Article

ผลของเคอร์คิวมินอยด์จากขมิ้นชันต่อการทำงานของยีนเอ็มดีอาร์ 1 และหน้าที่ของพี-กลัยโคโปรตีน

Source: OAI

ABSTRACT ขมิ้นชันมีชื่อทางวิทยาศาสตร์คือ Curcuma longa Linn อยู่ในวงศ์ Zingiberaceae มีชื่อท้องถิ่นแตกต่างกันคือ ขมิ้น (ทั่วไป) ขมิ้นแกง ขมิ้นหยวก ขมิ้นหัว (เชียงใหม่) ขี้มิ้น หมิ้น (ภาคใต้) ตายอ (กระเหรี่ยง-กำแพงเพชร) สะยอ (กระเหรี่ยง-แม่ฮ่องสอน) ขมิ้นเป็นพืชที่มีลักษณะเป็นเหง้า (rhizome) ปลูกมากแถบตะวันออกเฉียงใต้ ตั้งแต่อินเดีย ไทย บังคลาเทศ ศรีลังกา อินโดนีเซีย ใต้หวัน บางส่วนของจีน และเกาะจาไมก้า ขมิ้นชัน (turmeric) ที่นำมาใช้นั้นพบว่ามีสารประกอบสำคัญที่เป็นสารเคอร์คิวมินอยด์ (curcuminoids) ซึ่งทำหน้าที่เป็นสารออกฤทธิ์ที่สำคัญตัวหนึ่งที่เป็นองค์ประกอบอยู่ในเหง้าขมิ้นชันประมาณ 1-5% ผงขมิ้นชันถูกนำมาใช้ผสมอาหารเป็นเครื่องเทศ ใช้ในผลิตภัณฑ์เนยแข็งและมัสตารด์ ทางการแพทย์ขมิ้นมีสรรพคุณทางยาในการรักษาโรคหลายชนิด เช่น โรคเกี่ยวกับระบบการย่อยอาหาร รักษาโรคผิวหนังบางชนิด มีฤทธิ์ฆ่าเชื้อแบคทีเรียและรา ฤทธิ์ต้านอักเสบ ต้านอนุมูลอิสระได้ดีกว่าวิตามินซีและวิตามินอี สารเคอร์คิวมินนอยด์เป็นรงควัตถุสีเหลืองมีคุณสมบัติเป็นสารประกอบโพลีฟีนอล (polyphenolic compound) โครงสร้างทางเคมีของสารเคอร์คิวมินนอยด์ประกอบด้วย ferric acid 2 โมเลกุล เชื่อมต่อกันด้วยหมู่คาร์บอนิล (carbonyl group) มีชื่อทางวิทยาศาสตร์ว่า diferuloylmethane สารเคอร์คิวมินนอยด์ในขมิ้นชันมีอยู่ 3 ชนิดด้วยกันคือ Bis-(feruloyl)methane หรือ 1,7-bis(4-hydroxy-3-methoxyphenyl)-1,6-heptadiene-3,5-dione หรือ curcumin เป็นเคอร์คิวมินนอยด์ที่พบมากที่สุดในขมิ้นชัน คือ ประมาณ 49% สำหรับ Feruloyl-(p-hydroxycinnamoyl)methane หรือ demethoxycurcumin และ Bis(p-hydroxycinnamoyl)methane หรือ bisdemethoxycurcumin เป็นเคอร์คิวมินนอยด์ที่พบในขมิ้นชันในปริมาณที่น้อยกว่า curcumin ปัจจุบันได้มีการแนะนำให้ใช้เคอร์คิวมินนอยด์ในการป้องกันมะเร็ง และรักษาโรคเอดส์ จะเห็นได้ว่าเคอร์คิวมินนอยด์มีฤทธิ์ทางชีวภาพอย่างกว้างขวางที่เป็นประโยชน์ต่อร่างกายและมีความปลอดภัยในการใช้ การรักษาโรคมะเร็งหลายชนิด การใช้วิธีเคมีบำบัด (chemotherapy) ได้เข้ามามีบทบาทสำคัญ โดยเฉพาะในปัจจุบันได้มีการพัฒนายาเคมีบำบัดให้มีประสิทธิภาพในการรักษามะเร็งได้ดียิ่งขึ้น แต่ปัญหาสำคัญที่ทำให้การรักษามะเร็งด้วยวิธีเคมีบำบัดไม่ประสบความสำเร็จและไม่มีประสิทธิภาพตามความคาดหมายคือ เซลล์มะเร็งเกิดการดื้อยาหลายขนาน หรือเอ็มดีอาร์ (multidrug resistance , MDR) หลังจากการได้รับยาเคมีบำบัดอย่างต่อเนื่องเป็นเวลานาน เซลล์มะเร็งที่ดื้อยามีลักษณะสำคัญคือ มีการแสดงออกของยีนเอ็มดีอาร์ 1 (MDR-1) สูง โปรตีนที่ได้จากยีนนี้คือ พีไกลโคโปรตีนโดยพีไกลโคโปรตีนทำหน้าที่ขับยาออกจากเซลล์ทำให้มียาเคมีบำบัดสะสมในเซลล์น้อยลงส่งผลให้เซลล์มะเร็งมีอัตราการมีชีวิตสูงทั้ง ๆ ที่ได้รับยาเคมีบำบัด ดังนั้นการยับยั้งการแสดงออกและการทำงานของพีไกลโคโปรตีนในเซลล์มะเร็งจึงเป็นวิธีหนึ่งที่เป็นไปได้ในการแก้ไขการดื้อยา เซลล์มะเร็งที่มีปริมาณพีไกลโคโปรตีนลดลงหรือการทำงานของมันบกพร่องไป เซลล์นั้นจะลดการขับไล่ยาเคมีบำบัดออกจากเซลล์ มีการสะสมยาเคมีบำบัดมากขึ้นในเซลล์ ทำให้เซลล์มะเร็งตอบสนองต่อยาต้านมะเร็งได้ดีขึ้น และใช้ยาเคมีบำบัดได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น ปัจจุบันได้มีการคิดค้นหาเอ็มดีอาร์โมดูเลเตอร์ (MDR modulator) ตัวใหม่ในวงการแพทย์เพื่อนำมาใช้ร่วมรักษากับยาเคมีบำบัด ตัวอย่างเอ็มดีอาร์โมดูเลเตอร์ที่สำคัญและได้นำมาใช้แล้วทางคลีนิค ได้แก่ verapamil cyclosporin และ PSC 833 เป็นต้น ยาที่มีคุณสมบัติเป็นเอ็มดีอาร์โมดูเลเตอร์จะแย่งจับที่พีกลัยโคโปรตีนแทนที่ยาเคมีบำบัดที่ใช้ในการรักษาโรคมะเร็งได้เพื่อลดการขนส่งยาออกนอกเซลล์ และอีกประการหนึ่งก็คือการใช้วิธีการควบคุมการแสดงออกของยีนที่ควบคุมการสร้างพีกลัยโคโปรตีนไม่ให้มีการสร้างออกมาหรือลดลง งานวิจัยนี้ได้คิดค้นกรรมวิธีการเตรียมเคอร์คิวมินนอยด์รวมที่สกัดจากธรรมชาติ และเคอร์คิวมินนอยด์รวมที่มีสูตรเฉพาะซึ่งมีสัดส่วนของ curcumin demethoxycurcumin และ bisdemethoxycurcumin แตกต่างกัน พร้อมทั้งกรรมวิธีการเตรียมเคอร์คิวมินนอยด์แต่ละชนิดให้บริสุทธิ์ และนำมาทดสอบการออกฤทธิ์ทางชีวภาพในการเป็นเอ็มดีอาร์โมดูเลเตอร์ เพื่อนำมาใช้ร่วมกับยาเคมีบำบัดในการรักษาโรคดื้อยาทางการแพทย์หลายชนิด รวมทั้งโรคมะเร็ง เป็นต้น การตรวจวัดฤทธิ์เอ็มดีอาร์โมดูเลเตอร์ขอ ศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ ผล ของ เคอร์คิวมินอยด์ จาก ขมิ้นชัน ต่อ การ ทำ งาน ของ ยีน เอ็ม ดีอาร์ 1 และ หน้าที่ ของ พี - กลัย โคโปรตีน ขมิ้นชัน มี ชื่อ ทาง วิทยาศาสตร์ คือ Curcuma longa Linn อยู่ ใน วงศ์ Zingiberaceae มี ชื่อ ท้องถิ่น แตกต่าง กัน คือ ขมิ้น ( ทั่วไป ) ขมิ้น แกง ขมิ้นหยวก ขมิ้น หัว ( เชียงใหม่ ) ขี้ มิ้น หมิ้น ( ภาค ใต้ ) ตายอ ( กระเหรี่ยง - กำแพงเพชร ) สะยอ ( กระเหรี่ยง - แม่ฮ่องสอน ) ขมิ้น เป็น พืช ที่ มี ลักษณะ เป็น เหง้า ( rhizome ) ปลูก มาก แถบ ตะวัน ออก เฉียง ใต้ ตั้งแต่ อินเดีย ไทย บังคลาเทศ ศรีลังกา อินโดนีเซีย ใต้หวัน บาง ส่วน ของ จีน และ เกาะ จาไม ก้า ขมิ้นชัน ( turmeric ) ที่ นำ มา ใช้ นั้น พบ ว่า มี สาร ประกอบ สำคัญ ที่ เป็น สาร เคอร์คิวมินอยด์ ( curcuminoids ) ซึ่ง ทำ หน้าที่ เป็น สาร ออก ฤทธิ์ ที่ สำคัญ ตัว หนึ่ง ที่ เป็น องค์ ประกอบ อยู่ ใน เหง้า ขมิ้นชัน ประมาณ 1 - 5 % ผง ขมิ้นชัน ถูก นำ มา ใช้ ผสม อาหาร เป็น เครื่องเทศ ใช้ ใน ผลิตภัณฑ์ เนย แข็ง และ มัสตารด์ ทาง การ แพทย์ ขมิ้น มี สรรพคุณ ทาง ยา ใน การ รักษา โรค หลาย ชนิด เช่น โรค เกี่ยว กับ ระบบ การ ย่อย อาหาร รักษา โรค ผิวหนัง บาง ชนิด มี ฤทธิ์ ฆ่า เชื้อ แบคทีเรีย และ รา ฤทธิ์ ต้าน อักเสบ ต้าน อนุมูล อิสระ ได้ ดี กว่า วิตามิน ซี และ วิตามิน อี สาร เคอร์คิวมินนอยด์ เป็น รง ควัตถุ สี เหลือง มี คุณสมบัติ เป็น สาร ประกอบ โพลีฟีนอล ( polyphenolic compound ) โครงสร้าง ทาง เคมี ของ สาร เคอร์คิวมินนอยด์ ประกอบ ด้วย ferric acid 2 โมเลกุล เชื่อม ต่อ กัน ด้วย หมู่ คาร์บอนิล ( carbonyl group ) มี ชื่อ ทาง วิทยาศาสตร์ ว่า diferuloyl methane สาร เคอร์คิวมินนอยด์ ใน ขมิ้นชัน มี อยู่ 3 ชนิด ด้วย กัน คือ Bis- ( feruloyl )methane หรือ 1 , 7 - bis ( 4 -hydroxy - 3 -methoxyphenyl ) -1 ,6 - heptadiene -3 ,5 - dione หรือ curcumin เป็น เคอร์คิวมินนอยด์ ที่ พบ มาก ที่สุด ใน ขมิ้นชัน คือ ประมาณ 49 % สำหรับ Feruloyl - ( p -hydroxycinna moyl )methane หรือ demethoxy curcumin และ Bis ( p -hydroxycinna moyl )methane หรือ bis demethoxy curcumin เป็น เคอร์คิวมินนอยด์ ที่ พบ ใน ขมิ้นชัน ใน ปริมาณ ที่ น้อย กว่า curcumin ปัจจุบัน ได้ มี การ แนะนำ ให้ ใช้ เคอร์คิวมินนอยด์ ใน การ ป้องกัน มะเร็ง และ รักษา โรค เอดส์ จะ เห็น ได้ ว่า เคอร์คิวมินนอยด์ มี ฤทธิ์ ทาง ชีวภาพ อย่าง กว้างขวาง ที่ เป็น ประโยชน์ ต่อ ร่างกาย และ มี ความ ปลอด ภัย ใน การ ใช้ การ รักษา โรค มะเร็ง หลาย ชนิด การ ใช้ วิธี เคมี บำบัด ( che motherapy ) ได้ เข้า มา มี บทบาท สำคัญ โดย เฉพาะ ใน ปัจจุบัน ได้ มี การ พัฒนายา เคมี บำบัด ให้ มี ประสิทธิภาพ ใน การ รักษา มะเร็ง ได้ ดี ยิ่ง ขึ้น แต่ ปัญหา สำคัญ ที่ ทำ ให้ การ รักษา มะเร็ง ด้วย วิธี เคมี บำบัด ไม่ ประสบ ความ สำเร็จ และ ไม่ มี