Studia Rossica Gedanensia

Published by Uniwersytet Gdanski
Print ISSN: 2449-6715
Publications
The published text contains a personal memory of Professor Mikhail Alexeenko, a well-known Slavist, who died in 2020. Professor Alexeenko authored works in the field of East Slavic linguistics – phraseology, translation, lexicography and didactics of the Russian and Ukrainian languages. In his scientific career, he was affiliated with many universities, incl. the University of Lviv, the University of Leipzig, the University of Greiswald, the University of Szczecin and the University of Gdańsk. The reminiscences are supplemented with a list of the scholar’s most important works.
 
Artykuł zawiera omówienie polskiego tłumaczenia szkicu Nikołaja Karamzina Wieś, opublikowanego w czasopiśmie „Tygodnik Wileński” (1820, nr 174, 15 listopada, s. 258–265; tłumacz i komentator: Zygmunt Bartoszewicz) z perspektywy: 1. programu, struktury i tematyki „Tygodnika Wileńskiego” (działy, literatura polska i zachodnioeuropejska, rossica, tłumaczenia utworów Karamzina – Historia państwa rosyjskiego, Sierra-Morena, Wyznanie moje), 2. specyfiki tłumaczenia (fragmenty pominięte i błędnie przetłumaczone, konteksty kulturowe). Tło stanowią dzieje tłumaczeń dzieł Karamzina na język polski na początku XIX wieku (rola „Dziennika Wileńskiego”).
 
Eduard Bagritsky’s early lyrics of 1910-s–1920-s in the context of the poet’s project of life-creation (zhiznetvorchestvo) The article summarizes the results of research on Eduard Bagritsky’s early lyrics in the context of his life-creation (zhiznetvorchestvo) project. Entering literature at the end of the Silver Age, Bagritsky belonged to the generation of postsymbolists who mastered poetic experience of previous literary trends, interpreted it in their creative work and expressed it in the way of life structured according to the laws of the new art. E. Bagritsky’s lyrics and his life-creation (zhiznetvorchestvo) project of a «tramp» and a «fowler», opposed to the way of life of artists in first decades of the twentieth century,corresponded to the aesthetics of the era, in which not only former artistic searches, but also political and social standards were reviewed, the energy of destruction and the pathos of creation were combined. E. Bagritsky took an active part in creation of a «new» world and a «new» man, which was reflected in his creative work, connected with the traditions of Acmeism and Futurism. In addition to that, the way the course of social reorganization made some changes in his behavioral strategy, and reflected the crisis of his worldview.
 
Post-Soviet Historiography of 1917 and certain problems of contextualization. Antonio Gramsci’s CaseA quarter of a century ago, historians gained access to Soviet archives. Consequently, the events of the Revolution of 1917 finally received a comprehensive unbiased coverage by Russian scholars. The success of this work is impressive, but it also sets new tasks including the contextualization of the activities of foreign communists in Soviet Russia after the Bolsheviks came to power and established the Comintern. Among these figures was the famous and very popular Italian Antonio Gramsi.
 
В статье рассматривается одно из наиболее сложных и противоречивых событий в истории советско-польских отношений – военная кампания 1920 года. Она нашла отражение в произведениях пролетарского поэта Демьяна Бедного. Поскольку в период Гражданской войны он был приближен к власти и тесно общался с Лениным, поэт воспринимал себя летописцем происходящих событий, и его голос выражал официальную позицию молодого Советского государства. Произведения Демьяна Бедного дают возможность понять, как посредством литературы (совмещение реального и вымышленного) формировалась официальная советская идеология.
 
