ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΣΥΝΟΔΕΥΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΗΩΣΙΝΟΦΙΛΙΑ

Article (PDF Available) · January 2008with184 Reads
Abstract
Η κατηγορία αυτή περιλαμβάνει την οξεία και χρόνια ηωσινοφιλική λευχαιμία, τη χρόνια μυελογενή λευχαιμία (ΧΜΛ), την ιδιοπαθή πολυκυτταραιμία, την ιδιοπαθή θρομβοκυτταραιμία, την οξεία μυελοβλαστική λευχαιμία (ΟΜΛ) με ηωσινοφιλία κι αναστροφή του χρωμοσώματος 16 (ΟΜ4eosΛ), τα 8p11 μυελοϋπερπλαστικά σύνδρομα (ΜΥΣ), την οξεία λεμφοβλαστική λευχαιμία (ΟΛΛ) και το Τ-λεμφοβλαστικό λέμφωμα με ηωσινοφιλία, μυελοδυσπλαστικά σύνδρομα (ΜΔΣ) με ηωσινοφιλία και τη συστηματική μαστοκυττάρωση με ηωσινοφιλία. Στο σημείο αυτό κρίνεται σκόπιμο να γίνει διαχωρισμός της ομάδας αυτής που διεθνώς ορίζεται ως «κλωνικές ηωσινοφιλικές διαταραχές» από τον όρο «παρακλωνική ηωσινοφιλία» που περιγράφεται επίσης στη διεθνή βιβλιογραφία. Ο όρος «κλωνική ηωσινοφιλική διαταραχή» δηλώνει ότι τα ηωσινόφιλα αποτελούν τμήμα της κλωνικής βλάβης του μυελού. Αντίθετα ο όρος «παρακλωνική ηωσινοφιλία» χρησιμοποιείται για να περιγράψει την ομάδα των ηωσινοφιλιών που συνοδεύουν κλωνικές διαταραχές του μυελού των οστών, χωρίς τα ηωσινόφιλα να είναι κλωνικά. Η «παρακλωνική ηωσινοφιλία» ανήκει στις αντιδραστικές ηωσινοφιλίες. Στους ασθενείς αυτούς, η ηωσινοφιλία προάγεται από την παραγωγή κυτταροκινών από τον κλωνικό πληθυσμό, που μπορεί να ανήκει στη μυελική ή τη λεμφική σειρά, αλλά τα ηωσινόφιλα δεν προέρχονται από ένα μόνο κλώνο. Έτσι, η ηωσινοφιλία που συνοδεύει τη νόσο του Hodgkin και τα μη Hodgkin λεμφώματα εντάσσεται στις αντιδραστικές ηωσινοφιλίες καθώς τα ηωσινόφιλα αυτά είναι πολυκλωνικά.
79
1
Aιματολογική Κλινική & Τμήμα Ιατρικής Έρευνας, 251 Γενικό Νοσοκομείο Αεροπορίας,
2
A Πα-
θολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Νοσοκομείο Γενικό Λαϊκό, Αθήνα



1

2

2

2
,

2

1

2

2
,

2

Κλωνικές διαταραχές του μυελού των οστών που συνοδεύονται από ηωσινο-
φιλία αποτελούν περίπου το 1% των υπερηωσινοφιλιών.
Φαινοτυπικά πολλές φορές δεν είναι ευδιάκριτες από το ιδιοπαθές υπερηωσινο-
φιλικό σύνδρομο, ιδιαίτερα όταν δεν συνοδεύονται από αυξημένο αριθμό βλα-
στικών κυττάρων όπως η χρόνια ηωσινοφιλική λευχαιμία (ΧΗΛ) και η συστη-
ματική μαστοκυττάρωση με ηωσινοφιλία.
Μοριακές βλάβες που αφορούν τους υποδοχείς PDGFRA, PDGFRB και FGFR1
διαχωρίζουν τους 3 κύριους μοριακούς υπότυπους της ΧΗΛ και η ανίχνευσή
τους είναι σημαντική για τη θεραπεία των ασθενών.
Άλλες κλωνικές νόσοι που συνοδεύονται από ηωσινοφιλία είναι οι οξείες λευ-
χαιμίες με ηωσινοφιλία, η οξεία ηωσινοφιλική λευχαιμία, τα μυελοδυσπλαστι-
κά σύνδρομα με ηωσινοφιλία και τα μυελοϋπερπλαστικά σύνδρομα με υπε-
ρηωσινοφιλία.
 

