Zdravko Milovanovic

Zdravko Milovanovic
University of Banja Luka · Department of Hydro and Thermal energy

PhD

About

228
Publications
203,329
Reads
How we measure 'reads'
A 'read' is counted each time someone views a publication summary (such as the title, abstract, and list of authors), clicks on a figure, or views or downloads the full-text. Learn more
104
Citations
Citations since 2016
110 Research Items
76 Citations
2016201720182019202020212022010203040
2016201720182019202020212022010203040
2016201720182019202020212022010203040
2016201720182019202020212022010203040
Additional affiliations
January 2014 - March 2016
University of Banja Luka
Position
  • Head of Department
September 2007 - present
University of Banja Luka, Faculty of Mechanical Engineering
Position
  • Professor (Full)
Description
  • Professor on University of Banjaluka, Mechanical Engineering; "Systems Maintainability and Reliability", "Thermal Power Plants", “Heat turbo engines” and “Pumps, Compresors and Ventilators”

Publications

Publications (228)
Conference Paper
Full-text available
Maintenance plays a significant role in achieving the required level of quality of goods or services by which industrial systems compete with potential users in the global world market. There is a constant need for improvements in processes that enable quality stability. Industrial practice shows that the application of the concept of Total Product...
Chapter
The success and sustainability of the business industrial system is largely determined by the degree of effectiveness of the production system as its basic integral part. The reliability of the technical system, i.e., the probability of performing the projected goal function in the observed time period, along with the readiness and functional conve...
Presentation
Full-text available
Tema 14. Osnovni dijelovi ventilatora. Eksploatacija i održavanje ventilatora
Presentation
Full-text available
Poprečno (dijagonalno)-strujni ventilatori
Conference Paper
Full-text available
The sustainability of industrial production systems in the increasingly demanding world market at the end of the 20th century was conditioned by the introduction of a new radical redesign of the process, organization and culture within all parts of business systems defined and known as re-engineering. This paper, in addition to illustrating the spe...
Presentation
Full-text available
TEMA 1. OSNOVNI POJMOVI, DEFINICIJE, ISTORIJSKI RAZVOJ, KLASIFIKACIJA, OSNOVNE ŠEME I PRINCIP RADA
Presentation
Full-text available
Tema 3: Parametri i radne karakteristike turbopumpi
Presentation
Full-text available
Tema 5: Regulisanje pumpi. Proračun centrifugalnih pumpi. Dijelovi centrifugalnih pumpi
Presentation
Full-text available
Tema 8: Zvučne osobine pumpi. Ispitivanje pumpi. Eksploatacija i održavanje pumpi
Presentation
Full-text available
TEMA 1. OSNOVNI POJMOVI, DEFINICIJE, ISTORIJSKI RAZVOJ, KLASIFIKACIJA, OSNOVNE ŠEME I PRINCIP RADA
Presentation
Full-text available
Tema 2: Teorijske osnove turbopumpi
Presentation
Full-text available
Tema 4: Kavitaciona svojstva turbopumpi. Radni režimi pojedinačne pumpe u pumpnom postrojenju. Radni režimi pumpe u postrojenju sa više pumpnih jedinica
Presentation
Full-text available
Tema 6: Aksijalne pumpe. Dijagonalne pumpe. Vakuum – pumpe, vihorne pumpe i hidraulički točak. Pumpe bez pokretnih dijelova (ejektor, mamut - pumpa).
Presentation
Full-text available
Tema 7: Zapreminske pumpe
Presentation
Full-text available
Tema 12: Pumpne stanice
Presentation
Full-text available
Tema 9: Eksploatacija i održavanje pumpi
Presentation
Full-text available
Tema 10: Pumpe posebnih konstrukcija
Presentation
Full-text available
Tema 11: Pumpe u sastavu drugih energetsko-procesnih postrojenja. Pumpe u medecini
Presentation
Full-text available
TEMA 2. TERMODINAMIČKE I STRUJNE OSNOVE KOMPRESIJE
Presentation
Full-text available
TEMA 3. TURBOKOMPRESORI
Conference Paper
Full-text available
To produce a business system in an increasingly competitive global market means constantly finding ways to improve the process. Maintenance, as an integral part of production processes, plays a significant role in achieving the final business result. The application of technical diagnostic systems within industrial production systems can be used in...