Autor stara się naświetlić zagadkę tajemniczego zniknięcia i śmierci czerwonoarmisty Gieorgija Efrona, do jakich doszło po bitwie z Niemcami na froncie białoruskim 7 lipca 1944 roku. Według oficjalnej wersji szeregowy Efron został ranny w boju pod wsią Drujką i skierowany do 183. batalionu medyczno-sanitarnego. W ewidencji batalionu Efron jednak nie figuruje wśród osób zmarłych, a do żadnego pułku nigdy nie powrócił. Co się zatem stało lub mogło stać z czerwonoarmistą w świetle znanej literatury i tego, co znajduje się poza materiałem pisanym?
 
Autor ilustruje tezę, w myśl której dwa wyznania Gieorgija Efrona o sobie, zawarte w jego dziennikach z 1941 roku, odsłaniają wiecznie żywe rany w psychice młodego chłopaka. Źródeł traum psychicznych i trwałych zmian w osobowości nastolatka należy upatrywać w jego trudnej przeszłości – czasach, gdy przez czternaście lat mieszkał we Francji, oraz pięciu latach funkcjonowania w sowieckiej rzeczywistości totalitarnego państwa. Mur dogłębnie analizuje przyczyny rozpadu więzi rodzinnych i następstwa błędnej decyzji życiowej podjętej przez Marinę Cwietajewą, jaką był przyjazd do ZSRR. Ta egzystencjalna pułapka, w której znalazła się zarówno sama poetka, jak i jej ukochany syn, miała tragiczne konsekwencje przede wszystkim w postaci tragicznej śmierci Cwietajewej w Jełabudze i w rozpoczęciu sierocego losu Mura. Autor uważa, że żadnej z dwóch wielkich ran egzystencjalnych nie udało się zagoić Gieorgijowi Efronowi do końca swego krótkiego życia.
 
Artykuł przedstawia charakterystykę aktualnej kondycji rynku przekładów rosyjskojęzycznej literatury pięknej dla dorosłych wydanych w Polsce w latach 2007–2017, dokonaną na podstawie danych bibliograficznych wyekscerpowanych z wydawanego przez Bibliotekę Narodową Przewodnika Bibliograficznego. W omawianym okresie na polskim rynku wydawniczym pojawiły się 422 przekłady rosyjskojęzycznej literatury pięknej dla dorosłych, głównie współczesnej, zdominowanej przez powieści kryminalne oraz literaturę fantastyczną. Analiza zebranego materiału wykazała dysproporcję między liczbą przekładów współczesnej i klasycznej literatury rosyjskojęzycznej na język polski. Do artykułu dołączono wykaz bibliograficzny przekładów na język polski rosyjskojęzycznej literatury pięknej dla dorosłych za lata 2007–2017.
 
Artykuł jest zapisem refleksji wywołanych lekturą książki Grzegorza Ojcewicza Wstęp do filologii śledczej. Wybór tekstów a lat 2008–2020. Szczególną uwagę zwracam w nim na zaproponowaną i zrealizowaną w kolejnych fragmentach monografii pionierską metodę badań Ojcewicza, polegającą na połączeniu w refleksji naukowej kompetencji filologa, historyka literatury i tekstologa z profesjonalizmem i aparatem śledczego. Mistrzowskie wykorzystanie nowej metody badawczej pozwoliło Autorowi wyjaśnić (lub zbliżyć się do wyjaśnienia) owiane tajemnicą historie życia, śmierci „wyklętych” pisarzy rosyjskich, ale także postaci historycznych. Wyjątkowe znaczenie w historii literatury zyskuje z pewnością rozdział poświęcony losom Mariny Cwietajewej, szczególnie ostatnim tygodniom jej życia.
 
Artykuł zawiera omówienie książki Wynalezienie Europy Wschodniej. Mapa cywilizacji w dobie Oświecenia, wydanej w przekładzie polskim Tomasza Bieronia w 2020 roku (Międzynarodowe Centrum Nauki, seria „Biblioteka Europy Środka” 646 ss.). Larry Wolff (ur. 1957) to amerykański historyk (Uniwersytet w Nowym Jorku). Wynalezienie Europy Wschodniej... jest pierwszym polskim wydaniem książki Wolffa. Jest to książka z zakresu historii idei. Przedstawia projekt intelektualny „Europa Wschodnia” stworzony w Europie Zachodniej w Oświeceniu. Europa Wschodnia zaprezentowana została jako biedna i zacofana. Główne miejsce zajmują opisy relacji podróżników.
 