Η κατηγορία αυτή περιλαμβάνει την οξεία και χρόνια ηωσινοφιλική λευχαιμία,
τη χρόνια μυελογενή λευχαιμία (ΧΜΛ), την ιδιοπαθή πολυκυτταραιμία, την ιδιοπα-
θή θρομβοκυτταραιμία, την οξεία μυελοβλαστική λευχαιμία (ΟΜΛ) με ηωσινοφι-
λία κι αναστροφή του χρωμοσώματος 16 (ΟΜ
4eos
Λ), τα 8p11 μυελοϋπερπλαστικά
σύνδρομα (ΜΥΣ), την οξεία λεμφοβλαστική λευχαιμία (ΟΛΛ) και το Τ-λεμφοβλα-
στικό λέμφωμα με ηωσινοφιλία, μυελοδυσπλαστικά σύνδρομα (ΜΔΣ) με ηωσινο-
φιλία και τη συστηματική μαστοκυττάρωση με ηωσινοφιλία.
Στο σημείο αυτό κρίνεται σκόπιμο να γίνει διαχωρισμός της ομάδας αυτής που
80
διεθνώς ορίζεται ως «κλωνικές ηωσινοφιλικές διαταραχές» από τον όρο «παρα-
κλωνική ηωσινοφιλία» που περιγράφεται επίσης στη διεθνή βιβλιογραφία. Ο όρος
«κλωνική ηωσινοφιλική διαταραχή» δηλώνει ότι τα ηωσινόφιλα αποτελούν τμήμα
της κλωνικής βλάβης του μυελού. Αντίθετα ο όρος «παρακλωνική ηωσινοφιλία»
χρησιμοποιείται για να περιγράψει την ομάδα των ηωσινοφιλιών που συνοδεύουν
κλωνικές διαταραχές του μυελού των οστών, χωρίς τα ηωσινόφιλα να είναι κλωνι-
κά. Η «παρακλωνική ηωσινοφιλία» ανήκει στις αντιδραστικές ηωσινοφιλίες. Στους
ασθενείς αυτούς, η ηωσινοφιλία προάγεται από την παραγωγή κυτταροκινών από
τον κλωνικό πληθυσμό, που μπορεί να ανήκει στη μυελική ή τη λεμφική σειρά, αλλά
τα ηωσινόφιλα δεν προέρχονται από ένα μόνο κλώνο. Έτσι, η ηωσινοφιλία που συ-
νοδεύει τη νόσο του Hodgkin και τα μη Hodgkin λεμφώματα εντάσσεται στις αντι-
δραστικές ηωσινοφιλίες καθώς τα ηωσινόφιλα αυτά είναι πολυκλωνικά.
Κλωνική αιμοποίηση είναι παρούσα στο 1% περίπου των μέτριων ή σοβα-
ρών υπερηωσινοφιλιών. Στους ασθενείς αυτούς, υπάρχει επίκτητη διαταραχή του
αρχέγονου αιμοποιητικού κυττάρου και τα ηωσινόφιλα μπορεί να αποτελούν τμή-
μα του παθολογικού κλώνου ή άλλου κλώνου. Η κλωνικότητα στους ασθενείς με
υπερηωσινοφιλία μπορεί να τεκμηριωθεί με διάφορες μεθόδους, όπως (α) κυττα-
ρογενετική ανάλυση του μυελού των οστών, (β) ανάλυση FISH (fluorescent in situ
hybridization) για την ανίχνευση χρωμοσωματικών ανωμαλιών που εντοπίζονται
στα ηωσινόφιλα, (γ) κλωνικές κυτταρογενετικές ανωμαλίες σε καλλιέργειες ηωσι-
νόφιλων που απομονώθηκαν από ασθενείς, (δ) ενίσχυση με αντίδραση αλυσιδω-
τής πολυμεράσης (PCR) του γονιδίου του υποδοχέα των ανθρώπινων ανδρογόνων
(HUMARA) σε γυναίκες ασθενείς, (ε) απόδειξη DNA πολυμορφισμού του γονιδί-
ου της φωσφογλυκερικής κινάσης (PGK), (στ) αναδιατάξεις του γονιδίου του υπο-
δοχέα των Τ-λεμφοκυττάρων και (ζ) τεκμηρίωση μεταλλάξεων στα γονίδια K-ras
των ηωσινόφιλων.
Σε απουσία τεκμηριωμένης κλωνικότητος, ορισμένα χαρακτηριστικά συνη-
γορούν περισσότερο υπέρ της ύπαρξης κλωνικής διαταραχής παρά υπέρ της πα-
ρουσίας ΙΥΣ. Αυτά είναι: (α) ανώμαλη εντόπιση των άωρων προγονικών κυττά-
ρων (ALIP) ή η ύπαρξη ίνωσης ΙΙΙου βαθμού στην οστεομυελική βιοψία, δηλωτικά
ΜΔΣ και/ή μυελοσκλήρυνσης, αντίστοιχα, (β) η ύπαρξη ανώμαλων μορφών ηω-
σινόφιλων (ηωσινόφιλα δίκην δακτυλιδιού), (γ) χαμηλή τιμή αλκαλικής φωσφατά-
σης των ουδετερόφιλων και (δ) φυσιολογικές τιμές των ηωσινοποιητών στον ορό
(IL-3, IL-5 και GM-CSF).

