Een steuntje in de rug : Rugpreventie bij kinderen in het lager onderwijs

Abstract

Het doel van dit eindwerk is preventie van rugklachten bij kinderen in het lager onderwijs. Via een nauwe samenwerking met de kinesist van AZ St-Jozef en de gemeentelijke basisschool Vosselaar ben ik hierin geslaagd. Liefst 80% van de bevolking heeft ooit last (gehad) van rugpijn. De klachten komen op steeds jongere leeftijd voor en de problematiek wordt nog steeds groter. De exacte oorzaken van deze klachten zijn meestal idiopatisch. Er zijn algemene invloeden die rugklachten kunnen bevorderen. Deze zijn een slechte houding, gebrek aan beweging, langdurig en verkeerd zitten, verkeerd tillen en dragen, roken, obesitas en zware competitiesport. Dit zijn invloeden waar men makkelijk preventief aan kan werken. Daarom is het belangrijk om daar al op jonge leeftijd mee te beginnen en het lagere schoolkind hier bewust van te maken. De doelgroep waar ik mee gewerkt heb, waren kinderen van het 1e tot het 6e leerjaar. Tijdens mijn observaties heb ik ontdekt dat er een breuklijn ligt tussen het 3e en 4e leerjaar. Deze breuklijn uit zich in de motorische, lichamelijke en cognitieve ontwikkeling. Door deze breuklijn heb ik me vooral gericht tot de kinderen van het 4e tot het 6e leerjaar. Welke informatie kan je kinderen van jonge leeftijd aanbieden in het kader van preventie van rugklachten zodat er een maximum inzicht in theorie en toepassingen uit voortvloeit? Waar de kinderen zeker inzicht in moeten krijgen is de anatomie zodat ze weten waarover ze spreken en weten waarom ze op bepaalde handelingen moeten letten bij het bewegen, verplaatsen en tillen van voorwerpen en gewicht. De andere informatie gaat over rugvriendelijke houdingen, bewegingen en ergonomisch dragen en vullen van boekentassen. De boekentassen heb ik ook besproken omdat de kinderen deze last dagelijks meesleuren en ze meestal overgewicht hebben. Waarom kan dit een taak zijn voor een ergotherapeut? Een ergotherapeut richt zich op het functioneel handelen van een persoon. Bij dit onderwerp kan de ergotherapeut het functioneel handelen bijbrengen bij kinderen door het aanbieden van functionele, rugsparende oefeningen en handelingen. Een ergotherapeut kan op een zeer creatieve manier deze informatie aanbieden zodat het voor de kinderen mogelijk interessanter wordt. Ik heb voor de kinderen een CD-ROM gemaakt die een theoretisch en een praktisch deel bevat. Het theoretisch deel bestaat uit de anatomie van de rug, de verschillende houdingen en bewegingen en verschillende soorten boekentassen. Het praktisch deel bestaat uit drie categorieën van oefeningen namelijk doe-het-zelf-oefeningen, goed-fout-oefeningen en meerkeuzevragen. Het doel hiervan is de kinderen op een speelse manier de goede houdingen en gewoontes aan te leren en deze te integreren in het dagelijks leven. De CD-ROM is vooral naar de kinderen van het 4e tot het 6e leerjaar gericht. Dit eindwerk zelf is naar volwassenen gericht waaronder zeker ook de leerkrachten. Voor de leerkrachten staat er een apart hoofdstuk in waarin adviezen gegeven worden naar de inbreng van de leerkrachten bij het dragen en inladen van boekentassen en de houdingen van de kinderen maar eveneens van zichzelf. Verder staat er een advisering in naar ergonomisch meubilair en mogelijke turnoefeningen. The objective of this dissertation is the prevention of back problems with children in primary education. Through a close collaboration with the physiotherapist of the General Hospital St.-Jozef and the municipal primary school of Vosselaar I have achieved this objective. No less than 80 per cent of the population has ever had (or has) back pains. Complaints appear at an increasingly younger age and the problem continues to grow. The exact causes of these complaints are mostly idiopathic. Some general factors can aggravate back problems. Contributing factors are an improper posture, lack of exercise, sitting in a bad position for a long time, improper ways of lifting and carrying, smoking, obesity, and seriously competitive sports. These are factors for which preventive measures can easily be taken. It's important to start doing so at an early age. The targeted group were children from years one through to six of primary school. Because there is a wide gap between children of years three and four as far as their physical and cognitive development is concerned, as well as the development of their motor functions, I have restricted the research to children of years four up to six. What information, related to the prevention of back complaints, can be offered to children of this age? Children should definitely gain an understanding of anatomy to realise what they are talking about and why they should pay attention to certain things when moving, replacing and lifting objects and heavy burdens. Apart from that they are offered information about back-friendly postures, movements and schoolbags. I have discussed schoolbags because children carry this burden daily and usually they are overweight. Why can this be a task for an occupational therapist? An occupational therapist focuses on a person's meaningful activities. Providing children with specific exercises, an occupational therapist can teach them how to perform such activities. An occupational therapist can offer this information in a very creative way, making it possibly more interesting for the children. For the children I have created a CD-ROM containing a theoretical and a practical part. The theoretical part consists of the anatomy of the back, different postures and movements, various kinds of schoolbags. The practical part consists of three categories of exercises, more precisely do-it-yourself exercises, true or false exercises and multiple-choice questions. The aim is to teach children correct postures and habits in a playful way and to integrate them into their daily lives. The CD-ROM is aimed in particular at children of years four up to six of primary school. The dissertation itself is addressed at adults, among whom definitely teachers. For them there is a separate chapter in which advice is given about the influence teachers can have on the way children carry and load schoolbags and on the posture of children and, of course, themselves. Furthermore there is useful advice about school furniture and exercises.