Artykuł zawiera omówienie książki Itala Calvina Po co czytać klasyków, wydanej w przekładzie polskim Anny Wasilewskiej w 2020 roku (PIW, 335 ss.). Italo Calvino (1923‒1985) to włoski publicysta i autor opowiadań oraz powieści. Książka Calvina składa się z eseju Po co czytać klasyków (definicje dzieł klasycznych i zasady ich czytania ‒ 14 punktów) i 35 esejów o pisarzach i dziełach literackich (Odyseja Homera, Robinson Crusoe D. Defoe, dzieła H. Balzaca, G. Flauberta, L. Tołstoja, B. Pasternaka, E. Hemingwaya, J.L. Borgesa i in.). Eseje pochodzą z lat 1954‒1985.
 
Статья представляет собой описание научной конференции о современной лексикографии и лексикологии LEX-2021 (Варшавский университет. Кафедра русистики. Варшава, дистанционная форма, 20-21 мая 2021 г.). Первая конференция цикла состоялась в 1993 году в Алуште–Харькове (Украина). В варшавской конференции приняли участие 80 участников (Австрия, Беларусь, Болгария, Канада, Польша, Россия, США, Украина, Франция, Чехия, Эстония). Участники познакомились с новыми словарями. Рассматривались также методологические и дидактические проблемы.
 
Artykuł stanowi rozwinięcie i dopełnienie badań zaprezentowanych w pracy Ściany labiryntu. Systemy narracyjne Franza Kafki i Nikołaja Gogola (Świerczyński 2020: 132– 145). Jego głównym celem jest zarówno przedstawienie i analiza gogolowskich inspiracji Franza Kafki (1883–1924), przede wszystkim na płaszczyźnie poetyki, jak i ugruntowanie świadomości owych wpływów, w granicach polskiego literaturoznawstwa, dotychczas raczej w nim niedostrzeganych. Punkt wyjścia stanowi analiza pojęcia absurdu w recepcji współczesnych badaczy ze szczególnym uwzględnieniem jego rozumienia przedłożonego przez Alberta Camusa (1913–1960). Autor prezentuje poszczególne filary konstrukcyjne stanowiące o absurdzie obecnym w diegezie utworów Kafki i Gogola (1809–1852), ogniskując swoją uwagę na jej dialektyczności, wszechobecności przemiany czy inherentnej niepewności stanowiącej rdzeń „metafizycznego horroru”, w jakim zmuszeni są funkcjonować Kafkowscy i Gogolowscy bohaterowie.
 
From Investigative Philology. Agency activity of Stalin’s intelligence service as illustrated by the Ignace Reiss’assassination caseIn order to illustrate the agency activity of Stalin’s intelligence service abroad in the 1940s I have selected a notorious case of the assassination of a prominent Soviet spy, Ignace Reiss, which took place on 4 September 1937 near Lausanne. I have set threemain research objectives: 1. to verify the current state of knowledge on the assassination of Ignace Reiss; 2. to establish the possible involvement of Sergei Efron in the assassination; 3. to evaluate to what extent the fate of Sergei Efron in relation to theassassination of Ignace Reiss influenced the lives of his own family members (Marina Tsvetaeva, Ariadna Efron and Georgy Efron) and his immediate agency circle. As for today, there are strong grounds to state that Sergei Efron was not directly involvedin Reiss’killing – presumably, he did not shoot him. Following the unmasking of the espionage network in Paris led by Efron, his family and Efron himself were forced to abandon France in a hurry. Soon after that Efron and his relatives experienced Stalin’s repression of the Great Terror. Efron was executed by the NKVD, Marina Tsvetayeva committed suicide, Ariadna Efron was placed in prison for many years and Georgy Efron, 19 years old at the time died in Belarus in August 1944, merely two months after having fought at the front in the Second World War.
 