ประสิทธิภาพ ตาม ความ คาดหมาย คือ เซลล์ มะเร็ง เกิด การ ดื้อ ยา หลาย ขนาน หรือ เอ็ม ดีอาร์ ( multidrug resistance , MDR ) หลัง จาก การ ได้ รับ ยา เคมี บำบัด อย่าง ต่อเนื่อง เป็น เวลา นาน เซลล์ มะเร็ง ที่ ดื้อ ยา มี ลักษณะ สำคัญ คือ มี การ แสดง ออก ของ ยีน เอ็ม ดีอาร์ 1 ( MDR - 1 ) สูง โปรตีน ที่ ได้ จาก ยีน นี้ คือ พี ไกลโคโปรตีน โดย พี ไกลโคโปรตีน ทำ หน้าที่ ขับ ยา ออก จาก เซลล์ ทำ ให้ มี ยา เคมี บำบัด สะสม ใน เซลล์ น้อย ลง ส่ง ผล ให้ เซลล์ มะเร็ง มี อัตราการ มี ชีวิต สูง ทั้ง ๆ ที่ ได้ รับ ยา เคมี บำบัด ดัง นั้น การ ยับยั้ง การ แสดง ออก และ การ ทำ งาน ของ พี ไกลโคโปรตีน ใน เซลล์ มะเร็ง จึง เป็น วิธี หนึ่ง ที่ เป็น ไป ได้ ใน การ แก้ไข การ ดื้อ ยา เซลล์ มะเร็ง ที่ มี ปริมาณ พี ไกลโคโปรตีน ลด ลง หรือ การ ทำ งาน ของ มัน บกพร่อง ไป เซลล์ นั้น จะ ลด การ ขับไล่ ยา เคมี บำบัด ออก จาก เซลล์ มี การ สะสม ยา เคมี บำบัด มาก ขึ้น ใน เซลล์ ทำ ให้ เซลล์ มะเร็ง ตอบสนอง ต่อ ยา ต้าน มะเร็ง ได้ ดี ขึ้น และ ใช้ ยา เคมี บำบัด ได้ อย่าง มี ประสิทธิภาพ มาก ขึ้น ปัจจุบัน ได้ มี การ คิด ค้นหา เอ็ม ดีอาร์โม ดูเลเตอร์ ( MDR modulator ) ตัว ใหม่ ใน วงการ แพทย์ เพื่อ นำ มา ใช้ ร่วม รักษา กับ ยา เคมี บำบัด ตัวอย่าง เอ็ม ดีอาร์โม ดูเลเตอร์ ที่ สำคัญ และ ได้ นำ มา ใช้ แล้ว ทาง คลีนิค ได้แก่ verapamil cyclosporin และ PSC 833 เป็นต้น ยา ที่ มี คุณสมบัติ เป็น เอ็ม ดีอาร์โม ดูเลเตอร์ จะ แย่ง จับ ที่ พี กลัย โคโปรตีน แทน ที่ ยา เคมี บำบัด ที่ ใช้ ใน การ รักษา โรค มะเร็ง ได้ เพื่อ ลด การ ขนส่ง ยา ออก นอก เซลล์ และ อีก ประการ หนึ่ง ก็ คือ การ ใช้ วิธี การ ควบคุม การ แสดง ออก ของ ยีน ที่ ควบคุม การ สร้าง พี กลัย โคโปรตีน ไม่ ให้ มี การ สร้าง ออก มา หรือ ลด ลง งาน วิจัย นี้ ได้ คิดค้น กรรมวิธี การ เตรียมเคอร์คิวมินนอยด์ รวม ที่ สกัด จาก ธรรมชาติ และ เคอร์คิวมินนอยด์ รวม ที่ มี สูตร เฉพาะ ซึ่ง มี สัดส่วน ของ curcumin demethoxy curcumin และ bis demethoxy curcumin แตกต่าง กัน พร้อม ทั้ง กรรมวิธี การ เตรียมเคอร์คิวมินนอยด์ แต่ละ ชนิด ให้ บริสุทธิ์ และ นำ มา ทดสอบ การ ออก ฤทธิ์ ทาง ชีวภาพ ใน การ เป็น เอ็ม ดีอาร์โม ดูเลเตอร์ เพื่อ นำ มา ใช้ ร่วม กับ ยา เคมี บำบัด ใน การ รักษา โรค ดื้อ ยา ทาง การ แพทย์ หลาย ชนิด รวม ทั้ง โรค มะเร็ง เป็นต้น การ ตรวจ วัด ฤทธิ์ เอ็ม ดีอาร์โม ดูเลเตอร์ ขอ

3 Bookmarks
 · 
406 Views