Article
Full-text available
At the level of design of thermal power plants (TPP), when making decisions related to the choice of its macro location and micro location, disposition solution and equipment structure, the choice of the right decision method is of particular importance. Multi criteria analysis involves solving inadequately structured problems, while in practical t...
Chapter
Maintaining energy systems by estimating their condition, as a more recent approach to the maintenance problem, involves making database-based decisions that contain a certain amount of uncertainty, then qualitative estimates and numerical data obtained. Such a demanding approach to maintenance determines the need for regular inspections and monito...
Chapter
Direct research on large and complex systems, such as thermal power plants (TPPs), is generally difficult and sometimes impracticable, especially at the stage of their planning, design, and installation and commissioning. To facilitate the study of such systems, a modeling method is often used, whereby a real plant is replaced by its model and then...
Chapter
Modern and market-oriented hygienic paper production systems require a high level of reliability and readiness of the technical plant. Ensuring the conditions for a continuous process of production of a complex paper machine system enables the fulfillment of production plans and the survival of the complete business system in the conditions of mark...
Chapter
The analysis and monitoring of reliability level, as a specific project task, are conducted through all stages of the life cycle of a steam turbine plant. Analysis of the reliability of components or the entire technical system requires the application of models, which can be graphical or mathematical. A mathematical model is required in order to b...
Article
Full-text available
Determining the reliability of a thermal power plant as a whole or in its individual components often requires long and very expensive tests under special operating modes on a very large number of samples or gathering the required exploitation data, which is even more difficult because of the choice of a general mathematical method (different forms...
Presentation
Full-text available
Tema 2: Teorijske osnove
Presentation
Full-text available
Tema 4: Kavitaciona svojstva turbopumpi. Radni režimi pojedinačne pumpe u pumpnom postrojenju. Radni režimi pumpe u postrojenju sa više pumpnih jedinica
Presentation
Full-text available
Tema 5: Regulisanje pumpi. Proračun centrifugalnih pumpi. Dijelovi centrifugalnih pumpi
Presentation
Full-text available
Tema 6: Aksijalne pumpe. Dijagonalne pumpe. Vakuum – pumpe, vihorne pumpe i hidraulički točak. Pumpe bez pokretnih dijelova (ejektor, mamut - pumpa).
Presentation
Full-text available
TEMA 1. OSNOVNI POJMOVI, DEFINICIJE, ISTORIJSKI RAZVOJ, KLASIFIKACIJA, OSNOVNE ŠEME I PRINCIP RADA
Presentation
Full-text available
Tema 3: Parametri i radne karakteristike turbopumpi
Conference Paper
Full-text available
The development of techniques and technologies within modern industrial systems has imposed the need to develop and use modern systems of technical diagnostics in terms of prevention of failure conditions. Owning, properly understanding and using the system for continuous monitoring of status parameters provides conditions for continuous operation...
Conference Paper
Full-text available
Primijenjena metodologija simulacije dinamickih procesa razmjene toplote bazirana je na primjeni RC-modela (R- otpornik, C-kondenzator). Prema tom modelu se po presjeku gradevinskih elementa formira konacan broj paralelnih slojeva kojima se dodjeljuju karakteristike ekvivalentne elementima strujnog kruga. Uspostavljanjem jednacina bilansa toplote p...
Article
The applied methodology for the simulation of the dynamic heat exchange processes is based on the application of the RC-model (R-resistor, C-capacitor). According to that model the final number of parallel layers is formed through the cross- section of the construction element and to those layers the characteristics which are equivalent to the elem...
Chapter
The probability that an energy system will successfully enter into operation and perform the required function of the criteria within the allowed tolerances for a given period of time and given environmental conditions (working temperature, pressure, humidity, permissible vibrations, noise and shock, changes in operating parameters of labor, etc.)...
