Marek Kloss

WSEiT Poznan, Posen, Greater Poland Voivodeship, Poland

Are you Marek Kloss?

Claim your profile

Publications (15)3.64 Total impact

  • Source
    01/2011: pages 119-141; , ISBN: 978-83-7583-275-4
  • Source
    [Show abstract] [Hide abstract]
    ABSTRACT: Holoceńskie zmiany środowiska przyrodniczego zapisane w osadach torfowiska Żabieniec przedstawiono w 12 fazach,oddających istotne zmiany warunków środowiska przyrodniczego środkowej Polski,jak też lokalne zmiany siedliskowe. Generalizując,można przyjąć,że zbiornik i jego otoczenie w trakcie holocenu zanotowały kilka istotnych przemian. Na początku holocenu,po zimnym okresie młodszego dryasu, ocieplenie pociągnęło za sobą zmiany szaty roślinnej, a także przebudowę fauny. Można uznać,że fazy H-1 i H-2 to okres trwającej około 1300 lat adaptacji zbiornika oraz jego szeroko pojętego otoczenia do warunków klimatu umiarkowanego. Następnie zaznaczył się długi okres około 6000 lat (fazy H-3–H-7),kiedy w Żabieńcu istniało holoceńskie jezioro,zapewne jedno z nielicznych tego typu obiektów w obszarze staroglacjalnym, funkcjonujące w zagłębieniu o glacjalnych założeniach. Okres ten cechował się generalnie stabilnymi warunkami środowiska, z zauważalnymi jednak zmianami,o raczej powolnym, ewolucyjnym charakterze. Prowadziły one do naturalnego wypełnienia formy osadami jeziornymi i ostatecznego jej zlądowienia. Torfowisko stopniowo zajęło zapewne całą powierzchnię i w ciągu kolejnych kilkuset lat (fazy H-8–H-11) przeszło typową ewolucję od torfowiska turzycowo-mszystego do ombrogenicznego mszaru w centralnej części. Podkreślić tutaj należy,że torfowisko Żabieniec mogło znacznie dłużej niż torfowiska dolinne,dominujące w regionie,funkcjonować bez ingerencji człowieka,zapisując jedynie niektóre,pośrednie jej świadectwa. Intensywniejsza działalność człowieka miała wówczas miejsce w dolinach małych rzek – Mrożycy i Mrogi, odległych od torfowiska o 2–3 km,natomiast w samym torfowisku zapisały się jedynie jej słabe „echa”. Dopiero ostatnie 600 lat jest okresem bezpośredniego modelowania zmian torfowiska przez działalność ludzką. Został wtedy przerwany naturalny trend rozwoju torfowiska mszarnego w centrum obiektu,a wprowadzenie upraw w jego sąsiedztwie doprowadziło do gruntownych przeobrażeń w chemizmie wody i osadów torfowiska oraz całkowitej niemal przebudowy flory i fauny. Główną przyczyną niezakłóconego rozwoju torfowiska przez niemalże cały holocen było jego geograficzne położenie. Wododziałowa sytuacja Żabieńca implikowała oddalenie od tradycyjnych, dolinnych stref eksploatacji środowiska i przyczyniła się do jego naturalnego rozwoju.
    12/2010: pages 205-216; , ISBN: 978-83-62662-45-6
  • Source
    [Show abstract] [Hide abstract]
    ABSTRACT: W dolnej,liczącej 7,5 miąższości,części profilu osadów z torfowiska Żabieniec zapisane są zmiany środowiska przyrodniczego,jakie dokonały się w zbiorniku oraz jego otoczeniu w schyłkowej części górnego plenivistulianu i w późnym vistulianie. Zbiornik ten jest jedynym tego typu,dobrze udokumentowanym przykładem jeziora funkcjonującego wówczas na obszarze środkowej Polski z tak długim i ciągłym zapisem w osadach. Można mówić o trzech zasadniczych okresach jego rozwoju,związanych z globalnymi i regionalnymi zmianami klimatycznymi. Womawianej formie,o charakterze kotła,zbiornik wodny istniał już około 20 tys. lat temu jako oligotroficzne, okresowo zamarzające jezioro,ze specyficzną zimnolubną fauną wodną. Warunki peryglacjalne panujące w końcowej części górnego plenivistulanu (fazy V-1–V-6) nie pozwalały na powstanie trwałej pokrywy roślinnej w otoczeniu jeziora,niemniej jego wody były zasiedlone przez najbardziej zimnotolerancyjne mikroorganizmy. W trakcie okresowego zaostrzania się warunków termicznych