Project

Integrity / Integriteit

Goal: Caroline Raat is a lead national expert on integrity and whistleblowing

Updates
0 new
0
Recommendations
0 new
0
Followers
0 new
0
Reads
0 new
17

Project log

Caroline Raat
added a research item
In deze bijdrage staan enkele aspecten van intern onderzoek op het gebied van compliance, en vooral van meldingen van vermoedens van inbreuken en misstanden op grond van de komende Wet bescherming klokkenluiders (Wbk) centraal. Noch de wet, noch interne regelingen en handleidingen van o.m. het Huis voor klokkenluiders, bieden hiervoor voldoende houvast. Dat is in het verleden problematisch gebleken en dat is het nog steeds. Allereerst ga ik in op waar het om zou moeten gaan: waarheidsvinding. Ik bespreek waarheid als een ideaal waarnaar de onderzoeker en zijn opdrachtgever moeten streven. Om dat te doen, is methodologisch onderzoek nodig, door een onafhankelijke, onpartijdige en deskundige onderzoeker. De vraag is of juristen – waaronder compliance- of kwaliteitszorgjuristen, maar ook advocaten – voor dit graafwerk voldoende zijn geëquipeerd. Ook bespreek ik de vraag of ‘eigen onderzoekers’ wel de nodige afstand tot de opdrachtgever en het onderwerp van onderzoek kunnen bewaren. Tot slot bespreek ik zes waarden van onafhankelijk onderzoek.
Caroline Raat
added a research item
In this paper, we will address the question: do instruments to enhance public sector integrity work, and if they do, to what extend? The focus of the paper will be on wicked problems encountered by street level bureaucrats in everyday situations, especially in so called ‘toxic’ organizations. They are organizations that are led by or are highly influenced by ‘toxic types’, also known as “the dark triad”. Just as there is a ‘dirty dozen’ feature list for these types, we have developed a ‘dirty dozen’ feature list for toxic organizations. Also, we use the insight from (neuro)psychology that there is also an integrity personality type, the H-type, who scores high on the Hexaco H-scale. Street level issues in toxic organizations will be characterized as ‘doubly wicked’. We will explore the effectiveness of several instruments that are widely used in the field: codes of ethics, reporting systems, changing organizational culture and/or structure, and HR-measures. Some of them are more suitable to address toxic situations than others. Thorough research of the organizational setting is necessary to choose the right balance in instruments to diminish toxicity and to empower H-type personalities. Finally, we will introduce empirically approved instruments that might help civil servants and public organizations to improve integrity and quality: decision making systems & structures, nudges, and stakeholder management.
Caroline Raat
added a research item
Pleidooi voor gebruik van (neuro)psychologische kennis over individuele verschillen en besluitvorming in het bestuursrecht en bestuurskunde
Caroline Raat
added a research item
Deze longread is geschreven ter voorbereiding op een wetenschappelijke conferentie. Het uiteindelijke paper wordt in het Engels geschreven.
Caroline Raat
added a research item
Deze longread is ontleend aan het methodologische hoofdstuk van mijn proefschrift Mensen met Macht. Het gaat over hoe je de waarden van een organisatie en zijn medewerkers blootlegt. Ze ernaar vragen kan namelijk een vertekend beeld geven: sociaal wenselijke antwoorden, of in abstracto onderschreven begrippen die in concrete gevallen toch geen rol blijken te spelen, liggen op de loer. De narratieve methode-mensen verhalen laten vertellen-kan een middel zijn om door te dringen in de echte waarden waarop een organisatie drijft. Wil je onderzoek doen naar integriteit en cultuur in een organisatie, dan zul je deze moeten verkennen.
