ArticlePDF Available

Antioxidant properties of black elder flowers and berries harvested from the wild

Authors:

Abstract

In the paper, there were presented the results of the research into antioxidant properties of aqueous extracts of black elder flowers and berries harvested in 17 wild sites in Poland, and the effect of total polyphenol content on antioxidant properties of the raw material studied. It was found that the black elder flowers contained a higher amount of polyphenols than the berries harvested in the same wild sites of their occurrence, and its content significantly depended on the wild site where they were harvested. The results proved a positive correlation between the content of polyphenolic compounds and the antioxidant activity of the black elder raw material. The research methods applied (FRAP, DPPH) confirmed the high antioxidant activity of black elder raw material; however, this activity was the highest in the case of the black elder flowers.
ŻYWNOŚĆ. Nauka. Technologia. Jakość, 2011, 4 (77), 36 – 44
BARBARA KOŁODZIEJ, KATARZYNA DROŻDŻAL
WŁAŚCIOWŚCI PRZECIWUTLENIAJĄCE KWIATÓW I OWOCÓW
BZU CZARNEGO POZYSKIWANEGO ZE STANU NATURALNEGO
S t r e s z c z e n i e
W pracy przedstawiono wyniki badań dotyczących właściwości przeciwutleniających ekstraktów
wodnych z kwiatów oraz owoców bzu czarnego zbieranego z 17 miejsc naturalnego występowania
w Polsce oraz oceniono wpływ zawartości polifenoli ogółem na właściwości przeciwutleniające badanych
surowców. Stwierdzono, że kwiaty bzu czarnego zawierały więcej związków polifenolowych niż owoce
pochodzące z tych samych miejsc naturalnego występowania, a ich zawartość w istotny sposób zależała
od miejsca pozyskania surowca ze stanu naturalnego. Stwierdzono dodatnią korelację pomiędzy zawarto-
ścią związków polifenolowych a aktywnością antyoksydacyjną surowca bzu czarnego. Zastosowane me-
tody badawcze (FRAP, DPPH) potwierdziły wysoką aktywność antyoksydacyjną surowca bzu czarnego,
przy czym była ona największa w przypadku kwiatu
Słowa kluczowe: bez czarny, kwiaty, owoce, właściwości przeciwutleniające, FRAP, DPPH
Wprowadzenie
Wolne rodniki są reaktywnymi cząstkami, które odgrywają kluczową rolę w pa-
togenezie chorób cywilizacyjnych. Ich obecność wywołuje stres oksydacyjny, który
jest przyczyną przeciążenia i nieskuteczności naturalnych systemów obronnych orga-
nizmu. Wiedza na temat szkodliwości wolnych rodników skłania do poszukiwania
substancji wspomagających naturalną obronę antyoksydacyjną. Szczególną uwagę
zwracają wtórne metaboliy pozyskiwane z roślin o uznanym działaniu dietetycznym
lub leczniczym [7].
Produkty pochodzenia roślinnego dostarczają unikalnych składników, niezbęd-
nych podczas wielu reakcji metabolicznych zachodzących w organizmie człowieka.
Wiele spośród nich wykazuje właściwości przeciwutleniające, polegające na zdolności
neutralizowania reaktywnych form tlenu (RFT) [24]. RFT są to cząsteczki chemiczne
zawierające atomy tlenu z niesparowanym elektronem. Powstają jako naturalny pro-
Prof. dr hab. B. Kołodziej, mgr inż. K. Drożdżal, Katedra Roślin Przemysłowych i Leczniczych, Wydz.
Agrobioinżynierii, Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie, ul. Akademicka 15, 20-950 Lublin
WŁAŚCIOWŚCI PRZECIWUTLENIAJĄCE KWIATÓW I OWOCÓW BZU CZARNEGO…
37
dukt metaboliczny, jeśli jednak ich liczba drastycznie wzrośnie, powodują niszczenie
struktur komórkowych i stają się przyczyną wielu chorób. Organizm człowieka ma
system ochronny przed wolnymi rodnikami, który stanowią antyoksydanty endogenne,
jednak ważną rolę w zmniejszaniu uszkodzeń oksydacyjnych pełnią antyoksydanty
żywieniowe, do których należą między innymi związki fenolowe, witaminy C i E oraz
karotenoidy [10, 17]. Naturalne przeciwutleniacze zawarte w owocach, warzywach
oraz ziołach odgrywają istotną rolę w profilaktyce i leczeniu wielu chorób, w tym cho-
rób cywilizacyjnych [1, 10, 11, 21]. Jedną z ważnych roślin dostarczających zarówno
surowca zielarskiego, jak i używanego w przemyśle spożywczym, jest bez czarny
(Sambucus nigra L.). Kwiaty bzu (Sambuci flos) zawierające głównie flawonoidy
(wśród nich kemferol, kwercetynę, izokwercetynę, rutozyd), kwasy (m.in. kawowy,
chlorogenowy) oraz olejek eteryczny (zawierający ok. 58 składników) stosowane są
jako środek napotny, przeciwgorączkowy, moczopędny i uszczelniający naczynia
krwionośne [14]. Natomiast owoce (Sambuci fructus) zawierają obok flawonoidów
znaczne ilości antocyjanów i witamin, dlatego też działają podobnie jak kwiaty oraz
odtruwająco, przeciwwirusowo oraz wzmacniająco [23, 25]. Obydwa rodzaje surowca
poza znaczeniem leczniczym wykorzystywane są na coraz większą skalę w przemyśle
spożywczym, m.in.: USA, Danii, Włoszech, Austrii, Niemczech, Anglii [15, 18].
Owoce zawierają od 0,2 do 1 % antocyjanów (głównie cyjanidyno-3-O-glikozyd, cyja-
nidyno-3-O-5-O-diglikozyd, cyjanidyno-3-O-sambubiozyd i sambucynę) oraz ok.
0,01 % olejku eterycznego (w skład którego wchodzi ok. 53 związków), dzięki czemu
używane są jako naturalny barwnik oraz do aromatyzowania produktów spożywczych
(m.in. win i soków owocowych, dżemów, marmolad) [13, 18, 23]. W niedojrzałych
owocach występuje sambunigryna – glikozyd cyjanogenny, który może być czynni-
kiem limitującym przemysłowe wykorzystanie surowca. Jednak badania duńskie
wskazują, że przeprowadzanie zbiorów owoców 14 dni po osiągnięciu fazy 10 % doj-
rzałości baldachów, a podczas przerobu poddawanie surowca działaniu wysokiej tem-
peratury całkowicie zabezpiecza konsumenta przed jego szkodliwym działaniem [15,
23]. Owoce bzu używane są również w przetwórstwie do wyrobu soków, dżemów,
powideł, marmolad, galaretek, deserów, cukierków, syropów i win [16, 23]. Sok
z owoców charakteryzuje się, obok znacznej ilości barwników, ok. 10 % zawartością
cukru oraz kwasowością poniżej 1 %; zwykle przed spożyciem jest dosładzany sacha-
rozą i rozcieńczany wodą w stosunku 1 : 4. Owoce i kwiaty bzu wykorzystywane są
także do produkcji herbatek ziołowych m.in. ‘Zimowej’, ‘Leśnej’, ‘Herbaty z owoców
leśnych’, ‘Złocistej’, ‘Lubelskiej z dzikiej róży’, ‘Jagodowej’ i innych [14, 23]. Z kolei
destylaty z kwiatów bzu czarnego używane są jako czynniki aromatyzujące napoje,
wina gazowane, jogurty, lody zaś ekstrakty mogą być spożywane w postaci napojów
bezalkoholowych o przyjemnym zapachu i słodkim, miodowo-owocowym smaku lub
służą do produkcji lodów, jogurtów, win, herbat, cukierków i ciast [6, 13, 15].
