Paweł Marian Socha

Other Religions, Atheism and Humanism, Abrahamic Religions

dr hab.
15.30

Publications

  • Source
    Paweł Marian Socha
    [Show description] [Hide description]
    DESCRIPTION: This is the draft version of my paper, hoping to be accepted for some journal, perhaps after suggested revisions. It summarizes most of my views and research on spirituality
    Full-text · Research · Aug 2015
  • Source
    Paweł Socha
    [Show description] [Hide description]
    DESCRIPTION: Poster - XXXII Zjazd Naukowy Polskiego Towarzystwa Psychologicznego, Kraków 22-26 września 2005
    Full-text · Research · Apr 2015
  • Source
    Paweł Socha
    [Show description] [Hide description]
    DESCRIPTION: Zestaw najczęściej używanych skal do mierzenia religijności i jej wymiarów jako orientacji religijnych. Zestaw zawiera pozycje, formularze i tymczasowe normy do narzędzi: Skala Indywidualnej Religijności (S.I.R.), Skala Religijności Chrześcijańskiej (S.R.C.), oraz polską wwersję skal orientacji religijnych - zewnętrznej, wewnętznej i poszukującej, pod nazwą "Twoja Religijność".
    Full-text · Research · Apr 2015
  • Source
    Paweł Marian Socha

    Full-text · Dataset · Dec 2014
  • Source
    Katarzyna Skrzypińska · Paweł Marian Socha
    [Show abstract] [Hide abstract]
    ABSTRACT: This article describes a new theoretical, psychological model characterizing the concept, structure and functioning of spirituality in relation to the phenomenon of religiousness. The structural and processual approaches are indispensable when examining the spiritual sphere. The theory suggests that the psychological nature of spirituality can be considered from a threefold perspective: (1) as a cognitive scheme (the most constricted understanding), (2) as a dimension of personality (the broader understanding), (3) as an attitude towards life (the most extensive perspective). The Threefold Nature of Spirituality (TNS) model binds these perspectives together and describes the phenomena and processes inherent in spiritual functioning: looking for the sacred or a-sacred, for the meaning of life, and for personal fulfilment. Theoretical and empirical examples are presented here in support of the TNS, although further exploration is necessary.
    Full-text · Article · Dec 2014 · Archive for the Psychology of Religion / Archiv für Religionspychologie
  • Source
    Paweł Marian Socha

    Full-text · Conference Paper · Oct 2014
  • Source
    Paweł M Socha
    [Show abstract] [Hide abstract]
    ABSTRACT: Transformation. Toward the theory of spirituality Summary Spirituality emerges increasingly as an object of study for psychologists, although not always under that name. The existing approaches are generally speculative. Psychological research, however, requires the adoption of such assumptions that may become the basis for empirical—including experimental— verification. Otherwise, they will not find acceptance by the contemporary academic authorities. Consisting of eight chapters and an epilogue, this problem study is not a typical empirical monograph, but an attempt to show the sources and forms of spirituality. Chapter 1, however, also presents other perspectives of understanding it: as originating from God, as a natural characteristic of the human species, as an area of activity of spirits, as a sphere of special growth, and as an integrated set of psychological processes. Chapter 2 introduces terminological findings regarding faith, religiosity and spirituality—and shows the relations that exist between them. Further, traditional forms of spirituality are presented from the perspective of the most frequently documented Christian faith, but also from that of non-theistic religions. They provide a special background for the further adopted naturalistic perspective. Chapter 3 opens with examples of concepts that were coined considerably long ago, and not always adequately referred to as theories of spirituality: naturalistic by D. Hay and anti-naturalistic by H. Romanowska-Łakomy. As the most interesting new approach, the concept of spirituality as a process of the search for the sacred by K. I. Pargament is presented. Moreover, analyses of the concepts referred to as "hidden" are discussed: these include psychosynthesis of R. Assagioli, K. Dąbrowski's positive disintegration, the optimal flow of Mihaly Csikszentmihalyi, and the transgressive concept of man by J. Kozielecki. Chapter 4 contains analyses of faith—often identified with spirituality. Their authors are Christian theologians, W. Witwicki—who has taken a similar position on the subject—P. Tillich, and J. Fowler. These views are contrasted with the standpoint taken by J. Woleński and the Author. According to the latter, faith is a basic psychological; process and can be found in all human beings—including atheists. The chapter is closed with an account of a study on atheists. Chapter 5 is an attempt to present spirituality from the perspective of the cognitive paradigm of psychology in its phenomenological-cognitive version (Lazarus, Pargament). This is where the presentation of an outline of the psychological theory of spirituality begins. According to it, spirituality is manifested as a set of special resources for coping with existential situations. Attempts to verify the stipulations made are presented. The interior and exterior aspects of these processes are the elaborately described resources the effectiveness of the use of which—internal transformation—depends on. Consciousness, together with its uniquely human aspect—self-consciousness—is presented as the most important resource. This issue is so important that the whole chapter is dedicated to it, focusing on the study of such aspects as emotion control mechanisms, intentionality, and intuition. At this point, Chapter 6 begins—focusing on existential awareness. Human-specific of consciousness causes its direction to a basic fact—of death and transience. The key role of the I in defense from the tragedy of transience is presented in
    Full-text · Book · Sep 2014
  • Source
    Dataset: Front cover
    Paweł M Socha

