ArticlePDF Available

[Determination of limits of ashworthiosis foci in eastern and southern Poland]

Authors:

Abstract

The task was to establish the foci of ashworthiosis. The locations were: Białowieza Forest and Bieszczady Mountains. The wild cervides including: 52 red deer and 15 roe deer as well as domestic ruminants: 17 cattle and 18 sheep were examined parasitologically. Also, the examination was extended to neighbouring and additional areas. Contents of abomasa after multiple decantation were conserved with 2% formaldehyde. All nematodes were isolated from the contest, cleared in 70% ethanol with 5% glycerol and determinated to the species on the basis of structure of bursa copulatrix. Intensity of invasions of red deer oscillated from 3 to 296 specimens of A. sidemi and of roe deer from 42 to 545 nematodes. There were found none of domestic ruminants infected with this nematode in areas neighbouring with woods in both foci. Examinations showed that relatively new (found in 2000 year) focus of ashworthiosis in Polish part of Białowieza Forest has not dispersed yet beyond the limits of this forest complex. However, focus of ashworthiosis found in Bieszczady Mountains in 1997 year initially in Lutowiska Forest District expanded on the area of neighbouring Bieszczady forest districts: Komańcza, Cisna and Baligród and also on the area of Forest District Krasiczyn lying in Pogórze Przemyskie. So it is necessary further monitoring of status of A. sidemi infection of wild and domestic ruminants in neighbouring of both till now found foci.
Wstęp
Ashworthius sidemi jest należącym do rodziny
Trichostrongylidae pierwotnym pasożytem azjatyc−
kich jeleniowatych, głównie jelenia sika (Cervus
nippon), wraz z którym został introdukowany na
Ukrainę, a także do Słowacji, Czech i Francji [1–4].
Migrujące jelenie szlachetne przeniosły tego paso−
żyta z sąsiednich krajów również na teren Polski
w Bieszczady. W latach 1997–1999 stwierdzono za−
rażenie 100% dzikich przeżuwaczy (żubrów, jeleni
i sarn) na terenie Bieszczad [5–8]. Następnie, w ro−
ku 1999 stwierdzone zostały pojedyncze egzempla−
rze tego nicienia u jednego żubra w białoruskiej czę−
ści Puszczy Białowieskiej [9], a w roku 2000 stwier−
dziliśmy jego inwazję o intensywności kilku egzem−
plarzy u żubra w polskiej części puszczy. Zarażenie
żubrów aswortiozą w ciągu kolejnych lat sukcesyw−
nie wzrastało, aby w roku 2004 osiągnąć 100% eks−
tensywność inwazji i maksymalną intensywność
11913 egzemplarzy nicieni. W kolejnych latach in−
tensywność inwazji wzrastała w dalszym ciągu
i w roku 2007 jej maksymalna wartość wynosiła
44310 egzemplarzy nicieni [10]. Stwierdzenie A. si−
demi u przedstawiciela rodziny Bovidae – żubra po−
zwala przypuszczać, że ten krwiopijny nicień może
być niebezpieczny również dla przeżuwaczy domo−
wych wypasanych na pastwiskach śródleśnych. Ce−
Wiadomoœci Parazytologiczne 2008, 54(3), 217–219 Copyright© 2008 Polskie Towarzystwo Parazytologiczne
Ustalenie zasięgu ognisk aswortiozy dzikich i domowych
przeżuwaczy we wschodniej i południowej Polsce1
Determination of limits of ashworthiosis foci in eastern and
southern Poland
Aleksander W. Demiaszkiewicz1, Jacek Lachowicz1, Barbara Osińska2
1Instytut Parazytologii im. W. Stefańskiego PAN, ul. Twarda 51/55, 00−818 Warszawa
2Zakład Patomorfologii, Wydział Medycyny Weterynaryjnej SGGW, ul. Nowoursynowska 159c, 02−776 Warszawa