38
Barbara Kołodziej, Katarzyna Drożdżal
Surowiec wykorzystywany w przemyśle spożywczym i ziołolecznictwie w Polsce
pozyskiwany jest głównie z krzewów dziko rosnących; w ostatnim czasie zaczęły po-
wstawać pierwsze plantacje bzu czarnego [23].
Celem niniejszych badań było określenie właściwości przeciwutleniających eks-
traktów wodnych z kwiatów oraz owoców bzu czarnego zbieranego z 17 miejsc natu-
ralnego występowania oraz analiza wpływu zawartości związków polifenolowych ogó-
łem na właściwości przeciwutleniające badanych surowców.
Materiał i metody badań
Przedmiotem badań były kwiaty i owoce bzu czarnego (Sambucus nigra L.) ze-
brane w okresie od czerwca do sierpnia 2010 r. z 17 miejsc naturalnego występowania
na terenie Polski (tab. 1), które w dalszej części pracy oznaczono odpowiednimi nume-
rami.
T a b e l a 1
Lokalizacja stanowisk pozyskiwania surowca bzu czarnego ze stanu naturalnego.
Location of wild sites where black elder raw material was harvested.
Lp. Stanowisko / Stand Lokalizacja / Location Województwo / Province
1 Ławy 50˚12’18”N 20˚38’49”E świętokrzyskie / the Świętokrzyskie Province
2 Pacanów 50˚24’19”N 21˚03’06”E świętokrzyskie / the Świętokrzyskie Province
3 Bekiesza 51˚17’44”N 23˚12’05”E lubelskie / the Lublin Province
4 Syczyn 51˚16’36”N 23˚14’34”E lubelskie / the Lublin Province
5 Żyrzyn 51˚30’24”N 22˚04’28”E lubelskie / the Lublin Province
6 Świdnik 51˚13’42”N 22˚39’56”E lubelskie / the Lublin Province
7 Lublin 51˚15’02”N 22˚30’59”E lubelskie / the Lublin Province
8 Goraj 50˚43’14”N 22˚40’09”E lubelskie / the Lublin Province
9 Sanok 49˚33’18”N 22˚12’21”E podkarpackie / the Podkarpacie Province
10 Orłów Murowany 50˚55’00”N 3˚15’00”E lubelskie / the Lublin Province
11 Sztabin 53˚40’53”N 23˚05’52”E podlaskie / the Podlasie Province
12 Szczytno 53˚33’56”N 20˚59’07”E warmińsko-mazurskie/ the Mazovia Province
13 Białopole 50˚58’59”N 23˚44’04”E Lubelskie / the Lublin Province
14 Gułów 51˚44’27”N 22˚13’32”E Lubelskie / the Lublin Province
15 Szczecin 53˚26’01”N 14˚33’44”E Zachodniopomorskie / the West Pomerania
Province
16 Stabieńszczyzna 54˚07’60”N 23˚16’60”E Podlaskie / the Podlasie Province
17 Przecław 50˚11’35”N 21˚28’42”E Podkarpackie / the Podkarpacie Province
WŁAŚCIOWŚCI PRZECIWUTLENIAJĄCE KWIATÓW I OWOCÓW BZU CZARNEGO…
39
Za nadające się do analiz uznano kwiaty zebrane w pełni kwitnienia oraz dojrzałe,
zdrowe owoce o odpowiednim kształcie i zabarwieniu. Po zbiorze materiał suszono
w temp. 45 ºC, następnie mielony przy użyciu młynka IKA M20 (Labart) i poddawano
analizom. Zakres badań obejmował oznaczenie zawartości związków fenolowych oraz
ocenę właściwości przeciwutleniających w teście z rodnikiem DPPH (1,1-difenylo-2-
pikrylhydrazyl) i w teście oceny siły redukującej FRAP (Ferric-Reducing Antioxidant
Power). Odczynniki pochodziły z POCH Gliwice: metanol cz.d.a., odczynnik Folina
i Ciocalteu cz.d.a., kwas solny cz.d.a., kwas octowy lodowaty cz.d.a., węglan sodu
cz.d.a., chlorek żelaza(III) cz.d.a., octan sodu cz.d.a., siarczan żelaza(II) oraz TPTZ –
kompleks żelazowo-2,4,6-tripirydylo-S-triazyny (Fluka), DPPH–2,2-difenylo-1-
pikrylohydrazyl (Sigma Aldrich) oraz kwas kawowy (Sigma Aldrich).
Zmielone kwiaty i owoce poddawano wodnej ekstrakcji przy użyciu ekstraktora
mikrofalowego MARS 5 firmy Varian. Próbkę o masie ok. 0,1 g poddawano ekstrakcji
przy użyciu 30 ml wody w temp. 100 ºC w ciągu 10 min, przy mocy urządzenia 800
W. Wodne ekstrakty sączono i odpowiednie ich ilości pobierano do dalszych oznaczeń.
Sumę polifenoli określano metodą z odczynnikiem Folina-Ciocalteu’a [11, 20,
22]. W tym celu do 1 ml ekstraktu wodnego dodawano 2 ml odczynnika Folina-
Ciocalteau’a, po 3 min alkalizowano środowisko reakcji, dodając 10 ml 10 % roztworu
węglanu sodu, a po 30 min roztwory uzupełniano do objętości 25 ml i mierzono ich
absorbancję przy długości fali λ = 765 nm, używając spektrofotometru U-2900 Hitachi.
Wyniki podano jako średnią z trzech powtórzeń, w mg związków fenolowych na gram
surowca w przeliczeniu na kwas kawowy.
Zdolność przeciwutleniającą, rozumianą jako zdolność redukowania jonów żelaza
(FRAP), określano według metody opisanej przez Benzie i Strain [2, 3]. Do 0,2 ml
ekstraktu dodawano 3,8 ml reagenta FRAP uzupełniano wodą destylowaną do 25 ml
i mierzono absorbancję roztworu przy długości fali λ = 593 nm. Otrzymane wartości
absorbancji przeliczano na podstawie krzywej wzorcowej jako ilość mmoli jonów Fe
+2
na 100 g surowca. Krzywą kalibracyjną sporządzono z następujących stężeń siarcza-
nu(VI) żelaza(II): 10, 15, 20, 40, 50 µmol·dm
-3
(y = 0,0205x, r
= 0,998). Odczynnik
FRAP sporządzono mieszając ze sobą w stosunku 10 : 1 : 1 10 mmol·dm
-3
TPTZ,
20 mmol/dm
3
FeCl
3
oraz bufor octowy o pH 3,6.
