ResearchPDF Available

Bir Tık İle Büyüyen Sektör: Elektronik Ticaret

Authors:

Abstract

İşlem hacminin 2012 yılı itibariyle 1 trilyon doları aştığı, 2016 yılı sonu itibariyle ise 2 trilyon dolara ulaşması beklendiği elektronik ticaret, tedarikçi, alıcı ve satıcı taraflarının anlık olarak birbirleriyle buluşup ticari ilişkide bulunduğu bir platform olarak tanımlanabilir. Bu çalışmada, perakende ticaret içerisindeki payı giderek ve hızla artan elektronik ticaretin kısa tarihçesi ile ülkeler ve sektörler bazındaki görünümü ifade edilmiş; Türkiye’deki mevcut durum ile yasal düzenlemelerden bahsedilmiştir. Toplam perakende ticareti içerisindeki payı 2007-2013 döneminde yüzde 2,2’den yüzde 4’e yükselen elektronik ticaret sektöründe en büyük pazar ABD olurken kullanım oranında ise Güney Kore yüzde 12,7 ile ilk sırada yer almaktadır. Elektronik ticaretin toplam perakende ticareti içerisindeki oranı ülkemizde ise 2013 yılı itibariyle yüzde 1,7 oranında gerçekleşmiştir. Diğer ülkelere ve bölgelere kıyasla söz konusu oranın ülkemizde görece düşük olması, gelecek dönemler için potansiyel olarak yorumlanmaktadır. Elektronik ticaret, ülkelerdeki lojistik kapasitesi, finansal ve siber güvenlik hizmetlerinin gelişmişliği ile yakından ilişkilidir. Lojistik hizmetlerde gelişen ülkelerde elektronik ticaret pazarı büyümektedir. Bunun yanında, siber güvenlik hizmetlerinin geliştiği ülkeler görece daha büyük elektronik ticaret pazarlarına sahip olmaktadır.
BİR TIK İLE BÜYÜYEN SEKTÖR: ELEKTRONİK TİCARET
Mert Can DUMAN
ÖZ
İşlem hacminin 2012 yılı itibariyle 1 trilyon doları aştığı, 2016 yılı sonu itibariyle ise 2
trilyon dolara ulaşması beklendiği elektronik ticaret, tedarikçi, alıcı ve satıcı taraflarının anlık
olarak birbirleriyle buluşup ticari ilişkide bulunduğu bir platform olarak tanımlanabilir. Bu
çalışmada, perakende ticaret içerisindeki payı giderek ve hızla artan elektronik ticaretin kısa
tarihçesi ile ülkeler ve sektörler bazındaki görünümü ifade edilmiş; Türkiye’deki mevcut
durum ile yasal düzenlemelerden bahsedilmiştir.
Toplam perakende ticareti içerisindeki payı 2007-2013 döneminde yüzde 2,2’den
yüzde 4’e yükselen elektronik ticaret sektöründe en büyük pazar ABD olurken kullanım
oranında ise Güney Kore yüzde 12,7 ile ilk sırada yer almaktadır. Elektronik ticaretin toplam
perakende ticareti içerisindeki oranı ülkemizde ise 2013 yılı itibariyle yüzde 1,7 oranında
gerçekleşmiştir. Diğer ülkelere ve bölgelere kıyasla söz konusu oranın ülkemizde görece
düşük olması, gelecek dönemler için potansiyel olarak yorumlanmaktadır.
Elektronik ticaret, ülkelerdeki lojistik kapasitesi, finansal ve siber güvenlik
hizmetlerinin gelişmişliği ile yakından ilişkilidir. Lojistik hizmetlerde gelişen ülkelerde
elektronik ticaret pazarı büyümektedir. Bunun yanında, siber güvenlik hizmetlerinin geliştiği
ülkeler görece daha büyük elektronik ticaret pazarlarına sahip olmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Ticaret, Perakende, Elektronik Ticaret, Online Alışveriş, Lojistik
TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İktisat Bölümü,
mcduman@etu.edu.tr
Mert Can Duman Nisan, 2015
Bir Tık İle Büyüyen Sektör: Elektronik Ticaret
2
1. Giriş
Her ne kadar genel bir görüş olarak Lidyalıların parayı bulmasıyla beraber tarih
sahnesine çıktığı kabul edilse de alışveriş kavramı; esasında, insanların ihtiyaçlarının
farklılaştığını ve ihtiyaçlarının tamamını kendi kaynaklarıyla karşılayamadığını anladığı
andan itibaren farklı yapılar ile hayatımızın içinde var olmuştur. Alışveriş, tarih öncesi
devirlerde önce malların değiş-tokuşu, daha sonra ise bu mallara nitelikleri, doğada
mevcudiyetleri, karşılayacağı ihtiyacın niteliği, tüketiciye faydası vs. gibi farklı özellikler ile
belirli ölçülerde değer biçilip farklı para birimleri ile (altın, gümüş, banknot vb.) ödeme
yapılması şeklinde şekillenmiştir. Günümüzde ise alışveriş, teknolojinin gelişmesiyle
bilgisayarlardan, akıllı cep telefonlarından ve satıcı ile alıcının birbirini tanımasına bile gerek
kalmadan yapılabilen anlık bir aktivite olarak hayatımızda yer almaktadır.
2012 yılı itibariyle 1 trilyon doları aşan, 2016 yılı sonu itibariyle 2 trilyon dolara
ulaşması beklenen işlem hacmi ile elektronik ticaret, ekonomiler içerisinde önemini gün
geçtikçe hızla artırmaktadır. Yalnız alışveriş sektörünün değil, hemen her sektörün elektronik
ticaretin gelişimini yakından takip ettiği ve bu gelişime uygun politikalar uyguladığı bilinen
bir gerçektir. Ekonomideki aktörler, elektronik ticaretin hızla gelişiminin ışığı altında bu
alanda gelişme konusuna daha fazla odaklanmakta ve faydalarını kısa sürede görmektedir.
Öyle ki, 2014 yılında elektronik ticaret yoluyla müşterilerine ulaşmayı seçen Küçük ve Orta
Büyüklükteki İşletmeler (KOBİ), satışlarını yüzde 30 oranında artırmışlardır.
Elektronik ticaretin artan öneminden yola çıkarak bu çalışmada öncelikle alışverişin
tarihçesine ve zaman içinde geçirdiği farklı şekillenme süreçlerine; ardından ise elektronik
ticaretin gelişimi ile farklı ülkeler ve farklı sektörlerdeki görünümüne değinilmeye çalışılacak;
daha sonra ise elektronik ticaretin ekonomideki yerinin örneklendirilmesi için dünyanın en
önde gelen şirketlerinden olan AliBaba şirketi özelinde durum analizi yapılacaktır.