Caroline Raat
added 2 research items
presentatie van Caroline Raat over juridische kwaliteit en integriteit
Interview van Caroline Raat met de voorzitter van het Huis voor klokkenluiders, Wilbert Tomesen
Caroline Raat
added a research item
Integriteit is geen industrie In de week van de integriteit 2020 moet het er maar eens uit: veel mensen en organisaties houden zich bezig met integriteit terwijl zij er onvoldoende verstand van hebben en nog erger: het tot hun taak rekenen om integriteitskwesties niet op te lossen, maar te 'managen'. Dit noem ik in navolging van anderen die dit ook zien de 'integriteitsindustrie'. Zij houden dure symposia, organiseren voor veel geld leergangen van een paar dagen met mooie afkortingen en vergeten daarbij te vertellen dat integriteit niet iets is dat je in hooguit een week leert. Van certificaten en afkortingen De deelnemers presenteren zich vervolgens als deskundige en pronken met de afkorting als zou het een volwaardige, met een examen afgesloten, gedegen opleiding zijn. Zij maken van ethiek een platgeslagen model, bij voorkeur met 'afvinklijst'-"wij hebben deze protocollen of dit systeem, wij hebben een dilemmadagje (in een duur hotel in de bossen) gehad, dus wij zijn integer"-dat wordt vermarkt. Integriteit wordt aldus een product, dat zeker in deze tijd erg aantrekkelijk is. Het is volgens de verkopers van deze gebakken lucht immers niet moeilijk om een integere organisatie te hebben. Echter, dat is het wel. Altijd. En dat zal ook altijd zo blijven. Integer zijn is moeilijk en omgaan met (meldingen van) integriteitsproblemen is een wespennest. Het is dus geen hoerawoord, waar iedereen in abstracto voor is, maar als het dichtbij komt en moeilijk wordt samen met de waarheid als eerste sneuvelt. Integriteit is namelijk niet leuk, niet iets 'dat je er wel even bij doet', geen interessant onderwerp voor borrels, maar pijnlijk, weerbarstig en als je niet oppast, schadelijk. Het grote tapijt Ik heb genoeg met mensen uit de industrie gesproken om te weten dat zij ofwel uitgaan van een niet op enige wetenschap gebaseerd idee dat 'we allemaal goede mensen zijn', die dus ook wel geneigd zijn tot alle goeds. Alleen moeten ze daarbij wat hulp krijgen omdat ze het goede in zichzelf nog niet hebben ontdekt of blootstaan aan verkeerde verleidingen. Schendingen vergoeilijken, ook als dat niet gepast is, is dan de norm. Persoonlijke groei leidt niet automatisch tot meer integer gedrag. Ofwel zij noemen iets pas een integriteitskwestie als het het imago van de organisatie kan aantasten-met de onderliggende boodschap dat het probleem dus vooral moet verdwijnen. Is er een integriteitskwestie waar niemand nog iets van weet, dan moet het vooral zo blijven, want dan is het ook geen probleem. Het is helemaal niet moeilijk om een integriteitskwestie dusdanig te reframen tot 'arbeidsgeschil', en dan kan de olifant in de kamer blijven, terwijl de aandrager van het probleem moet vertrekken. Gevolg in beide situaties: problemen worden niet opgelost omdat ze niet worden gezien, niet begrepen of zelfs onder het spreekwoordelijke tapijt worden geveegd. Geen deskundig feitenonderzoek In beide gevallen speelt gedegen feitenonderzoek niet of nauwelijks een rol. Er worden advocatenkantoren ingehuurd om dit onderzoek te doen. Echter: advocaten zijn geen (feiten)onderzoekers-noch de rechtenopleiding, noch de opleiding advocatuur heeft hiervoor aandacht-en zij zijn bovendien wettelijk verplicht tot partijdigheid. De consultants uit de integriteitsindustrie zijn hier ook niet altijd in thuis. Er is nogal wat voor nodig om een onderzoek-van opdrachtformulering, borging van deskundigheid, zorgvuldig uitwerken en uitvoeren van een onderzoeksprotocol, gedegen en
Caroline Raat
added a research item
Nudging Hievoor beschreef ik dat ‘te veel regels’, maar ook ‘te veel menselijkheid’ tot ongewenste beslissingen kunnen leiden. In mijn boek beschrijf ik het werk van professionals als ‘evenwichtskunst’: beide – bureatische waarden en responsiviteit – zijn nodig. In de alledaagse praktijk is het echter onmogelijk om deze kunst te beoefenen. Daarom is het nuttig om methodes te verkennen die ervoor te zorgen dat het langzame brein wordt aangezet. Een belangrijke functie van dit langzame brein is namelijk zelfreflectie of zelfkritiek: ‘wie wil ik zijn?’ ‘kan ik mezelf nog in de spiegel aankijken?’ Nudging verandert de ‘keuzearchitectuur’ van mensen – met behulp van een bepaalde prikkel (de nudge) –, zonder pogingen tot overreding en zonder de betrokkene iets voor te schrijven of te verbieden. Nu is dat juist bij het nemen van autonome beslissingen een ingewikkelde kwestie: in sommige gevallen neemt een nudge de vrije wil juist weg, of probeert het inhoudelijk te sturen, bijvoorbeeld door iemand zonder dat hij dit door heeft te leiden naar het schap met gezonde keuzes in een supermarkt. Veel keuzearchitecturen – of dat nu looproutes in winkels, wetboeken, checklists of (geautomatiseerde) beslisprotocollen zijn – beperken de autonomie en sturen in een bepaalde richting. Ook kunnen deze systemen neutraal van opzet zijn, maar het snelle brein juist erg aanspreken. Als iemand twintig keer per dag dezelfde standaardbrief – door het aanklikken van verschillende standaardtekstblokken, wat in wezen nudges zijn – maakt, dan is de kans op gedachteloosheid, en dus beslissen op basis van biases erg groot. Caroline Raat doet meer onderzoek om methodes te ontwikkelen waarmee het langzame brein wordt aangezet.