Chapter
Economic development of a country requires the consumption of appropriate energy resources. Any deviation from the timing as a result may have the appearance of development restrictions in the other economic activities, so the development of energy consumption should be continuously monitored. On the other hand, energy consumption itself is linked...
Conference Paper
Full-text available
Koristeći standard ISO 50001 i Zakon o efikasnom korišćenju energije ostvaruje se uvid u energetsko stanje objekta ili postrojenja sa ciljem utvrđivanja potencijala za povećanje energetske efikasnosti. Uvidom u prethodna mjerenja, na osnovu izvršene statističke obrade podataka o rezultatima dosadašnje eksploatacije na RiTE Ugljevik nominalne snage...
Conference Paper
Full-text available
Obim i različitost projekata iz energetske efikasnosti, daju samo načelne osnove kod dalje razrade projekata energetske efikasnosti na energetskom ili procesnom postrojenju. Pokazatelji za ocjenu uspješnosti projekata energetske efikasnosti, razvrstani su u tri grupe: statičke, dinamičke i neekonomske. U okviru rada dat je primjer koncepcije grupis...
Conference Paper
Full-text available
Supercritical once-through boilers are designed for operation with an initial water flow rate of 30% of the nominal value. Reduction of the starting water flow rate below 30% for boilers without recirculation pumps is possible after conducting special tests with the goal of determining the parameters related to the safety of the equipment. Reductio...
Conference Paper
Full-text available
Importance of planning in industrial practice. Types of industrial systems maintenance. Division of planned maintenance. Procedures of planning the general repair of the real industrial system. Provision of general overhaul of the paper machines: Gantt chart of main tasks, individual planning activities, supporting documentation, analysis of the su...
Conference Paper
Full-text available
Brief resume of the works. Importance of planning in industrial practice. Types of industrial systems maintenance. Division of planned maintenance. Procedures of planning the general repair of the real industrial system. Provision of general overhaul of the paper machines: Gantt chart of main tasks, individual planning activities, supporting docume...
Book
Full-text available
REZIME / SUMMARY Monografija pod nazivom "Energetske mašine - Parne turbine" ima za cilj obuhvatanje svih faza životnog ciklusa parnih turbina. Pri tome, problematika projektovanja i izgradnje savremenih energetskih parnih turbina posmatrana je najčešće u sklopu višeg hijerarhijskog sistema, sa aspekta njihove namjene i uslova za njihovu bezbjednu...
Book
Full-text available
Monografija pod nazivom "Energetske mašine - Parne turbine za kogeneracijsku proizvodnju energije" predstavlja nastavak edicije monografija koja razmatra problematiku projektovanja i izgradnje savremenih energetskih parnih turbina. Energetska efikasnost kogeneracijske i kombinovane proizvodnje energije data je u okviru Poglavlja 1. Bez obzira na pr...
Book
Full-text available
Tom II monografije TERMOENERGETSKA POSTROJENJA, koji nosi naslov TEHNOLOŠKI SISTEMI, PROJEKTOVANJE I IZGRADNJA, EKSPLOATACIJA I ODRŽAVANJE, obrađuje praktične inženjerske aspekte termoenergetskih postrojenja, čiji su teorijski aspekti prikazani u okviru Toma I. Tom II sadrži pet (5) poglavlja, tematski složenih tako da čine tri komplementarne cjeli...
Book
Full-text available
REZIME / SUMMARY Monografija pod nazivom "Energetske mašine - Termodinamičke i strujne osnove toplotnih turbomašina" ima za cilj prikaz klasičnih teoretskih osnova za proučavanje toplotnih turbomašina, zasnovanih na fizikalnim principima (termo-dinamika, primjenjena mehanika, nauka o materijalima i teorija održavanja), kao i termo-dinamičkim ili n...