The purpose of this article is to analyze speech acts of thanking used in Polish and Russian postcard messages. The paper addresses several aspects of speech acts of thanking: 1) their location in message structure, 2) their formal and pragmatic characteristics, 3) speech acts co-constituting thanking formulas, and 4) actions making speakers perform acts of thanking. The analysis leads to the conclusion that the form and/or content of speech acts of thanking might be determined by the national culture, the gender of interaction participants, the type of relationship between them and the medium by which they are sent.
 
W artykule przeprowadzono analizę formalną albumu Królestwo Polskie, wydanego w serii Malownicza Rosja przez Towarzystwo Maurycego Wolffa. Kompleksowej analizie poddano motywy zdobnicze, kształt czcionek, stylistykę grafiki, dekoracji dzieła i fotografii. Wskazano źródła rycin i zdjęć. Uzasadniono, że na kształt strony edytorskiej dzieła miały wpływ zmiany w sztuce i w przemyśle XIX wieku, które sprawiły, że stało się ono pod względem formalnym dziełem różnorodnym, łączącym elementy minionych epok z oznakami postępu technologicznego.
 
Being given the freedom. On Fyodor Dostoevsky’s anthropologyThe article contains some reflections on the problem of freedom of the human individual in Fyodor Dostoevsky’s thought. According to the Russian writer and thinker, the world is not fully cognizable and therefore one searches in himself for the things one cannot find in this world. One searches for freedom and things related to it. Freedom has certain limits within the created reality, however when it opens to God, it becomes unrestricted. The Russian thinker emphasized that the human freedom should be based on the foundation of Christ. Otherwise, freedom becomes captivity, lawlessness.The latter always leads to evil. The human individual who voluntarily and consciously surrenders to evil, annihilates himself, begins the way to nothingness, emptiness and death. However, one can always “recover”, take responsibility for misdeeds and atone.
 
W artykule zostaje poruszona kwestia występowania nazwisk znanych pisarzy rosyjskich w książce Archiwum Mitrochina. Jest ona źródłem przerażającej wiedzy o działaniach sowieckich służb bezpieczeństwa państwowego od 1918 do 1984 roku. Wasilij Mitrochin jako pracownik Wydziału Archiwów Pierwszego Głównego Zarządu KGB ZSRR zgromadził między 1956 a 1984 rokiem wyciągi z tysięcy tajnych dokumentów KGB, które następnie przekazał brytyjskim służbom specjalnym. Wypisy Mitrochina ujawniają nie tylko dane o różnorodnych operacjach wywiadowczych ZSRR za granicą, lecz obnażają także perfidię i przemoc władzy sowieckiej w stosunku do obywateli, którzy sprzeciwiali się totalitaryzmowi i łamaniu praw człowieka w Kraju Rad. Jak wynika z danych zawartych w Archiwum Mitrochina, KGB niezwykle skrupulatnie inwigilowało środowiska twórców rosyjskich i z wyjątkowym cynizmem prześladowało wybitne indywidualności, których twórczość Kreml uznawał za niebezpieczną dla trwałości komunistycznego państwa. W analizowanej książce znalazły się w różnych kontekstach kulturowo-politycznych informacje o takich pisarzach (i niekiedy zarazem dysydentach), jak Władimir Bukowski, Michaił Bułhakow, Julij Daniel, Aleksandr Hercen, Władimir Maksimow, Boris Pasternak, Andriej Siniawski, Aleksandr Sołżenicyn, Aleksiej Tołstoj i Lew Tołstoj.
 