do zbiornika nanoszone były osady dluwialne wraz ze starszymi osadami biogenicznymi,zdeponowanymi wcześniej w wyżej leżących partiach obniżenia wytopiskowego lub w małych,sąsiednich obniżeniach,które mogły jeszcze mieć połączenie z formą główną. Stąd też pewne trudności z ustaleniem wiarygodnych rekonstrukcji paleobotanicznych i chronostratygraficznych w dolnym odcinku profilu osadów. Środkowa część (fazy V-7–V-8) prezentuje pełny rozwój życia biologicznego w jeziorze w zmiennych warunkach termicznych,które jednak nie powodowały już regresu „biosfery”,a jej rozwój zależny był w tym czasie od lokalnych warunków wilgotnościowo- troficznych. Podkreślić należy dobry zapis interfazy (ocieplenia) epe (kamion), poprzedzającego najstarszy dryas,które dotychczas notowane było w Polsce Środkowej w osadach środowiska rzecznego. W stropie vistuliańskiej części profilu (fazy V-8–V-11) zapisane są zmiany środowiska przyrodniczego w okresie bezpośrednio poprzedzającym holocen. W generalnych zarysach potwierdzają one ich znane już cechy (ciepły bølling,surowy młodszy dryas). Paleoekologiczne świadectwo schyłku ostatniego glacjału zapisane jest w osadach geologicznych,ale zapis ten oprócz zmian środowiskowych odzwierciedla jednoczesną, autogeniczną tendencję do powolnego wypełniania się misy jeziora własnymi osadami. Pod koniec tego okresu pojawia się pierwsza pokrywa cienkiego, mszystego pła,zapowiadając tym samym podobne zdarzenia w holocenie,prowadzące do całkowitego zlądowienia zbiornika w okresie subborealnym.
    12/2010: pages 191-202; , ISBN: 978-83-62662-45-6
  • Source
    [Show abstract] [Hide abstract]
    ABSTRACT: Z okazji LV Zjazdu Polskiego Towarzystwa Botanicznego do rąk polskich botaników trafia kolejna monografia geobotaniczna. Tym razem jest to ujęcie nieco odmienne od opracowań poprzednich zjazdów, gdyż nie koncentruje się na pojedynczym regionie, ale na strefie przejścia między Europą Środkową i Północno-Wschodnią, a ujmując rzecz szerzej – między Zachodem i Wschodem Europy. Opracowanie prezentuje obiekty, leżące na Mazowszu, Polesiu, Podlasiu i Pojezierzu Litewskim. Ich położenie przy granicy wielkich jednostek geobotanicznych skutkuje różnorodnością flory i roślinności. Monografia, chociaż z racji ograniczonej objętości nie przedstawia wszystkich cennych obiektów przyrodniczych między Wisłą a Niemnem, to reprezentatywnie oddaje charakter i zmienność szaty roślinnej na tym obszarze. Dobór prezentowanych obiektów wynika z ich unikalnych walorów przyrodniczych, a jednocześnie z poznawczych upodobań autorów. Stąd też wszystkie rozdziały zawierają po części oryginalne i nierzadko niepublikowane wyniki badań autorów. Z Mazowsza na Wileńszczyznę wiedzie szlak odwiecznych wędrówek. W średniowieczu przemieszczali się tędy osadnicy mazowieccy. Po unii w Krewie drogę tę wielokrotnie przemierzali królowie Rzeczypospolitej, rycerstwo i szlachta. W czasach rozbiorów drogi między Wisłą a Niemnem dwukrotnie zapełniali powstańcy. W okresie międzywojennym ośrodek warszawski organizował na Wileńszczyznę różnorodne wyprawy naukowe. Od dwudziestu lat botanicy i turyści z Polski znów mogą swobodnie podziwiać przyrodę nadniemeńską. Ale nie tylko ludzie wędrowali tą drogą. Tędy, po ustąpieniu lodowca, pradolinami fuwioglacjalnymi podążały na północ liczne gatunki roślin, a w XIX wieku wzdłuż kolei warszawsko-petersburskiej wzmogły wędrówkę na Litwę kenofity. W poszczególnych rozdziałach scharakteryzowano szatę roślinną na tle warunków abiotycznych i historii użytkowania terenu. Przedstawiono jej najcenniejsze elementy, interesujące procesy, zagrożenia i sposoby ochrony oraz przybliżono historię badań botanicznych. Każdy rozdział cechuje się jednak pewnym indywidualizmem, zarówno ze względu na specyfikę