    Full-text · Dataset · Sep 2014
  • Source
    [Show abstract] [Hide abstract]
    ABSTRACT: Ritual behavior seems to be an apparent element of a comprehensive theory of spirituality, which would consist of such elements, as the cognitive capabilities of mind, need for meaning, existential triggers of transcending one’s own limitedness, and coping strategies of that transcendence. Following the assumption of Pargament and Mahoney (2006), I propose to see ritual as the relevant way of sanctification. Examples of rituals catalyzing sanctification both in religious and secular contexts will be presented. Furthermore, ritualistic sanctification can be seen from the perspective of twofold life experience: mundane and sanctified, an idea introduced by Pawluczuk (1990). One may claim that ritual behavior is a powerful means of enhancing the shift from the mundane to the sanctified, marked by the feeling of sacredness. Therefore, testing the feeling of sacredness can be considered as useful also for measurement of the degree of transcendence (spiritual growth)
    Full-text · Article · Sep 2014
  • Source
    Paweł Marian Socha

    Full-text · Dataset · Aug 2014
  • Source

    Full-text · Dataset · Apr 2014
  • Source
    Paweł Socha · Andrzej Latała

    Full-text · Dataset · Mar 2014
  • Source
    Paweł Socha
    [Show abstract] [Hide abstract]
    ABSTRACT: Eufemizm " Polska współczesna " oznacza, że tego rodzaju konferencje mogły się zdarzyć dopiero w tzw. w " epoce gierkowskiej ". Uprawianie takiej niemieszczącej się w oficjalnej ideologii dziedziny (w tym organizacja konferencji) było wcześniej albo niemożliwe, albo źle widziane – poza uczelniami katolickimi, o statusie niepaństwowym (KUL, ATK, PAT, CHAT). Zmiana tego stanu nastąpiła stopniowo, między innymi dzięki powstaniu Instytutu Religioznawstwa Uniwersytetu Jagiellońskiego w roku 1974. Jak pisze Andrzej Szyjewski (1995, patrz także Socha, 2001): W efekcie kształtowania się oblicza Instytutu na podstawie wypracowanego programu dydaktycznego, w Krakowie powstał jedyny w Polsce ośrodek uprawiający akonfesyjne religioznawstwo wzorowane na placówkach zachodnich, a więc odległe zarówno od religioznawstwa marksistowskiego, jak i modelu konfesyjnego, dominującego na polskich uczelniach katolickich. Dodać należy, że z powodu swego niezaangażowania sam Instytut, jak i jego opinie były z jednej strony pomijane i niedoceniane w węzłowych kwestiach religioznawstwa (jak widać na przykładzie zlekceważenia wyników pierwszego problemu resortowego czy słynnego sporu o religioznawstwo w szkołach) oraz z drugiej strony traktowane niechętnie przez środowiska katolickie. Konferencje z zakresu psychologii religii o ogólnopolskim zakresie zorganizowano jednak dopiero po upadku PRL. Początek był iście " wystrzałowy ". Na fali międzynarodowej fascynacji przemianami w Polsce, w dniach 9-12 grudnia 1990 r. odbyła się międzynarodowa konferencja Religion, Mental Health, Mental Pathology, w dworku w Mogilanach koło Krakowa. Najliczniej reprezentowane były kraje skandynawskie, w osobach takich, jak reprezentujący Szwecję Antoon Geels z Lund oraz Gustaf Ståhlberg i Owe Wikström z Uppsali, Hans Stiffos-Hansen i Eystein Kaldestad z Norwegii oraz Nils G. Holm z Finlandii. Dopisali też Holendrzy – Jacob van Belzen i Jan van der Lans (drugi z psychologów z Katolickiego Uniwersytetu w Nijmegen, był organizatorem cyklicznych konferencji europejskich psychologów religii, na których już w latach 80. bywali przedstawiciele Polski). Z sąsiedniej flamandzkiej części Belgii przybył kontynuator myśli A. Vergote'a, Josef Corveleyn. Wschodnią część naszego kontynentu reprezentowali Nikołaj Muszeliszwili i Julij Szrajder z ZSRR. " Środek " , czyli Polska, obecna była w osobach (przedwcześnie zmarłego w 2007 r.) Tadeusza Doktóra z Uniwersytetu Warszawskiego oraz licznej grupy psychologów z UJ: Krzysztofa Cieślaka, Romana Dorczaka, Haliny Grzymały-Moszczyńskiej, Małgorzaty Opoczyńskiej i Pawła Sochy. Byli też socjologowie Irena Borowik i Włodzimierz Pawluczuk. Sensacją było przybycie znanych przedstawicieli psychologii religii z USA: byli to Newton H. Malony z kalifornijskiej Pasadeny i Kenneth I. Pargament z Bowling Green, Ohio. Byli też najwyżej notowani socjologowie Jeffrey K. Hadden (1937-2003) i James T. Richardson (ten drugi jest także psychologiem i prawnikiem). Obrazu dopełnili Benjamin Beit-Hallahmi z Izraela (Haifa) oraz antypodów: Larry B. Brown (Nowa Południowa Walia w Australii, lecz afiliowany także w Oxfordzie). Należy zakończyć ten opis podkreśleniem, że konferencję zorganizowała profesor Halina Grzymała-Moszczyńska, która pośród wielu innych talentów
    Full-text · Chapter · Jan 2014
  • Paweł Marian Socha
    [Show abstract] [Hide abstract]
    ABSTRACT: Spirituality has remained a controversial subject matter of psychological research. In spite of this fact, the volume of research grows alongside the development of civilization processes in the Western world. Mostly, these are analyses of spirituality in the substantial approach, particularly that recognizing spirituality as what the research subjects consider it to be. The views of psychologists of interest in the present analysis can be divided into: overt and hidden ones. The first kind includes concepts of philosophical, psychoanalytic, and humanistic origins (usually not subjected to operationalization); the second kind are those whose authors were not in need of recognizing them as theories of spirituality; nevertheless, they seem to have much in common with spirituality. The proposed solution is spirituality as the process of a unique transformation whose outcome is a more or less successful coping with an existential situation. Since it is possible to distinguish provisionally two types of these situations: one of an ultimate character (transience), and one of a non-ultimate (the existential limitations are more or less harmful); likewise there are two types of possible transformation. In both cases, the transformation is a self-creation unique for a particular kind of an existential situation. The understanding of spirituality as a transformation allows for its operationalization through measuring this experience assumed here to be a marker of the feeling of sacredness. One can measure this experience before a particular situation takes place as well as after the period considered the endpoint of coping with this situation occurs. Spirituality – the transcendence of limitations – is a process occurring within a unique existential context. At the end of the article, the features of a spiritual transformation have been described in order to show a wider account of the process.