Adres do korespondencji: Aleksander W. Demiaszkiewicz, Instytut Parazytologii im. W. Stefańskiego PAN,
ul. Twarda 51/55, 00−818 Warszawa; E−mail: aldem@twarda.pan.pl
ABSTRACT. The task was to establish the foci of ashworthiosis. The locations were: Białowieża Forest and
Bieszczady Mountains. The wild cervides including: 52 red deer and 15 roe deer as well as domestic ruminants: 17 cat−
tle and 18 sheep were examined parasitologically. Also, the examination was extended to neighbouring and additional
areas. Contents of abomasa after multiple decantation were conserved with 2% formaldehyde. All nematodes were iso−
lated from the contest, cleared in 70% ethanol with 5% glycerol and determinated to the species on the basis of struc−
ture of bursa copulatrix. Intensity of invasions of red deer oscillated from 3 to 296 specimens of A. sidemi and of roe
deer from 42 to 545 nematodes. There were found none of domestic ruminants infected with this nematode in areas
neighbouring with woods in both foci. Examinations showed that relatively new (found in 2000 year) focus of ashwor−
thiosis in Polish part of Białowieża Forest has not dispersed yet beyond the limits of this forest complex. However, focus
of ashworthiosis found in Bieszczady Mountains in 1997 year initially in Lutowiska Forest District expanded on the
area of neighbouring Bieszczady forest districts: Komańcza, Cisna and Baligród and also on the area of Forest District
Krasiczyn lying in Pogórze Przemyskie. So it is necessary further monitoring of status of A. sidemi infection of wild
and domestic ruminants in neighbouring of both till now found foci.
Key words: Ashworthius sidemi, Cervidae, domestic ruminants, ashworthiosis, Poland
1Praca wykonana w ramach grantu KBN nr 2 P06K 037 27
lem niniejszych badań było określenie zasięgu tery−
torialnego obu ognisk aswortiozy w Polsce.
Materiał i metody
Wykonano badania sekcyjne przewodów pokar−
mowych jeleniowatych (sarn i jeleni) pozyskiwa−
nych w ramach planowych odstrzałów łowieckich
oraz domowych przeżuwaczy (bydła i owiec) otrzy−
mywanych w wyniku współpracy z miejscowymi
lekarzami weterynarii. W celu ustalenia zasięgu
ogniska aswortiozy w rejonie Puszczy Białowie−
skiej przeprowadzono sekcje parazytologiczne tra−
wieńców i dwunastnic łącznie 32 jeleni i 5 sarn.
Cztery jelenie były odstrzelone na terenie Nadle−
śnictwa Białowieża, 21 jeleni w Nadleśnictwie
Strzałowo, 2 jelenie w Nadleśnictwie Jedwabno, 3
jelenie w Nadleśnictwie Tuchola i 2 jelenie w Nad−
leśnictwie Wałcz. Jedna sarna pochodziła z Nadle−
śnictwa Białowieża, jedna sarna z Nadleśnictwa
Bielsk Podlaski i 3 sarny z Nadleśnictwa Tuchola.
Poddano również sekcji 15 krów pochodzących
z powiatów: hajnowskiego, bielskiego i białostoc−
kiego z terenów przylegających do puszczy.
W celu zbadania zasięgu ogniska aswortiozy
w Bieszczadach wykonano sekcje parazytologiczne
trawieńców i dwunastnic 20 jeleni i 10 sarn. Dzie−
sięć jeleni pochodziło z Nadleśnictwa Baligród, 4
jelenie z Nadleśnictwa Lutowiska, 3 jelenie z Nad−
leśnictwa Komańcza, 2 jelenie z Nadleśnictwa Ci−
sna i jeden jeleń z Nadleśnictwa Krasiczyn oraz po
5 sarn z nadleśnictw: Komańcza i Cisna. Ponadto
sekcjonowano 18 owiec i 2 krowy. Osiem owiec po−
chodziło z Bukowska, 10 owiec z okolic Czarnej,
Leska, Ustrzyk Dolnych i Tyrawy Wołoskiej, a 2
krowy z okolic Leska.