Η νόσος είναι από παλιά γνωστή, όμως υπήρχε σκεπτικισμός για την καθιέρω-
ση του όρου, επειδή τα κύτταρα του περιφερικού αίματος δεν ήταν άωρα αλλά ώρι-
81
μα ηωσινόφιλα. Για την διάγνωση της νόσου έχουν προταθεί τα παρακάτω κριτή-
ρια: α) προοδευτική και επίμονη ηωσινοφιλία που συνοδεύεται από άωρες μορφές
είτε στο περιφερικό αίμα ή στο μυελό, β) αναλογία βλαστικών κυττάρων στο μυε-
λό μεγαλύτερη από 5%, γ) διήθηση των ιστών από άωρα ηωσινόφιλα κύτταρα, δ)
παρουσία κλωνικών διαταραχών και 3) οξεία κλινική πορεία που συνοδεύεται από
αναιμία θρομβοπενία και αυξημένη τάση για λοιμώξεις και αιμορραγία. Στη νόσο
βρίσκονται όλα τα χαρακτηριστικά των μυελοδυσπλαστικών συνδρόμων και πολύ
συχνά χρωμοσωματικές ανωμαλίες.
2.1. Χρόνια ηωσινοφιλική λευχαιμία
Η χρόνια ηωσινοφιλική λευχαιμία (ΧΗΛ) πρέπει πάντα να τίθεται στη διαφορι-
κή διάγνωση ασθενών με μέτρια ή σοβαρή ηωσινοφιλία, όταν οι κυριότερες αιτίες
αντιδραστικής ηωσινοφιλίας έχουν αποκλειστεί. Η κλινική εικόνα έχει ευρεία δια-
κύμανση (Πίνακας 1). Κλωνικές βλάβες σε φαινότυπο παρόμοιο αυτό του υπερηω-
σινοφιλικού συνδρόμου (ΙΥΣ) αποτελούν σήμερα τη βάση της διάγνωσης της ΧΗΛ
και της διαφορικής της διάγνωσης από το ΙΥΣ. Κυριότερες κυτταρογενετικές ανω-
μαλίες που βρίσκονται στα πρόδρομα κύτταρα της ηωσινοφιλικής σειράς είναι οι
t(5;11), t(2;5), t(5;12) και γενικά ανωμαλίες του χρωμοσώματος 5 (Πϊνακας 2). Στο
χρωμόσωμα αυτό, και συγκεκριμένα στην περιοχή 5q31 εντοπίζεται η θέση των γο-
νιδίων των IL-3, IL-5 και GM-CSF, που είναι οι κυριότερες ηωσινοποιητίνες. Έτσι
δεν είναι περίεργο που μεταλλάξεις στην περιοχή αυτή ενέχονται στην παθογένεια
της ΧΗΛ. Η κλωνικότητα μπορεί να αφορά διάφορες κυτταρογενετικές και μορια-
κές διαταραχές. Η παρουσία βλαστών δεν αποκλείει τη διάγνωση καθώς βλαστική
εκτροπή της ΧΗΛ έχει περιγραφεί. Κυκλική διακύμανση των ηωσινόφιλων με τι-
μές μεταξύ 0,4 και 400x10
9
/L έχουν αναφερθεί στον ίδιο ασθενή.
Το 2003 οι Cools και συν. ανίχνευσαν την παρουσία της χιμαιρικής πρωτεΐνης
FIP1-like–1–platelet derived growth factor receptor-α (FIP1L1-PDGFRA) σε 9/16
ασθενείς με ηωσινοφιλία στο περιφερικό αίμα ή το μυελό των οστών. Η πρωτεΐ-
νη αυτή έχει δραστικότητα τυροσινικής κινάσης. Οι ασθενείς αυτοί ταξινομούνται
σήμερα στην ομάδα της ΧΗΛ. Παρόμοια δράση με την παραπάνω πρωτεΐνη έχει
Χρόνια ηωσινοφιλική λευχαιμία: κλινικοεργαστηριακά χαρακτηριστικά.
Επικρατούν άνδρες
Ηπατομεγαλία, σπληνομεγαλία
Πολυμορφοπυρήνωση, μονοκυττάρωση
Αρκετοί αναιμία και θρομβοπενία
Μυελοδυσπλασία και των τριών σειρών
Συχνά μείωση LAP
Βλαστική μετατροπή
82
και η χιμαιρική πρωτεΐνη ETV6-PDGFRβ που επίσης ανιχνεύθηκε σε ασθενείς με
ΜΥΣ και υπερηωσινοφιλία. Στις περιπτώσεις αυτές υπήρξε ανταπόκριση του νο-
σήματος στην ιματινίμπη, που είναι αναστολέας των κινασών, όπως είναι η κινάση
ΑΒL στη ΧΜΛ, η PDGFRβ σε χρόνια ΜΥΣ και οι KIT κινάσες σε στρωματικούς
όγκους του γαστρεντερικού συστήματος. Έτσι βλάβες στα γονίδια των υποδοχέων
PDGFRA, PDGFRB και FGFR1 (fibroblast growth factor receptor 1) διαχωρίζουν
τους 3 κύριους μοριακούς υπότυπους της ΧΗΛ (Πίνακας 3). Οι ασθενείς που εμ-
φανίζουν τη χιμαιρική πρωτεΐνη FIP1L1-PDGFRA απαντούν χαρακτηριστικά στην
ιματινίμπη. Τέλος ασθενείς με βλάβη στο γονίδο της κινάσης JAK2 (V617F με-
τάλλαξη, χαρακτηριστική στα μυελοϋπερπλαστικά σύνδρομα, όπως στην ιδιοπα-
θή πολυκυτταραιμία και ιδιοπαθής θρομβοκυτταραιμία) έχουν περιγραφεί επίσης
σε ασθενείς με ΧΗΛ
Σύμφωνα με τη νέα ταξινόμηση των αιματολογικών νεοπλασμάτων του Π.Ο.Υ.
υπάρχουν μερικές μεταβολές στη διάγνωση της ΧΗΛ. Ασθενείς με ηωσινοφιλία και
θετικότητα στην ύπαρξη της χιμαιρικής πρωτεΐνης bcr-abl, που στο παρελθόν θε-
ωρούνταν ότι είχαν ΧΗΛ, τώρα ταξινομούνται στην ομάδα της χρόνιας μυελογε-
νούς λευχαιμίας με ηωσινοφιλία. Στις περιπτώσεις ΧΗΛ με δυσπλασία μίας ή πε-
ρισσότερων αιμοποιητικών σειρών πρέπει πλέον να τίθεται η διάγνωση του ΜΔΣ
με ηωσινοφιλία. Ασθενείς με ηωσινοφιλία στα επίπεδα της ΧΗΛ με χαμηλές τιμές
αλκαλικής φωσφατάσης των ουδετερόφιλων ή αυξημένες τιμές βιταμίνης B
12
ταξι-
νομούνται πλέον στην ομάδα των μυελοϋπερπλαστικών συνδρόμων με ηωσινοφι-
Χρόνια ηωσινοφιλική λευχαιμία: κυριότερες χρωμοχωμικές ανωμαλίες.
Τρισωμία 8
i(17q)
t(5;12)(q33;p13)
t(5;12)(q31;q13)
t(1;5)(q23;q33)
t(2;5)(p23;q35)
t(5;9)(q32;q33)
t(5;16)(q33;p13)
t(9;22))
Τρισωμία 10
17q+
+Y, t(3;5)(p21;q11), +8
15q-
t(7;12)(q11;p11)
t(4;16)(q11 ή 12;p12)
-7
Tρισωμία Χ
Βραχύ Υ
83
λία. Όταν οι παραπάνω διαταραχές έχουν αποκλειστεί τότε μόνο τίθεται η διάγνωση
της ΧΗΛ. Η ΧΗΛ έχει χρόνια πορεία αλλά μπορεί να εκτραπεί σε βλαστική κρίση,
ενώ πολύ σπάνια μπορεί στη διάγνωσή της ο ασθενής να βρίσκεται ήδη σε βλαστι-
κή εκτροπή. Μερικές φορές οι ασθενείς εμφανίζουν χλωρώματα στα οποία κυριαρ-
χούν προγονικές μορφές των ηωσινόφιλων.
2.2. Οξεία ηωσινοφιλική λευχαιμία
Η οξεία ηωσινοφιλική λευχαιμία (ΟΗΛ) είναι εξαιρετικά σπάνια. Μια ειδική
ιστοχημική αντίδραση, αυτή της υπεροξειδάσης ανθεκτικής στην κυανιδίνη, μπο-
ρεί να ανιχνεύσει λευχαιμικά βλαστικά κύτταρα με ηωσινοφιλική διαφοροποίηση,
αλλά δεν είναι ευρέως διαθέσιμη. Μόνο με τη μέθοδο αυτή μπορεί να γίνει διαχω-
ρισμός της ΟΗΛ από την ΟΜΛ-Μ
4eos
. Συχνά η ΟΗΛ σχετίζεται με την μετάθεση
t(10;14), ενώ περιγράφεται κι εκτροπή ηωσινοφιλικού ΜΔΣ σε ΟΗΛ. Η θεραπεία
της είναι παρόμοια της ΟΜΛ και η πρόγνωσή της πολύ φτωχή.
2.3. Οξεία μυελοβλαστική λευχαιμία με ηωσινοφιλία
Η ΟΜΛ-Μ
2
,
σύμφωνα με την κατά FAB ταξινόμηση, που φέρει την μετάθεση
t(8;21) εμφανίζει συνήθως αύξηση των ώριμων και πρόδρομων ηωσινόφιλων στο
μυελό των οστών, ενώ πολύ σπάνια συνοδεύεται από ηωσινοφιλία στο περιφερικό
Μοριακοί υπότυποι της χρόνιας ηωσινοφιλικής λευχαιμίας.