Mert Can Duman Nisan, 2015
Bir Tık İle Büyüyen Sektör: Elektronik Ticaret
3
2. Alışverişin ve Elektronik Ticaretin Tarihçesi
Paranın henüz tarih sahnesine çıkmadığı devirlerde insanların alışveriş yapabilmesi
için satıcıların ihtiyaçları ile alıcıların ihtiyaçlarının karşılıklı uyuşması ve bu uyuşma
sonucunda malların takas edilmesi gerekiyordu. Malın değeri başka bir maldan alınan fayda
ya da o malın değeri üzerinden belirlenebiliyordu. Açık pazarlar, fuarlar vardı ve haftanın
belli günleri ve günün belli saatlerinde bu yerlerden alışveriş yapılabiliyordu.
Daha sonra malların değeri para (para değerindeki kavramlar) ile ölçülmeye başladı.
Artık alışveriş daha hızlı bir şekilde yapılmaya başladı. Bu sefer ihtiyaçların uyumluluğu değil
de mali durum önemli hale gelmeye başladı.
Üretimin artması ve çeşitlenmesiyle beraber ihtiyaçlar da üretim ile beraber
çeşitlenmeye başladı ve insanlar alışverişe daha çok odaklanmaya başladı. Artık pazarlardan
ve fuarlardan ziyade alışveriş yapılabilen dükkânlar, mekânlar açılmaya başlayarak dilenen
her an alışveriş yapılması gerçekleşmeye başladı.
20. yüzyılın sonlarına doğru hem hanelerde hem de işyerlerinde teknolojinin ve
özellikle bilgisayar ve internet kullanımının artmasıyla bireyler alışverişlerini bilgisayar ve
internet yoluyla gerçekleştirme ihtiyacını hissettiler. Bu ihtiyacı sezen İngiliz girişimci
Michael Aldrich 1979 yılında elektronik ticareti icat etti. Aldrich’in icat ettiği yeni sistemle
beraber alışverişte yer alan tüm taraflar katılımcı olarak nitelendirilmekte; kitlesel iletişim
yöntemleriyle tüm taraflar aynı anda ortak bir noktada hızlıca buluşmayı başarabilmekteydi.
Bu yeni sistemin icadın üzerinden bir yıl geçmeden Michael Aldrich bir ofis açarak alıcılar ile
satıcıların buluşabileceği bir portalı topluma sunmuştur (Aldrich, 2011).
Mert Can Duman Nisan, 2015
Bir Tık İle Büyüyen Sektör: Elektronik Ticaret
4
Toplum, elektronik ticaret ile tanıştıktan sonra bu yeni kavramı hızla benimsemiş ve
internet sistemlerinin de giderek gelişmesiyle beraber gerek mevcut firmalar elektronik ticaret
oluşumlarına yönlenmiş, gerekse de yeni firmalar elektronik ticaret oluşumlarıyla beraber
piyasada boy göstermeye başlamışlardır. Bu bağlamda, 1994’te kullanılmaya başlanan online
bankacılık sistemleri, ilk online mağaza olan Pizza Hut’un online şubesi, 1995’te kurulan
Amazon ve eBay online alışveriş siteleri ve 1999’da kurulan Alibaba grubuna bağlı Taobao
ve Tmall markaları elektronik ticaretin dikkat çekici örnekleri olmuştur.
3. Elektronik Ticarete İlişkin Genel Bir Değerlendirme
Öncelikle alışverişin ve perakende ticaretin, hemen ardından ise teknolojinin ve
internetin hızla gelişiminin doğal bir sonucu olarak ortaya çıkan ve gün geçtikçe büyüklüğünü
hızla artıran elektronik ticaretin tarihçesine değinildikten sonra çalışmanın bu kısmında
elektronik ticarete ilişkin genel, coğrafi ve sektörel değerlendirilmelerden bahsedilecektir. Bu
kapsamda, Cushman&Wakefield, PricewaterhouseCoopers (PwC), Deloitte gibi araştırma
kuruluşlarının ilgili konudaki değerlendirme notları ve raporlarından faydalanılmıştır.
3.1. Elektronik Ticarete İlişkin Genel Bir Değerlendirme
Cushman&Wakefield’in perakende sektörü ve elektronik ticaretin dünyadaki
görünümünü incelediği “Perakende Üzerine Küresel Perspektif: Elektronik Ticaret” başlıklı
raporuna göre 2009 yılında yaşanan Küresel Ekonomik Kriz sonrasında 2010-2013
döneminde perakende ticaret yıllık ortalama yüzde 18 oranında büyüme performansı
göstermiştir (Söz konusu dönemde perakende ticaret sektörü yıllık ortalama yüzde 2 oranında
büyümüştür).
2007 yılında toplam perakende ticareti içerisinde yüzde 2,2’lik bir pazar payına sahip
olan elektronik ticaret ve online alışveriş sektörü, 2013 yılı sonu itibariyle bu pazar payını
yüzde 4 düzeyine yükseltmeyi başarmıştır. Kuzey Amerika, yüzde 6 oranındaki pazar payı ile
Mert Can Duman Nisan, 2015
Bir Tık İle Büyüyen Sektör: Elektronik Ticaret
5
elektronik ticaretin en çok kullanıldığı bölge olurken bu bölgeyi Batı Avrupa yüzde 4,7’lik,
Asya-Pasifik Bölgesi ise yüzde 3,6’lık pazar payı ile takip etmektedir (Cushman&Wakefield,
2013).
Grafik 1: 21. Yüzyılda İnternet Satışlarının Görünümü
Kaynak: Cushman&Wakefield
Öte yandan, Euromonitor International ve Cushman&Wakefield’in ortak çalışmasına
göre 2007 yılında 291 milyar dolar olan internetten satışların hacmi 2012 yılı sonu itibariyle
yüzde 99 oranında bir artış ile 580 milyar dolara yükselmiştir. Bu yükselişte özellikle
Asya’daki internet satışların toplam satışların içerisindeki payının yüzde 34 oranında artması
etkili olmuştur. Araştırmaya göre, ABD 187 milyar dolarlık toplam internet satış hacmi ile en
büyük pazar konumundayken Çin 75 milyar dolarlık hacim ile ikinci, Birleşik Krallık ise 55
milyar dolar ile üçüncü sırada yer almaktadır. Kuzey Amerika’nın toplam satış hacmi yaklaşık
200 milyar dolar iken Batı Avrupa ve Asya Pasifik bölgeleri sırasıyla ikinci ve üçüncü sırada
yer almaktadır (Cushman&Wakefield, 2013).