Artykuł zawiera omówienie aneksu VI do Rysu historycznego literatury rosyjskiej Nikołaja Grecza, wydanego w przekładzie i opracowaniu Samuela Bogumiła Lindego (Warszawa, 1823). Aneks obejmuje artykuł Piotra Wiaziemskiego O Dierżawinie, napisany po śmierci poety w 1816 roku. Wiaziemski wysoko ocenia dzieła literackie Dierżawina i porównuje go z Michaiłem Łomonosowem, Wasilijem Pietrowem oraz Horacym. Tekst artykułu został opublikowany w Naukowej księdze literatury rosyjskiej Grecza (Sankt-Petersburg, t. 1, 1819). Zawiera opis miejsca pracy Wiazemskiego w strukturze polskiego wydania Rysu historycznego literatury rosyjskiej (przypisy, rozdziały o Dierżawinie, Łomonosowie i Pietrowie). Kontekst interpretacyjny stanowi korespondencja Lindego z Wasilijem Anastasewiczem oraz Nikołaja Karamzina z Iwanem Dmitrijewem.
 
Анализ показал, что активно образовываются производные глаголы, относящиеся к социальным сетям. Аффиксы, особенно префиксы, проявляют свой словообразовательный потенциал в сочетании как с рассмотренными глаголами, так и с исконными глаголами. Глаголы, кроме лайкать, тегить и шерить, функционируют как глаголы сообщения и нередко созданы по тем же самым словообразовательным моделям. За счет аффиксации актуализируется пространственно-временное восприятие действия в социальных сетях и его деривационное оформление. Весьма характерна моментальность и точечность действия, которое осуществляется одним нажатием кнопки. Cледует отметить продуктивные префиксы, пространственная семантика которых сходится с семантикой глагола. Несмотря на свои пространственные значения, эти префиксы не вносят значимую семантическую модификацию, тем самым образуя видовой коррелят беспрефиксальным глаголам. В силу грамматической категории вида у префиксальных глаголов с разными модификациями уже намечается вторичная имперфективация.
 
The paper is the author’s personal homage to his three favourite Swedish poets. It attempts at showing the Polish readers that Sweden, too, had its share of great poets, as Swedish poetry is almost wholly unknown in Poland. Carl Michael Bellman is compared with his contemporary Robert Burns, Esaias Tegner is presented in the context of epic poems of Denmark and Norway, whereas Erik Johan Stagnelius – in comparison with John Keats and William Blake.
 
Opracowanie zawiera wykaz 302 pozycje bibliograficzne dotyczące twórczości literackiej i naukowej Zbigniewa Żakiewicza, ułożonych w porządku genologicznym oraz chronologicznym.
 
This article discusses Slavic traditional martial arts such as hand-to-hand combat, team fight “stenka na stenku” („wall on wall”), traditional wrestling, folk games and ritual duels. The fighting traditions of the Cossacks, Russians, Ukrainians, Masovians and Kurpie are described, and their evolution and the history of development in Slavic societies analyzed. This paper examines the various functions of military culture: social, magical, entertaining and practical, as well as its role in the process of forming self-awareness and mentality of the groups described. The article is based on historical and folklore material.
 
On the achievements of Polish specialised lexicography: botanyThe article documents the achievements of Polish lexicographers (terminologists, encyclopaedists, ethnobotanists, herbalists) in botany. It contains a comprehensive list of 831 lexicographic works published in Poland in the years 1472–2017, including terminology dictionaries, encyclopaedias, indexes, glossaries, botanical atlases, alphabetical compendia, guides, etc. The bibliography is comprehensive and annotated. The bibliographical material was extracted from library catalogues of various academic institutions and scientific centres in Poland, catalogues of publications, as wellas from scientific works (monographs, articles) in the field of phytology and ethnobotany.
 
Typology of Russian-Polish language errors of a bilingual childThe article presents a typology of errors made by a bilingual (Russian-Polish) girl, mostly in Polish, but also in Russian. The typology is divided into interference errors (from the second mother tongue) and errors caused by insufficient knowledge of the language system (caused by various reasons) both in Polish and Russian. Lapsological analysis showed some analogies with errors made by foreigners as well as Polish-Russian interlingual analogies.
 