Zawartość trawieńca i dwunastnicy poddawana
była wielokrotnej dekantacji, po czym osad konser−
wowano w 2% formalinie. Następnie treść pokar−
mowa była umieszczana w małych porcjach na płyt−
ce Petriego i badana przy użyciu mikroskopu stere−
oskopowego. Wszystkie nicienie znajdujące się
w treści pokarmowej były wybierane za pomocą
igły preparacyjnej, prześwietlane w alkoholu z gli−
cerolem i oznaczane na podstawie budowy torebki
kopulacyjnej (Fot. 1).
Wyniki i dyskusja
Wszystkie jelenie z Nadleśnictwa Białowieża
były zarażone nicieniami A. sidemi. Intensywność
inwazji wynosiła od 1 do 191 egzemplarzy nicieni,
a średnia intensywność 125 egzemplarzy. Sarna
z tego samego nadleśnictwa była również zarażona
z intensywnością inwazji 545 egzemplarzy nicieni.
Natomiast sarna z sąsiadującego z Puszczą Biało−
wieską Nadleśnictwa Bielsk Podlaski nie była zara−
żona aswortiozą. Również nie zarażone okazały się
jelenie i sarny z bardziej odległych nadleśnictw:
Strzałowo, Jedwabno, Tuchola i Wałcz oraz krowy
pochodzące z powiatów otaczających puszczę.
Wszystkie 10 sarn i 5 jeleni z nadleśnictw Ko−
mańcza i Cisna były zarażone nicieniami A. sidemi.
Intensywność zarażenia sarn wahała się od 42 do
416 egzemplarzy nicieni, a średnia intensywność
osiągnęła 161. Intensywność zarażenia jeleni w tych
nadleśnictwach wynosiła od 18 do 296 egzemplarzy
nicieni, a średnia intensywność 148 egzemplarzy.
Również wszystkie 4 jelenie z Nadleśnictwa Luto−
wiska były zarażone aswortiozą. Intensywność in−
wazji wynosiła od 4 do 291 egzemplarzy nicieni,
średnio 148. Natomiast spośród 10 jeleni z Nadle−
śnictwa Baligród jeden okazał się nie zarażony. Eks−
tensywność inwazji jeleni w tym nadleśnictwie wy−
niosła więc 90%. Intensywność zarażenia wynosiła
od 27 do 209 egzemplarzy A. sidemi, a średnia in−
tensywność 103 nicienie. W trawieńcu jelenia
z Nadleśnictwa Krasiczyn stwierdzono tylko 3 eg−
zemplarze A. sidemi.
Wykrycie w 1999 roku pojedynczych egzempla−
rzy A. sidemi u żubra w białoruskiej części Puszczy
Białowieskiej, a w 2000 roku w jej polskiej części
wskazuje na niedawne przeniknięcie tego pasożyta
na ten teren. Wyniki powyższych badań pozwalają
na stwierdzenie, że stosunkowo nowe ognisko
aswortiozy w Puszczy Białowieskiej nie rozprze−
strzeniło się jeszcze poza teren tego kompleksu le−
śnego. Natomiast ognisko aswortiozy w Bieszcza−
218 A. W. Demiaszkiewicz i wsp.
Fot. 1. Tylny koniec samca Ashworthius sidemi – toreb−
ka kopulacyjna (powiększenie 125x)
Phot. 1. Posterior end of male Ashworthius sidemi
bursa copulatrix (magnification 125x)
dach stwierdzone początkowo w 1997 roku w Nad−
leśnictwie Lutowiska rozprzestrzeniło się już na są−
siadujące bieszczadzkie nadleśnictwa: Komańcza,
Cisna i Baligród, a także na teren Nadleśnictwa Kra−
siczyn położonego na Pogórzu Przemyskim.
A. sidemi jest typowym pasożytem jeleniowa−
tych, dlatego u swoich właściwych żywicieli wystę−
puje w inwazjach nie przekraczających kilkuset eg−
zemplarzy i nie jest dla nich patogenny. Natomiast
u żubrów, będących nowymi żywicielami tego paso−
żyta intensywność inwazji osiąga kilkadziesiąt ty−
sięcy egzemplarzy nicieni. Tak wysoka intensyw−
ność inwazji tego krwiopijnego nicienia może wy−
woływać stany zapalne przewodu pokarmowego
i przewlekłe biegunki, które zwłaszcza u młodych
zwierząt mogą prowadzić do kacheksji, a nawet
upadków.