Aktywność antyoksydacyjną metodą DPPH wykonywano metodą opisaną przez
Brand-Wiliams [4, 5]. Do 0,1 ml ekstraktu wodnego dodawano 3,9 ml metanolowego
roztworu rodnika DPPH o stężeniu 6·10
-5
mol·dm
-3
, spadek absorbancji monitorowano
przy długości fali λ = 515 nm (maksimum absorpcji rodnika DPPH
) przez 12 min
w odstępie czasowym 60 s aż do osiągnięcia stanu równowagi reakcji. W programie
UV Solutions wykreślono krzywą kinetyki reakcji, na podstawie której wyznaczano
parametr T
EC50
tj. czas potrzebny na zmniejszenie wartości początkowego stężenia
rodnika DPPH
o 50 %.
40
Barbara Kołodziej, Katarzyna Drożdżal
Zawartość pozostałego (niezredukowanego) rodnika DPPH
obliczano z równania
[4]:
100
][
][
%
0
x
DPPH
DPPH
DPPHrem
T
rem
gdzie: DPPH
rem
% – procentowa zawartość pozostałego niezredukowanego rodnika,
[DPPH]
T0
– wyjściowa wartość absorbancji roztworu rodnika,
[DPPH]
rem
– wartość absorbancji po dodaniu przeciwutleniacza.
Wszystkie dane dotyczące badanych parametrów zostały poddane statystycznej
analizie wariancji (ANOVA). Istotnośćżnic pomiędzy wartościami średnimi weryfi-
kowano, stosując test Tukey’a, n = 3.
Wyniki i dyskusja
Zawartość związków fenolowych ogółem w analizowanych ekstraktach bzu czar-
nego przedstawiono w tab. 2. Stwierdzono, że niezależnie od pochodzenia surowca,
największa zawartość tych związków biologicznie czynnych znajdowała się w kwiato-
stanach bzu (od 37,02 ze stanowiska 16. do 53,33 mg·g
-1
s.m. ze stanowiska numer
11). Mniejszą ilość polifenoli zawierały natomiast owoce bzu czarnego (od 26,84 ze
stanowiska 16. do 44,8 mg·g
-1
s. m. ze stanowiska 10.). Średnie wartości wynosiły
odpowiednio w kwiatach i owocach: 44,27 i 34,49 mg·g
-1
suchej masy surowca, co
wskazuje, że kwiat i owoc bzu czarnego są surowcami bogatymi w związki polifeno-
lowe. Analiza wariancji, w układzie jednoczynnikowym, wykazała istnienie staty-
stycznie istotnych różnic pomiędzy wartościami średnimi zawartości polifenoli w po-
szczególnych próbach bzu czarnego zebranego z kilkunastu miejsc naturalnego wystę-
powania na poziomie istotności = 0,05. Przy czym nie można jednoznacznie wska-
zać stanowisk naturalnego występowania krzewów bzu czarnego, charakteryzujących
się jednocześnie dużą zawartością substancji czynnych zarówno w kwiatach, jak
i owocach (wyliczony współczynnik korelacji pomiędzy zawartością polifenoli
w kwiatach i owocach bzu był niski i wyniósł r
= 0,23). Istotnie większą zawartością
fenoli w kwiatach cechowały się próbki ze stanowisk nr 4, 11 i 12 (leżące na terenie
woj. lubelskiego, podlaskiego i warmińsko-mazurskiego), zaś owoce zebrane ze sta-
nowisk nr 3, 10, i 12 (woj. lubelskie i warmińsko-mazurskie) zawierały istotnie więcej
tych substancji czynnych. Podobnie dużą zawartość związków polifenolowych w owo-
cach bzu otrzymała także Jabłońska-Ryś i wsp. [12] oraz Leja i wsp. [19]. Najmniej
związków polifenolowych zawierał surowiec zebrany ze stanowisk nr 2 i 16, leżących
na terenie woj. świętokrzyskiego i podlaskiego.
WŁAŚCIOWŚCI PRZECIWUTLENIAJĄCE KWIATÓW I OWOCÓW BZU CZARNEGO…
41
T a b e l a 2
Zawartość polifenoli ogółem [mg·g
-1
s.m.] oraz właściwości przeciwutleniające kwiatów i owoców bzu
czarnego wyrażone jako DPPH [% niezredukowanego rodnika] i FRAP [mM Fe
+2
·100g
-1
] w zależności od
miejsca pozyskiwania surowca.
Total polyphenol content [mg·g
-1
d.m.] and antioxidant properties of black elder flowers and berries
(DPPH [% of non-reduced radical], FRAP [mM Fe
+2
·100g
-1
]) depending on the wild site where the raw
material was harvested.
Stano-
wisko
Stand
Kwiat / Flower Owoc / Berry
Polifenole
ogółem
Total
polyphenols
FRAP DPPH
T
EC50
[s]
Polifenole
ogółem
Total
polyphenols
FRAP DPPH
T
EC50
[s]
1 44,73 ± 0,68 39,58 ± 1,08 61,8 ± 0,99 75 36,81 ± 0,29 25,53 ± 0,34 87,5 ± 1,04 123
2 44,48 ± 1,35 33,16 ± 0,64 64,3 ± 0,07 58 27,86 ± 0,11 26,32 ± 0,04 91,9 ± 0,96 105
3 46,45 ± 0,36 39,01 ± 1,04 49,5 ± 1,03 29 38,8 ± 0,21 33,4 ± 0,16 86,4 ± 0,44 128
4 51,77 ± 1,94 39,00 ± 0,18 56,5 ± 0,98 30 35,93 ± 0,49 34,2 ± 0,51 90,1 ± 0,08 91
5 48,76 ± 1,91 42,21 ± 1,14 58 ± 0,96 25 27,98 ± 0,76 21,44 ± 0,91 91,9 ± 0,07 99
6 49,23 ± 0,22 42,28 ± 0,08 56,5 ± 0,01 64 37,54 ± 0,46 35,87 ± 0,17 84,9 ± 0,99 128
7 47,33 ± 0,72 42,58 ± 0,50 57,7 ± 0,20 28 30,63 ± 0,07 26,24 ± 0,05 95,9 ± 0,09 112
8 48,00 ± 1,09 38,91 ± 0,43 44 ± 0,99 29 34,87 ± 0,43 33,04 ± 0,93 84 ± 0,56 99
9 46,65 ± 0,13 42,32±0,63 62,7±1,88 44 35,78±0,28 29,06±0,74 91,7±0,31 102
10 41,1 ± 1,46 34,01±1,65 66,8±0,20 47 44,80±1,48 36,73±0,05 83,4±0,43 114
11 53,33 ± 0,28 54,11 ± 0,66 56,9 ± 0,40 36 35,73 ± 0,56 33,57 ± 0,08 85,7 ± 1,98 109
12 50,29 ± 0,21 34,45 ± 0,75 67,1 ± 0,31 67 40,37 ± 0,59 31,87 ± 0,09 85,2 ± 1,45 126
13 45,89 ± 0,34 32,48 ± 0,08 62,9 ± 0,96 52 31,1 ± 0,08 22,59 ± 0,59 93,9 ± 0,91 130
14 45,27 ± 0,41 37,23 ± 0,16 59,3 ± 0,10 39 32,78 ± 0,27 23,58 ± 0,25 90,8 ± 0,05 118
15 47,049 ± 1,25 41,26 ± 0,33 48,4 ± 1,13 23 33,92 ± 0,20 23,69 ± 0,16 92,5 ± 0,98 133
16 37,02 ± 0,54 29,23 ± 0,56 66,8 ± 0,06 71 26,84 ± 1,35 23,24 ± 0,38 89,3 ± 0,08 123
17 47,34 ± 1,08 41,06 ± 1,06 51,9 ± 0,97 26 34,71 ± 1,08 30,48 ± 0,26 87,8 ± 0,81 128
NIR
0,05
LSD
0,05
3,092 2,374 24,29 2,029 1,363 4,42
Zróżnicowanie zawartości związków odpowiedzialnych za właściwości przeciwu-
tleniające zostało potwierdzone w zróżnicowanych wynikach testów przeciwutleniają-
cych (tab. 2). Stąd też najwyższą aktywność wśród przebadanych surowców wykazały,
zarówno w testach DPPH, jak i FRAP kwiaty bzu czarnego. Dodatkowo siła redukują-
ca FRAP wykazała silną korelację z zawartością polifenoli w badanych surowcach bzu
czarnego (r
= 0,84), natomiast w przypadku procentowej zawartości niezredukowanego
rodnika DPPH
i związków polifenolowych stwierdzono korelację ujemną (r
= -0,84).