0,0%
0,5%
1,0%
1,5%
2,0%
2,5%
3,0%
3,5%
4,0%
4,5%
0%
5%
10%
15%
20%
25%
30%
35%
40%
45%
50%
2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013
İnternet Satışları Pay
Mert Can Duman Nisan, 2015
Bir Tık İle Büyüyen Sektör: Elektronik Ticaret
6
Grafik 2: Bölgelere Göre 2012 Yılında İnternetten Yapılan Satış Hacmi
Kaynak: Euromonitor International, Cushman&Wakefield
Grafik 3: Ülkelere Göre 2012 Yılında İnternetten Yapılan Satış Hacmi
Kaynak: Euromonitor International, Cushman&Wakefield
050 100 150 200
Orta Doğru ve Afrika
Avustralya
Doğru Avrupa
Latin Amerika
Asya Pasifik
Batı Avrupa
Kuzey Amerika
Milyar Dolar
187
75
55 54
32 30 26
13 12 65,75 5,72 5,15 4,89 4,86 4,59 4,52 4,24 3,823,765
0
50
100
150
200
Milyar Dolar
Mert Can Duman Nisan, 2015
Bir Tık İle Büyüyen Sektör: Elektronik Ticaret
7
Öte yandan, internet satışlarının toplam perakende satışları içerisindeki payı da giderek
artmaktadır. Yine Euromonitor International ve Cushman&Wakefield’in ortak çalışmasına
göre 2007 yılında yüzde 2,2 olan internet satışlarının toplam perakende satışları içerisindeki
payı 2012 yılı sonu itibariyle yüzde 4 düzeyine yükselmiştir. Öyle ki, Batı Avrupa
bölgesindeki kur hareketlerinden arındırılmış veriler incelendiğinde toplam satışların kriz
sonrası dönemde yıllık ortalama yüzde 1,3 oranında düşüş gösterdiği ancak internet üzerinden
yapılan satışların ise yıllık ortalama yüzde 14,1 oranında arttığı görülmektedir. Dolayısıyla,
özellikle krizden toparlanma sürecinde internet üzerinden yapılan satışlara olan ilginin hızla
artması, perakende sektörü için de ivmelendirici bir güç olmuştur.
Ülkelerde yapılan internet üzerinden yapılan satışların söz konusu ülkedeki toplam
perakende satışlara olan oranı incelendiğinde, Güney Kore yüzde 12,7’lik pay ile birinci
sırada yer alırken Birleşik Krallık yüzde 9,7’lik oran ile ikinci, Finlandiya ise yüzde 8,6’lık
oran ile üçüncü sırada yer almaktadır (Cushman&Wakefield, 2013).
Grafik 4: Ülkelere Göre 2012 Yılında İnternetten Yapılan Satışların Toplam Satışlara
Oranı
Kaynak: Euromonitor International, Cushman&Wakefield
0%
2%
4%
6%
8%
10%
12%
14%
Mert Can Duman Nisan, 2015
Bir Tık İle Büyüyen Sektör: Elektronik Ticaret
8
Elektronik ticaretin hızla gelişmesi, özellikle Doğru Avrupa bölgesinde yoğunlaşmış
olan alışveriş merkezlerinin de geleceğini yakından etkilemektedir. Tüketiciler artık
mağazalara gitmek yerinde teknolojinin yardımıyla bulundukları yerden alışverişlerini
tamamlamakta; bu da alışveriş merkezlerinin ve alışveriş merkezlerinde yer alan mağazaların
müşteri kaybı ile karşı karşıya gelmelerini beraberinde getirmektedir. Duman (2014) alışveriş
merkezlerinin şehirlerde eskiden bulunan odak noktalarının yerine geçtiğini ve tüm tüketici
profillerine aynı anda hizmet vermeye çalışarak bir cazibe merkezi haline geldiğini
belirtmektedir. Bireyler, yeme, içme, gezme, alışveriş yapma gibi ihtiyaçlarını alışveriş
merkezlerinde aynı anda ve tek bir çatı altında giderebilmekte iken elektronik ticaretin hızlı
gelişimi ile beraber alışveriş yapma ihtiyacını bilgisayarlarının, tabletlerinin veya cep
telefonlarının başında giderebilir duruma gelmişlerdir. Bu bağlamda, alışveriş merkezlerini
elektronik ticaretin hızlı gelişimine karşı çabuk bir cevap vermesi gerektiği kabul edilir bir
gerçektir. Alışveriş merkezlerinin yenilikçi politikalar izlemeleri, şehirlerde yoğunluğun
bulunduğu noktalarda hizmet vermeleri ve bu sayede satıcı ile alıcıları daha etkin bir şekilde
buluşturmaları bu kapsamda önerilebilecek politikalardan birkaçı olarak karşımıza
çıkmaktadır.
3.2. Elektronik Ticaretin Ülkeler Bazında Değerlendirmesi
Cushman&Wakefield (2013) çalışmasında, ülkelerin elektronik ticaret sektöründeki
pazar büyüklükleri ile altyapı kapasiteleri aynı eksende incelenmiş; buna ek olarak, elektronik
ticaret ile beraber önemi giderek artan ulaştırma-kargo-lojistik hizmetlerinin de sektöre olan
etkileri incelenmeye çalışılmıştır. Bu kapsamda ilk olarak, ülkelerin elektronik ticaret
sektöründeki pazar büyüklükleri ile sahip oldukları altyapı kapasitesi bazındaki sıralamaları
Tablo 1’de verilmiştir. Tablo 1’den görülebileceği üzere, pazar büyüklüğü sıralamasında
ABD ilk sırada yer alırken altyapı kapasitesi sıralamasında ise Singapur ilk sırada yer
almaktadır.
Mert Can Duman Nisan, 2015
Bir Tık İle Büyüyen Sektör: Elektronik Ticaret
9
Tablo 1: Ülkelerin Elektronik Ticaret Pazar Büyüklükleri ve Altyapı Kapasitesi
Sıralamaları
Genel Sıralama
Ülke
Pazar Büyüklüğü
Altyapı
1
Birleşik Krallık
2
9
2
ABD
1
15
3
Almanya
4
14
4
Fransa
3
16
5
Hollanda
9
5
6
Güney Kore
7
12
7
Japonya
5
17
8
İsviçre
14
4
9
Finlandiya
20
3
10
İsveç
16
6
11
Danimarka
15
7
12
Kanada
13
10
13
Norveç
18
11
14
Avustralya
12
19
15
Belçika
19
20
16
Tayvan
25
13
17
Hong Kong
35
2
18
Çin
6
31
19
Singapur
40
1
20
Avusturya
26
18
27
Türkiye
21
33
Kaynak: Cushman&Wakefield
Bu noktada, ülkelerin lojistik kapasitelerinden de bahsetmek faydalı olacaktır.
Elektronik ticaret sürecinin satıcıdan alıcıya kadarki geçen sürecinde, yaların
ulaştırılmasının maliyeti ve etkinliği de sektörün gelişiminde önemli rol oynamaktadır.
Duman (2015) lojistik gelişmişliğin ülkelerin hem ihracat hem ithalat maliyetlerini aşağıya
çekerek söz konusu ülkelerin rakiplerine yasla daha rekabetçi konumlara ulaşabildiklerini
ifade etmektedir. Buna ek olarak, lojistik gelişmişlik ülkelerin elektronik ticaret sektöründeki
gelişmişlikleri ile de doğrudan orantılıdır. Lojistik hizmetlerinin gelişmişliğinin artması
ülkelerin elektronik ticaret sektöründeki gelişmişliklerinin de artmasına ve sıralamada daha
üst sıralarda yer almasını beraberinde getirmektedir.
