Article

Mijn verhaal : Een levensboek als hulpmiddel bij de communicatie tussen matig dementerende ouderen en hun familieleden

Source: OAI

ABSTRACT Onderzoeksvraag Contact met (matig) dementerende ouderen wordt door verschillende auteurs uitgebreid beschreven. Is deze informatie enkel toegankelijk voor hulpverleners of kan het ook nuttig zijn voor naaste familie van de dementerende oudere? Zijn familieleden geholpen met deze informatie in hun contact met hun dementerend familielid? Hebben zij niet meer nood aan iets concreet om mee te werken, in hun contact met de dementerende oudere? Kunnen we de familie helpen om mee te stappen 'in de wereld / het leven' van de dementerende oudere? Aan de hand van deze vragen kwam ik tot een grotere onderzoeksvraag: "Is het mogelijk om, met behulp van levensboeken, het contact te veranderen (misschien verbeteren) tussen matig dementerende ouderen en hun familie?" Tijdens mijn stageperiode in WZC Zusterhof Campus Hadschot ging ik op zoek naar een antwoord op deze vraag. In de onderzoeksvraag zitten drie grote onderdelen: communicatie met matig dementerende ouderen, reminiscentie en levensboeken. Per onderdeel ben ik op zoek gegaan naar bruikbare informatie. Communicatie met matig dementerende ouderen Communicatie met (matig) dementerende ouderen wordt beschreven door verschillende auteurs. In mijn onderzoek koos ik voor de benaderingswijze van Verdult. Deze vond ik (persoonlijk) het meest interessant en wordt ook gevolgd in WZC Zusterhof Campus Hadschot. Verdult (1993) spreekt vooral over het hanteren van vier verschillende actiepunten: 1. Het behoud van positieve aspecten (door activiteiten gelinkt aan vroeger of een stimulerende omgeving) 2. Psychosociale begeleiding (door een goede vertrouwensrelatie met de dementerende oudere) 3. Ondersteunen van zaken waarin de oudere tekort schiet (het bieden van comfort) 4. Een goede communicatie (communicatie analyseren). Naast de benaderingswijze van Verdult kan men ook gebruik maken van zowel verbale als non – verbale communicatie. Belangrijk hierbij is te zien wanneer taal precies zijn betekenis verliest voor de dementerende oudere en te weten wanneer men best overschakelt op de non verbale technieken. Reminiscentie Om het levensverhaal van de dementerende ouderen te leren kennen, zou reminiscentie de beste methode zijn. Barendsen en Boonstra (2005), Buijssen (1997) en Doucet (2000) gaven de duidelijkste informatie weer rond reminiscentie. Reminiscentie is letterlijk "terugdenken of zich herinneren". Samen met de oudere gaat men op zoek in het geheel van herinneringen en probeert men op die manier een beeld te krijgen van de belevingswereld. De bedoeling was om echt iets te doen met de verkregen informatie. Daarom moest het aan de hand van een doordachte en gestructureerde aanpak. Levensboek Ook het opstellen van een levensboek is niet iets waar men "zomaar" aan begint. Bloemendal (1997) geeft hiervoor een prima handleiding in zijn boek "Levensboeken, een handleiding voor hulpverleners in de ouderenzorg". Zowel doelstellingen, het samenstellen als aandachtspunten komen er in voor. Praktijkstudie Voor het uitwerken van de praktijkstudie koos ik voor twee bewoners uit het WZC Zusterhof Campus Hadschot. Deze bewoners waren beiden matig dementerend en hadden een duidelijk probleem in communicatie. De aard van het communicatieprobleem was verschillend (vb. verwarring omwille van dementie, spraak – en gehoorprobleem ten gevolge van CVA, moeilijk te begrijpen door verstoorde motoriek, enz.) Beide bewoners waren erg gehecht aan oude foto's van belangrijke gebeurtenissen, familieleden, enz. Ze koesterden 'hun verleden'. Aan de hand hiervan konden ze zaken die voor hen belangrijk waren, 'hun verleden', duidelijk maken. Deze foto's en bijhorende verhalen werden gebundeld in een handig (levens)boek. Op die manier kon ook de familie op een andere manier communiceren met hun dementerend familielid. In sommige gevallen schrok de familie van het succes van oude foto's. Vaak hadden zij in de loop der jaren wel 'een manier' gevonden om te communiceren met de dementerende oudere, maar door het gebruik van foto's ging er weer een nieuwe wereld (manier van communiceren) open. Toch was het niet altijd even evident. Het probleem in communicatie bleef 'een obstakel' om mee om te werken. Belangrijk was daar een goede omgangsvorm in te vinden. Dit leek in theorie altijd mooi omschreven, maar bleek in praktijk toch individueel bepaald te zijn. Iedere (dementerende) bewoner vraagt namelijk een individuele benaderingswijze. Besluit "Is het mogelijk om, met behulp van levensboeken, het contact te veranderen (misschien verbeteren) tussen matig dementerende ouderen en hun familie?" Ja, voor deze mensen kan het levensboek (mede) een hulpmiddel zijn in het contact met hun familie. Maar er moet wel voldaan worden aan enkele voorwaarden. Een eerste belangrijke voorwaarde is dat de mensen, zowel dementerende oudere als hun (naaste) familie, interesse hebben in het project. Dit is, ten eerste, noodzakelijk voor een goede samenwerking. Maar daarnaast ook om te weten te komen of de dementerende oudere wel behoefte heeft aan een levensboek. Vb. Wat als de dementerende oudere helemaal geen prettige geschiedenis heeft. Wil hij er dan wel aan herinnerd worden? Indien dit toch het geval is, wat is dan de doelstelling van het levensboek? Deze vragen moeten vooraf duidelijk zijn, want een levensboek is per definitie geen oplossing voor iedere (matig) dementerende oudere. De (dementerende) oudere moet altijd nog benaderd worden vanuit een individuele benaderingswijze. Een tweede voorwaarde die voldaan moet zijn, alvorens te starten met het levensboek, is een duidelijk beeld schetsen van het communicatieprobleem. In hoeverre is de communicatie verstoord, kan deze bewoner nog op een bepaald niveau communiceren, kan hij nog inhoud / boodschap geven aan zijn communicatie? Ook dat zijn belangrijke vragen die beantwoord moeten worden alvorens te starten met het project. Familieleden lieten me weten dat het levensboek een goed hulpmiddel kan zijn om oa. onduidelijkheden (vb. geboorte achterkleinkind aan de hand van een stamboom) voor de dementerende oudere te verduidelijken. De dementerende oudere kan ook vertellen over de verschillende foto's. Ze kunnen zaken aanduiden en op die manier weet de familie zeker over wat men het heeft. Op deze manier kan het levensboek een handig hulpmiddel zijn in de communicatie tussen familieleden en de dementerende oudere.

4 Bookmarks
 · 
949 Views