4 γονίδια παρεμβάλλονται στο PDGFRA
Κωδικοποιούν συνεχή δράση τυροσινικής κινάσης
Προκαλεί κλωνικό πολλαπλασιασμό των Η
Συχνότερη η μικροδιαγραφή στο 4q12 →σύντηξη FIP1L1-PDGFRA
Προηγουμένως διάγνωση ιδιοπαθούς HES
Φυσιολογικός καρυότυπος
Άνδρες, σπληνομεγαλία
↑Β12, ↑ τρυπτάση μαστοκυττάρων
Υπερκυτταρικός μυελός, συχνά ίνωση
Αυξημένα παθολογικά μαστοκύτταρα

χρωμόσωμα 5;33

στο 8p11 Μυελοϋπερπλαστικό σύνδρομο 8p11 (σύνδρομο stem cell leukemia/
lymphoma)
Κακή πρόγνωση
Εξέλιξη σε ΟΜΛ ή λεμφοβλαστικό λέμφωμα σε 1-2 χρόνια
84
αίμα Πίνακες 4, 5). Αντίθετα ο τύπος Μ
4eos
, που σχετίζεται με την αναστροφή του
χρωμοσώματος 16, εμφανίζει αύξηση των ηωσινόφιλων τόσο στο μυελό των οστών
όσο και στο περιφερικό αίμα. Ασθενείς με άλλους τύπους ΟΜΛ και ηωσινοφιλία
έχουν επίσης διαταραχές του χρωμοσώματος 16, όπως t(16;16), del(16), t(5;16) και
t(16;21) (Πίνακας 6). Χωρίς την ειδική χρώση υπεροξειδάσης ανθεκτική στην κυα-
νιδίνη, είναι πιθανό αρκετές μορφές ΟΗΛ να διαφεύγουν, όπως έχει περιγραφεί σε
αρκετές περιπτώσεις στη βιβλιογραφία.
2.4. Οξεία λεμφοβλαστική λευχαιμία με ηωσινοφιλία
Ο πρώτος ασθενής με ΟΛΛ και ηωσινοφιλία περιγράφηκε το 1973. Τα ηωσι-
Οξεία λευχαιμία και ηωσινοφιλία.
Όχι δύσκολη διάγνωση ΟΜΛ ή ΟΛΛ
(νεοπλασματικά ή σπάνια αντιδραστικά Η)

M4Eo/inv(16)(p13;q22) ή t(16;16)(p13;q22)
Σημαντική ηωσινοφιλία μυελού (στις περισσότερες περιπτώσεις)
M2/t(8;12)(q22;q22)
>5% Η και πρόδρομες μορφές (1/3 περιπτώσεων)
Σπάνια υπερηωσινοφιλία

Οξεία λευχαιμία και ηωσινοφιλία.