Wartość FRAP mieściła się w granicach 54,11 - 29,23 mmol Fe
+2
·100 g
-1
s.m. oraz
36,73 - 21,44 mmol Fe
+2
·100 g
-1
s.m., a wartości średnie wynosiły 38,99 i 27,30 mmol
42
Barbara Kołodziej, Katarzyna Drożdżal
Fe
+2
·100 g
-1
s.m. odpowiednio w kwiatach i owocach. Podobne wartości FRAP w
owocach otrzymała Jabłońska-Ryś i wsp. [12].
Z pomiarów aktywności antyoksydacyjnej metodą DPPH wynika, że próby mate-
riału roślinnego, w których % niezredukowanego rodnika DPPH
był mniejszy, charak-
teryzowały się większą zdolnością wychwytywania wolnych rodników [10]. Rezultaty
eksperymentu wskazują, że % niezredukowanego rodnika DPPH
był mniejszy
w kwiatach bzu (zawierał się w granicach 44 - 66,8 %) a w owocach był znacznie
większy (wahał się pomiędzy 83,4 - 95,9 %). Podobną aktywność antyrodnikową
w owocach bzu wykazali Leja i wsp. [19]. A zatem zastosowana metoda badawcza
potwierdziła wcześniej opisaną w przypadku FRAP zależność, że kwiaty charakteryzu-
ją się większą mocą antyoksydacyjną niż owoce bzu. Dużą zdolność wygaszania wol-
nych rodników przez związki czynne kwiatów bzu wykazali również Dawidowicz
i wsp. [8], a Emmons i wsp. [9] wykazali dodatnią korelację pomiędzy poziomem poli-
fenoli a aktywnością antyoksydacyjną. W doświadczeniu stwierdzono silną korelację
pomiędzy % niezredukowanego rodnika DPPH
a siłą redukującą FRAP badanych prób
materiału roślinnego (r
= -0,73). Na rys. 1. przedstawiono przykładowe wyniki badań
kinetyki procesu wygaszania rodnika DPPH
w próbie kwiatów bzu o małej zawartości
niezredukowanego rodnika i owocówo dużej zawartości niezredukowanego rodnika
Rys. 1. Kinetyka zmian absorbancji roztworów rodnika DPPH
w kwiatach oraz owocach bzu czarnego.
Fig. 1. Kinetics of the changes in the absorbance of DPPH
solutions in black elder flowers and beriies.
0
0,05
0,1
0,15
0,2
0,25
0,3
0,35
0,4
0,45
0 200 400 600 800
czas time (s)
absorbancja absorbanc
e
kwiat flower owoc fruit
WŁAŚCIOWŚCI PRZECIWUTLENIAJĄCE KWIATÓW I OWOCÓW BZU CZARNEGO…
43
w ciągu 12 min ustalania się stanu równowagi reakcji. Stwierdzono, że czas ustalania
się równowagi reakcji w kwiatach jest mniejszy niż w owocach, podobnie jak parametr
T
EC50
, co również wskazuje na większą moc antyoksydacyjną kwiatów bzu czarnego
niż owoców. W doświadczeniu zakładano wysoką korelację mierzonych wartości wła-
ściwości antyoksydacyjnych pomiędzy próbkami kwiatów i owoców pobieranych do
badań z tych samych miejsc naturalnego występowania, jednak stwierdzono ją tylko
w części analizowanych prób materiału roślinnego. Wynikało to prawdopodobnie ze
zmienności genotypowej, a także zżnicowanych warunków glebowo-klimatycznych
i specyfiki miejsc naturalnego występowania surowca.
Wnioski
1. Kwiaty bzu czarnego zawierały więcej związków polifenolowych niż owoce po-
chodzące z tych samych miejsc naturalnego występowania, a ich zawartość
w istotny sposób zależała od miejsca pozyskania surowca ze stanu naturalnego.
2. Potwierdzono (metodami FRAP i DPPH) wysoką aktywność antyoksydacyjną
surowca bzu czarnego, przy czym była ona największa w przypadku kwiatów.
3. Stwierdzono dodatnią korelację pomiędzy zawartością związków fenolowych
a aktywnością antyoksydacyjną surowca bzu czarnego.
Literatura
[1] Aruoma O.I.: Free radicals, antioxidants and international nutrition. Asia Pacific J. Clin. Nutr., 1999,
8, 53-63.
[2] Benzie I. F.F., Strain I.J.: The Ferric Reducing Ability of Plasma (FRAP) as a Measure of “Antioxi-
dant Power”: The FRAP Assay. Analytical Biochemistry, 1996, 239, 70-76.
[3] Benzie I. F.F., Szeto Y.T.: Total antioxidant capacity of teas by the ferric reducing/antioxidant Pow-
er assay. J. Agric. Food Chem., 1999, 47, 633-636.
[4] Bondet V., Brand-Williams W., Berset C.: Kinetics and mechanisms of antioxidant activity using the
DPPH
·
free radical method. LWT, 1997, 30, 609-615.
[5] Brand-Williams W., Cuvelier M. E., Berset C.: Use of free radical method to evaluate antioxidant
activity. LWT, 1995, 1 (28), 25-30.
[6] Christensen L., Kaack K., Frette X. Selection of elderberry (Sambucus nigra L.) genotypes best
situated for the preparation of elderflower extracts rich in flavonoids and phenolic acids. Eur. Food
Res. Technol., 2008, 227, 293-305.
[7] Cybul M., Nowak R.: Przegląd metod stosowanych w analizie właściwości antyoksydacyjncych
wyciągów roślinnych. Herba Polonica, 2008, 1 (54), 67-78.
[8] Dawidowicz A., Wianowska D., Baraniak B.: The antioxidant properties of alcoholic extracts from
Sambucus nigra L. (antioxidant properties of extracts). LWT, 2006, 39, 308-315.
[9] Emmons C.L., Peterson D.M., Paul G.L.: Antioxidant capacity of oats (Avena sativa L.) extracts.2.