Jakkolwiek w niniejszych badaniach nie wykry−
to zarażenia nicieniami A. sidemi u przeżuwaczy do−
mowych, należy jednak brać pod uwagę możliwość
zarażenia tych zwierząt wypasanych na pastwi−
skach, z których korzystają również jeleniowate.
Dlatego niezbędne jest stałe monitorowanie stanu
zarażenia pasożytami zwierząt domowych w są−
siedztwie obu stwierdzonych ognisk.
Literatura
[1] Ovcharenko D.A. 1968. Seasonal dynamics and deve−
lopment of Ashworthius sidemi (Trichostrongylidae),
Oesophagostomum radiatum, and O. venulosum
(Strongylidae) of Cervus nippon hortulorum. Parazi−
tologija 2: 470–474.
[2] Kotrla B., Kotrly A. 1973. The first finding of the ne−
matode Ashworthius sidemi Schulz, 1933 in Sika nip−
pon from Czechoslovakia. Folia Parasitologica 24:
377–378.
[3] Kotrla B., Kotrly A. 1977. Helminths of wild rumi−
nants introduced in Czechoslovakia. Folia Parasito−
logica 24: 35–40.
[4] Ferte H., Durette−Deset M.C. 1989. Redescription
d’Ashworthius sidemi Schulz, 1933, et d’A. gagarini
Kostyaev, 1996, (Nematoda, Trichostrongylidea) pa−
rasites de Cervidae. Bulletin Museum National d’Hi−
stoire Naturelle Sect. A 11: 69–77.
[5] Dróżdż J., Demiaszkiewicz A.W., Lachowicz J. 1998.
Ashworthius sidemi (Nematoda, Trichostrongylidae)
a new parasite of the European bison Bison bonasus
(L.) and the question of independence of A. gagarini.
Acta Parasitologica 43: 75–80.
[6] Dróżdż J., Demiaszkiewicz A.W., Lachowicz J. 2000.
Aswortioza – nowa parazytoza dzikich przeżuwaczy.
Medycyna Weterynaryjna 56: 32–35.
[7] Dróżdż J. 2001. Ognisko aswortiozy dzikich przeżu−
waczy w Bieszczadach. Magazyn Weterynaryjny 10:
66–68.
[8] Dróżdż J., Demiaszkiewicz A.W., Lachowicz J. 2003.
Expansion of the Asiatic parasite Ashworthius sidemi
(Nematoda, Trichostrongylidae) in wild ruminants in
Polish territory. Parasitology Research 89: 94–97.
[9] Kochko Y.P. 2003. Podsumowanie aktualnej sytuacji
helmintologicznej żubrów w Puszczy Białowieskiej.
W: Materiały konferencji „Znaczenie badań nauko−
wych dla ochrony żubra w Polsce”, SGGW, Warsza−
wa, 13.06.2003 r.: 17–19.
[10] Demiaszkiewicz A.W., Lachowicz J. 2007. Wzrost
zarażenia żubrów helmintami w Puszczy Białowie−
skiej. W: Rola hodowli ex situ w procesie restytucji
żubra. (Red. W. Olech). Lasy Państwowe, Gołuchów:
12–16.
Wpłynęło 15 kwietnia 2008
Zaakceptowano 20 maja 2008
Aswortioza w Polsce 219
... The parasite has not been reported so far in the British Isles. On the contrary, its dispersion is fast and favoured by the good migration capacity of the red deer* in continental Europe (Drodz et al. 1998, Demiaszkiewicz et al. 2008. It is currently widespread in Central Europe, with usually a high prevalence and a high infection intensity within the populations of native deer (Cleva 1990, Ferte 1991, Ferte et al. 2000, Drozdz et al. 2003, Demiaszkiewicz et al. 2008, Kuzmina et al. 2010, Kowal et al. 2012. ...