Mert Can Duman Nisan, 2015
Bir Tık İle Büyüyen Sektör: Elektronik Ticaret
10
Grafik 5: Ülkelerin Elektronik Ticaret Sektöründeki Gelişmişlikleri ile Lojistik
Performansları Arasındaki İlişki
Kaynak: Cushman&Wakefield, Lojistik Performans Endeksi 2014, Duman (2015).
Grafik 5’e göre ülkelerin Dünya Bankası’nın yayınlamış olduğu Lojistik Performans
Endeksi 2014 Raporu’ndaki lojistik performansları yükseldikçe söz konusu ülkeler elektronik
ticaretin gelişmişliği sıralamasında daha üst sıralarda yer alma şansını bulabilmektedir.
Grafikteki ilişki her ne kadar ters yönlü gözükse de sıralamayı gösteren dikey eksende aşağı
yönlü bir değişim pozitif yönlü bir hareketi temsil etmektedir.
Elektronik ticaretin yerel, kültürel, düzenleyici etmenlerden etkilendiği bir gerçektir.
Dolayısıyla ülkeler ve bölgeler arasında gerek pazar payı, gerek büyüme oranları gerekse de
harcamalar bazında farklılıklar bulunmaktadır. Grafik 6, kişi başına düşen internet satışları
harcamasında en yüksek değere sahip olan ilk 20 ülkeyi göstermektedir. Buna göre, Norveç’te
bir birey yılda 921 dolarlık elektronik ticaret harcaması yaparken bölgeler bazında ise en
yüksek harcama birey başına 552 dolar ile Kuzey Amerika’da gerçekleştirilmektedir. Bu
0
10
20
30
40
50
60
2,00 2,50 3,00 3,50 4,00 4,50
Sıralama
Lojistik Performansı
Mert Can Duman Nisan, 2015
Bir Tık İle Büyüyen Sektör: Elektronik Ticaret
11
noktada altı çizilmesi gereken bir husus ise, Latin Amerika’da kişi başına elektronik ticaret
harcamasının 39 dolar, Orta Doğu ve Afrika bölgesinde ise 2 dolar gibi çok düşük seviyelerde
gerçekleşmiş olmasıdır.
Grafik 5: Ülkelerde Kişi Başına Düşen Elektronik Ticaret Harcaması
Kaynak: Euromonitor International, Cushman&Wakefield.
Bölgelerdeki kişi başına elektronik ticaret harcamaları incelenirken söz konusu
bölgelerdeki internet ve teknoloji entegrasyonunun da dikkate alınması gerekir. Kişi başına
elektronik ticaret harcamasının yalnızca 2 dolara eşit olduğu Orta Doğu ve Afrika ülkelerinde
internet entegrasyonunun sırasıyla yüzde 34 ve yüzde 14 oranlarına olması; mobil
kullanımının ise yine sırasıyla yüzde 11 ve yüzde 5 düzeylerine olması kişi başına düşen
elektronik ticaret harcamasının diğer bölgelere göre çok düşük bir seviyede gerçekleşmesinin
temel nedenlerindendir. Avrupa’da internet kullanımı yüzde 71, mobil ağ kullanımı ise yüzde
37 oranlarında gerçekleştiği için bu duruma paralel olarak söz konusu bölgenin elektronik
ticaret sektöründe de görece daha gelişmiş olması beklenen bir durum olarak karşımıza
çıkmaktadır.
0
100
200
300
400
500
600
700
800
900
1000
Kişi Başına Harcama (Dolar)
Mert Can Duman Nisan, 2015
Bir Tık İle Büyüyen Sektör: Elektronik Ticaret
12
3.3. Elektronik Ticaretin Sektörler Bazında Değerlendirmesi (PwC, 2015)
Elektronik ticaret ile ilgili olarak ülkeler bazında bilgi verildikten sonra çalışmanın bu
kısmında sektörler bazında elektronik ticaretin görünümüne ilişkin paylaşımlarda
bulunulacaktır. Bu kapsamda, PricewaterhouseCoopers’ın 2015 yılında yaptığı perakende
ticaretin görünümüne ilişkin çalışmasındaki elektronik ticaret ile ilgili kısımlardan
faydalanılacaktır.
İlk olarak, internet üzerinden satışların toplam satışlar içerisindeki payının yüksek
olduğu kitap, dergi vb. gibi ürünlerde bireyler yüzde 75 oranında bu ürünleri internet
üzerinden aramakta ve yüzde 63 oranında satın alım gerçekleştirmektedir. Son bir l
içerisinde internet üzerinden kitap, dergi, film, oyun vb. gibi bir ürün alanların oranı yüzde
71’i bulmaktadır.
Giyim ve ayakkabı sektöründe ise internet üzerinden araştırma oranı yüzde 43
düzeyinde gerçekleşirken bireylerin sadece yüzde 30’u giyim ve ayakkabı ürünlerini internet
üzerinden satın almayı tercih etmektedir. Bireylerin yüzde 64’ü son bir yıl içerisinde giyim ve
ayakkabı sektöründe en az bir ürünlük alışveriş yapmıştır.
Elektronik ürünlerde de giyim ve ayakkabı sektörüne benzer bir eğilim söz konusudur.
Bireylerin yüzde 68’i elektronik ürünleri internet üzerinden araştırmayı tercih ederken yüzde
44’ü araştırdığı bu ürünleri internet üzerinden satın alma yoluna gitmektedir. Yapılan
anketlere göre, bireylerin satın almadan önce internet üzerinden en fazla araştırdıkları ürün
bilgisayar olmuştur. Son bir yılda elektronik ürünlerden en az bir tanesini internet üzerinden
satın alan bireylerin oranı ise yüzde 61 seviyesinde gerçekleşmiştir.
Mert Can Duman Nisan, 2015
Bir Tık İle Büyüyen Sektör: Elektronik Ticaret
13
Güzellik, kozmetik ve sağlık ürünlerinde bireylerin yüzde 45’i ürünleri internet
üzerinden araştırmayı tercih ederken aynı oranda bir kitle de ürünleri mağazalardan
araştırmayı tercih etmektedir. Ancak internet üzerinden satışlar toplam satışların yüzde
33’ünü oluştururken mağazalardaki satışlar ise toplam satışların yüzde 58’i kadardır.
Bireylerin yüzde 19’u sağlık ve kozmetik ürünlerini internet üzerinden direk imalatçısından
temin ederken son bir yılda bu ürünlerden en az bir tanesini internet üzerinden temin
edenlerin toplam içerisindeki oranı yüzde 64 seviyesindedir.