Ηωσινόφιλα + βασεόφιλα κοκκία
Κοκκία θετικά στην PAS και χλωροξεική εστεράση

Μικρές κυτταρολογικές/κυτταροχημικές ανωμαλίες
Ραβδία Auer στα ηωσινόφιλα (υπεροξειδάση)
 
Οξεία λευχαιμία και ηωσινοφιλία: χαρακτηριστικές χρωμοσωματικές ανω-
μαλίες.
inv (16)(p13;q22)
del(16)(q22)
t(16;16)(p13;q22)
t(5;16)(q33;q22)
t(8;21)(q22;q22)
t(16;21)(p11;q22)
t(10;14)(p14;q21)
Μονοσωμία 7
85
νόφιλα βρέθηκε ότι παράγονται από διέγερση μέσω ηωσινοποιητικών κυτταροκι-
νών. Στη συνέχεια μελετήθηκαν 15 ασθενείς με ΟΛΛ κι ηωσινοφιλία και βρέθη-
κε ότι τα ηωσινόφιλα ήταν μονοκλωνικά κι έφεραν την μετάθεση t(5;14), όπως και
οι λεμφοβλάστες, αποδεικνύοντας ότι αποτελούσαν τμήμα του παθολογικού κλώ-
νου. Από τα περιστατικά που έχουν ήδη περιγραφεί στη βιβλιογραφία φαίνεται ότι
τα ηωσινόφιλα που συνοδεύουν την ΟΛΛ μπορεί να είναι κλωνικά ή όχι. Είτε στη
μια είτε στην άλλη περίπτωση, η ηωσινοφιλία φαίνεται να προηγείται της εμφάνι-
σης της ΟΛΛ ή της υποτροπής της και να εξαφανίζεται στην ύφεση της νόσου. Στις
περιπτώσεις αυτές η ηωσινοφιλία είναι ένας ευαίσθητος δείκτης της παρουσίας του
λευχαιμικού κλώνου, ιδιαίτερα στην υποτροπή της βασικής νόσου.
2.5. Μυελοδυσπλαστικά σύνδρομα με ηωσινοφιλία (ηωσινοφιλικά ΜΔΣ)
Η οντότητα των ηωσινοφιλικών ΜΔΣ δεν έχει πλήρως αναγνωριστεί. Περι-
πτώσεις στη διεθνή βιβλιογραφία έχουν ονομαστεί ως χρόνια μυελομονοκυτταρική
λευχαιμία (ΧΜΜΛ) με ηωσινοφιλία, άτυπη ΧΜΜΛ ή ΜΔΣ με ηωσινοφιλία. Σε μια
μελέτη 114 ασθενών με πρωτοπαθή ΜΔΣ από τους Matsushima και συν. (1993) πε-
ριγράφηκαν 8 ασθενείς (7%) με ηωσινοφιλία. Οι δυο είχαν ανθεκτική αναιμία (RA),
5 είχαν ανθεκτική αναιμία με περίσσεια βλαστών (RAEB) κι ένας ανθεκτική αναι-
μία με περίσσεια βλαστών σε εκτροπή (RAEBt). Οι 7/8 ασθενείς ήταν άντρες. Ο
αριθμός των ηωσινόφιλων στο περιφερικό αίμα κυμαίνονταν από 0,7-1,4x10
9
/L, ενώ
6/7 (86%) ασθενείς που μελετήθηκαν κυτταρογενετικά είχαν χρωμοσωμικές ανω-
μαλίες, κυρίως του χρωμοσώματος 7 (όλοι) ή του χρωμοσώματος 5 (5 ασθενείς).
Η μέση επιβίωση στην ομάδα των ασθενών με ΜΔΣ κι ηωσινοφιλία ήταν σημαντι-
κά μικρότερη από αυτή των ασθενών με ΜΔΣ χωρίς ηωσινοφιλία (Πίνακας 7). Ο
Oscier το 1996 περιέγραψε 5 ασθενείς με άτυπη ΧΜΛ και ηωσινοφιλία σε σύνολο
10 ασθενών στους οποίους η άτυπη ΧΜΛ δημιουργήθηκε σε έδαφος προηγούμενης
μυελοδυσπλασίας. Οι ασθενείς αυτοί είχαν αριθμό ηωσινόφιλων που κυμαίνονταν
μεταξύ 0.8 και 4.6x10
9
/l (διάμεση τιμή 1.5x10
9
/l). Τρισωμία 8 βρέθηκε σε 2 ασθε-
νείς και μονοσωμία 7 σε έναν ασθενή. Οι ασθενείς με ηωσινοφιλία είχαν μικρότε-
ρη επιβίωση από αυτούς χωρίς ηωσινοφιλία. Η μονοσωμία 7 είναι συχνό εύρημα
στους ασθενείς με ΜΔΣ και σχετίζεται με φτωχή πρόγνωση, ενώ ανευρίσκεται και
σε ασθενείς με ΟΜΛ με αριθμό ηωσινόφιλων στο μυελό των οστών που υπερβαίνει
το 5%. Το 1996 ο Doorduijn και συν. περιέγραψε έναν ασθενή με υπερηωσινοφι-
Ηωσινοφιλικό μυελοδυσπλαστικό σύνδρομο.
Ηωσινοφιλία σπάνια
Συχνότερα σε ΜΔΣ μετά χημειοθεραπεία
Συνήθως τα Η είναι κλωνικά
t(1;7)
86
λία άγνωστης αιτιολογίας με τιμές ηωσινόφιλων μικρότερες αυτών που απαιτούνται
για τη διάγνωση του ΙΥΣ. Ο ασθενής είχε φυσιολογικό καρυότυπο για 24 χρόνια,