Book
Full-text available
Tom I monografije TERMOENERGETSKA POSTROJENJA nosi naslov TEORETSKE OSNOVE i sadrži sedam (7) poglavlja, tematski složenih tako da čine komplementarne dijelove jedne koherentne cjeline koja pruža čitaocu neophodnu bazu osnovnih teorijskih znanja o energiji i energetskim transformacijama, o potrošnji energije sa opisom dijagrama potrošnje, karakteri...
Book
Full-text available
Namjera autora je da opišu kinematiku i dinamiku motora sus. Računarom podržana dinamika materijalnih sistema je predmet intenzivnih istraživanja već više od dvije decenije. Nagli napredak u razvoju dinamike sistema je posljedica razvoja računarske tehnologije i potrebe za simulacijom i analizom inženjerskih sistema koji se tiču dinamičke analize p...
Chapter
Full-text available
Visit the Taylor & Francis Web site at http://www.taylorandfrancis.com and the CRC Press Web site at http://www.crcpress.com
Book
Full-text available
Ова књига је намијењена студентима Машинског факултета који слушају предмет "Термоенергетска постројења", на студијском програму "Енергетско и саобраћајно машинство", усмјерење "Термо и хидроенергетика". Настала је као плод дугогодишњег одржавања наставе на овом и сродним предметима од стране аутора. Садржај ове збирке задатака са изводима из теори...
Chapter
Full-text available
Riječ energija nastala je od grčke riječi energos što znači aktivnost. Energija je karakteristika sistema kojom se opisuje njegova sposobnost tog da vrši neki rad. Prema međunarodnom SI-sistemu mjernih jedinica, u čast engleskog fizičara James Prescott Joule (1818÷1889. god.), mjerna jedinica za energiju nazvana je džul (J). Kao takva ona je aditiv...
Chapter
Full-text available
Energija, kao svojstvo sistema predstavlja skalarnu fizikalnu veličinu mjerenu u džulima (1 J = 1 kgm/s 2). Kao takva ona je aditivna, a ukupna energija, pri čemu je zbir svih energija svih sistema u svemiru konstantna veličina. Veza čovječanstva i projekcija njegove sudbine u budućnosti povezana je sa energijom. Osnova koja definiše rast svakog dr...
Chapter
Full-text available
Održivo planiranje energije: tehnologije i energetska efikasnost 527 Poglavlje 8 DISTRIBUIRANI IZVORI ENERGIJE 8.1 UVOD Smanjenje emisije stakleničkih gasova (posebno CO 2), programi energetske efikasnosti i racionalnog korišćenja energije (evropski plan "20-20-20" iz 2008. godine, koji obuhvata tj. smanjenje stakleničkih gasova za 20 %, smanjenje...
Chapter
Full-text available
Održivo planiranje energije: tehnologije i energetska efikasnost 539 Poglavlje 9 MODELI RAZVOJA ENERGETSKOG SEKTORA I ENERGETSKA EFIKASNOST 9.1 UVOD Privredni razvoj jedne države zahtijeva potrošnju odgovarajućih energetskih resursa. Bilo kakvo odstupanje od vremenskog terminiranja za rezultat može imati pojavu ograničenja u razvoju ostalih privred...
Chapter
Full-text available
Dosadašnji razvoj energetskog sektora Republike Srpske bio je zasnovan na realizaciji Strategije razvoja energetike Republike Srpske do 2030. godine, kao i realizaciji Ugovora o osnivanju Energetske zajednice, koji je BiH potpisala 2006. godine. Ovim ugovorom BiH je preuzela obaveze vezane za implementaciju pravnog nasljeđa Evropske unije kroz real...
Chapter
Full-text available
Danas se organizacije u Srbiji i Republici Srpskoj suočavaju sa mnogim problemima. "Preživljavanje" je ključna riječ za mnoge organizacije i rukovodioce koji se stalno sreću sa novim i novim uslovima i problemima. Kako se uvodi problem energetske efikasnosti u datu situaciju? Do sada, proces stvaranja sistema energetskog menadžmenta u srpskim organ...