    No preview · Article · Jan 2014
  • Source
    Paweł Socha
    [Show abstract] [Hide abstract]
    ABSTRACT: Although spirituality is a popular subject of research in many fields of science about man today, there still are problems with defining it. Their causes, at least in psychology, though unfounded, include distortions reflecting the scientist’s personal bias: apologetic on the one hand and antifideist on the other. Bias of the first type often stems from the beliefs, held by the author of a given concept, that go beyond the paradigm of science. This refers to two concepts recognizing the existence of the spiritual dimension of the human being as substantially different from the psychological dimension: V. E. Frankl’s logotheory, being a concept of the spiritual dimension as the source of the need for meaning, and D. Helminiak’s concept, according to which spirituality is the realization of the principle of authentic transcendence of the self. Such concepts are referred to as explicit. However, there are also explicit concepts of spirituality acceptable in academic psychology; the described example is the concept of spirituality developed by J. Averill. Bias of the second type dominated Western psychology for a long time. It may be the cause for the term “spirituality” not being used by the authors of the concepts whose distinctive features appear in this article. These are the implicit concepts of spirituality. Their three examples are: Terror Management Theory (developed by T. Pyszczyski, J. Greenberg, and S. Solomon), the Meaning Maintenance Model (authored mainly by T. Proulx and S. Heine), and Józef Kozielecki’s transgressive concept of man. They include similar elements, but the transgressive concept appears to be the most useful. The conclusion contains proposals of research using the ideas of meaning,coping with absurdity, and the form of transgression as ones that lead to spiritual transformation.
    Full-text · Article · Oct 2013
  • Source
    Katarzyna Skrzypińska · Paweł Socha
    [Show abstract] [Hide abstract]
    ABSTRACT: The aim of the research carried out is the elaboration and the validation of a new theoretical model concerning the notion, the structure, and the core of spirituality as relative to the phenomenon of religiousness. The theoretical premises allow for the prediction that psychological core of spirituality can be considered functionally in the threefold perspective: 1/ as the cognitive scheme (the most constricted understanding), 2/ as the dimension of personality (the broader understanding), 3/ as the attitude towards life (the widest perspective). The key process and motivation power merging these three functional domains is, appearing in every existential situations, the process of coping and transformation – phenomenon, without which the human species survival in the world is impossible. The cognitive and personality adaptations are the resources enabling the opportunity of a success in confrontation with the boundary situations: the sometimes radical transformation of the worldview and/or the self-image is the outcome. Then follows the active subject’s performing of life purpose, who – within the domain of spirituality – puts to life her or his at least accepted sense of life in order to establish her or his attitude towards life.
    Full-text · Conference Paper · Aug 2013
  • Source
    Paweł Socha
    [Show abstract] [Hide abstract]
    ABSTRACT: Mimo że duchowość jest dziś popularnym obiektem badań w wielu dziedzinach nauk o człowieku, ciągle istnieją kłopoty z jej definiowaniem. Wśród ich przyczyn, przynajmniej w psychologii, choć nieuzasadnione, są skrzywienia odzwierciedlające osobiste uwikłanie naukowca: z jednej strony apologetyczne, z drugiej - antyfideistyczne. Skrzywienie pierwszego typu jest często powodowane wykraczającymi poza paradygmat nauki przekonaniami twórcy koncepcji. Odnosi się to do dwu koncepcji uznających istnienie duchowego wymiaru człowieka jako substancjalnie innego niż psy­chologiczny: logoteoria V. E. Frankla, czyli koncepcja wymiaru duchowego jako źródła potrzeby sensu, oraz koncepcja D. Helminiaka, według której duchowość jest realizacją zasady autentycznej transcendencji siebie. Takie koncepcje określone są jako jawne. Jednak istnieją też jawne kon­cepcje duchowości, możliwe do akceptacji w ramach psychologii akademickiej; omówiony przy­kład to koncepcja duchowości opracowana przez J. Averilla. Skrzywienie drugiego typu zdo­minowało zachodnią psychologię na długo. Może być ono powodem nieużywania pojęcia ducho­wości przez twórców koncepcji, których wyróżniające się cechy pojawiają się w tym artykule. Są to ukryte koncepcje duchowości. Trzy ich przykłady to: teoria opanowywania trwogi, zaini­cjowana przez T. Pyszczynskiego, J. Greenberga i S. Solomona, model podtrzymywania sensu, którego autorami są głównie T. Proulx i S. Heine, oraz transgresyjna koncepcja człowieka Józefa Kozieleckiego. Występują w nich podobne wątki, jednak koncepcja transgresyjna jawi się jako najbardziej przydatna. W zakończeniu znajdują się propozycje badań wykorzystujących idee sensu, radzenia sobie z absurdalnością i formy transgresji jako prowadzące do duchowej przemiany.
    Full-text · Dataset · Apr 2013
  • Source
    Paweł Marian Socha