οπότε ανάπτυξε χλώρωμα εγκεφάλου. Το μυελόγραμμα ήταν συμβατό με ηωσινο-
φιλικό ΜΔΣ κι ο καρυότυπος ανέδειξε τρισωμία 8, που επίσης απαντάται συχνά σε
ΜΔΣ και σχετίζεται με ευνοϊκή πρόγνωση. Η τρισωμία 8 βρέθηκε και στα ηωσινό-
φιλα με ανάλυση FISH. Ο ασθενής κατέληξε μέσω βλαστικής εκτροπής σε ΟΜΛ.
Βλαστική εκτροπή των ηωσινοφιλικών ΜΔΣ σε ΟΜΛ έχει περιγραφεί σε αρκετά
περιστατικά στη βιβλιογραφία. Το περίεργο είναι η ΟΜΛ μετά εκτροπή ηωσινοφι-
λικών ΜΔΣ δε συνοδεύεται συνήθως από αυξημένα ηωσινόφιλα.
2.6. Μυελοϋπερπλαστικά σύνδρομα με ηωσινοφιλία
Αυξημένος αριθμός ηωσινόφιλων στο μυελό των οστών και ηωσινοφιλία πα-
ρατηρείται συχνά σε ΜΥΣ. Η χρόνια ουδετεροφιλική λευχαιμία εμφανίζει συχνό-
τερα από όλα τα ΜΥΣ ηωσινοφιλία και ακολουθείται σε συχνότητα από τη ΧΜΛ,
τη μυελοσκλήρυνση, την ιδιοπαθή θρομβοκυτταραιμία και την αληθή πολυκυττα-
ραιμία. Οι Spiers και συν. δημοσίευσαν το 1977 σειρά 50 ασθενών με χρόνια ουδε-
τεροφιλική λευχαιμία και άτυπη ΧΜΛ (χρωμόσωμα Φιλαδέλφειας και bcr-abl αρ-
νητική), από τους οποίους οι 46 είχαν ηωσινοφιλία. Η μέση τιμή των ηωσινόφιλων
στους 50 ασθενείς ήταν 5x10
9
/L (εύρος: 0.3-30x10
9
/l). Σε μία Ισπανική μελέτη από
τους Jonte και συν. (1992) που περιελάμβανε 134 ασθενείς με ΧΜΛ βρέθηκε ότι
το 78% αυτών είχαν ηωσινοφιλία.
Έχουν παρατηρηθεί μερικοί ασθενείς με ηωσινοφιλία που σχετίζεται με την
ταυτόχρονη παρουσία Τ-λεμφοβλαστικού λεμφώματος και ΜΥΣ, ή προϋπάρχο-
ντος ΜΥΣ που εκτρέπεται σε Β- ή συχνότερα σε Τ-λέμφωμα. Αυτές οι περιπτώσεις
φαίνεται ότι προέρχονται από μεταλλάξεις σε πολυδύναμο αρχέγονο αιμοποιητι-
κό κύτταρο που μπορεί να δώσει γένεση τόσο σε προγονικά κύτταρα της μυελικής
όσο και σε προγονικά κύτταρα της λεμφικής σειράς. Οι διαταραχές αυτές δεν έχουν
πλήρως διευκρινιστεί, σχετίζονται με βλάβες του χρωμοσώματος 8 (8p11) κι έχουν
πολύ φτωχή πρόγνωση.
2.7. Συστηματική μαστοκυττάρωση με ηωσινοφιλία
Η συστηματική μαστοκυττάρωση είναι σπάνια κλωνική διαταραχή των μαστο-
κυττάρων που προσβάλλει το μυελό των οστών, το δέρμα, το σπλήνα, το ήπαρ και
τους λεμφαδένες. Η πλειονότητα των ασθενών έχουν ηλικία άνω των 60 ετών, αν
και η νόσος έχει περιγραφεί και σε παιδιά. Τα συμπτώματα παράγονται κυρίως από
την απελευθέρωση στην κυκλοφορία των ουσιών που περιέχονται στα κοκκία των
μαστοκυττάρων, και περιλαμβάνουν κυρίως δερματικά εξανθήματα, υπόταση και
αναφυλακτοειδείς αντιδράσεις. Ο πίνακας 8α περιγράφει τις μορφές της μαστοκυτ-
τάρωσης σύμφωνα με την πρόσφατη ταξινόμηση του Π.Ο.Υ. κι ο πίνακας 8β τα κρι-
87
  Κριτήρια για τη διάγνωση της συστηματικής μαστοκυττάρωσης με βάση
τον Π.Ο.Υ.
ΜΕΙΖΟΝ ΚΡΙΤΗΡΙΟ
Οζώδεις διηθήσεις του μυελού των οστών ή εξωδερμικού οργά-
νου από μαστοκύτταρα (> 15 μαστοκυτταρικές αθροίσεις)
ΕΛΑΣΣΟΝΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ
α. Τα μαστοκύτταρα στο μυελό των οστών ή άλλα όργανα
έχουν ανώμαλη μορφολογία (>25%)
β. Ύπαρξη της μετάλλαξης D816V ή άλλων μεταλλάξεων του
κωδονίου 816 του c-kit σε εξωδερμικά όργανα
γ. Τα μαστοκύτταρα στο μυελό των οστών εκφράζουν CD2 ή
CD25 ή και τα δυο
δ. Η τρυπτάση ορού έχει τιμή >20 ng/mL.
ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ
ΑΠΑΙΤΟΥΝΤΑΙ