Chapter
Full-text available
Zakonom o energiji [1] uređuju se osnove energetske politike država, donošenje strategije razvoja energetike, planova, programa i drugih akta za njeno sprovođenje, osnovna pitanja regulisanja i obavljanja energetskih djelatnosti, kao i korišćenje obnovljivih izvora energije i uslovi za ostvarivanje energetske efikasnosti.Takođe, zajedno sa drugim z...
Chapter
Full-text available
Održivo planiranje energije: tehnologije i energetska efikasnost 758 REZIME U monografiji "Održivo planiranje energije: tehnologije i energetska efikasnost" proanalizirani su savremeni prilazi i metode za rešavanje problema održivog planiranja energije sa aspekta raspoloživih tehnologija i energetske efikasnosti. Povećane potrebe za jeftinom i "čis...
Chapter
Full-text available
Vjerovatnoća da će jedan energetski sistem uspješno stupiti u rad i obavljati zahtijevanu funkciju kriterijuma u granicama dozvoljenih odstupanja za dati period vremena i date uslove okoline (radna temperatura, pritisak, vlažnost, dozvoljene vibracije, buka i udari, promjene režimskih parametara rada i slično), predstavlja njegovu efektivnost, [1÷6...
Chapter
Full-text available
Riječ geotermalna dolazi od grčkih riječi geo (zemlja) i therme (toplota). Pod pojmom geotermalna energija smatra se ona energija koja se može pridobiti iz Zemljine unutrašnjosti i koristiti u energetske svrhe. Po svojoj prirodi, geotermalnu energiju se može smatrati i obnovljivom i fosilnom energijom, jer nastaje polaganim prirodnim raspadom radio...
Chapter
Full-text available
Energetski resursi su glavni pokretač i snaga razvoja ljudske civilizacije. Porast broja stanovnika u svijetu i povišenje nivoa konfora života ljudske populacije i razvoj tehnologije i potrošnje energije su međusobno zavisni. Potrebe za energijom u 19. vijeku bile su veoma skromne, prve kompanije u SAD za proizvodnju gasa i nafte formirane su 60-ih...
Chapter
Full-text available
Energetske potrebe trenutno se uglavnom podmiruju iz konvencionalnih izvora energije (fosilna goriva: ugalj, nafta, prirodni gas, hidroenergija vodotoka-hidroelektrane, kao i nuklearna goriva za procese fisije). Kako fosilna i nuklearna goriva spadaju u grupu neobnovljivih izvora energije, samim tim i njihove rezerve su ograničene, pa je neophodno...
Chapter
Full-text available
Održivo planiranje energije: tehnologije i energetska efikasnost 459 Poglavlje 7 SKLADIŠTENJE ENERGIJE 7.1 OSNOVNI POJMOVI I DEFINICIJE Zahtijevi da se potrošaču trenutno obezbjedi električna energija za sve njegove potrebe predstavlja osnovni uzrok složenosti elektroenergetskog sistema. Naime, veća odstupanja potrošnje električne energije od njene...
Chapter
Full-text available
Kako je već rečeno, u smislu Direktive o obnovljivim izvorima (2001/77/EC), pod obnovljivim izvorima smatraju se obnovljivi nefosilni izvori (Sunce, vjetar, toplota Zemlje, energija talasa te plime i oseke, vodne snage, biomasa, deponijski gas, kanalski gas i biogas), pri čemu pod biomasom treba podrazumijevati biološki razgradljivi dio proizvoda,...
Chapter
Full-text available
Održivo planiranje energije: tehnologije i energetska efikasnost 1 PREDGOVOR Sve dosadašnje projekcije energenata u budućnosti pokazale su da će fosilna goriva biti i u narednom periodu značajan izvor energije. Prognoze iz 2004. godine o pravcima kretanja svjetske energije u budućnosti, pokazale su da će se potrebe za energijom u iduća dva desetlje...
Article
Full-text available
Specific results of effects of investment activities are expressed through effectiveness and reliability of a production process, or business system operations. Investment activities are implemented and verified through a certain decision-making matrix-the model of influence. Corrective effect of implementation of investment activities on effective...