In vitro antioxidant activity and content of phenolic and total antioxidant. J. Agric. Food Chem.,
1999, 47 (12), 4894-4898.
[10] Grajek W. (pod red.): Przeciwutleniacze w żywności. WNT, Warszawa 2007.
44
Barbara Kołodziej, Katarzyna Drożdżal
[11] Grajek W.: Rola przeciwutleniaczy w zmniejszaniu ryzyka wystąpienia nowotworów i chorób ukła-
du krążenia. Żywność. Nauka. Technologia. Jakość, 2004, 1 (38), 3-11.
[12] Jabłońska-Ryś E., Zalewska-Korona M., Kalbarczyk J.: Antioxidant capacity, ascorbic acid and
phenolics content in wild edible fruits. J Fruit Ornam. Plant Res., 2009, 17(2), 115-120.
[13] Kaack K.: Aroma composition and sensory quality of fruit juices processed from cultivars of elder-
berry (Sambucus nigra L.). Eur. Food Res. Technol., 2008, 227, 45-56.
[14] Kaack K., Christensen L.: Effect of packing materials and storage time on volatile compounds in tea
processed from flowers of black elder (Sambucus nigra L.). Eur. Food Res. Technol., 2008, 227,
1259-1273.
[15] Kaack K., Christensen L., Hughes M., Eder R.: Relationship between sensory quality and volatile
compounds of elderflower (Sambucus nigra L.) extracts. Eur. Food Res. Technol., 2006, 223, 57-70.
[16] Kaack K., Frette X., Christensen L.: Selection of elderberry (Sambucus nigra L.) genotypes best
situated for the preparation of juice. Eur. Food Res. Technol., 2008, 226, 843-855.
[17] Kisała J.: Antyutleniacze pochodzenia roślinnego i syntetycznego – ich rola i właściwości. Zesz. Nauk.
Płd.-Wsch. Oddz. PTIE z siedzibą w Rzeszowie, PTG Oddz. w Rzeszowie, 2009, 11, 109-114.
[18] Lee J., Finn Ch. Antocyanins and other polyphenolics in American elderberry (Sambucus canaden-
sis) and European elderberry (S. nigra) cultivars. J. Sci. Food Agric., 2007, 87, 2665-2675.
[19] Leja M., Mareczek A., Nanaszko B.: Antyoksydacyjne właściwości owoców wybranych gatunków
dziko rosnących drzew i krzewów. Rocz. AR w Poznaniu, 2007, 383, 327-331.
[20] Singelton V.L, Rossi J.A.: Colorimetry of total phenolics with phosphomolybdic-phosphoturgstic
acid reagents. Amer. J. Enol. Viticult., 1965, 1 (16), 44-58.
[21] Temple N.J.: Antioxidants and disease: more questions than answers. Nutrition Research, 2000, 20,
449-459.
[22] Turkmen N., Sari F., Veliglu Sedat Y.: Effects of extraction solvents on concentration and antioxi-
dant activity of black mate tea polyphenols determined by ferrous tartrate and Folin-Ciocalteu. Food
Chem., 2006, 99, 835-841.
[23] Wierzbicki A.: Dziki bez czarny – pozyskiwanie surowca i jego zastosowanie. Wiad. Ziel. 2002, 4,
8-10.
[24] Witkowska A., Zujko M.E.: Aktywność antyoksydacyjna owoców leśnych. Bromat. Chem. Toksy-
kol., 2009, 3 (42), 900-903.
[25] Wójcik J.: Nowe wskazania lecznicze Sambucus nigra L. Wiad. Ziel. 2002, 4, 11-12.
ANTIOXIDANT PROPERTIES OF BLACK ELDER FLOWERS AND
BERRIES HARVESTED FROM THE WILD
S u m m a r y
In the paper, there were presented the results of the research into antioxidant properties of aqueous ex-
tracts of black elder flowers and berries harvested in 17 wild sites in Poland, and the effect of total polyphenol
content on antioxidant properties of the raw material studied. It was found that the black elder flowers con-
tained a higher amount of polyphenols than the berries harvested in the same wild sites of their occurrence,
and its content significantly depended on the wild site where they were harvested. The results proved a posi-
tive correlation between the content of polyphenolic compounds and the antioxidant activity of the black
elder raw material. The research methods applied (FRAP, DPPH) confirmed the high antioxidant activity of
black elder raw material; however, this activity was the highest in the case of the black elder flowers.
Key words: black elder, flowers, berries, antioxidant properties, FRAP, DPPH
... The elderberry fruit analysed in this study had an equal or higher antioxidant capacity as compared with flowers of the same cultivars or wild plants from the same locations (Figure 1.). This stands in contrast to earlier studies: Dawidowicz et al. 2006 [20] and Kołodziej et al. 2011 [21], who used the DPPH (2,2-diphenyl-1-picrylhydrazyl) and FRAP (Ferric Reducing Antioxidant Power) methods for their measurements, found higher radical scavenging activity in elderberry flowers. In addition, fruit and flowers of the analysed cultivars demonstrated significantly higher antioxidant activity that those harvested from wildly growing plants (Table 3). ...
... Antioxidant potential of flowers can be used in infusions [22], which are characterized by higher DPPH and FRAP values than infusions made of dried fruit. The antioxidant capacity of infusions will certainly be significantly affected by the method of their preparation, the method of drying of flowers and fruit [20][21][22], the growing location and conditions and individual variation in plants. This can be exemplified by the ABTS (2,2'-azino-bis (3-ethylbenzothiazoline-6-sulphonic Preprints (www.preprints.org) ...
... The correlation coefficient was 0.93 for fruit and 0.97 for flowers (Table 4). Kołodziej et al. 2011 showed that elderberry flowers contained more phenolic compounds than elderberry fruit collected from the same locations. A similar observation was made for infusions from dried elderberry flowers and dried elderberry fruit -flowers were always found to be richer in various phenolic compounds, especially flavonoids, than fruit [21,22]. ...
Preprint
Full-text available
This study compared the mineral content and bioactive properties of flowers and fruit coming from wild elderberry plants with those of flowers and fruit harvested from elderberry cultivars grown in an orchard. Elderberry fruit and flowers were analysed for the content of selected minerals, phenolic compounds and anthocyanins and for antioxidant activity. Mineral content was determined by atomic absorption spectrometry method, while antioxidant activity and the content of polyphenols and anthocyanins were determined by spectrophotometric methods. Flowers were found to contain more total ash and to have much higher content of most of minerals, except magnesium, which was present in high concentrations in fruit. Fruit showed significantly higher antioxidant activity than flowers, whereas the total phenolic content varied depending on the growing location / cultivar. The material obtained from selected cultivars growing in an orchard had higher antioxidant activity and polyphenol and anthocyanin content than the material obtained from wild plants. Fruit of the ‘Haschberg’ cultivar and flowers of the ‘Sampo’ cultivar had the best bioactive properties of the studied samples.