... On the contrary, its dispersion is fast and favoured by the good migration capacity of the red deer* in continental Europe (Drodz et al. 1998, Demiaszkiewicz et al. 2008. It is currently widespread in Central Europe, with usually a high prevalence and a high infection intensity within the populations of native deer (Cleva 1990, Ferte 1991, Ferte et al. 2000, Drozdz et al. 2003, Demiaszkiewicz et al. 2008, Kuzmina et al. 2010, Kowal et al. 2012. In Poland, this roundworm affects 100 % of the Polish population in the threatened European bison Bison bonasus (Drozdz et al. 2003, Osinska et al. 2010. ...
... Its occurrence has gradually increased over recent years, especially in cervids, but also among free roaming wild bovids. While it is a typical parasite of Cervidae and occurs in infections usually not exceeding several hundred specimens, its intensity of infection may reach tens of thousands of specimens and cause pathogenesis, even leading to mortality, for non-specific and new Bovidae hosts (Demiaszkiewicz et al., 2008;2009). Moreover, a typical infection site in cervids of A. sidemi is the abomasum, while in other highly affected ruminant hosts, the nematode also parasitizes the small and large intestines (Demiaszkiewicz et al., 2012). ...
Article
Full-text available
The Asian native Ashworthius sidemi is now in Europe, and several dozen years after its introduction, it is a widespread parasite of all wild cervids. For bovids, the nematode is a significant threat to the European bison (Bison bonasus) population and has also been found in mouflon (Ovis aries musimon). Our study aimed to assess the risk of infection for the endemic subspecies of northern (Alpine) chamois (Rupicapra rupicapra) – the Tatra chamois (R. r. tatrica), which has a critically endangered status. We conducted the investigation in the mountainous areas of Slovakia and Poland occupied by Tatra chamois (R. r. tatrica), Alpine chamois (R. r. rupicapra), red deer (Cervus elaphus) and roe deer (Capreolus capreolus). Animals (n = 93) shot during licensed hunting and killed in road accidents (roe deer, red deer), or which had died of natural causes (chamois) were post-mortem examined for the presence of Haemonchinae. The investigation confirmed the expansion of Ashworthius sidemi to high mountain regions via Cervidae. A. sidemi affected all of the examined roe deer and 90.0% of the red deer. As for the chamois, A. sidemi was found in one R. rupicapra originating from the Low Tatras, but not in any pure R. r. tatrica individuals living in the High and Western Tatras. Our work is the first confirmation of northern chamois infection with this alien and highly pathogenic blood-sucking nematode. Due to the important health hazard of A. sidemi infection for the Tatra chamois (R. r. tatrica), appropriate measures should be taken to reduce the possibility of parasite transmission between various cervid species living in the Tatra region, as well as the affected population of chamois and the pure Tatra chamois population inhabiting the higher parts of the mountains, constituting their natural habitat.
... While for Cervidae it is a typical parasite and occurs in infections usually not exceeding several hundred specimens, for non-speci c and new Bovidae hosts, its intensity of infection may reach tens of thousands of specimens, and cause pathogenesis even leading to mortality [1,2]. Moreover, in cervids, a typical infection site for A. sidemi is the abomasum, in other highly affected ruminant hosts, the nematode also parasitises the small and large intestines [3]. ...