Article
Full-text available
In this paper a mathematical model developed for the identification of excitation torque acting on the IC engine flywheel is presented. The excitation torque gained through internal combustion of the fuel in the IC engine is transmitted from the flywheel to the transmission. The torque is not constant but variable and is a function of the crank ang...
Article
Full-text available
The previous research of the application of sliding pressure has shown certain advantages in the operation of high-power condensing blocks with supercritical steam parameters in sliding pressure mode in comparison to the one with constant pressure. The maintenance of stable temperature regime and thermal expansion of turbine elements, prolongation...
Article
Full-text available
A thermal power plant (TPP) uses large amounts of fresh water, mostly for cooling purposes. Among different types of cooling systems, once-through cooling is the most water-intensive and has the greatest environmental impacts. From the view-point of the steam cycle efficiency, this type of cooling still provides the most efficient electricity produ...
Article
Full-text available
In control hydraulic components (servo valves, LS regulators, etc.) there is a need for precise mathematical description of fluid flow through radial clearances between the control piston and body of component at zero overlap, small valve opening and small lengths of overlap. Such a mathematical description would allow for a better dynamic analysis...
Conference Paper
Full-text available
In the future, one can expect less and less available energy from nonrenewable sources. Therefore, the missing share of the energy must be replaced by intensifying usage of renewable energy sources. In that way, energy dependence can be decreased and, what is of even higher importance, the trend of global warming, mostly caused by harmful gaseous e...
Conference Paper
Full-text available
Two approaches are possible for kinematically driven multibody systems: a classical and a computational approach. In the classical approach it is assumed that the system degrees of freedom can easily be identified and all the kinematic variables can be expressed in terms of the degrees of freedom. When more complex systems are considered, the use o...
Conference Paper
Full-text available
Exploitation of complex thermal energetic facility considers achieving projected function of goal (production of electricity, heat and technological steam) with delays as short as possible. The assignment of exploitation of TEP as a part of electro energetic system (EES) of Republic of Srpska is to provide continuous production of electricity in qu...
Conference Paper
Full-text available
The function of modern industrial production system largely depends on the quality and successful performance of maintenance systems, as well as of integrated system support. The application of advanced concepts to organize maintenance system and plan investments in terms of modernization of production capacities ensures the optimization of process...
Article
Full-text available
The continuous production conditions providing is the main task of the maintenance department within large industrial production systems. Today, maintenance is not viewed as an accidental activity of repairing the current damage due to the failure of parts or elements of the production system, but as a planning analysis and assessment of the situat...
Conference Paper
Full-text available
The equations of motion of a slider crank are derived beginning with Newton's laws for a particle and a model of rigid bodies. The Lagrange multiplier form of constrained equations of motion is derived, and properties of the resulting differential-algebraic equations of motion that are important for numerical solution are developed. Special forms o...
Article
Full-text available
Production of energy from the system with distributed energy resources takes place close to consumers, and, due to the absence of transmission losses and high thermal efficiency, their overall efficiency is higher than in centralized systems. This paper considers dual hybrid systems for the electricity production, based on wind and solar potential...
Conference Paper
Full-text available
Energy saving, increase of the degree of efficiency of energy components and achievement of a positive trend of energy consumption represent a huge challenge and an essential aim in terms of ensuring the positive final financial results of the business system. Since the costs of energy of the production system, together with the raw materials, are...