Mücevherat tüketicilerin online olarak araştırabildikleri ancak satın alma sürecinde
görmeyi ve dokunmayı tercih ettikleri bir sektördür. Dolayısıyla, bireylerin yüzde 68’i
mücevherat ürünlerini mağazalardan satın almayı tercih ederken yüzde 26’sı ise satın
almalarını internet üzerinden gerçekleştirmektedir. Bireylerin yüzde 17’lik bir kısmı ilgili
ürünleri internet üzerinden direk imalatçısından satın alırken yüzde 59’u ise son bir yılda
mücevher ve saat ürünlerinden en az bir tanesini internet üzerinden satın almıştır.
Bu bölümde incelenecek son sektör ise spor ürünleridir. Spor ürünlerinde bireyler hem
araştırmalarını çoğunlukla internet üzerinden gerçekleştirirken satın almalarını ise
mağazalardan gerçekleştirmektedir. Bireylerin yüzde 53’lük kısmı spor ürünlerini internet
üzerinden araştırırken yüzde 38’i sise araştırma sürecinde mağazaları tercih etmektedir. Buna
ek olarak, bireylerin yüzde 56’sı bu ürünleri mağazalardan satın alırken söz konusu ürünleri
internet üzerinden satın alanların oranı yüzde 37 oranında gerçekleşmiştir. Bireylerin yüzde
10’luk kısmı spor ürünlerini internet üzerinden direk imalatçısından satın alırken son bir yıl
içerisinde spor ürünlerinden en az bir tanesini internet üzerinden satın alanların toplam
içerisindeki payı yüzde 60 düzeyinde gerçekleşmiştir.
Mert Can Duman Nisan, 2015
Bir Tık İle Büyüyen Sektör: Elektronik Ticaret
14
Bu bilgilere ek olarak, Cushman&Wakefield (2013) elektronik ticaret yoluyla satın
alınan ürünler arasında bilgisayar yazılımlarının yüzde 45,4 oranında pay ile ilk sırada yer
aldığını, bu ürünleri yüzde 27’lik pay ile bilgisayar donanımlarının ve yüzde 24,6’lık pay ile
ses aletlerinin izlediğini ifade etmektedir. Kitap, dergi gibi ürünlerin ve elektronik ürünlerin
içinde bulunduğu sektörler için elektronik ticaretin “mağaza-öldürücü” nitelikte olduğunu
belirten Cushman&Wakefield (2013) mevcut mağazaların tüketici çekmek için ekstra bir çaba
harcaması gerektiğini eklemiştir.
4. Türkiye’de Elektronik Ticaretin Görünümü
Türkiye İş Bankası İktisadi Araştırmalar Bölümü’nün Nisan 2013 tarihinde yayınlamış
olduğu Dünyada ve Türkiye’de E-Ticaret Sektörü” başlıklı rapora göre, 2013 yılı itibariyle
Türkiye’de 12 bin civarında elektronik ticaret sitesi faaliyet göstermektedir ve bu ticari
işletmelerin yanında STK ve spor kulüpleri gibi farklı tüzel kişilere ait elektronik satış
platformları da bulunmaktadır. Öte yandan son yıllarda, kadınlar hedef kitle olarak
düşünülerek yapılan elektronik ticaret atılımları sayesinde ülkemizde moda
perakendeciliğinde hızlı bir gelişim görülmüştür (İş Bankası, 2013).
Deloitte’un araştırmasına göre, Türkiye’nin önde gelen 25 online perakendecisinin
yaklaşık %60’ı sadece elektronik ticaret kanalıyla hizmet sağlamaktadır. “Pure player” olarak
adlandırılan bu oyuncular, genel olarak kendi markalarını yaratma yoluna gitmektedir. Öte
yandan, iç pazarda online perakendecilerin faaliyetleri dikey ve yatay ticaret olarak iki gruba
ayrılmaktadır. Sadece tek bir alana odaklanan web siteleri dikey; farklı sektörlerden çok
sayıda ürünü bir arada sunan web siteleri ise yatay elektronik ticaret yapmaktadır (İş Bankası,
2013).
Mert Can Duman Nisan, 2015
Bir Tık İle Büyüyen Sektör: Elektronik Ticaret
15
Son yıllarda tüketicilerin ilgisinin hızlı bir biçimde arttığı diğer bir alan ise fırsat
siteleri olmuştur. Fırsat siteleri, çok sayıda ürün ve/ya hizmetin, belirli bir zaman diliminde
özel indirimlerle satışa sunulduğu platformlardır (İş Bankası, 2013). Etkinlik biletleri, doğum
günü, yıldönümü, kutlama gibi özel günler için hazırlanan çiçek, çikolata vb. ürünler, medya
araçları gibi ürünler de elektronik ticaret kapsamında alışverişi yapılan ürünlerden olarak
karşımıza çıkmaktadır.
TÜİK’in 2014 yılına ilişkin olarak yayınlamış olduğu Hanehalkı Bilişim Teknolojileri
Kullanım Araştırması sonuçlarına göre ülke genelinde internet kullanan bireylerin oranı yüzde
53,8 olurken bu oran erkeklerde yüzde 63,5 oranında, kadınlarda ise yüzde 44,1 oranında
gerçekleşmiştir. İnternet erişimi olan hanelerin toplam içindeki payı ise yüzde 60,2 düzeyinde
gerçekleşmiştir (TÜİK, 2014).
İnternet kullanan bireylerin internet üzerinden kişisel kullanım amacıyla mal veya
hizmet siparişi verme ya da satın alma oranı 2013 yılında yüzde 24,1 oranında iken 2014
yılında bu oran yüzde 30,8’e yükselmiştir. İnternet üzerinden alışveriş yapan bireylerin 2013
yılı Nisan ile 2014 yılı Mart aylarını kapsayan on iki aylık dönemde yüzde 51,9’u giyim ve
spor malzemesi, yüzde 27’si ev eşyası (Mobilya, oyuncak, beyaz eşya vb), yüzde 26,8’i
seyahat bileti, araç kiralama vb., yüzde 24,9’u elektronik araçlar (Cep telefonu, kamera,
radyo, TV, DVD oynatıcı vb.), yüzde 15,9’u kitap, dergi, gazete (e-kitap dahil) almıştır
(TÜİK, 2014).
Son 12 ay içerisinde internet üzerinden mal veya hizmet siparişi verenler ya da satın
alan bireylerin incelendiğinde erkeklerin ve kadınların çoğunlukla giyim ve spor malzemesi
satın aldığı görülmektedir. Erkeklerin yüzde 43,5’i, kadınların ise yüzde 65,2’si son bir l
içerisinde giyim ve spor malzemeleri siparişi vermiş ya da satın almıştır.
Mert Can Duman Nisan, 2015
Bir Tık İle Büyüyen Sektör: Elektronik Ticaret
16
Grafik 7: Türkiye’de Ürün Grupları Bazında Sipariş Verme ya da Satın Alma Oranları
Kaynak: TÜİK.