Preprint
Full-text available
Background Native to Asia highly pathogenic nematode Ashworthius sidemi is now in Europe, and several dozen years after its introduction is a widespread parasite of all wild cervids. For bovids, the nematode is a significant threat to the European bison (Bison bonasus) population and has also been found in mouflon (Ovis aries musimon). This study aimed to assess the risk of infection for the endemic subspecies of northern (Alpine) chamois (Rupicapra rupicapra) – Tatra chamois (R. r. tatrica), having a critically endangered status. Methods The study was conducted in mountainous areas of Slovakia and Poland occupied by Tatra chamois (R. r. tatrica), Alpine chamois (R. r. rupicapra), red deer (Cervus elaphus) and roe deer (Capreolus capreolus). Animals (n = 93) shot during licensed hunting and killed in road accidents (roe deer, red deer), or died a natural death (chamois) were post-mortem examined on the presence of Haemonchinae. Results A. sidemi affected all of the roe deer, and 90.0% of red deer examined. As regards chamois, it was found in one R. rupicapra originating from the Low Tatras, but not in any pure R. r. tatrica individual living in High and Western Tatras. The present work is the first confirmation of northern chamois infection with this alien, blood-sucking nematode. Conclusions Due to an important health hazard related to A. sidemi infection for the Tatra chamois (R. r. tatrica), appropriate measures should be taken to reduce the possibility of parasite transmission between various cervid species living in the Tatra area, as well as the affected population of chamois, and the pure Tatra chamois population existing in the higher parts of the mountains, constituting their natural habitat.
... It has been well documented that the prevalence of A. sidemi infection has been gradually increasing over recent years in Poland, particularly among European bison and in the red and roe deer populations in the Ruszów Forest District (Lower Silesian Wilderness) [9][10][11]. The nematode has also been found amongst the helminthofauna of other [9][10][11][12][13][14][15][16] and in Polesie National Park (Filip-Hutsch, personal communication). They have been identified in red deer (Cervus elaphus), roe deer (Capreolus capreolus), fallow deer (Dama dama) and moose (Alces alces) [9,12,13,15,16]. ...
Article
Full-text available
Ashworthius sidemi, a blood-sucking abomasal nematode, has been identified in various wild ruminants, including deer (Cervus elaphus), roe deer (Capreolus capreolus), fallow deer (Dama dama) and moose (Alces alces). Although it has been observed throughout Poland, most sightings have been in the eastern part of the country. However, more recently, A. sidemi has been confirmed in the Ruszów Forest District (Lower Silesian Wilderness). It is now possible to test the faeces of cattle for the DNA of the third-stage infectious larvae (L3) of A. sidemi. The present paper describes such a molecular study of 120 faecal samples collected from cattle grazed in the Ruszów Forest District and Biebrza Marshland, where A. sidemi had previously been detected in wildlife. In this study, no A. sidemi DNA was identified in any of the examined samples.
Article
Among gastro-intestinal nematodes, the blood-sucking worms belonging to the subfamily of Haemonchinae are considered to be of pathogenic and economic great importance, particularly in small ruminants. Haemonchus contortus, primary found in domestic ruminants and wild bovines (Mouflon, Chamois), is probably the most studied, but occurrence of Ashworthius sidemi has gradually increased over recent years, especially in Cervids and free roaming wild bovid as the European bison in eastern Europe, and some cases of co-infestation were recently observed on five Roe deer (Capreolus capreolus) and one Red deer (Cervus elaphus) in France. If the diagnosis is possible on the morphological features for adult worms for helminthologists, the identification on some stages (female, subadult, eggs and larvae) is difficult or impossible. Sequencing ND4 domain from the mitochondrial DNA of H. contortus and A. sidemi worms, we observed clearly two distinct clades, with an inter-specific divergence of 28.1%. Basing on this specific domain, a multiplex PCR-based method was developed: new primers were designed and used pooled in one mix PCR, producing amplicons of 454 bp for H. contortus and 330 bp for A. sidemi, allowing a trivial and an inexpensive taxonomic affiliation after migration. This multiplex PCR-based method was developed here to distinguish H. contortus and A. sidemi regardless their developmental stage, easy to use for highlighting co-infestation cases in both wild and domestic ruminants. It is a non-invasive approach appearing as a good diagnostic tool relevant to coprological cultures.