Network

Cited By

Projects

Projects (3)
Project
Generalni cilj ovog rada, u skladu sa pomenutim direktivama, treba da bude preliminarna analiza mogućnosti uvođenja kogenerativnih (trigenerativnih) šema u Republiku Srpsku, definisanje svih ograničenja i načina za njihovo otklanjanje, kao i utvrđivanje harmonizovanog metoda za proračun električne energije dobijene kogeneracijom, sa neophodnim smjernicama za njihovu primjenu, uzimajući u obzir metodologije kao što su one koje trenutno izrađuju organizacije za Evropsku standardizaciju. Ovaj metod treba da ima mogućnost prilagođavanja kako bi mogao da uzme u obzir tehnički napredak. Primjena ovih proračuna u Aneksima II i III na jedinice za mikro-kogeneraciju mogla bi, u skladu sa principom proporcionalnosti, da bude bazirana na vrednostima koje su rezultat procesa testiranja tipa koji je sertifikovan od strane nekog kompetentnog, nezavisnog tijela. Takođe je pogodno pozajmiti relevantne definicije sadržane u Direktivi 2003/54/EC i u Direktivi 2001/77/EC Evropskog Parlamenta i Saveta od 27. septembra 2001. godine o promovisanju električne energije proizvedene iz obnovljivih izvora energije na internom tržištu električne energije. Mjerenje učinka korisne toplote na tački proizvodnje postrojenja za kogeneraciju podvlači potrebu da se obezbijedi da se prednosti kogenerisane korisne toplote ne izgube u gubicima toplote iz mreža za distribuciju. Odnos električne energije prema toploti je tehnička karakteristika koju treba definisati kako bi se proračunala količina električne energije iz kogeneracije. Da bi se obezbedio prodor kogeneracije na tržište, neophodno je tražiti od svih nadležnih institucija da usvoje i objave izveštaj koji analizira nacionalni potencijal za visoko-efikasnu kogeneraciju i da u izveštaj uključe posebnu analizu prepreka za kogeneraciju, kao i mjere koje treba preduzeti za obezbjeđenje pouzdanosti sistema. Javna podrška treba da bude saglasna sa odredbama za zaštitu životne sredine. Planovi javne podrške za promovisanje kogeneracije trebaju se koncentrisati uglavnom na podršku za kogeneraciju na bazi ekonomske opravdanosti potražnje toplote i hlađenja. Države članice EU primenjuju različite mehanizme podrške za kogeneraciju na nacionalnom nivou, uključujući pomoć za investiranje, izuzeća ili smanjenja poreza, zelene sertifikate i planove za direktnu podrške cijene. Jedno važno sredstvo za postizanje cilja ove Direktive je garantovanje ispravnog funkcionisanja ovih mehanizama, sve dok ne počne primjena harmonizovanog okvira Zajednice, radi održavanja povjerenja investitora. Prednosti sistema sa kogeneracijom u odnosu na konvencionalne sisteme su visoka energetska efikasnost, manji investicioni troškovi po jedinici dobijene energije u odnosu na klasične elektrane na ugalj, višestruko kraće vrijeme izgradnje, manje dimenzije postrojenja (mobilna i kompaktna izvedba), pa samim tim manji troškovi oko ekspropriacije zemljišta, racionalno korišćenje svih prirodnih energetskih resursa (uključujući i industrijski otpad), regulisanje elektroenergetskog sistema izravnavanjem dijagrama opterećenja i smanjenjem vršne snage, manji gubitci na elektroprenosnoj mreži, zadovoljava međunarodne standarde o zaštiti životne sredine, prvenstveno kroz smanjena emisija CO2. Kogeneracija doprinosi znatno boljoj energetskoj budućnosti, umanjujući ekološka oštećenja nastala klasičnim energetskim aktivnostima, a kao najvažnija korist detrminisano je smanjenje emisije ugljen-dioksida (moguće smanjenje emisije CO2 i za 50%, u poređenju sa uobičajenim izvorima toplotne i električne energije). Dalja korist je i smanjenje emisije sumpor-dioksida i drugih štetnih gasova. Kvalitetno urađeno i dobro upravljano kogeneraciono postrojenje će poboljšati energetsku efikasnost i znatno smanjiti emisiju CO2. Sa tipičnom energetskom