obiektu, jak i podejście autora. Pragnieniem autorów było przygotowanie monografi i nie tylko dla uczestników Zjazdu i zawodowych botaników, ale też dla miłośników botaniki zainteresowanych przyrodą tego regionu. Dla tych ostatnich nazwy łacińskie taksonów i zbiorowisk uzupełniono nazwami polskimi. Nazewnictwo taksonów zostało przyjęte według serii „Różnorodność biologiczna Polski”, tomy 1-4, pod redakcją Z. Mirka, IB PAN, Kraków 2002-2004. Nazewnictwo syntaksonów, tam gdzie to było możliwe, zostało przyjęte według „Przewodnika do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski” W. Matuszkiewicza,Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2001. Spis treści: Przedmowa - J. Zakrzewski – 5; Od redakcji A. Obidziński – 7; Zróżnicowanie szaty roślinnej pogranicza Europy Środkowej i Północno-Wschodniej - D. Wołkowycki – 9; Puszcza Kampinoska - A. Andrzejewska, M. Ferchmin, A. Kębłowska, A. Otręba, M. Kloss, D. Michalska-Hejduk – 41; Warszawski odcinek Doliny Wisły - H. Galera, B. Sudnik-Wójcikowska, P. Sikorski, J. Borowski, D. Sikorska, M. Wierzba, J. Kehl, S. Włodarczyk, B. Dubielecka, M. Jackiewicz – 95; Wybrane obszary hydrogeniczne Pojezierza Łęczyńsko-Włodawskiego - P. Sugier, A. Różycki, R. Dobrowolski – 131; Podlaski Przełom Bugu - M. Wierzba, P. Sikorski, J. Krechowski, K. Piórek – 173; Przyroda Puszczy Białowieskiej i jej przedpola - B. Jaroszewicz, K. Kolanko, E. Pirożnikow, W. Adamowski, A.J. Kwiatkowska-Falińska, I. Sondej, D. Wołkowycki – 213; Dolina Narwi - D. Wołkowycki, P. Banaszuk – 253; Eemska, vistuliańska i holoceńska historia roślinności Wysoczyzny Białostockiej - M. Kupryjanowicz, D. Drzymulska – 287; Wybrane torfowiska północno-wschodniej Polski - P. Pawlikowski, F. Jarzombkowski, E. Jabłońska, S. Kłosowski – 329; Lasy, łąki i bagna południowej Litwy - M. Lapelė, I. Kirpluk, A. Obidziński, S. Żurek – 411.
    edited by Obidziński A., 09/2010; Polskie Towarzystwo Botaniczne, Warszawa.., ISBN: 978-83-86292-78-3
  • [Show abstract] [Hide abstract]
    ABSTRACT: Z okazji LV Zjazdu Polskiego Towarzystwa Botanicznego do rąk polskich botaników trafi a kolejna monografia geobotaniczna. Tym razem jest to ujęcie nieco odmienne od opracowań poprzednich zjazdów, gdyż nie koncentruje się na pojedynczym regionie, ale na strefie przejścia między Europą Środkową i Północno- -Wschodnią, a ujmując rzecz szerzej – między Zachodem i Wschodem Europy. Opracowanie prezentuje obiekty, leżące na Mazowszu, Polesiu, Podlasiu i Pojezierzu Litewskim. Ich położenie przy granicy wielkich jednostek geobotanicznych skutkuje różnorodnością flory i roślinności. Monografia, chociaż z racji ograniczonej objętości nie przedstawia wszystkich cennych obiektów przyrodniczych między Wisłą a Niemnem, reprezentatywnie oddaje charakter i zmienność szaty roślinnej na tym obszarze. Dobór prezentowanych obiektów wynika z ich unikalnych walorów przyrodniczych, a jednocześnie z poznawczych upodobań autorów. Stąd też wszystkie rozdziały zawierają po części oryginalne i nierzadko niepublikowane wyniki badań autorów. Z Mazowsza na Wileńszczyznę wiedzie szlak odwiecznych wędrówek. W średniowieczu przemieszczali się tędy osadnicy mazowieccy. Po unii w Krewie drogę tę wielokrotnie przemierzali królowie Rzeczypospolitej, rycerstwo i szlachta. W czasach rozbiorów drogi między Wisłą a Niemnem dwukrotnie zapełniali powstańcy. W okresie międzywojennym ośrodek warszawski organizował na Wileńszczyznę różnorodne wyprawy naukowe. Od dwudziestu lat botanicy i turyści z Polski znów mogą swobodnie podziwiać przyrodę nadniemeńską. Ale nie tylko ludzie wędrowali tą drogą. Tędy, po ustąpieniu lodowca, pradolinami fuwioglacjalnymi podążały na północ liczne gatunki roślin, a w XIX wieku wzdłuż kolei warszawsko-petersburskiej wzmogły