well as (4) the lack of control over one's own sexual behavior. ...
Article
Full-text available
Introduction Most of the previous studies on problematic pornography use and related behavior have focused on such descriptors of pornography use habits as frequency or time devoted to pornography use. Aim We argue that this constitutes a narrow view and indicators that characterize other aspects of explicit content consumption, namely (i) longest session of pornography viewing (which may be related to binge behavior), as well as (ii) variability of consumed pornographic content, can also be useful indicators. Methods An online study based on a sample of 132 heterosexual men seeking treatment for problematic pornography use, referred by therapists after their initial visit and 437 non-treatment seekers in the control group. Main Outcome Measures The main outcomes of this study are reported longest, non-stop session of viewing pornography, variability in consumed pornographic content (including paraphilic and violent pornography), actual treatment seeking for problematic pornography use and severity of symptoms, and average weekly time devoted to pornography use. Results Our analysis showed that longest session of viewing pornographic content as well as the variety of consumed pornography influenced the decision to seek treatment and the severity of symptoms even when the sheer amount of time devoted to pornography use was controlled. Conclusion This is one of the few studies examining the role of engagement in prolonged sessions of pornography use and the variability of consumed pornographic content in the clinical context of problematic sexual behavior. The study's main limitations are its relatively narrow method of operationalization of variability of pornographic content and longest session of pornography viewing, as well as its cross-sectional, online, and anonymous character. As the described factors have an important influence on treatment seeking and the severity of experienced symptoms, they should be considered in the process of assessing compulsive sexual behavior disorder and related symptoms. Lewczuk K, Leśniak J, Lew-Starowicz M, et al. Variability of Pornographic Content Consumed and Longest Session of Pornography Use Associated With Treatment Seeking and Problematic Sexual Behavior Symptoms. Sex Med 2020;9:100276.
Thesis
Full-text available
Hypersexuality is a disorder characterized by repetitive sexual experiences and fantasies, associated with a sense of loss of control, distress, and adverse effects on an individual’s bio-psycho-social functioning (Kafka, 2001). Hypersexual behavior most often includes masturbation (autoeroticism), entering into sexual relations with strangers (promiscuity, paid sex) or using the Internet and virtual reality for sexual purposes (cybersex) (Habrat et al. 2012). The primary aim of this study is to determine if a statistical relationship exists between attachment styles in close relationships and hypersexuality. A secondary aim of this study is to bring to light previously unknown factors which also affect the development of hypersexual disorder. This work assumes that hypersexual individuals are characterized by a more insecure attachment style and lack of personality integration compared to the non-hypersexual group. To validate that assumption, the attachment style variable was examined using the Experiences in Close Relationships - Relationship Structures scale (Fraley et al. 2011), and its Polish adaptation (Marszał, 2015). This work compares the attachment styles of healthy and hypersexual people. This work also explores potential cultural differences in the developed attachment styles by comparing relevant data from Polish and US American study participants. The influence of the borderline personality disorder on the intensity of reported hypersexuality symptoms was also examined. A statistical comparison between a group of hypersexual individuals and a control group indicates that hypersexual people are characterized by a more insecure attachment style on two fronts. First, that hypersexual individuals demonstrate higher avoidance of closeness and fear of abandonment scores in relationship with their mothers, compared to control group. Second, that hypersexual individuals demonstrate a stronger avoidance of closeness in relationship with their fathers when compared to individuals from control group. A statistical analysis is presented that indicates a weak positive correlation between avoiding closeness and fear of abandonment in maternal relationships with the total hypersexuality score as well as all its subscales. The analysis also shows a weak positive correlation between avoiding closeness in the relationship with the partner and total hypersexuality score, as well as two subscales of hypersexuality: accompanying factors, and negative impact on the mood. The study demonstrates that borderline personality disorder is a key factor in explaining hypersexuality as it allows to explain 52% of the variance of this disorder. Sztobryn, Adrian (2018). Hypersexuality and attachment styles in men. Master's thesis under the supervision of prof. dr. hab. Lidia Cierpiałkowska. Poznań, Institute of Psychology, Adam Mickiewicz University, 113 pp., 130 bibl. items, 8 attachments. Keywords: hypersexuality, attachment styles, sex addiction, compulsive sexual behaviors, borderline personality disorder
Thesis
Full-text available
Internet pornography (IP) is becoming phenomenon today what is gaining more and more popularity. This which contribute to their popularity is accessible, affordable, anonymous (triple “A” engine). Not only its popularity, but also novelty and dissimilarity from pornography known before the Internet era determines scientists to research its impact on human’s life. We can mention those related to biology, psychology and spirituality to the areas of life associated with the impact of pornography. This work shows all three areas but focuses particularly on the first two aspects. Among biological issues is discussed the current classification of pornography contained in ICD – 11. This classification (ICD – 11) inclusion pornography as an as impulse control disorder in the context of compulsive sexual behavior (CSB). However, scientific research indicates the possibility of classifying it as an obsessive-compulsive disorder (OCD), as well as addiction. All three options have been considered in this work and supported by scientific research. A special place here is the consideration of pornography in terms of addiction, this is due to the large number of studies that show similarities of IP activity on the brain to other behavioral or substantial addictions. The influence of pornography in the psychological aspect is considered in terms of individual and social. The impact on an individual user of pornography can be different. There are such problems as impotence, escalating towards more and more powerful materials, concentration disorders or mental problems (such as anxiety or depression). Social influence includes the influence of pornography on culture, relationships and the issue of sexual trafficking. This work, however, deals with the impact on culture and relationships. Spirituality, which plays a key role in the lives of believers, is also in the area impact of pornography. It can have important implications for the relationship with God and other people, or the impact on love and self-sacrifice. Spirituality also raises the issue of a pathological look at the body that may result in a greater use of pornography. Keywords: Compulsive Sexual Behavior; Pornography; Problematic Pornography Use; Neuroscience; Addiction; Mood; PIED (Pornography Induced-Erectile Dysfunction); Relationship Quality; Religiosity; Morality.