Bireylerin internet üzerinden en az oranda sipariş verdiği ya da satın aldığı ürün ya da
hizmet türleri ise sırasıyla yüzde 3,5 ile hisse senedi veya finansal hizmetler, yüzde 3,9 ile ilaç
ve yüzde 4,8 ile e-öğrenme araçları olmuştur.
İnternetten alışverişin tercih edilme sebepleri arasında, karşılaştırma ve ürün hakkında
araştırma seçeneklerinin fazlalığı bulunmaktadır. Marka/mağaza seçiminde ise daha çok,
internet sitesinin kullanımının kolay olup olmaması ile ürünlere karşı duyulan beğeni etkili
olmaktadır. Teslimat süresinin kısalığına, müşteri hizmetlerine ve iade işlemlerinin
prosedürüne de önem verilmektedir. İnternetten alışverişin tüketiciye sağladığı başlıca
avantajlar aşağıdaki gibi sıralanabilmektedir:
Hızlı alışveriş,
Daha fazla ürün seçeneği,
İndirim fırsatlarını takip edebilme,
Farklı ödeme olanakları,
Fiyat karşılaştırması yapabilme,
Ürünü almadan önce hakkındaki yorumları okuyabilme.
0%
10%
20%
30%
40%
50%
60%
70%
Ev Eşyası Giyim, Spor
Malzeleri
Bilgisayar ve
Diğer Ek
Donanım
Elektronik
Araçlar
Konaklama Sportif ve
Kültürel
Faaliyetler İçin
Bilet
Kitap, Dergi,
Gazete (e-kitap
dahil)
Erkek Kadın
Mert Can Duman Nisan, 2015
Bir Tık İle Büyüyen Sektör: Elektronik Ticaret
17
Online alışveriş sırasında kullanıcıların %9,4’ü sorun yaşadığını belirtirken,
karşılaşılan en önemli problemin yanlış ya da hasarlı ürün /hizmet teslimi olduğu
anlaşılmaktadır. İnternetten alışveriş yapmama sebepleri arasında ise, ilk sıra ihtiyaç
duyulmaması almaktadır. Güvenlik ve gizlilik endişeleri de bir diğer faktör olarak öne
çıkmaktadır. Diğer taraftan, yaşanan gelişmelere bakıldığında online işlemlere duyulan
güvenin giderek arttığı gözlenmektedir. Sipariş takibi ve teslim olgularının, Avrupa ile
kıyaslandığında Türkiye’de oldukça gelişmiş olması, iç pazardaki oyunculara önemli bir
avantaj sağlamaktadır (İş Bankası, 2013).
Bilişim Sanayicileri Derneği’nin (TÜBİSAD) tarafından Deloitte Türkiye ile işbirliği
içerisinde hazırlanan Türkiye e-Ticaret Pazarı-2013 Raporunda elektronik ticaret sektörünün
gelişmiş ülkeler, gelişmekte olan ülkeler ve Türkiye ekseninde hacmi ve kullanım oranları
incelenmiştir. Rapora göre, elektronik ticaretin toplam perakende ticareti içerisidneki payı
gelişmiş ülkelerde ortalama yüzde 5,5 oranında, gelişmekte olan ülkelerde ortalama yüzde 3,5
oranında gerçekleşirken ülkemiz için bu oran yüzde 1,3 seviyesinde kalmıştır. Bu durum,
yöneticiler ve politika yapıcılar tarafından ülkemizde elektronik ticaretin büyüme için
potansiyel ihtiva ettiği olarak yorumlanmaktadır (TÜBİSAD, 2013). Çalışmada ayrıca internet
kullanım oranı ile elektronik ticaretin yaygınlığı arasında doğrudan pozitif bir ilişki olduğu
ortaya koyulmuştur (Resim 1).
Mert Can Duman Nisan, 2015
Bir Tık İle Büyüyen Sektör: Elektronik Ticaret
18
Resim 1: Ülkelerde İnternet Kullanım Oranı ile İnternet Üzerinden Alışveriş Yapma
Oranı Arasındaki İlişki
Kaynak: TÜBİSAD.
Hızla gelişen elektronik ticaretin güvence altına alınması ve düzenlenmesine ilişkin
olarak hazırlanan ve 2014 yılında kabul edilen Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında
Kanun, elektronik ticaret kapsamında yapılan sözleşmelerin ve satın almaların daha etkin bir
şekilde sürdürülmesini amaçlamaktadır. Kanun kapsamındaki düzenlemelerden bazıları şöyle
sıralanabilir:
Hizmet sağlayıcılarının, elektronik iletişim araçlarıyla sözleşmenin yapılmasından
önce, alıcıların kolayca ulaşabileceği şekilde ve güncel olarak tanıtıcı bilgileri
sunması,
İndirim ve hediye gibi promosyonlar ile promosyon amaçlı yarışma veya oyunların
niteliklerinin açıkça belirtilmesi ve açık ve şüpheye yer bırakmayacak şekilde anlaşılır
olması,
Ticari elektronik iletinin içeriğinin, alıcıdan alınan onaya uygun olması,
Bakanlıkça görevlendirilen denetim elemanlarına istenilen bilgi, belge ve defter ile
elektronik kayıtların zamanında ve uygun bir biçimde ulaştırılması.
Mert Can Duman Nisan, 2015
Bir Tık İle Büyüyen Sektör: Elektronik Ticaret
19
5. Elektronik Ticaretin Yükselen Yıldızı: AliBaba Örneği
1999 yılında Çin’de kurulan Alibaba Grup temel olarak tüketiciden tüketiciye (C2C),
girişimden tüketiciye (B2C) ve girişimden girişime (B2B) elektronik ticaret işlemlerini
gerçekleştirmeyi hedeflemiş internet platformu olarak kurulmuştur. Kurucu Jack Ma’nın 1999
yılında alibaba.com web sitesiyle Çin’deki imalatçılar ile deniz ötesi alıcıları buluşturduğu
platform 2012 yılı sonu itibariyle 170 milyar dolar satış hacmine ulaşmıştır. Alibaba’nın
finansal raporlarına göre 2014 yılı itibariyle net kârı 23,3 milyar dolar olan şirketin toplam
piyasa değeri ise 231 milyar dolara ulaşmıştır (Alibaba, 2014). Alibaba, Çin’de 11 Kasım
tarihinde kutlanan Bekârlar Gününde tek günde yaptığı 9 milyar dolarlık satış ile rekor
kırmıştır.
İş yapmayı dünyanın her yerinde kolaylaştırmayı amaçlayarak yola çıkan Alibaba
şirketinde imalatçı ve ticari aktörlerin küresel alıcılar ile küresel tedarikçilerin ise imalatçılar
ve ticari aktörler ile buluşması sağlanmaktadır. Alibaba web sitesine kayıtlı Çin’de 23,2
milyon kullanıcı, uluslararası kapsamda ise 4,4 milyon kullanıcı bulunmakta ve bu
kullanıcılar 5 bini aşan çeşitte ürün ve 30’dan fazla sektörde alışveriş yapma imkânı
bulmaktadır (UCSC, 2012).