... The elderberry fruit, analyzed in this study, had an equal or higher antioxidant capacity as compared with flowers of the same cultivars or wild plants from the same locations (Figure 1.). This stands in contrast to earlier studies by Dawidowicz et al. (2006) [20] and Kołodziej et al. (2011) [21] who used the DPPH (2,2diphenyl-1-picrylhydrazyl) and FRAP (Ferric Reducing Antioxidant Power) methods for their measurements and found higher radical scavenging activity in elderberry flowers. In addition, fruit and flowers of the analyzed cultivars demonstrated significantly higher antioxidant activity that those harvested from wild growing plants (Table 3). ...
... The elderberry fruit, analyzed in this study, had an equal or higher antioxidant capacity as compared with flowers of the same cultivars or wild plants from the same locations (Figure 1.). This stands in contrast to earlier studies by Dawidowicz et al. (2006) [20] and Kołodziej et al. (2011) [21] who used the DPPH (2,2diphenyl-1-picrylhydrazyl) and FRAP (Ferric Reducing Antioxidant Power) methods for their measurements and found higher radical scavenging activity in elderberry flowers. In addition, fruit and flowers of the analyzed cultivars demonstrated significantly higher antioxidant activity that those harvested from wild growing plants (Table 3). ...
... The correlation coefficient was 0.93 for fruit and 0.97 for flowers (Table 4). Kołodziej et al. (2011) showed that elderberry flowers contained more phenolic compounds than elderberry fruit collected from the same locations. A similar observation was made for infusions from dried elderberry flowers and dried elderberry fruit; flowers were always found to be richer in various phenolic compounds, especially flavonoids, than in the fruit [21,27]. ...
Article
Full-text available
This study compared the mineral content and bioactive properties of flowers and fruit coming from wild elderberry plants with those of flowers and fruit harvested from elderberry cultivars grown in an orchard. Elderberry fruit and flowers were analyzed for the content of selected minerals, phenolic compounds, and anthocyanins, as well as for antioxidant activity. Mineral content was determined by the atomic absorption spectrometry method, while antioxidant activity and the content of polyphenols and anthocyanins were determined by spectrophotometric methods. Flowers were found to contain more total ash and much higher content of most of minerals, except magnesium which was present in high concentrations in fruit. Fruit showed significantly higher antioxidant activity than flowers, whereas the total phenolic content varied depending on the growing location or cultivar. The material obtained from selected cultivars growing in an orchard had higher antioxidant activity and polyphenol and anthocyanin content than the material obtained from wild plants. Fruit of the ”Haschberg” cultivar and flowers of the ”Sampo” cultivar had the best bioactive properties of the studied samples.
... The researchers showed the amount found in flowers ranged from 78.96 to 110.51 mg 100 −1 FW (fresh weight), compared with as little as between 3.39 and 9.84 mg 100 −1 FW in fruit. A similar association was demonstrated by Kołodziej and Drożdżal [24], who analyzed the flowers and fruit of elderberry. Elderflowers had a higher content of polyphenolic compounds (from 37.02 to 53.33 mg g −1 DM [dry mass]) compared with elderberries (from 26.84 to 44.8 mg g −1 DM) as well as greater antioxidant capacity than the fruit, which was confirmed using FRAP and DPPH assays. ...
Article
Full-text available
The flowers of the common poppy are used for medicinal purposes, both internally and externally. They are reported to have antispasmodic and antitussive properties, to alleviate inflammatory conditions and soothe anxiety-related digestive problems. The aim of the study was to determine the antioxidant potential and the content of vitamin C, polyphenols, and minerals in infusions made from the petals of the common poppy at different temperatures. The infusions were made at various temperatures (25 °C, 70 °C, 80 °C, and 90 °C). The antioxidant potential and the content of polyphenols and vitamin C were determined by spectrophotometric methods. The mineral content was determined using the ICP-OES method. The total polyphenol content ranged from 135.2 to 137.24 ppm and that of vitamin C—from 15.47 to 15.78 mg/100 mL. The temperature of the water used to make the infusions did not appear to have a significant effect on these parameters. The temperature did, however, significantly affect the antioxidant potential of the infusions—the highest antioxidant activity (71.21% DPPH inhibition) was observed in the infusion prepared using water at 80 °C. The infusions included in the study contained a number of minerals. No significant effect of temperature was found for the content of K, Zn, Cu, Fe, and Ni in the infusions. On the other hand, the content of Ca in the infusions was significantly correlated with the increasing temperature of the water. It was concluded that poppy petal infusions may serve as a valuable dietary supplement, providing antioxidants and minerals required by the human body to function properly.
... The most significant group of polyphenols acquired in elderberry flowers is chlorogenic acids and coumaroylquinic acids. Furthermore, elderberry flowers include quercetin-3-rutinoside, kaempferol-3-rutinoside, isorhamnetin-3-rutinoside (flavonols), catechin, epicatechin (flavanols), and naringenin (flavanones) (Christensen et al., 2007;Dawidowicz, Wianowska, & Baraniak, 2006;Kołodziej & Drożdżal, 2011;Mikulic-Petkovsek, Samoticha, Eler, Stampar, & Veberic, 2015). ...
Article
The aim of the present study is to elucidate the phenolic compositions and antioxidant properties of methanol, ethanol, and aqueous extracts of elderberry flower as well as their sugars, organic acids, and color properties. Phenolic compounds were analyzed with LC‐DAD‐ESI‐MS/MS, while organic acids and sugars were analyzed with LC‐DAD‐RID. Aqueous extracts were found rich in phenolic compounds and the highest phenolic content was determined in infusions obtained at 100°C for 30 min (922.26 mg/L), whereas the lowest was detected in the ethanol extract for 5 min (238.98 mg/L). Chlorogenic acid, 5‐p‐coumaroylquinic acid, dicaffeoylquinic acid, and quercetin‐3‐rutinoside were the most abundant phenolics in all of the extracts.The results revealed significant differences among aqueous, methanol, and ethanol extracts of elderberry flower regarding phenolics, antioxidant, and other chemical properties.Using water infusions at 100°C for 5 and 30 min, respectively, resulted in a higher phenolic and antioxidant potential yield than from using other extractions. Elderberry flowers posses a substantial supply of bioactive flavonoids, antioxidant, and phenolic compounds which have frequently been used in traditional medicine and healing. Different solvents and infusion times in extraction might induce differences in phenolic composition and bioactive features. This study highlights that the elderberry flower can be consumed as an alternative herbal tea which is rich in phenolic substances.
... However, the author conducted researched on other rose taxon, and the literature states that depending on the species and varieties of roses, the proportions of the content of individual components, and thus the chemical composition may be different [Nowak 2006a, Adamczak et al. 2011, Król et al. 2012, Rutkowska et al. 2012]. In addition, research conducted by Kołodziej and Drożdżal [2011] regarding Sambucus nigra L. fruit, prove that the content of compounds also depends on the location from which the raw materials were obtained. Karczmarz, K., Szmagara, A., Stefaniak, E.A. (2019). ...