Ταξινόμηση συστηματικής μαστοκυττάρωσης με βάση τον Π.Ο.Υ.
Κύρια κατηγορία Υποκατηγορία
Δερματική μαστοκυττάρωση
Ήπια (indolent) συστηματική
μαστοκυττάρωση
Συστηματική μαστοκυττάρωση
συσχετιζόμενη με άλλη κλωνική
αιματολογική διαταραχή
Επιθετική μαστοκυττάρωση
Μαστοκυτταρική Λευχαιμία
Μαστοκυτταρικό σάρκωμα
Εξωδερμικό μαστοκύττωμα
Κηλιδώδης μορφή
Διάχυτη μορφή
Δερματικό μαστοκύττωμα
Έρπουσα συστηματική μαστοκυττάρωση
Μεμονωμένη μαστοκυττάρωση του
μυελού των οστών
Χωρίς ηωσινοφιλία
Με ηωσινοφιλία*
Κλασική μορφή
Αλευχαιμική μαστοκυτταρική λευχαιμία**
* σε υποομάδα των ασθενών αυτών ανιχνεύεται η χιμαιρική πρωτεΐνη FIPL1-PDGFRA
** στην ομάδα αυτή τα κυκλοφορούντα μαστοκύτταρα είναι λιγότερα του 10% του ολικού
αριθμού των λευκών αιμοσφαιρίων
88
τήρια διάγνωσης της συστηματικής μαστοκυττάρωσης. Ηωσινοφιλία παρατηρείται
στο 25% των ασθενών με μαστοκυττάρωση, ενώ στις γενικευμένες μορφές, ηωσι-
νοφιλία παρατηρείται στο ~35% των ασθενών. Στις περιπτώσεις που έχουν μελετη-
θεί τα ηωσινόφιλα που συνοδεύουν τη μαστοκυττάρωση ανήκουν στον παθολογικό
κλώνο κι ο αριθμός τους μειώνεται με την αγωγή για τη βασική νόσο. Στη συστη-
ματική μαστοκυττάρωση με ηωσινοφιλία κλασσική είναι η μετάλλαξη ΚΙΤ-D816V
με αποτέλεσμα διαφορετική νόσο από εκείνη της ηωσιφιλίας με FIP1L1-PDGFRA
αν και τα φαινοτυπικά χαρακτηριστικά είναι πολλές φορές δυσδιάκριτα. Η νόσος
είναι ιδιαίτερη ευαίσθητη στην ιματινίμπη.

1. Bain B. Eosinophilic leukemia and idiopathic hypereosinophilic syndrome are mutual-
ly exclusive diagnoses. Blood 2004, 104:3836
2. Brito-Babapulle F. The eosinophilias, including the idiopathic hypereosinophilic syn
-
drome. Br J Haematol 2003, 121:203-223
3.
Burgstaller S, Kreil S, Waghorn K, et al. The severity of FIP1L1-PDGFRA-positive
chronic eosinophilic leukaemia is associated with polymorphic variation at the IL5RA
locus. Leukemia 2007, 21:2428-2432
4.
Curtis CE, Grand FH, Musto P et al. Two novel imatinib-responsive PDGFRA fusion
genes in chronic eosinophilic leukaemia. Br J Haematol 2007, 138:77-81
5.
Helbig G, Stella-Holowiecka B, Majewski M et al. Interferon alpha induces a good
molecular response in a patient with chronic eosinophilic leukemia (CEL) carrying the
JAK2V617F point mutation. Haematologica 2007, 92:e118-119
6.
Ishihara K, Kitamura H, Hiraizumi K et al. Mechanisms for the proliferation of eosin-
ophilic leukemia cells by FIP1L1-PDGFRalpha.Biochem Biophys Res Commun 2008,
366:1007-1011
7. Lombardi C, Passalacqua G. Eosinophilia and diseases: clinical revision of 1862 cases.
Arch Intern Med 2003, 90:892-899
8.
Maric I, Robyn J, Metcalfe DD et al. KIT D816V-associated systemic mastocytosis
with eosinophilia and FIP1L1/PDGFRA-associated chronic eosinophilic leukemia are
distinct entities. J Allergy Clin Immunol 2007, 120:680-687
9. Meletis J. Atlas of Hematology. 2nd Edition Nereus Publish. Inc. Athens 2007
10.
Pardanani A, Verstovsek S. Hypereosinophilic syndrome, chronic eosinophilic leuke-
mia, and mast cell disease. Cancer J 2007, 13:384-91
11. Rothenberg ME. Mechanisms of disease: eosinophilia. N Engl J Med 1998, 338:1592-
1600
12. Sade K, Mysels A, Levo Y, Kivity S. Eosinophilia: a study οf 100 hospitalized patients.
Eur J Int Med 2007, 18:196-201
13. Terpos E, Deligiannis P, Samarkos M et al. Variabiliy in eosinophil density in relation
to their concentration in peripheral blood. Haematologica 1999, 84:240
14. Viniou N, Yataganas X, Abazis D et al. Hypereosinophilia associated with monosomy
7. Cancer Genet Cytogenet 1995, 80:68-71
89
15. Δεληγιάννης Φ, Τσεκούρα Χ, Ποζιόπουλος Χ, Παναγιωτίδης Π, Καπίρη Ε, Πατεράκης
Γ, Βαβουράκης Ε, Λαφιωνιάτης Σ, Καρκαντάρης Χ, Λουκόπουλος Δ, Μελέτης Ι.
Ετερογένεια των ηωσινοφίλων του περιφερικού αίματος: Μεταβολές στην πυκνότητα
των κυττάρων σε σχέση με το βαθμό της ηωσινοφιλίας. Πρακτ 5ου Πανελ Αιματολ
Συνεδρ 1991:61
16. Μελέτης Ι. Από το Αιματολογικό Εύρημα στη Διάγνωση. Εκδόσεις “Νηρέας”,
Έκδοση, Αθήνα 2003
17. Μελέτης Ι. Άτλας Αιματολογίας. Εκδόσεις “Νηρέας”, Αθήνα 2000
18. Μελέτης Ι, Μελέτης Χρ. CDROM Αιματολογία-Διαγνωστική Προσέγγιση. Εκδόσεις
“Νηρέας”, Αθήνα 1998
19. Μελέτης Ι, Μελέτης Χρ, Σαμάρκος Μ, Γιαταγάνας Ξ, Λουκόπουλος Δ. CDROM Άτλας
Αιματολογίας. Εκδόσεις “Νηρέας”, Αθήνα 1996
20. Μελέτης Ι. Χρ. Το ηωσινόφιλο κύτταρο, μορφολογία λειτουργίες. Ιατρική 1981, 39:16-
24
21. Μελέτης Ι. Χρ. Νοσήματα που συνοδεύονται από ηωσινοφιλία. Ιατρική 1984, 46:323-
331