    Full-text · Conference Paper · Nov 2012
  • Source
    Paweł M Socha
    [Show abstract] [Hide abstract]
    ABSTRACT: Kim są osoby niereligijne i dlaczego warto o nich wiedzieć więcej? osoby deklarujące się jako niereligijne (od "raczej" do "bardzo") stanowią relatywnie niewielki odsetek polskiego społeczeństwa. według danych ze zbioru "Polski Generalny Sondaż Społeczny, 1992–2008" 1 , na 1130 przypadków było to 76 osób, czyli 5,6%. Jednak jeśli przemnożyć tę liczbę przez liczbę dorosłych obywateli Rzeczpospolitej Polskiej 2 , daje to 172 700 osób. Badanie przeprowa-dzone niedawno wUSa 3 ujawniło, że osoby nieidentyfikujące się zżadnym wy-znaniem stanowią od 15 do 22% badanej próby (54 461 osób dorosłych, próby losowe, metoda telefoniczna). autorzy raportu stwierdzili, że jest to najszybciej powiększająca swoje szeregi "religia". w zakresie psychologii religii istnieje bogata literatura na temat różnic między osobami religijnymi iniereligijnymi 4 . Mankamentem tych badań jest zwykle to, że "ustawiają" one osoby niereligijne na ujemnym biegunie konti-nuum religijności, co niemówi zbyt wiele na temat treści owej niereligijności. Glenn Vernon nazwał osobę z tej kategorii "religijnie nikim" (religious "no­ 1 Gromadzonych systematycznie aż do wielkości N = 16 234. 2 Komunikat Państwowej Komisji wyborczej dotyczący wyborów prezydenta RP w dniu 7 lipca 2010 r. zawiera liczbę 30 833 924 osób uprawnionych do głosowania.
    Full-text · Chapter · Jan 2012
  • Source
    Paweł Socha

    Full-text · Chapter · Jan 2012

182 Following View all

99 Followers View all