Article
Ellagic acid (EA) is a natural antioxidant, belonging to the group of polyphenolic compounds. It displays a broad spectrum of pro-health effects, ranging from the prevention of cancer to antiviral properties. It is present in many fruit from the rose family (Rosaceae): strawberries, raspberries, blackberries and walnuts as well as cranberries and grapes. The available literature states that the fruit of roses, in addition to their aesthetic and functional applications, also show therapeutic properties, which, among other things, are associated with a high content of polyphenols, including ellagic acid derivatives. The aim of this research was to determine the differences in the content of free ellagic acid in the fruit of selected rose species. The test material consisted of freeze-dried sublimation and ground fruit from the following species of roses: R. canina, R. moyesii, R. pendulina. The fruit was separated into two fractions: flesh and seeds. Quantitative analysis of free ellagic acid was carried out by spectrofluorimetry. The free EA was present both in the flesh and in the seeds of the studied species of roses. Its content in the mentioned fractions varied depending on the species. The flesh of R. pendulina was characterised by the highest level of EA in free form (247.72 μg·g–1 of dry weight). The seeds of R. moyesii proved to be the most abundant in free EA (105.69 μg·g–1 of dry weight.
... Elderberry (Sambucus nigra L.) is a tall shrub naturally found in Europe, north Africa, India and western Asia, as well as being grown in many countries worldwide as an ornamental or medicinal plant. Its fl owers and ripe fruits are used as raw herb material (Kołodziej and Drożdżal, 2011). Due to its content of a poisonous glycoside, sambunigrin, its fruits may be consumed only after thermal processing. ...
Article
Full-text available
Background: Elderberries are a source of dietary supplements and bioactive compounds, such as anthocyanins. These dyes are used in food technology. The aim of the study was to assess the changes in colour parameters, anthocyanin contents and sensory attributes in solutions of elderberry juice concentrates during storage in a model system and to determine predictability of sensory attributes of colour in solutions based on regression equations using the response surface methodology. Methods: The experiment was carried out according to the 3-level factorial design for three factors. Independent variables included pH, storage time and temperature. Dependent variables were assumed to be the components and colour parameters in the CIE L*a*b* system, pigment contents and sensory attributes. Results: Changes in colour components X, Y, Z and colour parameters L*, a*, b*, C* and h* were most dependent on pH values. Colour lightness L* and tone h* increased with an increase in experimental factors, while the share of the red colour a* and colour saturation C* decreased. The greatest effect on the anthocyanin concentration was recorded for storage time. Sensory attributes deteriorated during storage. The highest correlation coefficients were found between the value of colour tone h* and anthocyanin contents in relation to the assessment of the naturalness and desirability of colour. A high goodness-of-fit of the model to data and high values of R2 for regression equations were obtained for all responses. Conclusions: The response surface method facilitates optimization of experimental factor values in order to obtain a specific attribute of the product, but not in all cases of the experiment. Within the tested range of factors, it is possible to predict changes in anthocyanin content and the sensory attributes of elderberry juice concentrate solutions as food dye, on the basis of the lack of a fit test. The highest stability of dyes and colour of elderberry solutions was found in the samples at pH 3.0, which confirms the advisability of using an anthocyanin preparation to shape the colour of high-acidity food products, such as fruit fillings, beverages,desserts.
... The fruits may give antianelgetic, diaphoretic, and slightly laxative effect (Dawidowicz et al. 2006;Thole et al. 2006;Mikulic-Petkovsek et al. 2014;Bryła et al. 2014). In food industry, the fruits are the source of natural pigment which is used for dyeing juice, vine, and jams (Bryła et al. 2014;Kołodziej and Drożdżal 2011). In some studies, it has been reported that polyphenolic compounds, including anthocyanins or extracts from fruits rich in these substances, reduce harmful effect of Cd or Pb in animal studies (Kowalczyk et al. 2003;Liu et al. 2010;Liu et al. 2012;Gong et al. 2014;Brzóska et al. 2015a). ...
Article
Full-text available
The objective of this study was the investigation whether the administration of the elderberry fruit lyophilizate under exposure to cadmium(Cd) and (Pb) lead may protect against some effects of their toxic action in Wistar rats. Rats were fed with diets containing Cd (Cd 0.025 mg/kg b.m.) or Pb (Pb 0.025 mg /kg b.m.) with the addition of the freeze-dried elderberry fruits (BEF) in the amount of 5 %. BEF added to the diet with Cd significantly decreased the activity of AST and ALT compared to the rats fed with the control diet with Cd (C + Cd). Activity of glutathione peroxidase was significantly higher in the blood of rats fed with BEF diet compared with animals fed with BEF + Cd, BEF + Pb, and C + Pb diets. Addition of BEF to the diets with Cd or Pb significantly decreased the uric acid concentration compared to the level of this parameter in the serum of animals fed with control diets containing Cd or Pb. The level of the Cd significantly decreased in the livers of rodents fed with BEF + Cd diet as compared to the concentration of this metal in the livers of rats fed with C + Cd diet. Elderberry fruit lyophilizate did not protect against the increased concentration of Cd or Pb in kidneys and bones of experimental rats; however, it improved the function of livers and kidneys, especially of rats intoxicated with Cd.
... In a various phytochemical study performed of Sambucus nigra were found to contain flavonoids (Wach et al., 2007), anthocyanins and tannins (Denev et al., 2010;Veberic et al., 2009aVeberic et al., , 2009b, triterpenoids and volatile compounds (Jäger et al., 2009). These compounds are secondary metabolites widely distributed in the higher plant kingdom and are known to show diverse biological and pharmacological actions and its have been evaluated for their in vitro antioxidant (Barros et al., 2011;Kolodziej and Drozdzal, 2011;Srabovic et al., 2011), antiviral (Uncini Manganelli et al., 2005, anti-inflammatory (Barak et al., 2002), antibacterial (Hearst et al., 2010) andantifungal (Farcasanu et al., 2006;Soares et al., 2000) activity. ...
Article
This paper provides significant ethnopharmacological information on plant used in dermatological affections in Navarra. Information was collected using semi-structured ethnobotanical interviews with 667 informants (mean age 72; 55.47% women, 44.53% men) in 265 locations. In order to confirm the pharmacological validation of the uses reports, the European Scientific Cooperative on Phytotherapy (ESCOP), German Commission E, World Health Organization (WHO), European Medicines Agency (EMA), European Pharmacopoeia (Ph. Eur.) and Real Farmacopea Española (RFE) monographs have been revised. A literature review has been carried out with the plants without monograph and high frequency citations, using a new tool of the University of Navarra, UNIKA. A total of 982 pharmaceutical uses are reported from the informants, belonging to 91 plants and 42 families, mainly represented by Asteraceae, Lamiaceae, Euphorbiaceae and Crassulaceae. The most frequently used parts of the plants are aerial parts followed by leaves and inflorescences. Seventeen out of 91 plants (19%) and 148 of 982 popular uses (15%), have already been pharmacologically validated. The authors propose seven species for their validation (Allium cepa, Sambucus nigra, Hylotelephium maximum, Chelidonium majus, Ficus carica, Allium sativum and Anagallis arvensis).