efikasnošću od 70 do 95%, kogeneracija je najbolje standardno rješenje za sektore proizvodnje struje, odnosno toplote. Kogeneracija obezbeđuje cjenovno najefikasniju opciju za proizvodnju električne energije, kada se u obzir uzmu uštede od korišćenja toplote. U zemljama u kojima je liberalizovano tržište električne energije kogeneracija se može razvijati mnogo slobodnije nego na tržištima sa upravljanim tarifama. Bosna i Hercegovina, sa već donešenom zakonskom legislativom ima sve preduslove za slobodniji razvoj kogeneracije (trigeneracije), pa samim tim i u okviru Republike Srpske kao njenog sastavnog entiteta. Ekonomičnost kogeneracije zavisi od karakteristika njene konkretne primjene i nacionalnog zakonskog okvira. U mnogim slučajevima povraćaj investicije moguć je za dvije do pet godina. Međutim, za mnoge korisnike kogeneracija je značajna investicija, pa je neophodno proučiti sve opcije pre početka izgradnje objekta u smislu dobijanja povoljniji novčanih sredstava (učešće fondova IRB Republike Srpske). Kako kogeneraciono postrojenje radi bar deset godina, neophodno je u obzir uzeti troškove čitavog radnog života postrojenja. U najboljem slučaju primene, kogeneraciono postrojenje može da prodaje svoju struju drugim potrošačima. Svakako, ovakav način rada omogućiće kogeneracionom sistemu da radi duže, povećavajući energetske i finansijske uštede, kao i zaradu. Prodaja električne energije zahteva pristup elektro-distribucionoj (ED) mreži. Trenutni odnosi između kogeneratora i operatora ED mreže su takvi da nije uvek dozvoljena prodaja struje na način koji bi omogućio dalji razvoj kogeneracije. Ovo pitanje se može u budućnosti kroz donošenje odgovarajućih već pripremljenih odluka i pravilnika od strane Regiulacione komisije za električnu energiju Trebinje. Na ovaj način bi se obezbijedili i uslovi za znatniju stimulaciju za proizvodnju. U ovim slučajevima, potrošači već uživaju ekonomske beneficije koje kogeneracija donosi.
Project
Analiza vjetroenergetskih resursa lokacije grada Banjaluke, biće izvršena na osnovu podataka datih od strane Republičkog Hidrometeorološkog Zavoda Republike Srpske, [42]. Na narednim stranicama ovog poglavlja, biće detaljno prezentovani podaci Hidrometeorološkog zavoda za područje banjalučke regije, u smislu tabelarnih podataka o brzinama i učestalostima vjetra s obzirom na pravce strujanja, kao i grafičkog prikaza ovih informacija putem ruža vjetrova. Ruže vjetrova generisane su računarskim programom, razvijenim za potrebe ovog rada, a koji je dat u prilogu. U prilogu rada, takođe su date i detaljne ruže vjetrova za pojedine mjesece tokom perioda godine. Potrebno je još napomenuti da analizirani podaci ne predstavljaju potpunu sliku vjetra banjalučke regije, jer su mjerenja od strane Republičkog Hidrometeorološkog Zavoda vršena samo na jednoj lokaciji, ali isto tako mogu da posluže kao dobar orjentir, s obzirom da se radi o lokaciji sa izrazito slabim vjetrom. S obzirom na iznos procijenjene godišnje potrošnje električne energije, prosječnog četveročlanog domaćinstva sa ruralnog područja banjalučke regije, sada će biti izvršena analiza raspoloživosti vjetroenergetskih resursa, dostupnih ovoj grupi potencijalnih korisnika. U ovu svrhu, biće korištena Weibull-ova raspodjela gustine vjerovatnoće (Poglavlje „Parametri vjetra“, jednačina 3.1) kombinovana sa opštim izrazom za snagu vjetra („Energija i snaga vjetra“, jednačina 1.1) i dabranim vremenskim intervalom. Na ovaj način, težiće se ka dobijanju što preciznijih podataka o ukupno raspoloživom vjetroenergetskom potencijalu ciljanog geografskog područja, na osnovu kojih će kasnije biti moguć izbor adekvatnog vjetrogeneratora, prvenstveno u smislu potrebne površine rotora i stepena korisnog dejstva, a dalje i ocjena isplativosti korištenja vjetroenergije posmatranog područja uopšte.