Alibaba 200 ülkeden toplamda 4,4 milyon küresel kullanıcı ile dünyanın hemen her
yerinde hizmet veren çok geniş kapsamlı bir alışveriş platformu olarak gelişen elektronik
ticaret sektörü için yükselen bir yıldız konumundadır. Alibaba’nın ABD’de yüzde 18, Asya
Pasifik bölgesinde yüzde 13, Avrupa Birliği’nde yüzde 9, Hindistan’da yüzde 8, Çin’de yüzde
7 ve Birleşik Krallık’ta yüzde 6 oranlarında kullanım oranları vardır. Bu noktada altı çizilmesi
gereken husus, bir şirketin dünyanın hemen her yerinde faaliyet göstermeyi başarıyor
olmasıdır (UCSC, 2012).
Mert Can Duman Nisan, 2015
Bir Tık İle Büyüyen Sektör: Elektronik Ticaret
20
Alibaba sadece elektronik ticaret alanında değil finans alanında da adını rekorlarla
duyurmayı başarmıştır. 19 Eylül tarihinde ABD tarihinin bugüne kadarki en büyük halkını
arzını gerçekleştiren Alibaba, beklentilerin üzerinde bir taleple borsaya açılmış; halka arz
planında 68 olarak belirlenen Alibaba hisseleri, yüzde 36 oranında yükselişle, 92,70 dolardan
işlem görmüştür. New York Borsası’nın açılışından yaklaşık üç saat sonra, işlem görmeye
başlayan Alibaba hisseleri beklentilerin üzerinde bir talep görmüş; yaklaşık 270 milyon adet
hissenin el değiştirdiği açılış gününü, Alibaba 93,89 dolarla kapatmıştır (Webrazzi, 2014).
6. Sonuç ve Değerlendirme
Yazının bulunması insanlık tarihi için çok önemli bir gelişme olarak tanımlanabilirken
bunun yanında paranın da kullanılmaya başlaması ticaretin gelişimi için çok önemli
gelişmelerden biridir. Paranın kullanılmaya başlamasından önce alıcı ile satıcının
ihtiyaçlarının kesişerek karşılıklı mal değişimine dayanan takas sistemiyle yapılan alışverişler
paranın kullanmasıyla beraber artık çok hızlı bir hal almıştır. Paranın kullanılmaya
başlamasının yanında internet ve bilgisayarın ticaret ve alışveriş için kullanılmaya başlaması
da ticaretin tarihi için dönüm noktalarından biridir. 1979 icat edilen elektronik ticaret sektörü
önümüzdeki yıllarda toplam hacmi 2 trilyon dolara ulaşan bir yıldız haline gelmiştir.
Elektronik ticaretin toplam perakende ticareti içerisindeki payı giderek artmaktadır.
2007’de yüzde 2,2 oranında gerçekleşen, 2013 yılı sonu itibariyle yüzde 4’e yükselen ve
önümüzdeki yıllarda yükselişinin sürmesi beklenen elektronik ticaretin toplam perakende
ticareti içerisindeki payı kültürel, yerel, dini, toplumsal vb. etmenler ile ülkeler ve lgeler
itibariyle farklılık göstermektedir. Güney Kore yüzde 12,7’lik pay ile bu alanda ilk sırada
bulunan ülke konumundayken ülkemizde elektronik ticaretin perakende ticaret içerisindeki
payı yüzde 1,7 oranında gerçekleşmiştir.
Mert Can Duman Nisan, 2015
Bir Tık İle Büyüyen Sektör: Elektronik Ticaret
21
Bu oranın gelişmiş ülkeler için ortalama yüzde 5,5 oranında, gelişmekte olan ülkeler
için ise ortalama yüzde 3,5 oranında seyrettiğinden yola çıkarak ülkemizde elektronik
ticaretin geliştirilmesine yönelik potansiyelin varlığından söz etmek gerekmektedir. Bu
kapsamda, mevcut şirketlerin elektronik ticaretin geliştirilmesine yönelik çalışmaları; sektöre
yeni girecek şirketlerin ise getirecekleri yenilikler ile beraber sektörü ivmelendirmeleri
sonucunda elektronik ticaretin ülkemizde de gelişimini hızlandıracağı düşünülmektedir.
Öngörülebileceği üzere elektronik ticaretin gelişimi, bir ülkedeki internet ve bilgisayar
kullanım oranları, lojistik sektörünün gelişmişliği, siber güvenlik ve finansal hizmetlerin
varlığı ve gelişmişliği ile yakından ilişkilidir. Ülkemizde internet ve bilgisayar kullanım
oranlarının giderek yükselmeye başlaması, halen arzulanan seviyelerde olmayan elektronik
ticaretin kullanım oranının ilerleyen dönemde artacağının bir göstergesi olarak düşünülebilir.
Çalışmada ayrıca, lojistik hizmetlerinin gelişmişliğinin ülkelerdeki elektronik ticaret
kullanımını ne ölçüde etkilediği ifade edilmiştir. Daha gelişmiş lojistik performans gösteren
ülkelerde elektronik ticaret pazarı da gelişerek ülkelerin bu alandaki piyasa büyüklükleri artış
eğilimine girmektedir. Bunun yanında, kredi kartı kullanım oranının, siber güvenlik ile
finansal hizmetlerin gelişmişliğinin de elektronik ticaret sektörü üzerinde olumlu etkileri
çalışmada ifade edilen hususlardan olmuştur. Nitekim tüketiciler arasında yapılan anketlerde
elektronik ticaretin tercih edilmeme sebepleri arasında güvenlik ve gizlilik endişeleri ilk
sıralarda yer almaktadır. Dolayısıyla, gelecek dönemlerde bu alanlarda yapılacak
iyileştirmeler ile ülkemizde de elektronik ticaretin gelişiminin hızlanacağı öngörülebilir.
Tedarikçilerin, satıcı ve alıcıların anlık olarak birbirleriyle buluşabildikleri platformlar
ortaya çıkaran elektronik ticaret sektörü, ülkelerdeki ticaret hacimlerinin gelişiminde bir fırsat
olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu kapsamda, sektöre yönelik araştırma ve geliştirme ile
girişimcilik çalışmalarının geliştirilmesi ülkeler için büyük önem arz etmektedir.
Mert Can Duman Nisan, 2015
Bir Tık İle Büyüyen Sektör: Elektronik Ticaret
22
KAYNAKÇA
Alibaba (2014). Company Financial Summary, http://bit.ly/1IF5Uev (Erişim Tarihi: 2 Nisan
2015)
Aldrich, M. (2011). Online Shopping in the 1980s, US IEEE Annals of the History of
Cumputin, Vol. 33 No: 4, 57-61.
Cushman&Wakefield (2013). Global Perspective on Retail: Online Retailing,
Cushman&Wakefield REsearch Publication, Temmuz 2013.