Article
Full-text available
Background How best to conceptualize problematic pornography use (PPU) and intervene most effectively remain debated, with obsessive–compulsive disorder (OCD) and addiction frameworks. We investigated the efficacy of the serotonin-reuptake inhibitor paroxetine in combination with cognitive-behavioral therapy in the treatment of problematic pornography use (PPU). Case presentation Three heterosexual males with PPU were treated with cognitive-behavioral therapy and paroxetine. Frequency of pornography use, other sexual behaviors, and anxiety were assessed during treatment. Discussion Paroxetine treatment, although seemingly initially effective in reducing pornography use and anxiety, appeared related to new compulsive sexual behaviors after 3 months. Conclusions Paroxetine may hold promise for short-term reduction of PPU and related anxiety, but new potentially distressing sexual behaviors may emerge. The cases suggest that PPU may arise from multiple domains. We propose an explanation of the effects based on recent neuroscientific research on sexual behaviors and alcohol use.
Article
Full-text available
Aims: To review the evidence base for classifying compulsive sexual behavior (CSB) as a non-substance or 'behavioral' addiction. Methods: Data from multiple domains (e.g. epidemiological, phenomenological, clinical, biological) are reviewed and considered with respect to data from substance and gambling addictions. Results: Overlapping features exist between CSB and substance use disorders. Common neurotransmitter systems may contribute to CSB and substance use disorders, and recent neuroimaging studies highlight similarities relating to craving and attentional biases. Similar pharmacological and psychotherapeutic treatments may be applicable to CSB and substance addictions, although considerable gaps in knowledge currently exist. Conclusions: Despite the growing body of research linking compulsive sexual behavior (CSB) to substance addictions, significant gaps in understanding continue to complicate classification of CSB as an addiction.
Article
Full-text available
The Internet provides a large source of novel and rewarding stimuli, particularly with respect to sexually explicit materials. Novelty-seeking and cue-conditioning are fundamental processes underlying preference and approach behaviors implicated in disorders of addiction. Here we examine these processes in individuals with compulsive sexual behaviors (CSB), hypothesizing a greater preference for sexual novelty and stimuli conditioned to sexual rewards relative to healthy volunteers. Twenty-two CSB males and forty age-matched male volunteers were tested in two separate behavioral tasks focusing on preferences for novelty and conditioned stimuli. Twenty subjects from each group were also assessed in a third conditioning and extinction task using functional magnetic resonance imaging. CSB was associated with enhanced novelty preference for sexual, as compared to control images, and a generalized preference for cues conditioned to sexual and monetary versus neutral outcomes compared to healthy volunteers. CSB individuals also had greater dorsal cingulate habituation to repeated sexual versus monetary images with the degree of habituation correlating with enhanced preference for sexual novelty. Approach behaviors to sexually conditioned cues dissociable from novelty preference were associated with an early attentional bias to sexual images. This study shows that CSB individuals have a dysfunctional enhanced preference for sexual novelty possibly mediated by greater cingulate habituation along with a generalized enhancement of conditioning to rewards. We further emphasize a dissociable role for cue-conditioning and novelty preference on the early attentional bias for sexual cues. These findings have wider relevance as the Internet provides a wide range of novel and potentially rewarding stimuli.
Article
Full-text available
Research on the processing of sexual stimuli has proved that such material has high priority in human cognition. Yet, although sex differences in response to sexual stimuli were extensively discussed in the literature, sexual orientation was given relatively little consideration, and material suitable for relevant research is difficult to come by. With this in mind, we present a collection of 200 erotic images, accompanied by their self-report ratings of emotional valence and arousal by homo- and heterosexual males and females (n = 80, divided into four equal-sized subsamples). The collection complements the Nencki Affective Picture System (NAPS) and is intended to be used as stimulus material in experimental research. The erotic images are divided into five categories, depending on their content: opposite-sex couple (50), male couple (50), female couple (50), male (25) and female (25). Additional 100 control images from the NAPS depicting people in a non-erotic context were also used in the study. We showed that recipient sex and sexual orientation strongly influenced the evaluation of erotic content. Thus, comparisons of valence and arousal ratings in different subject groups will help researchers select stimuli set for the purpose of various experimental designs. To facilitate the use of the dataset, we provide an on-line tool, which allows the user to browse the images interactively and select proper stimuli on the basis of several parameters. The NAPS ERO image collection together with the data are available to the scientific community for non-commercial use at http://naps.nencki.gov.pl.