В статье творчество народного писателя Беларуси В. Быкова рассматривается через призму экзистенциального дискурса. Делается попытка раскрыть многомерность экзистенциально-онтологического дискурса и поливариант- ность интерпретаций художественно-обобщенных смыслов его произведений, выявить философско-эстетические особенности экзистенциональной концепции человека.
 
The paper discusses Konstantin Tsiolkovsky’s philosophy as it can be reconstructed from his writings of two kinds, the academic papers and the works generally, though not always correctly, classified as science fiction. It is stressed that Tsiolkovsky belongs to the large school of Russian philosophers known as the Cosmists, and he is placed within the group of 20th century academic-minded Cosmists. The first part of the paper reconstructs Tsiolkovsky’s cosmic philosophy on the basis of his philosophical works, which amount to half of his published works. The second part of the paper discusses all the works by Tsiolkovsky available in English under the science fiction label. The paper also contains comparisons of Tsiolkovsky’s views with the philosophicalreligioussystem propagated by Nicholas and Helena Roerich, known as Agni Yoga, and its ancient Indian roots. It is also mentioned that Tsiolkovsky played an important role in the development of the early Russian, or more properly Soviet, science fiction movies. The paper stresses that Tsiolkovsky always based his writings on solid scientific foundations, so that the label “science fiction” does not always apply to them.
 
The paper attempts at tracing the connections of Nicholas Roerich with Sweden as exemplified by his participation in the Baltic Exhibition at Malmö in 1914 and his great individual art exhibition at Stockholm in 1918. The author is a free-lance researcher in the life and works of the Roerich family.
 
Germanic loanwords in Proto-Slavic have been comprehensively analysed by both Western and Eastern scholars, however the problem of borrowings in the opposite direction received far less attention, especially among Western academics. It is worth noticing that Viktor Martynov (1963) proposed as many as 40 borrowings and penetrations from Proto-Slavic into Proto-Germanic. Among these, there are nine (*bljudo, *kupiti, *lěkъ, *lugъ, *lukъ, *plugъ, *pъlkъ, *skotъ, *tynъ) which are considered certain loanwords in the opposite direction in the newest monograph on the topic by Pronk- Tiethoff (2013). The aim of the present paper is to review and juxtapose linguists’ views on the direction and etymology of these borrowings. The authors take into consideration the analyses carried out not only by Saskia Pronk-Tiethoff (2013) andViktor Martynov (1963), but also by Valentin Kiparsky (1934) and Zbigniew Gołąb (1992). An attempt is made to assess which of the nine words could be borrowings from Proto-Slavic in Germanic.
 
The article is devoted to the history of the Russianism zabezpieczyć ‘zapewnić (coś); zadbać (o coś)’ in theoretical and methodological terms. The material is drawn from the dictionary entitled Гиперсловарь польского языка which is planned to be printed in 2019.
 
Temat udziału Mariny Cwietajewej (1892–1941) w postępowaniu przed organami państwowymi – paryskim sądem i paryską prefekturą – w związku ze skrytobójczym zabójstwem radzieckiego agenta, Ignacego Reissa (1889–1937), nie jest naukowo opracowany w polskiej rusycystyce. W artykule opisuję, analizuję i interpretuję dwa protokoły przesłuchań rosyjskiej poetki, która zeznawała w charakterze świadka w paryskiej prefekturze 22 X i 27 XI 1937 roku. Zeznania Cwietajewej bardziej jednak dotyczą agenturalnej działalności jej męża, Siergieja Efrona (1893–1941), aniżeli kwestii mordu w Lozannie i dlatego nie wniosły niczego istotnego do sprawy o zabójstwo Ignacego Reissa. W protokołach utrwalono przy okazji błędy merytoryczne związane głównie z biografią samego świadka, jak też jej córki. Wydaje się, że przyczyną istotnych pomyłek może być zła kondycja psychofizyczna i intelektualna Cwietajewej w tamtych trudnych dniach, a ona sama odegrała rolę, do której się wcześniej przygotowała.
 