Α. Ασθενής με νόσο Ηοdgkin εμφανίζει αριθμό ηωσινόφιλων στο περιφερικό
αίμα 3,2x10
9
/L. H ηωσινοφιλία αυτή ταξινομείται ως:
1. σοβαρή, αντιδραστικής αιτιολογίας
2. μέτρια, κλωνικής αιτιολογίας
3. σοβαρή, κλωνικής αιτιολογίας
4. ήπια, αντιδραστικής αιτιολογίας
5. μέτρια, αντιδραστικής αιτιολογίας
Β. Γυναίκα 56 ετών προσέρχεται με αριθμό λευκών 22,4x10
9
/L και τύπο: 26%
ουδετερόφιλα, 7% λεμφοκύτταρα, 2% μονοκύτταρα και 65% ώριμα ηωσινό-
φιλα. Ο Ht ήταν 35,7%, η Ηb 11,7 g/dl και τα αιμοπετάλια 275x10
9
/L. Δεν
υπήρχαν βλαστικά κύτταρα στο περιφερικό αίμα ή το μυελό των οστών. O
καρυοτυπικός έλεγχος έδειξε τη μετάθεση t(5;11) στο 80% των μεταφάσεων,
ενώ ό έλεγχος για τη χιμαιρική πρωτεΐνη bcr-abl ήταν αρνητικός. Δεν υπήρ-
χαν βλάβες σε ζωτικά όργανα. Ποια είναι η πιθανότερη διάγνωση;
1. Χρόνια μυελογενής λευχαιμία (ΧΜΛ)
2. Χρόνια ουδετεροφιλική λευχαιμία (ΧΟΛ)
3. Χρόνια ηωσινοφιλική λευχαιμία (ΧΗΛ)
4. Χρόνια μυελομονοκυτταρική λευχαιμία (ΧΜΜΛ)
5. Οξεία ηωσινοφιλική λευχαιμία (ΟΗΛ)
Γ. Άντρας 63 ετών εμφανίζεται για διερεύνηση ανεξήγητης εμμένουσας εωσινο-
90
φιλίας. Κλινικά παρουσιάζει σπληνομεγαλία, ενώ το υπερηχογράφημα καρδιάς
ήταν φυσιολογικό. Η γενική αίματος ανέδειξε λευκοκυττάρωση (12x10
9
/L) με
σημαντική ηωσινοφιλία (7,9x10
9
/L) και ήπια θρομβοκυτττάρωση (515x10
9
/L).
Τα μονοκύτταρα ήταν 0,6x10
9
/L. Τα επίπεδα της τρυπτάσης ορού ήταν φυσι-
ολογικά. Η βιοψία του μυελού ανέδειξε 70% διήθηση από ώριμα ηωσινόφι-
λα και μαστοκύτταρα σε ποσοστό ~1%. Δεν ανιχνεύθηκαν χιμαιρικές πρωτεΐ-
νες bcr-abl και FIP1L1-PDGFRA με RT-PCR, ενώ ανιχνεύθηκε ετεροζυγωτία
στη μετάλλαξη JAK2V617F. Ποια είναι η πιθανότερη διάγνωση;
1. Χρόνια ηωσινοφιλική λευχαιμία (ΧΗΛ)
2. Χρόνια μυελογενής λευχαιμία (ΧΜΛ)
3. Ιδιοπαθές υπερηωσινοφιλικό σύνδρομο (ΙΥΣ)
4. Χρόνια μυελομονοκυτταρική λευχαιμία (ΧΜΜΛ)
5. Συστηματική μαστοκυττάρωση με ηωσινοφιλία
Δ. Ποιά από τις παρακάτω μεταλλάξεις ή χιμαιρικές πρωτεΐνες είναι χαρακτηρι-
στική της μαστοκυττάρωσης με ηωσινοφιλία:
1. JAK2V617F
2. BCR-ABL
3. ΚΙΤ-D816V
4. FIP1L1-PDGFRA
5. ETV6-PDGFR
β
Ε. Ποια χαρακτηριστική χρωμοσωματική ανωμαλία βρίσκεται στην ΟΜΛ-
Μ4
eos
1. t(8;21)
2. μονοσωμία 7
3. t(16;21)
4. αναστροφή του χρωμοσώματος 16
5. t(9;22)
Show more