Article
Full-text available
Ashworthius sidemi, a nematode belonging to the family of Trichostrongylidae, is a primary parasite of the Asian deer, mainly sika deer (Cervus nippon), with which it was introduced to Ukraine, as well as Slovakia, the Czech Republic and France. Migrating red deer carried this parasite from neighboring countries to Polish territory. Until now, in Poland, this parasite has been recorded in European bison, red deer, roe deer and fallow deer. As a result of post-mortem examinations of 10 elk, 2 of them from the Augustów Forest and Biebrza Marshes, A. sidemi were found in abomasa for the first time in Poland. The intensity of the invasions was 120 and 7 specimens, respectively. This finding of Ashworthius sidemi in elk indicates a further expansion of the focus of ashworthiosis in BiaŁowieża towards the north into the Biebrza Marshes and the Augustowska Forest. The growth of the elk population and their tendency for long distance migrations can contribute to the spread of the parasitosis in much greater distances than deer. On the basis of our own research and data from the literature, the current spread of ashworthiosis in Poland is discussed.
Article
Full-text available
Four free-living European bison of the Bialowieza/Caucasus line which were shot in February 1997 within Lutowisko Forestry District in the Bieszczady range of the Eastern Carpathians, Poland, were all infected by Ashworthius sidemi at a mean intensity of infection of 1542 worms. On the basis of study of nematodes in Cervus elaphus from France, typical examples of A. gagarini, and 629 specimens of Ashworthius collected from the Bieszczady bison, A. gagarini was recognized as a junior synonym of A. sidemi.
Article
The paper contains results of helminthological studies on ruminants introduced into Czechoslovakia from other regions and continents. It is pointed out that introduction of wild ruminants is not only of theoretical importance in the adaptation of parasites to a new environment, but also of practical consequence in the mutual exchange of parasites between the imported and autochthonous game animals.
Seasonal dynamics and deve− lopment of Ashworthius sidemi (Trichostrongylidae), Oesophagostomum radiatum, and O. venulosum (Strongylidae) of Cervus nippon hortulorum
  • D A Ovcharenko
Ovcharenko D.A. 1968. Seasonal dynamics and deve− lopment of Ashworthius sidemi (Trichostrongylidae), Oesophagostomum radiatum, and O. venulosum (Strongylidae) of Cervus nippon hortulorum. Parazi− tologija 2: 470-474.
Aswortioza -nowa parazytoza dzikich przeżuwaczy
  • J Dróżdż
  • A W Demiaszkiewicz
  • J Lachowicz
Dróżdż J., Demiaszkiewicz A.W., Lachowicz J. 2000. Aswortioza -nowa parazytoza dzikich przeżuwaczy. Medycyna Weterynaryjna 56: 32-35.
Ognisko aswortiozy dzikich przeżu− waczy w Bieszczadach
  • J Dróżdż
Dróżdż J. 2001. Ognisko aswortiozy dzikich przeżu− waczy w Bieszczadach. Magazyn Weterynaryjny 10: 66-68.
Expansion of the Asiatic parasite Ashworthius sidemi (Nematoda, Trichostrongylidae) in wild ruminants in Polish territory
  • J Dróżdż
  • A W Demiaszkiewicz
  • J Lachowicz
Dróżdż J., Demiaszkiewicz A.W., Lachowicz J. 2003. Expansion of the Asiatic parasite Ashworthius sidemi (Nematoda, Trichostrongylidae) in wild ruminants in Polish territory. Parasitology Research 89: 94-97.
Podsumowanie aktualnej sytuacji helmintologicznej żubrów w Puszczy Białowieskiej. W: Materiały konferencji "Znaczenie badań nauko− wych dla ochrony żubra w Polsce
  • Y P Kochko
Kochko Y.P. 2003. Podsumowanie aktualnej sytuacji helmintologicznej żubrów w Puszczy Białowieskiej. W: Materiały konferencji "Znaczenie badań nauko− wych dla ochrony żubra w Polsce", SGGW, Warsza− wa, 13.06.2003 r.: 17-19.
Wzrost zarażenia żubrów helmintami w Puszczy Białowie− skiej. W: Rola hodowli ex situ w procesie restytucji żubra
  • A W Demiaszkiewicz
  • J Lachowicz
Demiaszkiewicz A.W., Lachowicz J. 2007. Wzrost zarażenia żubrów helmintami w Puszczy Białowie− skiej. W: Rola hodowli ex situ w procesie restytucji żubra. (Red. W. Olech). Lasy Państwowe, Gołuchów: 12-16.