wędrówkę na Litwę kenofity. W poszczególnych rozdziałach scharakteryzowano szatę roślinną na tle warunków abiotycznych i historii użytkowania terenu. Przedstawiono jej najcenniejsze elementy, interesujące procesy, zagrożenia i sposoby ochrony oraz przybliżono historię badań botanicznych. Każdy rozdział cechuje się jednak pewnym indywidualizmem, zarówno ze względu na specyfikę obiektu, jak i podejście autora. Pragnieniem autorów było przygotowanie monografi i nie tylko dla uczestników Zjazdu i zawodowych botaników, ale też dla miłośników botaniki zainteresowanych przyrodą tego regionu. Dla tych ostatnich nazwy łacińskie taksonów i zbiorowisk uzupełniono nazwami polskimi. Nazewnictwo taksonów zostało przyjęte według serii „Różnorodność biologiczna Polski”, tomy 1-4, pod redakcją Z. Mirka, IB PAN, Kraków 2002-2004. Nazewnictwo syntaksonów, tam gdzie to było możliwe, zostało przyjęte według „Przewodnika do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski” W. Matuszkiewicza, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2001. Spis treści: Przedmowa - J. Zakrzewski – 5; Od redakcji A. Obidziński – 7; Zróżnicowanie szaty roślinnej pogranicza Europy Środkowej i Północno-Wschodniej - D. Wołkowycki – 9; Puszcza Kampinoska - A. Andrzejewska, M. Ferchmin, A. Kębłowska, A. Otręba, M. Kloss, D. Michalska-Hejduk – 41; Warszawski odcinek Doliny Wisły - H. Galera, B. Sudnik-Wójcikowska, P. Sikorski, J. Borowski, D. Sikorska, M. Wierzba, J. Kehl, S. Włodarczyk, B. Dubielecka, M. Jackiewicz – 95; Wybrane obszary hydrogeniczne Pojezierza Łęczyńsko-Włodawskiego - P. Sugier, A. Różycki, R. Dobrowolski – 131; Podlaski Przełom Bugu - M. Wierzba, P. Sikorski, J. Krechowski, K. Piórek – 173; Przyroda Puszczy Białowieskiej i jej przedpola - B. Jaroszewicz, K. Kolanko, E. Pirożnikow, W. Adamowski, A.J. Kwiatkowska-Falińska, I. Sondej, D. Wołkowycki – 213; Dolina Narwi - D. Wołkowycki, P. Banaszuk – 253; Eemska, vistuliańska i holoceńska historia roślinności Wysoczyzny Białostockiej - M. Kupryjanowicz, D. Drzymulska – 287; Wybrane torfowiska północno-wschodniej Polski - P. Pawlikowski, F. Jarzombkowski, E. Jabłońska, S. Kłosowski – 329; Lasy, łąki i bagna południowej Litwy - M. Lapelė, I. Kirpluk, A. Obidziński, S. Żurek – 411.
    edited by Obidziński A., 08/2010; Polskie Towarzystwo Botaniczne., ISBN: 978-83-86292-78-3
  • Source
    [Show abstract] [Hide abstract]
    ABSTRACT: The Żabieniec kettle hole is the first peatland in central Poland analyzed quantitatively with four biotic proxies (plant macrofossils, pollen, testate amoebae and chironomids) to reconstruct the past environmental change. Palaeoecological data were supported by historical and archaeological records. We focused on autogenic vegetation change and human impact in relation to climatic effects. The aims of our study were (a) to describe the development history of the mire during the last 2,000 years, (b) to date and reconstruct the anthropogenic land-use changes and (c) to discuss a possible climatic signal in the peat archive. The combination of proxies revealed dramatic shifts that took place in the peatland since the Roman Period. Żabieniec was a very wet telmatic habitat until ca. AD 600. Then, the water table declined, and the site transformed into a Sphagnum-dominated mire. This dry shift took place mainly during the Early Medieval Period. Human impact was gradually increasing, and it was particularly emphasized by deforestation since AD 1250 (beginning of the Late Medieval Period). Consequently, surface run-off and aeolian transport from the exposed soils caused the eutrophication of the mire. Furthermore, chironomids and testate amoebae reveal the beginning of a wet shift ca. AD 1350. Openness considerably increased in the