Article
Full-text available
Produkty spożywcze pochodzenia roślinnego dostarczają unikalnych składników, niezbędnych podczas wielu reakcji metabolicznych zachodzących w ustroju ludz-kim. Wiele spośród nich wykazuje właściwości przeciwutleniające, polegające na zdolności neutralizowania reaktywnych form tlenu (RTF) (1). RFT generowane są w ustroju w toku różnorodnych przemian biochemicznych. Ich nadmiar może przy-czyniać się do uszkodzenia błon biologicznych i materiału genetycznego komórki, odgrywając istotną rolę w patologii nowotworów i miażdżycy (2). Dlatego stała podaż antyoksydantów, do których należą witamina C, karotenoidy, tokoferole, po-lifenole, jest niezbędnym elementem racjonalnej diety. Uprawne odmiany owoców stanowią jedno z ważniejszych pokarmowych źródeł antyoksydantów (3). Mniej poznana jest rola dzikich gatunków. Dlatego celem pracy było zbadanie, jaką aktywnością antyoksydacyjną charakteryzują się owoce leśne. MATERIAŁ I METODY Materiał badany stanowiły owoce zebrane na terenach leśnych województwa podlaskiego takie, jak: borówka brusznica (Vaccinium vitis-idaea L.), czarna ja-goda (borówka czernica) (Vaccinium myrtillus L.), malina właściwa (Rubus idaeus L.), poziomka pospolita (Fragaria vesca L.), żurawina błotna (Oxycoccus palustris Pers.). Owoce suszono w temp. 60°C do stałej masy, po czym rozdrabniano na proszek. Próbki suszu o masie 0,25 g ekstrahowano roztworem metanolu w wodzie (50:50, v/v) zakwaszonym do pH 2, a następnie roztworem acetonu w wodzie (70:30, v/v). W połączonych ekstraktach oznaczono całkowitą zawartość polifenoli i aktywność antyoksydacyjną TEAC i FRAP.
Article
Full-text available
Antyutleniacze są substancjami chemicznymi, które neutralizując reaktywne formy tlenu zmniejszają oksydacyjne uszkodzenia komórek i biocząsteczek. Zapobiegają uszkodzeniu naczyń krwionośnych, chronią przed czynnikami powodującymi raka, pozwalają obniżyć ryzyko choroby wieńcowej oraz Alzheimera. Głównym źródłem antyutleniaczy jest pożywienie, znajdują się one w roślinach zbożowych, owocach, warzywach, rybach, mogą być także przyjmowane w formie suplementów diety. Praca ta opisuje czym są antyutleniacze i jak ich właściwości możemy charakteryzować.
Article
Full-text available
The antioxidant properties of alcoholic extracts from the leaves, berries and flowers of Sambucus nigra L. are estimated by means of DPPH and β-carotene/linoleic acid methods, and considered in relation to the extraction temperature (in the range 20–200 °C) and to the level of flavonoids most representative for this plant. The extracts of S. nigra act as antioxidants neutralizing the activities of free radicals and inhibiting the co-oxidation reactions of linoleic acid and β-carotene. There is no direct correlation between the level of flavonoids in the extracts and their antioxidant activity. The data presented show that the extraction temperature strongly influences the antioxidant properties of the extracts, especially in the case of leaves.
Article
Reactive oxygen species are widely believed to be involved in the etiology of many diseases as indicated by the signs of oxidative stress seen in those diseases. Conversely, antioxidants are believed to be protective. An important part of the supporting evidence is the consistently-seen inverse association between, on the one hand, intake of β-carotene and vitamin C and of fruit and vegetables, and, on the other hand, risk of cancer and coronary heart disease (CHD). However, the failure of supplemental β-carotene to prevent these diseases in intervention trials suggests that the associations for that nutrient reflect confounding rather than cause and effect. With respect to other antioxidants there is inconsistent evidence that supplements of vitamin E may have some ability to prevent cancer and CHD while selenium may prevent cancer. Overall, the role of oxidative stress in disease, especially cancer and CHD, has probably been overstated; other components of the diet (other nutrients, phytochemicals and dietary fiber) likely play a significantly greater role. The possible benefits of supplements are discussed.
Article
S t r e s z c z e n i e wolne rodniki są wysoce reaktywnymi i niebezpiecznymi cząstkami, którym ostatnio przyp-isuje się kluczową rolę w patogenezie tzw. chorób cywilizacyjnych. Ich wszechobecność powoduje, że żyjemy w chronicznym stresie oksydacyjnym, który jest przyczyną przeciążenia i nieskuteczności naturalnych systemów obronnych organizmów. wtórne me-tabolity roślinne obecne w diecie i ekstraktach z roślin leczniczych często wykazują silne właściwości antyoksydacyjne. Istnieje szereg metod pomiaru tej aktywności. Najbardziej rozpowszechnione jest stosowanie tzw. metod in vitro (np. DPPH, abtS, F-C, DMPD). artykuł dokonuje przeglądu tych metod oraz zwraca uwagę na potrzebę ich standaryzacji. Słowa kluczowe: właściwości antyoksydacyjne, ekstrakty roślinne, wolne rodniki, TEAC, DPPH, ABTS WSTĘP Zmiany środowiskowe, niewłaściwy styl życia, złe nawyki żywieniowe, brak ruchu, nadmierny stres są czynnikami prowadzącymi do rozwoju ciężkich zespo-łów chorobowych, które przyjęło się nazywać chorobami cywilizacyjnymi. Są to m.in. cukrzyca, otyłość, nadciśnienie, miażdżyca i nowotwory. badania naukowe dowodzą, że w patogenezie tych chorób (a także wielu innych) istotną rolę odgry-wają wolne rodniki. Nie sposób uniknąć kontaktu z nimi, gdyż, poza przemysłem i zjawiskami atmosferycznymi, ich źródłem są także podstawowe procesy fizjolo-giczne, jak np. oddychanie komórkowe [1]. Choć pełnią one czasem rolę obroń-ców organizmu, są bronią niebezpieczną, która bardzo łatwo może powodować zniszczenia prowadzące do rozwoju przewlekłych schorzeń.
Article
A B S T R A C T The studied material were the fruits of 7 wild species: dog rose (Rosa canina L.), blackberry (Rubus caesius L.), elderberry (Sambucus nigra L.), blueberry (Vaccinium myrtillus L.), blackthorn (Prunus spinosa L.), rowan (Sorbus aucuparia L.) and wild strawberry (Fragaria vesca L.). The fruits were subjected to an antioxidant activity assay (AA). Two methods were used: FRAP and ABTS. The fruit samples were also subjected to analyses for phenolics (recalculated onto gallic acid) by means of the Folin-Ciocalteau method. The fruit samples were subjected to vitamin C analyses as well, applying the Tilmans' method. Dog rose fruits were characterized by the largest antioxidant capacity - 127.78±1.85 mM Fe·100 g -1
Article
The oxidative degradation of polyunsaturated fatty acids is the primary factor in limiting the shelf-life of most manufactured foods. Free radical mechanisms are implicated in the pathogenesis of human diseases and in the process of ageing. This has led to the suggestion that antioxidants, and plant diet-derived antioxidants in particular, might have health benefits as prophylactic agents. Delineating the in vivo contribution of plant extracts and/or plant-derived antioxidants (the pure active principles in plant extracts with antioxidant indications) to the modulation of the pathological consequences of oxidative stress in the human body is complicated by the fact that antioxidant actions may be achieved through more than one mechanism. The interest in the health promoting qualities of plant foods may be ascribed to the observation that various compounds present in these foods possess antioxidant properties in vitro. From a food stability perspective, one would be interested in the integrity of the food and the effects of storage on the molecular components of the food. For humans, the emphasis is on the importance of nutritional antioxidants in health and disease management. [Translated abstract - see PDF]