В фонде Демьяна Бедного (ИМЛИ) отложились материалы, рассказывающие о становлении особого вида советского сценического искусства – театра сатиры и миниатюр, агитационного театра. В первые послереволюционные десятилетия таких коллективов родилось много – синеблузники, Теревсат, театр сатиры и др. В их создании деятельное участие принимал Демьян Бедный. Архив рассказывает и о неосуществленной идее Демьяна Бедного создать политическую оперетту в СССР. В приложении публикуется неизвестная пьеса Демьяна Бедного Вытянем!. На основе архивных материалов воссоздается история создания этой пьесы.
 
The article discusses two Russian terms for ‘Siberian jay’, кукша and ронжа, which seem to be foreign borrowings. The Siberian jay (Perisoreus infaustus L.) is a small bird belonging to the family Corvidae with a widespread distribution in the coniferous forests of Northern Eurasia. It can be suggested that the Russians borrowed both ornithonyms from Finno-Ugric tribes, who much earlier settled in Eastern Europe. The Russian noun кукша could be borrowed not only from the Permian language (cf. Zyrian kukša ‘Siberian jay’), but also from a Balto-Finnic language (e.g. Karelian kuukšo ‘id.’). There is no doubt that these Finno-Ugric nouns go back to Uralic *kokśi ‘Siberian jay (or spotted nutcracker)’, with close cognates in the Samoyed languages (cf. ProtoSamoyed *käsə̑rä ‘spotted nutcracker, Nucifraga caryocatactes L.’). The origin of Russ. ронжа. dial. роньжа f. ‘Siberian jay’ is less transparent. Most researchers assume a borrowing from a Baltic source. Ornithonyms recorded in the East Baltic languages (e.g. Lithuanian rą́šis, Latvian ruozis ‘spotted nutcracker, Nucifraga caryocatactes L.’ < *ranšis / *ranžis) display a different meaning, as well as an unusual variation of stops (voiceless consonant vs. voiced consonant), which could have developed under the influence of Finno-Ugric languages. Indeed, a close equivalent can be found in the Mari language (e.g. West Mari ronγə̑ž ‘spotted nutcracker’). The Balto-Finnic languages display a different variant *närši (metathesized to or from *ränši) in the sense of ‘jay’ as well as a noun *räšni denoting ‘woodpecker’. Presumably Russ. ронжа. dial. роньжа ‘Siberian jay’ represents a loanword borrowed from an extinct Finno-Ugric language, e.g. Meryanic, Muromian or Meshcherian.
 
Selected issues from ethnobotany and ethno-pharmacy. Pages from the history of natural medicineThe article presents a brief history of natural medicine based on substances derived from plants, practiced in the world from the earliest days up until the era of presentday chemistry-based pharmaceuticals. The unusual properties of phytotherapy applied from the ancient times in various cultural and civilizational communities have been shown. The author describes the means available to the ancients, as well as the experiments and discoveries made by scholars of later ages. Attention was paid to the observations important for the development of medicine, medical anthropology and ethnobotany.
 
This paper discusses the difficulties related to the transmission of Russian ecclesionyms in texts translated into Polish. The author focuses on terminological issues, considering the special place of ecclesionyms and their connection with hagionyms and heortonyms. The author also cites selected divisions of ecclesionyms based on their structural and semantic properties, which might help in the selection of the most appropriate translation techniques. The examples analyzed in the article present different solutions, primarily from the point of view of teaching translation.
 