Caroline Raat
added a research item
Ik bespreek hier een voor het hof van discipline gevoerde tuchtzaak tegen een advocaat van een kantoor dat door de gemeente Renkum werd ingeschakeld in een ontslagzaak. De CRvB oordeelde in juli 2019 dat het geschil voor 80 tot 100 % aan de gemeente verwijtbaar was, waarbij de hoogst mogelijke ontslagvergoeding hoort (ECLI:NL:CRVB:2019:2181). Het ontslag werd met name ondersteund door een onderzoek dat dit advocatenkantoor, dat zich specialiseert in arbeidszaken voor overheidswerkgevers, had uitgevoerd. Een collega van hetzelfde kantoor voerde tegelijkertijd de ontslagzaken tegen de ambtenaar waartegen het onderzoek was uitgevoerd. De advocaat komt er mild vanaf: een berisping. De uitspraak zou echter ook aanleiding kunnen zijn voor een discussie of het wel handig is om a. advocaten feiten- en integriteitsonderzoek uit te laten voeren en b. om dit onderzoek te laten doen of initiëren door een advocatenkantoor, gespecialiseerd in arbeidszaken. Laten we wel zijn: juristen zijn voor de (gemeentelijke) rechtspraktijk nuttige functionarissen, maar zij zijn niet geschoold in feitenonderzoek. Hetzelfde geldt voor advocaten: in het curriculum van de beroepsopleiding advocaten komen onderzoeksvaardigheden niet voor. Hooguit is een jurist of advocaat bekwaam in dossierstudie en jurisprudentie-onderzoek, maar niet in de voor elke vorm van feitenonderzoek zo cruciale waarheidsvinding. Waaronder: interviewtechniek, verantwoorde survey en statistiek, financieel en digitaal onderzoek.
Caroline Raat
added a research item
Chapter written by Caroline Raat on narrative analyses as a method of value research. Rechtsstaatlichkeit as an organizational virtue.
Caroline Raat
added a research item
Gemeen-ten worstelen met integriteit, misstanden en het melden ervan, en kunnen een speelbal worden van de integriteitsindustrie. De actualiteit van nieuwe wetgeving en be-richten over misstanden zijnde reden voor dit Actueel Commentaar. Hierin bespreek ik de belangrijke rol van gemeentejuristen hij hel bevorderen van integriteit. Dat is niet gemak-kelijk. want de weg van de minste weerstand is om het recht instrumenteel op te vatten, de andere kant uit te kijken of zaken goed te praten. Dal juristen zich vaak maar ten dele be-zighouden met integriteit, is meer dan een 'gemiste kans'.
Caroline Raat
added a research item
Caroline Raat, Recht en integriteit als functioneel rechtsgebied in wording, Rechtsstatelijkheid als organisatiedeugd revisited
Caroline Raat
added a research item
Actueel Commentaar JG Huis voor klokkenluiders: geen rol voor HR bij meldingen van misstanden De belangrijkste aanbeveling van het Huis is wel dat de afdeling HR op geen enkele wijze betrokken is bij het inhoudelijk onderzoek. Dit geldt zowel voor het verrichten van het onderzoek als de terugkoppeling van de resultaten. De vertrouwenspersoon, die er is om de melder te ondersteunen, mag volgens het Huis ook niet inhoudelijk betrokken zijn bij het onderzoek.