Late Medieval and the Modern Periods. The highest water table during the last 1,000 years was recorded between AD 1500 and 1800. This wet event is connected with deforestation, but it could be also associated with the Little Ice Age. Our study shows plant succession in the Żabieniec peatland, which can be explained with the recent landscape transformation. However, such changes are also possibly linked with the major climatic episodes during the last two millennia, such as the Medieval Warm Period and the Little Ice Age. KeywordsCentral Poland-Kettle hole-Testate amoebae-Pollen-Macrofossils-Human impact-Climate-Environmental archaeology
    05/2010: pages 213-230; · 1.99 Impact Factor
  • 01/2010: pages 67-95; , ISBN: 978-83-86292-78-3
  • Source
    [Show abstract] [Hide abstract]
    ABSTRACT: The Żabieniec kettle-hole mire is situated in central Poland. Peat and limnic deposits were studied with several proxies. There are also geomorphological and archeological studies being carried out in the mire surroundings. The main part of the sequence of lake sediments and peat accumulated under natural conditions. In the top part of the peat an anthropogenic disturbance was recognized as the signal of agricultural development extending from the Middle Ages to the present day.
    Proceedings of the 13th International Peat Congress "After Wise Use - The Future of Peatlands" Abstract of Presentations Eds., Tullamore; 06/2008
  • Source
    01/2008;
  • Source
    [Show abstract] [Hide abstract]
    ABSTRACT: http://wwwold.ugrasu.ru/international/unesco/publications/simposiumbook/documents/wspcc.pdf#page=27
    Proceedings of the Second International Field Symposium, Khanty-Mansiysk, Russia; 08/2007
  • pages 33–54;
  • Source
    [Show abstract] [Hide abstract]
    ABSTRACT: The Z_ abieniec kettle hole is the first
    631:213-230.
  • Source
    [Show abstract] [Hide abstract]
    ABSTRACT: This paper demonstrates the results of analyses of Cladocera, pollen, plant macrofossil, lithological and radiocarbon data recovered from a mire located in the Rawka River valley in central Poland. These studies permit to recognise the development of hydrology phases in Kopanicha mire and give insight into Holocene fluvial dynamics of the system; radiocarbon dating partly allowed da-ting of the patterns of Holocene valley floor development of the Rawka River. The Kopanicha mire was formed during the Atlantic period. At that time, an oxbow lake formed, becoming a mire during the Subboreal and possibly Subatlantic periods. The high sensitivity of the oxbow lakes, fens, fauna, and flora remains to climate variations - especially to changes in water level connected with the ag-gradation-erosion cycle of rivers - allows the reconstruction of the palaeoecological changes that oc-curred in the mire. The frequency and timing of hydroclimatic oscillations at Kopanicha show strong similarities to records from other sites in Poland. Changes in Cladocera frequency and plant assem-blages were mostly influenced by the Rawka River which controlled the hydrological regime of the mire. The main factors controlling the presence of Cladocera taxa were the water level and the pres-ence of favourable conditions in the mire (e.g. pH, vegetation). Most of the changes occurred in re-sponse to climate changes, but some of them were connected with local factors.
    Geochronometria 39(2). · 1.65 Impact Factor
  • pages 33–54;
  • pages 205-216; , ISBN: 978-83-62662-45-6

Publication Stats

7 Citations
3.64 Total Impact Points

Top Journals

Institutions

  • 2010
    • WSEiT Poznan
      Posen, Greater Poland Voivodeship, Poland
    • Polish Academy of Sciences
      • Centre for Ecological Research
      Warsaw, Masovian Voivodeship, Poland