The paper explores the reception of Maxim Gorky’s literary works in Poland in 1900– 2018. At the beginning of the 20th century Gorky was among the most-translated Russian authors. Translations of his works were published in the former Polish territories under all partitions (Russian, Prussian and Austrian). In the years 1918–1939/1945, despite anti-Soviet attitudes of a significant part of Polish society, Gorky was still very popular. In the times of the Polish People’s Republic (1945–1989), the writer was characterized by the historians of Russian literature as a classic Soviet writer and the founder of the Socialist Realism. Polish scholars usually repeated views of their Soviet colleagues. Recently Gorky’s works attract attention rather of Polish writers and publicists (Józef Hen, Adam Michnik, Sylwia Frołow, Krzysztof Varga) than of historians of literature.
 
Autor prezentuje dokonanie prof. Piotra Wierzchonia, który w swych badaniach nad leksyką polską XIX w. skoncentrował się tylko na jednym roku – 1898, wykazując, że w tekstach opublikowanych wówczas użytych zostało aż ok. 150 000 różnych wyrazów, co przewyższa wyraźnie liczbę haseł opisanych w Słowniku języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego. Materiał ten pozwala redatować szereg haseł ujętych w internetowym Wielkim słowniku języka polskiego PAN.
 
В статье анализируются новые словообразовательные форманты (суффиксы -инг, -оид, суффиксоид -гейт, префикс мега-, префиксоиды нано-, кибер-, крипто-, евро-) в медийных новобразованиях в когнитивном и прагматическом аспектах как средство отражения и оценки актуальной социально-политической реальности.
 
This paper discusses the myth of Jesus’s stay in India and its alleged source, presenting the four main advocates of it and discussing arguments for and against them. It concludes with some remarks on the development of Western channeled literature connected with the myth. It is intended to be the first of two parts, the second one in preparation.
 
Artykuł składa się z dwóch części: 1. Omówienie szkicu Rozmowa o szczęściu. Filalet i Melodor (Moskwa 1797) w kontekście całokształtu publicystyki, prozy i poezji Nikołaja Karamzina (szkice Melodor do Filaleta i Filalet do Melodora, O najszczęśliwszym okresie życia; Listy podróżnika rosyjskiego; Do Dmitrijewa...) i rosyjskiej recepcji literatury zachodnioeuropejskiej, 2. Rozpatrzenie z perspektywy historycznoliterackiej przekładu na język polski Rozmowy o szczęściu (aneks do zbioru Sylwestra Wężyka Grozy Myśli niektóre nad zdrożnościami ludzkimi..., Wilno 1840). Rozmowa o szczęściu jest utworem filozoficznym, w publikacji Sylwestra Wężyka Grozy pełni funkcję moralizatorską.
 
Processes of acquisition, learning, and using languageThis paper considers the following processes: (1) the acquisition of language by a child, who in stages masters a specific stock of vocabulary and grammatical rules, constructing at the same time his/her own linguistic store-mechanism; (2) learning the first language or a foreign language in educational circumstances, in which theoretical knowledge of the language system is acquired, and a theoretical knowledge of the development of communicative competences and abilities (c.f. first language), although in the case of a foreign language, the learner acquires organized lexical-grammatical material, which constitutes the basis for the receptive and productive use of it; (3) the use of language in daily communicative situations and in cognitive-research work, as a result of which the inventory of expressions in the used language increases.
 
The article discusses selected parameters of the terminological lexicon’s (TL) structure and their significance for the construction of terminological dictionaries and other terminographic products. The above parameters include TL as a component of the terminological macrosystem, the conceptual structure of TL, the lexical structure of TL, the onomasiological structure of TL, and the type of semantic grid. The conducted analysis allows one to conclude that the degree of the terminographic relevance of certain aspects of the TL structure is heterogeneous and varies depending on the type of dictionary and other factors.
 
Top-cited authors
Mikołaj Rychło
  • University of Gdansk
Marta Noińska
  • University of Gdansk
Filip Świerczyński
  • University of Warsaw