Caroline Raat
added a research item
Caroline Raat
added 15 research items
Caroline Raat Op 1 mei 2019 maakte het Huis voor Klokkenluiders zijn eerste twee onderzoeksrapporten openbaar. Beide gingen over de vraag of de melder was benadeeld door zijn werkgever als gevolg van de melding. De bespreking van de juridische implicaties van de keuze om een bejegingsonderzoek door het Huis in te voeren, namelijk een merkwaardige samenloop van onderzoeken, kunt u hier lezen. Over de melding bij een gemeentelijke werkgever volgt binnenkort mijn annotatie in Jurisprudentie voor Gemeenten (Sdu). Hier bespreek ik het door het Huis 'gegrond verklaarde' verzoek om een 'bejegeningsonderzoek' op grond van art. 4, eerste lid, onder b, van de Wet Huis voor klokkenluiders (WHvk). Het rapport laat op een heldere manier zien wat er kan mislopen met melders en meldingen. Ook hier kreeg een melder de 'lastige-mensenaanpak'. De feiten Medio 2011 ontbond de kantonrechter op verzoek van de werkgever de arbeidsovereenkomst van de melder, zonder ontslagvergoeding. Dat betekent dat het ontslag aan de werknemer te wijten was. De rechter volgde de vaste lijn dat als je als werknemer een vermoeden van een misstand hebt gemeld en er 'een onderzoek' is gedaan-dat in dit geval ook nog resulteerde in de conclusie dat de misstand niet bestond-je je erbij moet neerleggen en er niet op terug mag komen. In het vonnis staat: Door echter te volharden in de aantijgingen, nadat zelfs nader onderzoek heeft plaatsgevonden, is [verzoeker] de verhoudingen die bestaan binnen een arbeidsrelatie uit het oog verloren en heeft hij de relatie met zijn leidinggevenden op scherp gezet. (…) Nadat [de werkgever] de bevindingen van [verzoeker] had onderzocht en ten overstaan van [verzoeker] had verklaard dat er in het onderzoek geen misstanden waren geconstateerd, lag de verantwoordelijkheid ten aanzien van de constateringen niet langer bij [verzoeker]. [Verzoeker] had zich derhalve vanaf dit moment bij de conclusies van [de werkgever] moeten neerleggen. Door echter buiten zijn leidinggevende om [de Senior Vice President] te benaderen, zelfs nadat hieromtrent tussen partijen afspraken waren gemaakt, heeft [verzoeker] het vertrouwen van zijn leidinggevenden ernstig beschadigd. Daarenboven is ter zitting gebleken dat verzoeker nog altijd aan zijn opvatting, dat de [verpakkingen] niet conform de hiervoor geldende vereisten waren geproduceerd, vasthoudt en dat hij ook niet voornemens is zich neer te leggen bij de beslissingen van zijn leidinggevenden. (zoals geciteerd in het rapport) Pas na het onherroepelijke ontslag bleek dat er wel degelijk veel aan de hand was. De melder had gelijk ten aanzien van de door hem gemelde feiten (de 'misstand') en aan de onderzoeken door de werkgever mankeerde nogal wat. De werkgever is uiteindelijk strafrechtelijk veroordeeld voor valsheid in geschrift. Dit was nu juist de misstand die de melder onder de aandacht van zijn werkgever had willen brengen. Ook heeft de inspectie Leefomgeving en Transport een dwangsom voor de overtreding opgelegd. Dat hier achteraf bezien sprake was van een misstand, waarvoor nu juist de WHvk in het leven was geroepen-een behoorlijk ernstige milieu-overtreding-staat wel vast. De melder heeft de interne meldingen hiervan gedaan op basis van zijn eigen bevindingen, die onderdeel waren van zijn werkzaamheden. De werkgever heeft het onderzoek ernaar niet goed heeft opgepakt. De tamelijk snelle conclusie dat er 'niets aan de hand was' en dat de melder daarna te verstaan werd gegeven 'op te houden met zeuren', kon volgens het Huis niet worden getrokken: "Het daaropvolgende onderzoek werd echter uitgevoerd door de factory manager die een belang had bij de uitkomsten van het onderzoek." De melder had dan ook in dit geval het recht om het 'hogerop te zoeken'. De Senior Vice President gaf naar aanleiding van de melding opdracht voor een kwaliteitsaudit, waarbij de auditor niet op de hoogte was gebracht van mogelijke problemen met het product. De audit was voorts niet gericht op de gemelde misstand, te weten de kwaliteit van het product. De conclusie uit de audit, namelijk dat er er geen onregelmatigheden in het kwaliteitssysteem waren gevonden, was volgens het Huis dan ook niet relevant t.a.v. het gemelde vermoeden: "De Senior Vice President besprak de melding wel met de algemeen directeur en HR-manager en gaf een auditor opdracht tot het uitvoeren van een audit op het totale
Presentatie van Caroline Raat voor de Vereniging voor de Sociaalwetenschappelijke Bestudering van het Recht over de positie van klokkenluiders en de 'lastige-mensen-aanpak'.
Artikel in Binnenlands Bestuur waarin Caroline Raat uitlegt dat werkweigeren een alternatief kan zijn voor klokkenluiden.
Caroline Raat
added a project goal
Caroline Raat is a lead national expert on integrity and whistleblowing