Duman, M. C. (2014). Türkiye’de (Neden Bu Kadar) Çok AVM Var, İktisat ve Toplum, 40.
Sayı, 5–11, Ankara.
Duman, M. C. (2015). Ekonominin Yeni Dinamiği: Lojistik Sektörü, Gümrük ve Ticaret
Dergisi, basımda.
Dünya Bankası (2014). Lojistik Performans Endeksi 2014, http://lpi.worldbank.org/
Euromonitor E-Commerce and Online Retailing Database
İş Bankası (2013). Dünyada ve Türkiye’de E-Ticaret Sektörü, İktisadi Araştırmalar Bölümü
Araştırma Notları, Nisan 2013, İstanbul.
T.C. Resmi Gazete (2014). Elektroink Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun, 5 Kasım
2014.
TÜBİSAD (2014). Türkiye’de E-Ticaret Pazar Tanımlama ve 2013 Pazar Büyüklüğü
Ölçümleme Çalışması, Haziran 2014, İstanbul.
TÜİK (2014). Hanehalkı Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması 2014,
http://bit.ly/1ya6YXL (Erişim Tarihi: 2 Nisan 2015)
UCSC (2012). Case Study: Alibaba.com, TIM 050 Course Presentations, California, USA.
Webrazzi (2014). Piyasa değeri 231 milyar dolara ulaşan Alibaba Wall Street’i uçurdu,
http://bit.ly/1CtFabD (Erişim Tarihi: 2 Nisan 2015)
ResearchGate has not been able to resolve any citations for this publication.
Article
In 2008, the UK online home shopping market was worth more than £50 billion, £2.6 to £3.9 billion of which was from grocery shopping. This development was founded on advances made in the 1990s such as ubiquitous access to the World Wide Web, reasonably secure use of credits cards across the Internet, and so on. A decade earlier, Redifon Computers had introduced online shopping-then known as teleshopping. Redifon found a business-to-business market for online shopping in 1981 and a business-to-consumer market in 1984, presaging the home shopping industry we see today. In 1979, Redifon Computers was part of the UK Rediffusion Group of companies. The company was based in Crawley in Southern England. It manufactured minicomputers and designed systems for companies including Inland Revenue, British Aerospace, and Harrods. These were typically real-time systems utilizing minicomputers and desktop terminals with visual display units. At the time, I was Redifon's board director in charge of marketing, and I became CEO on 1 January 1980. We investigated an interesting piece of equipment from the domestic electronics world. In the 1970s, there was a lot of interest in home information systems, and the British public telephone service (now British Telecom) developed the Prestel (Press the Television) system, whereby news, weather, and other text information was fed through a telephone line to a domestic television. Redifon was not in the home information business, but the company had been sent a modified television for evaluation. One of our engineers, Peter Champion, opened up the TV and found it contained a chip set with a chip modem, a character generator, and an auto-dialer that could hold four telephone numbers. 1979 preproduction online shopping system. Redifon used the Prestel (Press the Television) data-transmission protocol to make televisions into real-time terminals for the first online shopping system. (Courtesy of Aldrich Archive.) My background was in computer marketing; I had worked for Burroughs and Honeywell after studying history at university. One day in the summer of 1979 I was walking with my wife and wishing that we could avoid the boring weekly shopping expedition. All of a sudden, I thought about that television and about hooking it up to the supermarket and getting the supermarket to deliver the groceries. My reasoning was that we had a domestic TV that could communicate, and we had a computer that not only could handle transaction processing from multiple users but also communicate (network) with other computers. We could build a networked real-time transaction processing system. Using an inexpensive domestic TV with a remarkably simple human interface, it could be used by anyone without training. With its ability to dial into any computer via a normal domestic telephone line, and using a standard communications and human interface, it could be used for multiple applications. It was not restricted to talking to just one computer for one function (like the airline reservation systems). It had genuine open market independent tele-shopping capabilities. Looking into the possibility more deeply, the product development and marketing costs would also be low. We already had the basic hardware and software, and we had a potential client base of large corporations and public and government institutions. We did our first market research at an exhibition at the Data Entry Management Association Conference in New Orleans in September 1979. Our stand consisted of a table covered in green cloth with the TV on top. Under the table concealed by the cloth was Peter Champion, our intrepid engineer, lying on his back ready to patch through the connection at the right moment during the presentation. It was a bit cheeky, but it worked. The visitors were interested, intrigued, and excited. We hurried back to the UK and set to work building an I/O controller, courtesy of Roger Newman and his team, and a software interface by Jim Bethell. Prestel was an implementation of videotex technology-basically analogue TV plus asynchronous digital data communication by telephone line-for a nationwide UK public information service (see Figure 1). Its origins were therefore the telecom and consumer electronics industries rather than...
Company Financial Summary
  • Alibaba
Alibaba (2014). Company Financial Summary, http://bit.ly/1IF5Uev (Erişim Tarihi: 2 Nisan 2015)
Ekonominin Yeni Dinamiği: Lojistik Sektörü
  • M C Duman
Duman, M. C. (2015). Ekonominin Yeni Dinamiği: Lojistik Sektörü, Gümrük ve Ticaret Dergisi, basımda.
Lojistik Performans Endeksi 2014, http://lpi.worldbank.org/ Euromonitor E-Commerce and Online Retailing Database İş Bankası (2013). Dünyada ve Türkiye'de E-Ticaret Sektörü
  • Dünya Bankası
Dünya Bankası (2014). Lojistik Performans Endeksi 2014, http://lpi.worldbank.org/ Euromonitor E-Commerce and Online Retailing Database İş Bankası (2013). Dünyada ve Türkiye'de E-Ticaret Sektörü, İktisadi Araştırmalar Bölümü Araştırma Notları, Nisan 2013, İstanbul.
Elektroink Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun
  • T C Resmi Gazete
T.C. Resmi Gazete (2014). Elektroink Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun, 5 Kasım 2014.
Türkiye'de E-Ticaret Pazar Tanımlama ve 2013 Pazar Büyüklüğü Ölçümleme Çalışması
  • Tübisad
TÜBİSAD (2014). Türkiye'de E-Ticaret Pazar Tanımlama ve 2013 Pazar Büyüklüğü Ölçümleme Çalışması, Haziran 2014, İstanbul.
Hanehalkı Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması
  • Tüik
TÜİK (2014). Hanehalkı Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması 2014, http://bit.ly/1ya6YXL (Erişim Tarihi: 2 Nisan 2015)
Case Study: Alibaba.com, TIM 050 Course Presentations
UCSC (2012). Case Study: Alibaba.com, TIM 050 Course Presentations, California, USA.
Piyasa değeri 231 milyar dolara ulaşan Alibaba Wall Street'i uçurdu
  • Webrazzi
Webrazzi (2014). Piyasa değeri 231 milyar dolara ulaşan Alibaba Wall Street'i uçurdu, http://bit.ly/1CtFabD (Erişim Tarihi: 2 Nisan 2015)